أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
پێنجهم
پێنجهم: ئهم بڕیاره له رۆژی دهرچوونیهوه جێ بهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
سێیەم:
سێیەم: پێویستە ئەنجومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەكان ئەم بڕیارە جێبەجێ بكەن.
یهكهم:
یهكهم: ڕۆژی (22)ی نیسانی هەموو ساڵێك بە ڕۆژی ڕۆژنامەگەریی كوردی دادەنرێت.
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: دادگایهكی باری كهسایهتی یا زیاتر له ههر شوێنێك دا پێك دههێنرێت كه دادگای سهرهتایی تێدا بێ.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: وهزیری داد بۆی ههیه له سهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگای باری كهسایهتی بۆ بینینی جۆرێك یا زیاتری داوا پێك بهێنێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: ئهنجومهنی وهزیران سهرجهم ئهو رێكارانه دادهنێت كهوا بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكهن و، كه پهیوهسته به بهڕێوهبردنی پرۆسهكانی ئاڵوگۆڕكردنی دراو و بهرههمه داراییهكان، دووباره$ پارهپێدان (تمویل)، درێژكردنهوه، دووباره$ داڕشتنهوهی قهرزهكه، یان كڕین، یان دووباره$ كرینی بهناوی ههرێم و بهنوێنهرایهتی ئهو، ههر قهرزێك له قهرزهكان، یان پابهندیی گرێدراوی تر و، یان ههر یهك لهو گهرهنتیه دهركراوانهی نێو ئهو بڕهی له مادده$ دووهمی ئهم یاسایهداو بهپێی حوكمهكانی دهقی لهسهر كراوه. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران لیژنهیهكی تایبهت پێك دههێنێت له (سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیری دارایی و ئابووری و، ههر وهزیرێكی تر) و بهیهكهوه را دهسپێردرێن به دهسهڵاتی گرتنهبهری ئهو رێكارانهی له بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا باسكراون و، بهستنی سهرجهم رێككهوتن و بهڵگهنامهكان و ههر ههمواركردنێكی تایبهت پێیانهوه بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات و، خستنه بواری جێبهجێ كردنهوهو، پێدانی دهسهڵاتی واژۆكردن به وهزیری دارایی و ئابووری لهسهر رێككهوتن و بهڵگهنامهكان و بهرپرسێتی ئهم لیژنهیهش لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا پێكهوهیی (تچامنی) دهبێت. سێیهم: هێنانهكایهی فهرمانگهیهك له وهزارهتی دارایی و ئابووری به ناوی (فهرمانگهی بهڕێوهبردنی مایهی راكێشراو)، كه فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات، كه پلهی له بهڕێوهبهری گشتی زیاتر نابێت.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: دهكرێت ئهو مایانهی رادهكێشرێن و، یان ئهو قهرزه گهرهنتیكراوانهی دهردهكرێن: یهكهم: بهههر دراوێكی بیانی بێت له سنووری ئهو بڕهی له بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا باسكراوه و، لهسهر بنهمای نرخهكانی پارهگۆڕینهوهی كارپێكراو له رێكهوتی بهستنی قهرزكردنهكه، یان گهرهنتیكردنی قهرزهكه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه تهنها ئهگهر به نووسین لهسهر رێكهوتێكی تر رێككهوتبن. دووهم: له شێوهی قهرزی دهرهكی، یان ئاسانكاری دڵنیابوونی تر، یان كاغهز، یان قهواڵهی دارایی دهركراو له بازاڕه دهرهكییهكانی رێكخراو، یان رێكنهخراو. سێیهم: له رێگهی یهك پرۆسه، یان له رێگهی زنجیره پرۆسهیهكی بهیهك بهستراو، یان نێوان نهبهستراودا و، لهو سنوورهی له بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا باسكراوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدێ: یهكهم: وهزیر : سهرۆكی باڵا و بهرپرسی ئیش و كار و ئاراسته كردنی سیاسهت و سهرپهرشتی و چاودێری دهكات و ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهكیش پهیوهندییان به ئهركو فهرمان و پێكهاته و دهسهڵات و كاروباری دیكهی هونهری و دارایی و كارگێڕی و رێكخستنی وهزارهتهوه ههیه، به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه له وهزیرهوه دهردهچن و بهسهرپهرشتی خۆی جێبهجێ دهكرێن، بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیرانیش بهرپرسه بهو پێیهی ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهداو، بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكاری وهزارهت یا بهرێوهبهره گشتییهكان یان ههر كهسێك لهو وهزارهتدا بهشیاوی بزانێت، بدات. دووهم: بریكاری وهزارهت بۆ: یارمهتی وهزیر دهدات له ئاراسته كردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروبارهكانی له چوار چێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه وهزیر پێی دهسپێرێ، به مهرجێك خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت. سێیهم: نووسنگهی وهزیر : فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات به پلهی بهڕێوهبهر كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێ و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. چوارهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات به پلهی بهڕێوهبهر كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێ و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار راوێژكار زیاتر نابێ و دهبێ بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆیان ههبێ و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بن. شهشهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی پشكنین و سانسۆری ناوخۆ: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و له بواری یاسا یان بهڕێوهبردن یاخود دارایی شارهزا و پسپۆر بێت. حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری كارگێڕیی و دارایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و له بواری یاسا و بهرێوهبردن دا شارهزا و پسپۆر بێت. ههشتهم: بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری هونهری: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و له بواری پیشهسازیی نهوتدا شارهزا و پسپۆر بێت. نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری ئابووری و گرێبهستهكان: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕیی بێت. دهیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری وهبهرهێنانی كانزایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و له جیۆلۆجیادا شارهزا و پسپۆر بێت.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: نهقیب خۆی تهرخان دهكات بۆ كاری سهندیكا به بڕیاری ئهنجومهن. دووهم: نابێت رێژهی خۆتهرخانكهران بۆ كاری سهندیكاییی به داواكاری ئهنجومهن و رهزامهندی وهزیر له سێیهكی ئهندامانی ئهنجومهن پتر بێت، نهقیبیشی لهگهڵدا بێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: بهڕێوهبردنی ههموو كهرتهكانی تایبهت به سامانه سروشتییهكان له ههرێمدا كه نهوت و گاز و كانزاكان دهگرێتهوه. دووهم: بهڕێوهبردن و ئاماده كردنی پلان بۆ كهرتی نهوت و گاز و هاندانی وهبهرهێنان لهم كهرتهدا له ههرێم لهگهڵ پلاندانان و بهدواداچوونی قۆناغهكانی مۆڵهت و گرێبهسته گریدراوهكان لهگهڵ كۆمپانیاكانی نهوت به جۆرێكی وا كه لهگهڵ دهستووری عیراقی فیدراڵ و یاسای نهوت له ههرێمی كوردستاندا بگونجێ. سێیهم: سهرپهرشتی پرۆسهی دۆزینهوه و ههڵكهندن و دهرهێنانی نهوت وگاز و كارهكانی پاڵاوتن و پیشهسازی گاز له پاڵ گواستنهوهو ناردنه بازاڕی نهوتی خاو و بهرههمهكانی و بنیاتنانی پرۆژهكانی نهوت دهكات. چوارهم: رووپێوكردنی جیۆلۆجی و گهڕان به دوای كانزاو ههموو كارێكی تایبهت به چالاكییه جیۆلۆجییهكان. پێنجهم: گرتنه ئهستۆی ئهركی ئاماده كردن و ههماههنگی كردن و یهكخستنی پلانی بهرایی بۆ ههموو رووهكانی چالاكی وهبهرهێنانی نهوت و گاز و كانزاكان له مهڵبهندی وهزارهت، بهمهرجێك كۆمپانیاكانی بهكارهێنان و ئهو فهرمانگانهی سهر به وهزارهتن، ئهوه به سهرپهرشتی وهزارهت جێبهجێ بكهن، لهگهڵ رهچاو كردنی یاسای نهوت له ههرێمی كوردستان و یاسا كارپێكراوهكان.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی وهزارهت بهم شێوهیهی خوارهوه پێكدێ: یهكهم: وهزیر : سهرۆكه. دووهم: بریكاری وهزارهت : ئهندامه و له كاتی نههاتنی وهزیر سهرۆكایهتی دانیشتنهكان دهكات. سێیهم: بهڕێوهبهره گشتیهكان و ژمارهیهك له راوێژكاران . چوارهم: ههر شارهزا یا پسپۆڕێك لهناو وهزارهت یا دهرهوهی له كاتی پێویستدا/ ئهندامه.
ماددهی بیست و شهشهم
ماددهی بیست و شهشهم: یهكهم: دادگایهكی كهتن یا زیاتر له ههر شوێنێكا پێك دهعیچنرێ كه دادگای سهرهتایی تێدا بێ و ئهو داوایانه دهبینێ كه به پێی یایا بۆی دیاری دهكرێن. دووهم: دادگای كهتن به یهك دادوهر كۆ دهبێتهوه. سێ یهم: دادوهری دادگای سهرهتایی به دادوهری دادگای كهتن دادنرێ ئهگهر دادوهری تابیبهتی خۆی نهبوو.
ماددهی بیست و حهوتهم
ماددهی بیست و حهوتهم: وهزیری داد بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی دادگای تێههڵچوونهوه دداگای كهتن بۆبینینی جۆرێك یا زیاتر له داوا پێك بهێنێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه, له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی بیست و ههشتهم
ماددهی بیست و ههشتهم: یهكهم: دادگای ههرزهكاران به دهستهیهك كۆ دهبێتهوه كه به سرۆكایهتی دادوهری دادگای ههرزهكاران و ئهندامیهتی دوو ناوبچیكار (محكم) دبێ به پێی یاسای ههرزهكاران داوای تاوان دهبینێ و حوكمی تێدا دهدا. دووهم: ناوی سهرۆكی دهسته و ناوبچیكاره ئهسڵی و ئیحتیتهكان و به بهیاننامهیهك را دهگهێنرێ كه وهزیری داد لهسهر پیشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهری دهكا. سێ یهم: سهرپێچی (مخالفه) و كهتن په پێی حوكمی یااسی ههرزهكاران تهنیا له لایهن دادوهری ههرزهكارانهوه دهبینرێ. بهڵام دهشێ له قهزا و ناحیهكان له لایهن دداوهرانی دادگای كهتنهوه ببینرێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ماددهی ههشتهمی یاساكه ههموار بكرێ، بهم شێوهیه بخوێندرێتهوه: 1) دهستهی گشتی له ههموو ئهندامانی سهندیكا، یا بریكارهكان، كه به پێی ئەم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه پێكدێت، ئهم دهسته گشتیهش به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكه دادهنرێ, وههر (3) سێ ساڵیش جارێ له مانگی كانوونی دووهمدا، كۆبوونهوهی گشتی ئاسایی خۆی له بارهگای سهندیكاكه، به بڕیارێكی ئهنجوومهن ولهسهر داواكردنی سهرۆكی سهندیكا (نقیب) دهگێڕێ، ولهو كۆبونهوهیهدا سهرۆكی سهندیكا وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجوومهن وئهندامی لیژنهی (ئينزيبات) ههڵدهبژێرێ, (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو لهسێی ئهندامانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهرنهشهاتبا جێ ئهوا لهو بارهدا دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له ههمان كات و جێگهدا ئهنجام دهدرێ و(نصاب)یش به ئامادهبوونی سێیهكی ئهنجامدانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهر نهشهاتبا جێ، ئهوا ئهنجوومهنی پێشتر بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێت. 2) ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوا ههڵبژاردنهكه لهرێگهی بریكارهوه ئهنجام دهدرێ، و رێژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجوومهن یا ئهوهی كه فرمانی ههڵدهسوڕێنێ به ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكاكهشهوه دیاری دهكرێ.
ماددهی بیست و نۆیهم
ماددهی بیست و نۆیهم: یهكهم: دادگای كار له مهڵبهندی ههر پارێزگایهكدا پێكدههێنرێ. دووهم: دادگای كار به یهك دادوهر كۆ دهبێتهوه. سێ یهم: دادگای كار ئهو داوا و كارو بارانه ببینێ كه به پێی حوكمه یاسا له چوارچێوهی تایبهتكاری ئهوان.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: شهرتوشروتی ئهندامێتی، ئهمانهن: 1/دهبێ هاووڵاتی ههرێم، یان جێواری ههرێم بێت. 2/نابێ به جینایهتێكی نا سیاسی، یا به جونحهیهكی شهرهفنهنگێن حوكم درابێ. 3/دهبێ يهكێ لهم بڕوانامانهی خوارهوهی ههبێ: أ/ بڕوانامهی بهكالۆریۆس له ژمێركاری یان له ئیدارهی ئیش و كاردا. ب/ دبلۆم له ژمێركاری یان له ئیدارهی ئیش و كاردا. ج/بڕوانامهی ئامادهیی بازرگانی ههبێ و ماوهیهكیش له پیشهی ژمێرکاری یان تهدقیقكردندا ئیشی كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: یهكهم: پیاده كردنی بڕگهی(دووهم) له ماددهی(28) له یاسای سهرهوه ڕادهگیرێ و ئهمهی خوارهوهی له جێی دادهنرێ: (دووهم: وهزیری ناوخۆ له ههرێمی كوردستان ـ عێراق له پێكهێنانی دادگایهك یان زیاتر له ههرێم شوێنی وهزیری ناوخۆی فیدراڵ دهگرێتهوه). دووهم: كاركردن به بڕگهی(سێیهم)ی ماددهكه له ههرێم رادهگیرێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: وهزیر بۆی ههیه ڕێنمایی پێویست بۆئاسانكردنی جێبهجێكردنی ئهم یاسایه دهربكات.