مادده‌ی چوارده‌یه‌م: نه‌قیب ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ. یه‌كه‌م: نوێنه‌رایه‌تی كردنی سه‌ندیكا له‌ لای لایه‌نه‌ دادوه‌ری و كارگێری و سه‌ندیكاكاندا و راستاندنی مامه‌ڵه‌ و به‌ڵگه‌نامه‌كانی تایبه‌ت به‌ سه‌ندیكا، وه‌ بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی بدا به‌ هه‌ر یه‌كێ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن كه‌ خۆی ده‌ست نیشانی بكا. دووه‌م: سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجوومه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م: حوكمه‌كانی یاسای ژماره‌ (3)ی ساڵی 1999 هه‌موو كاروباری خاوه‌ن شه‌هید وبزربووه‌كان وئه‌نفالكراوه‌كان له‌ هه‌ڵمه‌تی كۆکوژی( كورده‌ فه‌یلیه‌كان و بارزانیه‌كان وقوربانییانی ئه‌نفال وچه‌كی كیمیایی له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ وناوچه‌كانی تر و بزربووانی ماوه‌ی راپه‌رینه‌كه‌ی ئاداری1991 و كۆڕه‌وه‌ ملیۆنیه‌كه‌ی دوای له‌ كوردستان ـ عیراق ده‌گرێته‌وه‌، به‌جۆرێكی وا كه‌ له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ویاسای ژماره‌ (9)ی ساڵی 2007 ناكۆك نه‌بێ.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م پسپۆریانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات: 1- كاركردن له‌ پێناو هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 2- پێشكه‌ش كردنی پێشنیاره‌كان ده‌رباره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا. 3- جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. 4- دامه‌زراندنی كارمه‌ندان له‌ سه‌ندیكاداو دیاری كردنی كرێكانیان. 5- چاوپێخشاندن به‌ داواكارییه‌كانی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و بڕیاردانی قبووڵ كردنی ئه‌ندامان. 6- دیاری كردنی ئه‌وه‌‌ی نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كا له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كان و ئه‌وانه‌ی تر له‌ بارێك دا كه‌ نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی نه‌كا. 7- هه‌واڵه‌كردنی ئه‌و كێشه‌و شكاتانه‌ی كه‌ بۆی دێن بۆ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی. 8- به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌شكردنی پێشنیاره‌كان له‌ باره‌ی ته‌شریعه‌كان و پلانه‌كان و به‌رنامه‌ ته‌ندروستیه‌كان له‌ هه‌رێمدا. 9- ئه‌ندامانی بودجه‌ی ساڵانه‌ و دامه‌زراندنی ژمێریارێكی یاسایی بۆ ووردكاری كردنی حسابكاری دوماهی. 10- خۆئاماده‌كردن بۆ هه‌ڵبژاردن. 11- ته‌ماشاكردنی ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌ی نه‌قیب یان بریكاره‌كه‌ی یان هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن یان لیژنه‌كانی سه‌ندیكا. 12- دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا به‌ گوێره‌ی یاسای به‌رێوه‌بردنی كۆمه‌ڵه‌كان. 13- پێدانی هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌لاته‌كانی خۆی به‌ نه‌قیب یا سه‌رۆكی لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا. 14- سه‌رف كردنی خه‌رجییه‌ پێویستییه‌كان. 15- بڕیار به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بوان ده‌رده‌چێ، له‌ كاتی یه‌كسان بوونی ده‌نگه‌كانیش به‌و لایه‌نه‌ دا ده‌له‌نگێ كه‌ نه‌قیبی تێدایه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی سه‌ندیكا پێك دێ كه‌ هه‌موو پابه‌ندییه‌كانی خۆیان جێبه‌جێ كردووه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌، وه‌ به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵات ده‌ژمێردرێ، وه‌ به‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێك له‌ نێوان مانگی كانوونی دووه‌مدا به‌ بڕیای ئه‌نجوومه‌ن و بانگێشتی نه‌قیب كۆبوونه‌وه‌یه‌كی گشتی ئاسایی ده‌به‌ستێت بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پركردنه‌وه‌ی ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی، وه‌ نیسابیش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی ته‌واو ده‌بێ وه‌ له‌ كاتی ته‌واو نه‌بوونی نیسابیش دوای پازده‌ رۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م، هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان كات و شوێندا ئه‌نجام ده‌درێت، ژماره‌ی ئاماده‌بوانیش هه‌ر چه‌ندێك بێت نیساب به‌ ته‌واوی داده‌نرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1. هه‌ریم: هه‌رێمی كودستانی عێراق. 2. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای جیۆلۆجیه‌كانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 3. وه‌زیر: وه‌زیری پیشه‌سازی و ووزه‌. 4. ده‌سته‌ی گشتی: هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی سه‌ندیكا نوێنه‌رایه‌تییان ده‌كات به‌ گوێره‌ی ئه‌م یاسایه‌. 5. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 6. لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی: ئه‌و لیژنه‌یه‌ی كه‌ راسپێردراوه‌ بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و سكاڵانامانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن بۆی ده‌نێرێت. 7. ده‌ست دانه‌ پیشه‌: بریتی یه‌ له‌ ده‌ست دانه‌ پیشه‌ی جیۆلۆجی به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: سندوق به‌ڕێوه‌به‌رێكی جێبه‌جێكاری ده‌بێت كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی به‌ڕێوه‌بردنه‌وه‌ داده‌مه‌زرێت، و له‌ لایه‌ن ژماره‌یه‌ك فه‌رمانبه‌ر، كه‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی ته‌نسیبیان ده‌كات، یاریده‌ده‌ری ده‌كرێت وباره‌گاكه‌شی له‌ هه‌ولێر پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێت. دووه‌م: لادان یان ده‌ركردنی به‌ڕێوه‌به‌ری جێبه‌جێكار به‌ بڕیاری زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی به‌ڕێوه‌بردنی سندوقه‌وه‌ ده‌بێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)ه‌وه‌، جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌ندامی لیژنه‌ی ئه‌نجومه‌ن یان لیژنه‌ی لق ئه‌گه‌ر به‌بێ عوزری ره‌وا له‌ سێ دانیشتنی یه‌ك له‌ دوای یه‌ك یان پێنج دانیشتنی په‌رت و بڵاودا غائب بوو ئه‌و كاته‌ به‌ ده‌ست له‌ كاركێشراوه‌ داده‌نرێت.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی بیست و هه‌ژده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ جێ به‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیش بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م: زنجیره‌ (3) له‌ مادده‌ی دوازده‌هه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: 3- سه‌رۆك لقه‌كان.

مادده‌ی په‌نجا وشه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بۆی هه‌یه‌خزمه‌تی دادوه‌ری پۆلی چواره‌م به‌ بڕیارێكی هۆدار به‌وه‌ی به‌ كه‌ڵكی دادوه‌ری نایه‌ت و به‌ فه‌رمانێكی هه‌رێمی كۆتایی پێ بێنێ یا بیگوێزێته‌وه‌ بۆ فرمانێكی شارستانی (مدنی). دووه‌م: ئه‌وه‌ی به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ كۆتایی به‌ خزمه‌تی ده‌هێنرێ ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ دادوه‌ری به‌ڵام ده‌كرێ فرمانێكی شارستانیدا دابمه‌زرێنرێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: سه‌رۆكی هه‌یئه‌ بۆی هه‌یه‌، له‌ هه‌ر یه‌كه‌یه‌كی ئیداری یان له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی ناو هه‌رێمدا، زه‌رووره‌تی كارو ئاسایشی هه‌رێم پێداویستی پێی هه‌بێ، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و نووسینگه‌ی تێدا بكاته‌وه‌، و هیچیش له‌و ئه‌ركو فرمان و سه‌ڵاحیه‌تانه‌ش كه‌م نه‌كاته‌وه‌ كه‌ به‌پێی یاسا به‌ركاره‌كان به‌ سه‌رۆكانی یه‌كه‌ ئیدارییه‌كان دراون.

مادده‌ی بیسته‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م كاره‌ تایبه‌تیانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كات: یه‌كه‌م: كار كردن له‌ پێناوی به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. دووه‌م: پیشكه‌ش كردنی پێشنیاز له‌ باره‌ی هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا . سێیه‌م: جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. چواره‌م: دامه‌زراندنی كارمه‌ندی سه‌ندیكا و ده‌ست نیشان كردنی مووچه‌و به‌رز كردنه‌وه‌یان. پێنجه‌م: ته‌ماشا كردنی داواكاری هاتنه‌ پاڵ سه‌ندیكا و بڕیار دان له‌سه‌ر وه‌رگرتنی ئه‌ندامان. شه‌شه‌م: دانانی ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ده‌بێته‌ نوێنه‌ری سه‌ندیكا له‌ لیژنه‌ ره‌سمی یه‌كان و ئه‌وانی تر له‌ بارێكدا ئه‌گه‌ر نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی نه‌كرد. حه‌وته‌م: ناردنی ئه‌و كێشه‌ و شكایه‌تانه‌ی كه‌ بۆی دێت بۆ لیژنه‌ تایبه‌تییه‌كان. هه‌شته‌م: به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌ش كرنی پێشنیاز له‌باره‌ی یاسادانان و نخشه‌ كێشان و به‌رنامه‌ی كشتوكاڵی له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: پێكه‌وه‌ نانی لقه‌ لیژنه‌ بۆ به‌دی هێنانی مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌. ده‌یه‌م: ئاماده‌كرنی بودجه‌ و دانانی ژمێریاری یاسایی بۆ جێبه‌جێ كردنی ورده‌كاری ژمێریاری. یازده‌م: بڕباردان له‌سه‌ر به‌ موڵكردنی ماڵ و خانووبه‌ره‌ و قه‌بووڵ كردنی دیاری و به‌خشش و مه‌رجه‌كانی به‌ قه‌رزدان و پێشكه‌ش كردنی یارمه‌تی دارایی له‌ چوار چێوه‌ی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكادا. دوازده‌م: خۆئاماده‌كرن بۆ هه‌ڵبژاردن. سێزده‌م: یه‌كلاكردنه‌وه‌ و بڕیاردان له‌سه‌ر وازهێنانی نه‌قیب و جێگره‌كه‌ی، یا هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن و لیژنه‌ سه‌ندیكاییه‌كانی یان هۆبه‌كانی، به‌مرجێك ئه‌مه‌ بخرێته‌ به‌ر ده‌م ده‌سته‌ی گشتی له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا. چوارده‌م: مۆڵه‌تدانی ده‌ستدانه‌ پیشه‌. پازده‌م: دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا، به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان. شازده‌م: پێدانی هه‌ندێ ده‌سه‌ڵات به‌ نه‌قیب یان لیژنه‌كانی هۆبه‌كان یان سه‌رۆكه‌كانی لقه‌كان.

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: بۆ پێشمه‌رگه‌(زێڕه‌ڤانی هه‌رێم)ی كه‌ مئه‌ندام مووچه‌یه‌كی خانه‌نشینی خه‌رج ده‌كرێ كه‌ به‌ قه‌ده‌ر دوامووچه‌ و ده‌رماڵه‌كانی بێت كه‌ له‌كاتی خزمه‌تكردنیدا وه‌ریده‌گرت، هه‌روه‌ها ده‌رماڵه‌ی كه‌مئه‌ندامیه‌كه‌شی به‌پێی پله‌ی په‌ككه‌تنه‌كه‌ی بۆ خه‌رج ده‌كرێ. دووه‌م: پێشمه‌رگه‌(زێڕه‌ڤانی هه‌رێم) كه‌ له‌ مه‌یدانی شه‌ڕدا تووشی كه‌مئه‌ندامی بووبێ وپله‌ی په‌ككه‌وته‌ییه‌كه‌ی گه‌یشتبێته‌(50%)و به‌ره‌وهه‌وراز، پایه‌یه‌كی به‌رزتری پێده‌درێ و مووچه‌ی خانه‌نشینیه‌كه‌ی له‌سه‌ر بنچینه‌ی پایه‌ی نوێی بۆ خه‌رج ده‌كرێ، له‌گه‌لأ خه‌رج كردنی پاداشتی تایبه‌ت به‌ رێزلێنانه‌كه‌ی كه‌ له‌ ئه‌نجامی ئه‌و قاره‌مانیه‌تیانه‌دا له‌ مه‌یدانی شه‌ڕدا نواندوویه‌تی. سێیه‌م: پێشمه‌رگه‌ (زێڕه‌ڤانی هه‌رێم)ی كه‌ به‌ رێژه‌ی(100%)تووشی كه‌مئه‌ندامی بووه‌ له‌ مه‌یدانی شه‌ڕدا، دوو پایه‌ی به‌رزتری پێده‌درێ و مووچه‌و ده‌رماڵه‌ تایبه‌تیه‌كان به‌ ڕێزلێنانی سه‌باره‌ت به‌ نواندنی قاره‌مانیه‌تیه‌كانی له‌ مه‌یدانی شه‌ڕدا بۆ خه‌رج ده‌كرێ. چواره‌م: هه‌موو ئه‌و پارانه‌ی كه‌ له‌دوا مووچه‌ی له‌ ماوه‌ی هه‌ژده‌ مانگ وه‌ری ده‌گرت وه‌ك پاداشت بۆ یه‌كجار بۆی خه‌رج ده‌كرێ. پێنجه‌م: ئه‌و پێشمه‌رگه‌ (زێڕه‌ڤانی هه‌رێم) ـه‌ كه‌مئه‌ندامه‌ی كه‌ بڕگه‌ی (دووه‌م)له‌ مادده‌ی (دووه‌م)ی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌، ده‌رماڵه‌ی كه‌مئه‌ندامی به‌ رێژه‌ی (50%)ی هه‌موو مووچه‌كه‌ی بۆ خه‌رج ده‌كرێ.

مادده‌ی چواره‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ كاری پێده‌كرێت وله‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

ماده‌ی سێیه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێـت كه‌ پێچه‌وانه‌ بێت له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی شه‌سته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر سه‌رۆكی دادگایه‌ك یا سه‌رۆكی ده‌سته‌یه‌ك ئاماده‌نه‌بوو یا شوێنی فرمانه‌كه‌ی چۆڵ بوو یا هه‌ر كۆسپێك رێگه‌ی چوونه‌ سه‌ر كاره‌كه‌ی لێ گرت پێشترینی جێگرانی یا ئه‌ندامان كاره‌كه‌ی به‌ڕێ ده‌كا. دووه‌م: ئه‌گه‌ر زیاتر له‌یه‌ك دادوه‌ر له‌ یه‌ك دادگا هه‌بن پێشترینیان به‌رپرسیار ده‌بێ له‌به‌ڕێوه‌بردن و دابه‌شكردنی ئیش و كار له‌ نێوانیادا و وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌یه‌كێكی تر دیاری بكا.

یه‌كه‌م: به‌ده‌ر له‌ حوكمی مادده‌ی (82) له‌ په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان ـ عیراق، ژماره‌ی یاسایی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان، له‌ رۆژی ده‌رچوونی ئه‌م بڕیاره‌وه‌، بۆماوه‌ی (30) سی رۆژ، ده‌توانن پێشنیازه‌ یاسا و بڕیار پێشكه‌ش بكه‌ن.

ماددەی پێنجەم: ئەم بڕیارە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە (وەقایعی كوردستان) دا دەخرێتە بەركار.