المواد القانونية

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یاسای وه‌زاره‌تی ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان ژماره‌ (9) ی ساڵی 1993 وهه‌مواركردنه‌كانی و یاسای ژماره‌ (9)ی ساڵی 2000 هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێویسته‌ وه‌زیره‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ كار.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت كاری پێ ناكرێ.

ماده‌ی هه‌شته‌م:

ماده‌ی هه‌شته‌م: أ-ئه‌وكه‌سه‌ی، پێش روودانی تاوانی تیرۆركاری،پێش ئاشكرابوونی، یان له‌كاتی پلان بۆدانانی، ده‌زگا تایبه‌تمه‌نده‌كان پێ ئاگاداربكاته‌وه‌ وهه‌واڵ گه‌یاندنه‌كه‌ ببێته‌ یاریده‌ر بۆ ده‌ستگیركردنی تاوانباران یان نه‌ی هێلا كاره‌كه‌ ئه‌نجام بدرێت، له‌ سزادان ده‌بووردرێت.ب-دادگا بۆی هه‌یه‌ خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دانی تاوانبار وپێشكه‌شكردنی زانیاری وا، كه‌ تاوانه‌كه‌ دوای روودانی ئاشكرا بكات، به‌ پاساوی یاسایی سزا سووككه‌ر بژمێرێت.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: لیژنه‌كه‌ خۆی جۆر و شێوه‌ی پلیتی یانسیبه‌كه‌ و نرخی فرۆشتنی و رێكخستنی راكێشانی و رۆژه‌كه‌ی و چۆنێتی راكێشانه‌كه‌ دیاری ده‌كا.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌م بڕگه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خرێته‌ سه‌ر مادده‌ی دووه‌می یاسای ژماره‌ (16)ی ساڵی 1992 و ده‌بێته‌ بڕگه‌ (8)ی: 8/ ئه‌گه‌ر ماڵه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراوه‌ كه‌ كه‌لاوه‌یه‌كی به‌تاڵ بووبێ و به‌هۆی شووره‌ بونه‌ كردنییه‌وه‌ ده‌ستی به‌سه‌ردا گیرابێ وخاوه‌نه‌كه‌ی چووبێته‌ پاڵ بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد یا به‌و هۆیه‌وه‌ گیرابێ له‌ ماوه‌ی جێ به‌جێ بوونی بڕیاری (ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی شۆرش)ی ژماره‌(1223)ی ڕۆژی 13/11/1981 چاره‌سه‌ركردنی ئه‌نجامه‌كانی ئه‌و بڕیاره‌ی سه‌ره‌وه‌ به‌م جۆره‌ ده‌بێ: أ/ئه‌گه‌ر كه‌لاوه‌كه‌ تا كاتی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ هێشتا هه‌ر به‌تاڵ بوو ده‌درێته‌وه‌ به‌ خاوه‌نه‌ ئه‌سڵه‌ییه‌كه‌ی و به‌ناوییه‌وه‌ تۆمار ده‌كرێ وهه‌ر كریارێكیش مافی گه‌رانه‌وه‌ی بۆ سه‌ر ئه‌وه‌ی پێش خۆی هه‌یه‌ به‌و پاره‌یه‌ی له‌بری نرخه‌كه‌یدا داوێتێ. ب/ئه‌گه‌ر كریاری یه‌كه‌می موڵكه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراوه‌كه‌ خانووبه‌ره‌ی له‌سه‌ر بیناكرد بوو به‌ پێی تۆماری موڵكداریی خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌كه‌ سه‌رپشك ده‌كرێ له‌ نێوان هه‌ڵگرتنه‌وه‌ی خانووبه‌ره‌كه‌ به‌ نرخه‌كه‌ی یا فرۆشتنی زه‌وییه‌كه‌ به‌ خاوه‌نی خانووبه‌ره‌كه‌ به‌ نرخی كاتی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌. ج/ئه‌گه‌ر كه‌لاوه‌كه‌ خانووبه‌ره‌ی له‌سه‌ر كرابێ و به‌ پێی تۆماری موڵكداریی خاوه‌ندێتیه‌كه‌ی له‌ده‌ست كریاری یه‌كه‌مدا نه‌مابێ، دواكریار ده‌بێ نرخی كه‌لاوه‌كه‌ به‌ پێی كاتی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ بدا به‌ خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌كه‌ وهه‌ر كریارێكیش بۆی هه‌یه‌ بگه‌رێته‌وه‌ سه‌ر پێش خۆی به‌و پاره‌ زیاده‌یه‌ی ده‌یدا. د/حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ گشت ئه‌و كێشانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ تایبه‌تن به‌ ده‌ست به‌سه‌رداگرتنی كه‌لاوه‌ به‌هۆی شووره‌ بونه‌كردنییه‌وه‌ و كه‌ له‌وه‌و به‌ر له‌لایه‌ن ئه‌و لیژنانه‌وه‌ی به‌ پێی مادده‌ی نۆیه‌می یاسای ژماره‌ (16)ی ساڵی 1992 پێكهاتبوون بڕیاریان تیادا ده‌رچووه‌، ئیتر سا گه‌یشتبنه‌ پله‌ی بنبڕ یا نه‌گه‌یشتبن.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: لیژنه‌ بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر داواكردنی سه‌رۆك یا سێ له‌ ئه‌ندامانی كه‌ داواكه‌یان ده‌درێ به‌ به‌ سه‌رۆك كۆبوونه‌وه‌یه‌كی به‌ ده‌ره‌كی (استپنائی) بكا ئه‌میش ده‌بێ له‌ ماوه‌ی یه‌ك هه‌فته‌دا له‌ رۆژی وه‌رگرتنی داواكه‌وه‌ لیژنه‌كه‌ بۆ كۆبوونه‌وه‌ بانگ بكا.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ ڕۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ڕۆژنامه‌ی فه‌ڕمی (وه‌قائعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێ.

ماده‌ی دووه‌م:

ماده‌ی دووه‌م: ئه‌م كرده‌وانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ تاوانی تیرۆركاری (تۆقاندن) داده‌ندرێن وسزایان له‌ناوبردنه‌ (اعدام):1. دامه‌زراندن، رێكخستن، یان به‌رێوه‌بردنی رێكخراو،كۆمه‌ڵه‌، ده‌سته‌، باند،بنكه‌، یان كۆمه‌ڵێك، به‌ئامانجی ئه‌نجامدانی یه‌كێك له‌و تاوانه‌ تۆقێنه‌رانه‌یله‌م یاسایه‌دا هاتوون،2. تیرۆركردن بۆ مه‌به‌ستێكی سیاسی،ئایدیۆلۆجی، یان به‌كافردانان.3. به‌كارهێنانی كه‌ره‌سته‌ی ته‌قینه‌وه‌، سووتێنه‌ر، گڕگر، ئامیری دروستكراو بۆ تێكدان وڕووخاندن له‌ڕێگه‌ی ته‌قاندنه‌وه‌ی راسته‌وخۆ، یان به‌ئامێری له‌دوور ئاراسته‌كراو، مینرێژكردنی ماشێن، هه‌ر ئامێرێكی دیكه‌، چاندنی بۆمبی خاپووركار، به‌كارهێنانی چه‌كه‌ جه‌نگیه‌كان به‌گشت جوره‌ جیاجیاكانیه‌وه‌، پشتێنه‌ی خاپووركار، نامه‌ی مینرێژكراو، ماده‌، گازی ژه‌هراوی، میكرۆبی، یان تیشكده‌ر، به‌مه‌به‌ستی تیرۆركاری، ئه‌گه‌ر كاره‌كه‌ مردنی كه‌سێك، یان پتری لێكه‌وته‌وه‌.4. به‌ بارمته‌گرتنی كه‌سێك، یان كه‌سانێك بۆ كارتێكردن له‌ داموده‌زگاكانی هه‌رێم، له‌و ده‌سته‌و رێكخراوه‌ نیشمانی یان نێوده‌وله‌ته‌ییانه‌ی له‌ هه‌رێمدا کارده‌كه‌ن بۆبه‌ده‌ستهێنانی هه‌ر جۆره‌ سوودێك یان كه‌لكێكَ، به‌ ناچاكردنیان بۆ ئه‌نجامدانی كارێكی دیاركراو، یان نه‌كردنی، یان دروستكردنی بارێك له‌ترس وتۆقین.5. كوشتنی ئه‌و كه‌سانه‌ی پاراستنی نێوده‌وڵه‌تی ده‌یانگرێته‌وه‌، یان كوشتنی كارمه‌ندانی فه‌رمانگه‌ وده‌سته‌ ده‌بلۆماسی وكۆنسۆلگه‌ری ودامه‌زراوه‌ وكۆمپانیای بیانی ورێكخراوه‌ نێوده‌وه‌له‌تیه‌ حكوومی و ناحكومیه‌كان، ئه‌وكه‌سانه‌ی له‌گه‌ڵیاندا كارده‌كه‌ن، وتاوانه‌كه‌ش به‌مه‌به‌ستی تۆقاندن (تیرۆر) بێت. سزاكه‌شی ده‌بێته‌ زیندانی هه‌تاهه‌تایی، ئه‌گه‌ر هێرش بردنه‌كه‌ مردنی لێنه‌كه‌وته‌وه‌.6. چوونه‌ ناو هه‌ر رێكخراو، كۆمه‌ڵه‌، ده‌سته‌، باند ( عصابه‌)، بنكه‌، یان كۆمه‌ڵێك كاری تۆقاندن ئه‌نجام بدات، ئه‌گه‌ر ئه‌نجامده‌ر كارمه‌ند بێ له‌ هیزی ئاسایشی ناوخۆ، یان (پێشمه‌رگه‌) زێره‌ڤانیی هه‌رێم بوو، یان ئه‌گه‌ر تاوانكار مه‌شقی سه‌ربازی، یان هه‌واڵگری له‌یه‌كێك له‌م لایه‌نانه‌ پێكرابوو.7. هاوكاریكردن له‌گه‌ڵ وڵاتیكی بیانی، هه‌ر رێكخراو، كۆمه‌ڵه‌، باند، بنكه‌، یان كۆمه‌ڵێكی ده‌ره‌وه‌ی وڵات، یان كار بۆ به‌رژه‌وه‌ندی هه‌ر یه‌كێكیان بكات بۆ ئه‌وه‌ی تاوانێك له‌و تاوانانه‌ی له‌م یاسایه‌دا ده‌قنووسكراوون ئه‌نجام بدات.8. ئاسانكاری هاتنه‌ژووره‌وه‌ وچوونه‌ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم بۆ تیرۆریستان، دابینكردنی شوێنی حه‌وانه‌وه‌یان، شاردنه‌وه‌یان، حه‌شاردانیان، به‌خۆی، یان به‌كه‌سێكی دی، یارمه‌تیدانیان به‌ هه‌واڵپێدان وپێشكه‌شكردنی ئه‌و زانیاریانه‌ی به‌كاردێن بۆ پلاندانان، یان بۆ ده‌ستپێكردنی جێبه‌جێكردنی تاوانی تیرۆركاری، به‌مه‌رجێك به‌كاره‌كه‌ بزانێت.

ماده‌ی یه‌كه‌م:

ماده‌ی یه‌كه‌م: كرده‌وه‌ی تیرۆر به‌كارهێنانی توندوتیژی سازدراوه‌، هه‌ڕه‌شه‌پێكردنیه‌تی، هاندانه‌ بۆی، یان پێهه‌ڵدانیه‌تی كه‌ تاوانكار په‌نای بۆ ده‌بات بۆ ئه‌نجامدانی پرۆژه‌یه‌كی تاوانكاری، كه‌سێك یان كه‌سانێك پێی هه‌ڵده‌ستن وتاكێك یان كۆمه‌ڵه‌ كه‌سانێك ده‌كه‌نه‌ ئامانج، یان هه‌ر به‌ ڕه‌مه‌كی ئه‌نجامی ده‌ده‌ن به‌نیازی نانه‌وه‌ی تۆقاندن وترس وشله‌ژان وئاژاوه‌نانه‌وه‌ له‌نێو جه‌ماوه‌ردا بۆ ئه‌وه‌ی زیان به‌ سیسته‌می گشتی بگات، ئارامی وئاسایش وسه‌لامه‌تی كۆمه‌ڵگه‌ وهه‌رێم، ژیانی تاكه‌كه‌سان، سه‌ربه‌خۆییان، پیرۆزییان، ئاسایشیان، بخرێته‌ مه‌ترسیه‌وه‌، یان بۆ زیان پێگه‌یاندن به‌ ژینگه‌، به‌ یه‌كێك له‌ سه‌رچاوه‌ گشتیه‌كان، به‌ ده‌سگا، سامانه‌ گشتی، یان تایبه‌تیه‌كان، بۆ به‌دیهێنانی هه‌ندێ مه‌به‌ستی سیاسی، هزری، ئایینی، تایفه‌گه‌ری، یان ڕگه‌زی.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م:

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

المادة الثانية والأربعون

المادة الثانية والأربعون 1- لا يجوز لأية دولة طرف أن تنسحب من هذه المعاهدة إلا بناء على طلب كتابي ترسله إلى أمين عام منظمة المؤتمر الإسلامي. 2- يرتـب الانسحاب أثره بعد مضي ستة أشهر من تاريخ إرسال طلب الانسحاب إلى الأمين العام. حررت هذه المعاهدة باللغات الإنجليزية والعربية والفرنسية، ولكل منها ذات الحجية، ومن أصل واحد يودع لدى الأمانة العامة لمنظمة المؤتمر الإسلامي، والتي تقوم بتسجيلها لدى منظمة الأمم المتحدة وفقا لأحكام المادة 102 من ميثاقها، وتوزيع نسخ معتمدة منها على الدول الأعضاء بمنظمة المؤتمر الإسلامي.

المادة الحادية والأربعون

المادة الحادية والأربعون لا يجوز لأية دولة طرف في هذه المعاهدة أن تبدي أي تحفظ ينطوي صراحة أو ضمناً على مخالفة لأحكامها أو خروج عن أهدافها.

المادة الأربعون

المادة الأربعون 1- تسري هذه المعاهدة بعد مضي ثلاثين يوماً من تاريخ إيداع وثائق التصديق عليها أو الانضمام إليها من سبع دول إسلامية. 2- لا تنفذ هذه المعاهدة بحق أية دولة إسلامية أخرى إلا بعد إيداع وثيقة تصديقها عليها أو انضمامها إليها لدى الأمانة العامة للمنظمة ومضي ثلاثين يوماً من تاريخ الإيداع.

مادده‌ی حه‌فتایه‌م:

مادده‌ی حه‌فتایه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

المادة التاسعة والثلاثون

المادة التاسعة والثلاثون تكون هذه المعاهدة محلاً للتصديق عليها أو الانضمام إليها من الدول الموقعة عليها وتودع وثائق التصديق أو الانضمام لدى الأمانة العامة لمنظمة المؤتمر الإسلامي في موعد أقصاه ثلاثون يوماً من تاريخ التصديق أو الانضمام وعلى الأمانة العامة إبلاغ سائر الدول الأطراف بكل إيداع لتلك الوثائق وتاريخه.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م: سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ به‌ پله‌ی وه‌زیر ده‌بێ و مووچه‌و ده‌رماڵه‌ی وه‌زیر وه‌رگرێ.

مادده‌ی سی و نۆیه‌م

مادده‌ی سی و نۆیه‌م: مووچه‌و ده‌رماڵه‌ی دادوه‌رانی دادگای پێداچوونه‌وه‌و دادوه‌ره‌كانی دیكه‌ به‌ یاسا ده‌ستنیشان ده‌كرێن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة