المواد القانونية
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی بڵاوكردنهوهی لهڕۆژنامهی فهڕمی (وهقائعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی بیست و سێیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
نۆیەم: رێکخستن وبەبەڵگەکردنی پرۆسەکانی گەڕان بۆ گۆڕە بە کۆمەڵەکان و کارکردن بۆ گواستنەوەی هێسک و پروسکی قوربانیەکان بۆ ناوچەکانیان و شاردنەوەیان لە گۆڕستانی تایبەتی بۆ ئەوەی ببێتە نیشانەی مێژوویی دیار لەسەر رادەی بایەخدانی ئەم گەلە بەرێزگرتن و بەرز راگرتنی شەهیدەکانی: لە کاتێکدا ئەنجومەن جەخت لەسەر ئەوە دەکات کە ئەو تاوانانەی سەرەوە بەفاکتەری کات بەسەر ناچێ و ناسڕێتەوە، چونکە لە تاوانەکانی کۆمەڵکوژین، کە بەپێی یاسای نێودەوڵەتی تاوانی ترسناکن و جیهانی شارستانی مەحکومی دەکەن، بۆیە ئەنجومەنی نیشتمانیی کوردستان - عێراق شی لە بڕیاری ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەکات کە لەدانیشتنی ئاسایی ژمارە 9 لە (14/4/2008) وەری گرتووە کە لەدەقەکەیدا هاتووە: ( لەژێر رۆشنایی ئەوەی دەستووری عێراق لە پێشەکییەکەیدا ئاماژەی بۆ کردووە، کە ئەو ئازارەکانی گەلی عێراقە لەوانەش ئازارەکانی سەرکوتکردنی نەتەوەیی لە قەسابخانەکانی هەڵەبجە و بارزان و ئەنفالکردنی کوردە فەیلیەکان لە هەمان کاتدا دووپاتکردنەوەی بڕیاری دادگای تاوانی بالای عێراقی تایبەت دەربارەی گونجاندنی ئەو رووداوانەی کە شان بەشانی کردەوەکانی ئەنفالە بەدناوەکان بەرێوەبوو کە تاوانی کۆمەڵکوژین، ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بڕیار دەدات ئەوەی گەلی کورد لەکوردستانی عێراق دووچاری بوو سیاسەتی سەرکوت کردن وچەوسانەوەوەو تاوانە، ئەم بڕیارە وێنەو رووداوەکانی خستەڕوو کە تاوانی کومەڵکوژین بە هەموو پێوەرەکان تاوانی دژ بە مرۆڤایەتین .)
ماددهی یهكهم: داهاتهكانی بودجهی ساڵی دارایی (2011)ی ههرێمی كوردستان ـ عێراق به بڕی (12.386.000 ملیۆن) دوازده تریلیۆن و سێ سهد و ههشتا و شهش ملیار دینار دهخهمڵێندرێت، به گوێرهی ئهوهی كه لهم خشتهی دادێت روون كراوهتهوه: 1. بهشی ههرێم به گوێرهی یاسای بودجهی گشتی فیدراڵی كۆماری عیراق بۆ ساڵی دارایی (2011) (11.180.000 ملیۆن) یازده تریلیۆن و سهد و ههشتا ملیار دینار. 2. داهاتی به كردهنی بهدهست هاتوو له دهروازهكانی سنووری ههرێمی كوردستان بۆ ساڵی 2010 كه دووباره له چوارچێوهی بودجهی ههرێمی كوردستان تهرخان كراوهتهوه، ئهویش به گوێرهی بڕگهی سێیهم له ماددهی (25) له یاسای بودجهی گشتی فیدراڵی كۆماری عیراق بۆ ساڵی دارایی 2011. (305 ملیار) سێ سهد و پێنج ملیار دینار. 3. داهاتی خهمڵێنراوی فرۆشتنی وزهی كارهبا له ههرێمدا. (151 ملیار) سهد و پهنجا و یهك ملیار دینار. 4. داهاتی گشتی خهمڵێنرا و به داهاتی دهروازه سنووریهكانی ساڵی 2011. (400 ملیار) چوار سهد ملیار دینار. 5. بڕه پارهی پترۆ دۆلار بهگوێرهی بڕگهی چوارهم له ماددهی (25) له یاسای بودجهی گشتی فیدراڵی كۆماری عیراق بۆ ساڵی دارایی (2011). (350 ملیار) سێ سهد و پهنجا ملیار دینار.
ماددهی شهشهم: یهكهم: پێویسته دهزگا پهیوهندیدارهكان پێویستیهكانی ژیان و هۆیهكانی حهسانهوه به جۆرێك فهراههم بكهن كه لهگهڵ پهككهوتنهكهی پێشمهرگه( زیرهڤانی ههرێم)دا بگونجێ. دووهم: یهكێكی یارمهتیدهر دادهمهزرێ بۆ ئهو پێشمهرگه(زیرهڤانی ههرێم) ـه كه پهككهوتهییهكهی تهواو له (100%)ه و له كاتی تووش بوونی به نهخۆشی ئیفلیجی تهواو یا ههردوو لاقی له سهرووی چۆكهوه یا دهستهكانی یا چاوهكانی له دهستدابێ یاخود بههۆی پێكانهوه تووشی نهخۆشی شیزۆفرینیابووبێ. سێیهم: حكومهتی ههرێم بهرپرسیی چارهسهركردنی كهمئهندام له پێشمهرگه (زێرهڤانی ههرێم) دهگرێته ئهستۆ، لهگهڵ شیاندنی و ههوڵدان بۆ گهڕاندنهوهی به شێوهیهكی سروشتی بۆ ناو كۆمهڵگا. چوارهم: مووچهی پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم) ی كهمئهندام به ههمان زیادهی كه بهسهر مووچهی پێشمهرگهی بهردهوام له خزمهتدادێ زێده دهكرێ، له باری ههر گۆڕانكارییهك كه له سیستهمی مووچهكان بهپێی پلهو پایه روودهدات.
ماددهی پێنجهم: پێشمهرگه (زێزِهڤانی ههرێم)ی كهمئهندام كه حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه به شههید تۆمار دهكرێت ئهگهر كۆچی دوایی كردو بهم شێوهیهی خوارهوه: یهكهم: ئهگهر له ئهنجامی شهڕدا تووشی پهككهوتهیی بوو بوو، ئهوا دۆسیهكهی بۆ وهزارهتی كاروباری شههیدو ئهنفالكراوهكان دهنێردرێ و بۆ پاشهنشینهكانی مووچهو دهرماڵهكانی خهرج دهكرێ، ههروهها دهرماڵهی تایبهت به ئهندام له دهست دراوانیشی پێدهدرێ ههروهك چۆن پێش كۆچی دوایی وهریدهگرت. دووهم: ئهگهر له كاتی خزمهتكردنی یان به هۆیهوه تووشی پهككهوتهیی بوو، ئهوا دۆسیهكهی دهنێردرێ بۆ وهزارهتی كاروباری شههیدو ئهنفالكراوهكان و مووچهو دهرماڵهكانیشی بۆ پاشهنشینهكانی خهرج دهكرێن كه پێش كۆچی دوایی وهری دهگرت.
ماددهی سی و دووهم: 1-كارگهرانی یهكێتی ژوورهكان حوكمهكانی یاسای كاری ژماره (71)ی ساڵی 1987و یاسای خانهنشینی و زامن كردنی كۆمهڵایهتی و ژماره (39)ی ساڵی 1971یا ههر یاسایهكی تریان بهسهر دهسهپێنرێ كه جێگهیان بگرێتهوه. 2-دهبێ ئهنجومهنی یهكێتی بنهمای خزمهت و رێك پێكی تایبهتی بۆ رێكخستنی خزمهتی كارگهرانی له یهكێتی ژوورهكاندا دهربكا.
ماددهی دووهم: یهكهم: كاركردن به بڕگه(4)ی مادده (2) له یاسای باجی دهرامهتی ژماره (113)ی ساڵی 1982ی ههمواركراو رادهگیرێ. دووهم: كاركردن به بڕگه(2) له بڕیاری ژماره (520)ی ساڵی 1987 رادهگیرێ. سێیهم: كاركردن به بڕگه(20)ی مادده (7)ی یاسای باجی دهرامهتی ژماره (113)ی ساڵی 1982ی ههمواركراو ڕادهگیرێ. چوارهم: بڕیاری ژماره (73)ی ساڵی 2000 ههڵدهوهشێتهوه. پێنجهم: مادده (2) له بڕیاری ژماره (86)ی ساڵی 2000 ههڵدهوهشێتهوه. شهشهم: مادده (3) له یاسای باجی دهرامهتی ژماره (5)ی ساڵی 1999 ههڵدهوهشێتهوه. حهوتهم: مادده (4) له یاسای باجی دهرامهتی ژماره (5)ی ساڵی 1999 ههڵدهوهشێتهوه. ههشتهم: ئهمهی خوارهوه دهخرێته پالأ مادده (2) و دهبێته بڕگه(4) و بهم جۆره دهخوێندرێتهوه:ـ 1. باجێك بهرێژهی بهرزبوونهوه له نرخی خانووبهرهكه فهرزدهكرێ یان مافی بهكارهێنانی خهمڵێندرابێت به پێی حوكمهكانی یاسای ژماره (85)ی ساڵی 1978ی خهمڵاندنی بههای خانووبهره و قازانجهكانی یان بهدهلهكهی و كامیان بهســـهر خاوهن موڵك پتر دهوهستێ یان خاوهنی مافی دهسكاری كردنیهتی بهههر رێگایهك له رێگاكانی گواستنهوهی موڵكایهتی یاخود چنگ كهوتنی مافی دهسكاری كردنیان یان گواستنهوهی وهك (فرۆشتن و گۆڕینهوه و رێككهوتن و دهست ههڵگرتن وبهخشین ولابردنی كۆیهشی و پاكۆكردنی وهقف یاخود بانهوانی) و مامهڵه لهگهلأ كرێچی وهك خاوهن موڵك دهكرێ له كاتی بهكرێ گرتنی خانوو كه كهوتووهته بهردهســتی به گرێبهستی بانهوانی وبهم جۆره حسێب دهكرێ:ـ 2. یهكهم(50000000) پهنجا ملیۆن دینار له نرخی خهملێنراوی خانووبهره كه یا بهدهلهكهی دهبوردرێ ءئهم گوژمه پارهیه بهسهر هاوبهشهكاندا به پێی یشكهكانیان دابهش كرێ ئهگهر خانووبهرهكه به موڵك كرابێ له ڕووی كۆبهشییهوه. ب-ئهوهی له بڕه پاره لێبوردراوهكه پتر بێ كه له بڕگهی (یهكهم /1) لهم بهندهدا هاتووه، بهم رێژهیه باجهكه دهیگرێتهوه:ـ 1. (3%) تاكو (50000000) پهنجا ملیۆن دینار. 2. (4%) ئهوهی له (50000000) پهنجا ملیۆن دینار زیاتربێ تاكو (100000000) سهد ملیۆن دینار. 3. (5%) ئهوهی له (100000000) سهد ملیۆن دینار زیاتربێ تا دهگاته (150000000) سهد وپهنجا ملیۆن دینار. 4. (6%) ئهوهی له (150000000)سهد وپهنجا ملیۆن دینار زیاتربێ. 5. ئهگهر گواستنهوهی مڵكداری خانووبهرهكه لهسهر چهند پشكێك لهخانووبهرهكه بوو، ئهوا باجهكه به پێی حوكمهكای ئهم یاسه لهسهر ههموو خانووبهرهكه حسێب دهكرێ و بهپێی پشكهكانی كه گوازراونهتهوه بۆگشت خانووبهرهكه وهردهگیرێ. 6. نابێ مۆڵهتی ئهو مامهلانهی دهكهونه بهر حوكمهكانی ئهم یاسایه له رێكارهكانی پشكنین و گهڕان بهدوای سهرپێچییهكانی باج كه بهر له جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه ئهنجامدراوه ههڵپهسێردرێ. 7. حوكمهكانی ئهم یاسایه بهدهر لهو لێبوردرانهی كه له بڕگه (یهكهم/1)دا هاتوون پیاده دهكرێن بهسهر گواستنهوهی موڵكایهتی خانووبهره یان مافی دهسكاری كردنی كهپێش ئهم یاسایه تهواوبووه و باجهكان یان فهرقی خهمڵێنراوهكهی كه كهوتۆتهسهریان نهدراوه.
ماددهی چوارهم: كهس وكاری ئهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیان گرێتهوه، لهگهلأ ئهوانهی هاریكارییان دهكهن لێ دهبووردرێن، ئهگهر زانیاری ناراستییان له پێناوی پاراستنی ژیان و بهرژهوهندیی ئهوانهی ئهم یاسایه دهیان گرێتهوه پێشكهش كردبێ.
ماددهی سێیهم: ئهگهر جورمێك تهنها به غهرامه حوكم درا بێ و حوكمدراوهكه غهرامهكه نهدات، ئهوه، لهو بارهدا دادگا لهجیاتی ههر بیست دینارهوه یهك رۆژ حوكمی حهپسی دهدات، به مهرجی ماوهی حهپسهكه، له ههموو حاڵهتێكدا، له دوو ساڵ نهترازێ.
ماددهی چوارهم: لیژنههیكی تایبهتكار له بارهگای وهزارهتی پێشمهرگه پێك دههێنرێ بۆ جێبه جێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه و دانانی چهند پێوانهیهكی دیاری كراو بۆ بهردهوام بوونی ئهفسهره گێردراوهكان له خزمهتی عهسكهریدا یا گواستنهوهیان بۆ وهزیفهیهكی مهدهنی یان خانهنشین كردنیان.
ماددهی یازدهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی ( وهقائیعی كوردستان) دا بڵاودهكرێتهوه.
مادهی دووهم: ئهم كردهوانهی خوارهوه به تاوانی تیرۆركاری (تۆقاندن) دادهندرێن وسزایان لهناوبردنه (اعدام):1. دامهزراندن، رێكخستن، یان بهرێوهبردنی رێكخراو،كۆمهڵه، دهسته، باند،بنكه، یان كۆمهڵێك، بهئامانجی ئهنجامدانی یهكێك لهو تاوانه تۆقێنهرانهیلهم یاسایهدا هاتوون،2. تیرۆركردن بۆ مهبهستێكی سیاسی،ئایدیۆلۆجی، یان بهكافردانان.3. بهكارهێنانی كهرهستهی تهقینهوه، سووتێنهر، گڕگر، ئامیری دروستكراو بۆ تێكدان وڕووخاندن لهڕێگهی تهقاندنهوهی راستهوخۆ، یان بهئامێری لهدوور ئاراستهكراو، مینرێژكردنی ماشێن، ههر ئامێرێكی دیكه، چاندنی بۆمبی خاپووركار، بهكارهێنانی چهكه جهنگیهكان بهگشت جوره جیاجیاكانیهوه، پشتێنهی خاپووركار، نامهی مینرێژكراو، ماده، گازی ژههراوی، میكرۆبی، یان تیشكدهر، بهمهبهستی تیرۆركاری، ئهگهر كارهكه مردنی كهسێك، یان پتری لێكهوتهوه.4. به بارمتهگرتنی كهسێك، یان كهسانێك بۆ كارتێكردن له دامودهزگاكانی ههرێم، لهو دهستهو رێكخراوه نیشمانی یان نێودهولهتهییانهی له ههرێمدا كاردهكهن بۆبهدهستهێنانی ههر جۆره سوودێك یان كهلكێكَ، به ناچاكردنیان بۆ ئهنجامدانی كارێكی دیاركراو، یان نهكردنی، یان دروستكردنی بارێك لهترس وتۆقین.5. كوشتنی ئهو كهسانهی پاراستنی نێودهوڵهتی دهیانگرێتهوه، یان كوشتنی كارمهندانی فهرمانگه ودهسته دهبلۆماسی وكۆنسۆلگهری ودامهزراوه وكۆمپانیای بیانی ورێكخراوه نێودهوهلهتیه حكوومی و ناحكومیهكان، ئهوكهسانهی لهگهڵیاندا كاردهكهن، وتاوانهكهش بهمهبهستی تۆقاندن (تیرۆر) بێت. سزاكهشی دهبێته زیندانی ههتاههتایی، ئهگهر هێرش بردنهكه مردنی لێنهكهوتهوه.6. چوونه ناو ههر رێكخراو، كۆمهڵه، دهسته، باند ( عصابه)، بنكه، یان كۆمهڵێك كاری تۆقاندن ئهنجام بدات، ئهگهر ئهنجامدهر كارمهند بێ له هیزی ئاسایشی ناوخۆ، یان (پێشمهرگه) زێرهڤانیی ههرێم بوو، یان ئهگهر تاوانكار مهشقی سهربازی، یان ههواڵگری لهیهكێك لهم لایهنانه پێكرابوو.7. هاوكاریكردن لهگهڵ وڵاتیكی بیانی، ههر رێكخراو، كۆمهڵه، باند، بنكه، یان كۆمهڵێكی دهرهوهی وڵات، یان كار بۆ بهرژهوهندی ههر یهكێكیان بكات بۆ ئهوهی تاوانێك لهو تاوانانهی لهم یاسایهدا دهقنووسكراوون ئهنجام بدات.8. ئاسانكاری هاتنهژوورهوه وچوونهدهرهوهی ههرێم بۆ تیرۆریستان، دابینكردنی شوێنی حهوانهوهیان، شاردنهوهیان، حهشاردانیان، بهخۆی، یان بهكهسێكی دی، یارمهتیدانیان به ههواڵپێدان وپێشكهشكردنی ئهو زانیاریانهی بهكاردێن بۆ پلاندانان، یان بۆ دهستپێكردنی جێبهجێكردنی تاوانی تیرۆركاری، بهمهرجێك بهكارهكه بزانێت.
مادهی شهشهم: نابێ ئهوكهسهی به تاوانی تۆقێنهر تاوانباردهكرێت، بهدهستهبهر بهربدرێت له قۆناغهكانی لێكۆلێنهوهدا ههتا حوكمێك یان بریارێكی یهكلاكهرهوه له داواكهی دهرنهچێت.
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهمانهی خوارهوه پێكدێ: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسه له جێبهجێ كردنی سیاسهتهكانی و سهرپهرشتی جێبهجێ كردنی یاساو پێڕهوهكان و دهرچوواندنی رێنمایی وفهرمان و بهیاننامهكان له چوارچێوهی ئهركی كارهكانی وهزارهت و پێكهاتهكانی و ههموو كاروباره دارایی و كارگێڕی و سهربازیی و رێكخستن و هونهری وبهدوا داچوونیان و ئاراسته كردنیان وههماههنگی كردن له نێوان دهزگا گشتیهكاندا له چوارچێوهی سنووری ئهم یاسایه و یاسا كارپێكراوهكانی دیكه و بۆی ههیه ههندێك له دهستهڵاتهكانی بداته بریكارهكانی وهزارهت وسهرۆكی یهكه كارگێڕییهكان و بهڕێوهبهرهگشتیهكان و سهرۆكی فهرمانگهكان و لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسپار دهبێ، چونكه ئهندامێكی هاوكاره تێیدا. دووهم: بریكارهكانی وهزارهت: 1. بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ. 2. بریكاری وهزارهت بۆ كارگێڕیی گشتی. سهرپهرشتی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ و فهرمانگهكانی كاروباری گشتی و یهكه كارگێڕییهكان و كارگێڕییه خۆجێیهكان دهكهن وئهو ئهرك و دهستهڵاتانهی كه وهزیر پێیان دهسپێری ههڵدهسووڕێنن بهمهرجێ دهبێ خاوهن شارهزایی ولێهاتوویی بن و بهلای كهمی خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بن. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك بهرێوهی دهبات به ناونیشانی بهڕێوهبهر یاخود ئهفسهریك كهپایهكهی له نهقیب كهمتر نهبێ و خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت وچهند فهرمانبهرو كارمهندێك یارمهتی دهدهن. چوارهم: نووسینگهكانی ههردوو بریكارهكانی وهزارهت: ههر بریكارێكی وهزارهت نووسینگهی تایبهتی خۆی ههیه و فهرمانبهریك سهرۆكایهتی دهكات یاخود ئهفسهریك به ناونیشانی بهرێوهبهر و چهند فهرمانبهر و كارمهندێك یارمهتی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: راوێژكاری وهزیر به پلهی تایبهتی دهبێ و دهبێت خاوهنی بروانامهی بهرایی زانكۆ بێت له بواری پسپۆڕییهكهی و بهلانی كهم له (15) ساڵ خزمهتی به كردهنی ههبێت و خاوهی شارهزایی و لێهاتوویی بێ و لهو مهسهلانهی كه وهزیر بۆی دهنێرێ مهشوهرهت پێشكهش دهكات و دامهزراندنی به پێشنیازی وهزیر دهبێ و بهمهرجێك نابێ ژمارهیان له چوار زیاتر بن. شهشهم: پارێزگارانی ههرێم: پارێزگار: فهرمانبهری یهكهمی جێبهجێ كردنه له پارێزگاو بهوهزارهتهوه دهلكێ و پێویسته ئهو یاساو پیڕهوو رێنمایی و فهرمانانه جێبهجێ بكات كه لهوهزیرهكانهوه دهردهچێ و سهبارهت به ماف وخزمهتی وهزیفیش بهپلهی تایبهتی (بریكاری وهزارهت) دهبێ. حهوتهم: ئهنجومهنی وهزارهت: 1- له دیوانی وهزارهت ئهنجومهنێك پێكدی پێی دهگوترێ (ئهنجومهنی وهزارهت) و له مانه پێك دێت: أ- وهزیر : سهرۆكی ئهنجومهن. ب- بریكارانی وهزارهت: ئهندامن. ج- پارێزگاران: ئهندامن. د- بهرٍێوه گشتییهكان: ئهندامن. ه- راوێژكاران: ئهندامن. 2- ئهنجومهن لێكۆڵینهوه و گفتوگۆدهكات و بیڕورا دهردهبڕێت له ههموو ئهوانهی كه وهزیر بۆی دهنێرێ. 3- وهزیر بۆی ههیه بانگهێشتی ههركهسێك له كارمهندانی وهزارهت یان وهزارهتهكانی تر بكات لهوانهی پسپۆڕی و شارهزاییان ههیه بۆ ئهوهی له دانیشتنهكه ئاماده بن یاخود به پێی پێویست. 4- ئهنجومهن كۆبوونهوهكانی خۆی ههر سێ مانگ جارێك دهبهستێ یان له سهر بانگهێشتی وهزیر و بهسهرۆكایهتی ئهو و لهكاتی ئامادهنهبوونی، بریكاری وهزارهت له سهرۆكایهتی كردنی دانیشتهكه جێی دهگرێتهوه كه وهزیر رای دهسپێرێ. 5- بریارهكانی ئهنجومهن له رۆژی دهرچوونیانهوه بهركارن. ههشتهم: بهرێوهبهرایهتی گشتیی دیوان: فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات به پلهی بهرێوهبهری گشتی كه خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت وخاوهن شارهزایی و لێهاتوویی بێ و ئهمانهی پێودهلكێ: 1. بهڕێوهبهرایهتی كارگێڕیی. 2. بهڕێوهبهرایهتی خۆیهتی. 3. بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاریی. 4. بهڕێوهبهرایهتی پلان وبهدواداچوون. 5. بهڕێوهبهرایهتی میره وئالیات. 6. بهڕێوهبهرایهتی راگهیاندن وپهیوهندییهكان. 7. بهڕێوهبهرایهتی وردبینی و چاودێری. 8. بهڕێوهبهرایهتی تهكنولۆجیای زانیارییهكان (بانكی زانیاریی). نۆیهم: بهرێوهبهرایهتی گشتی ناوخۆ: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆ ههبێ یاخود ئهفسهرێك بێت له هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ پایهكهی له عهقید كهمتر نهبێ و بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێ و خاوهن شارهزایی و لێهاتوویی بێ وئهم بهڕێوهبهرایهتیانهی پێوه دهلكێ: 1. بهڕێوهبهرایهتی بهدواداچوونی توندوتیژی دژی ئافرهت. 2. بهڕێوهبهرایهتی كۆمهڵهو رێكخراو و حزبهكان. 3. بهڕێوهبهرایهتی كاروباری نهێنی و پهیوهندییه تایبهتیهكان. 4. بهڕێوهبهرایهتی ئاراستهكردن و رابهری كردنی مهعنهوی. 5. بهڕێوهبهرایهتی بهدواداچوونی تاوانه رێكخراوهكان. 6. بهڕێوهبهرایهتی مهشق وشیاندن و لیكۆڵینهوه و لێتۆژینهوهكان. 7. بهڕێوهبهرایهتی هاماههنگی و پهیوهندییه ههرێمیهكان. دهیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی كارگێڕیی خۆجێیهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات كه خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت و شارهزایی و لێهاتووی ههبێ و ئهمانهی خوارهوهی پێوهدهلكێ: 1. بهڕێوهبهرایهتی كارگێڕیی وخۆیهتی. 2. بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاریی. 3. بهڕێوهبهرایهتی موڵكهكان. 4. بهڕێوهبهرایهتی وردبینی و چاودێری. 5. بهڕێوهبهرایهتی ئهندازهی پرۆژه و دیزاینهكان. 6. بهڕێوهبهرایهتی پلان و بهدواداچوون. 7. بهڕێوهبهرایهتیهكانی خۆجێیهتی له پارێزگاكانی ههرێمدا. یازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی بهرهنگاربوونهوهی توندوتیژی دژی ئافرهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێ و خاوهن شارهزایی و لێهاتووی بێ. دوازدهم: دهستهی پشكنینی كارگێڕی: فهرمانبهریك له پلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات كه خاوهن شارهزایی و پسپۆری بێ و بڕوانامهی بهرایی زانكۆ ههبێ، ژمارهیهك له پشكێنهران یارمهتی دهدهن و دهسته تایبهتمهنده به پشكنینی یهكه كارگێڕیهكان وفهرمانگه و بهڕێوهبهرایهتیه گشتیهكان و ئهو بهشانهی سهر به وهزارهتن جگه له فهرمانگهكانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ. سێزدهم: مهڵبهندی پهرهپێدانی كارگێڕیی: كادیری كارگێڕیی و سهرۆكی یهكه كارگێڕییهكان ئاماده دهكات وئاستی كاركردنیان و توانا زانستی و كارگێری و رێكخستن و هونهریهكانیان بهرز دهكاتهوه و كاروباری مهڵبهند به پێرهوێك رێكدهخات. چواردهم: بهڕێوهبهرایهتی كاروباری هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ: ئهفسهریكی پۆلیس بهڕێوهی دهبات كه پایهی له رائید كهمتر نهبێ و خاوهن شارهزایی و لێهاتووی بێ له بواری كاری له هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ و له بارهگاكهی وهزارهتدا دهبێ و ئهركهكانی له ههماههنگی كردن له نێوان بهڕێوهبهرایهتیه گشتییهكانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ و فهرمانگهكانی سهر به بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ دیاری دهكرێن. پازدهم: فهرمانگهی یاسایی: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات به پلهی بهڕێوهبهر یان ئهفسهرێك كهبڕوانامهی بهرایی زانكۆی له یاسادا ههبێ و شارهزایی و لێهاتووی بهلای كهم (ده) سالأ له بواری پسپۆرییهكهی ههبێ و به وهزیرهوه دهڵكی. شازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی پۆلیس: 1. بهڕێوهبهرێكی گشتی خاوهن شارهزایی وپسپۆڕی له كارهكهی خۆی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێ و له ئهفسهرهكانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ بێت و پایهكهی له عهمید كهمتر نهبێ و دوو یاریدهدهر یارمهتی دهدهن كهپایهیان له رائید كهمتر نهبێ و پاراستنی سیستهمی گشتی دهگرێته ئهستۆ لهگهلأ پیادهكردنی سهروهریی یاسا و ههر چی پهیوهندیدار بێ به كاروباری پۆلیس و، بارهگای گشتی بهرێوهبهرایهتی گشتی پۆلیس لهمانهی پێكدێ: 2. بهڕێوهبهرایهتی تاوان و جموجۆل. 3. بهڕێوهبهرایهتی كارگێڕیی. 4. بهڕێوهبهرایهتی فهرمانگهی یاسایی. 5. بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاری. 6. بهڕێوهبهرایهتی وردبینی وچاودیری. 7. بهڕێوهبهرایهتی ئامار. 8. بهڕێوهبهرایهتی پلان و بهدواداچوون. 9. بهڕێوهبهرایهتی مهشق وشیاندن. 10. بهڕێوهبهرایهتی بهدواداچوونی توندوتیژی دژی ئافرهت. 11. ههروهها ئهم بهڕێوهبهرایهتیانهشی پێوه دهلكێ: 12. بهڕێوهبهرایهتیهكانی پۆلیسی پارێزگاكان. 13. بهڕێوهبهرایهتیهكانی بهرگری شارستانی له پارێزگاكاندا. 14. بهڕێوهبهرایهتی پۆلیسی كارهبای ههرێم. 15. بهڕێوهبهرایهتی پۆلیسی پاراستنی دارستانهكان وژینگه له ههرێمدا. 16. بهڕێوهبهرایهتی پاراستنی دهزگاكانی نهوت. 17. بهڕێوهبهرایهتی ساغكردنهوهی بهڵگهكانی تاوان له ههرێمدا. 18. بهڕێوهبهرایهتی موخابهرهی پۆلیس. 19. بهڕێوهبهرایهتیهكانی بهرگری شارستانی له فڕۆكهخانهكان. 20. بهڕێوهبهرایهتی پۆلیسی چالاكییه شارستانیهكان له ههرێمدا. حهڤدهم: بهڕێوهبهرایهتی گهشت و وڵاتنامهی گشتی: 1. ئهفسهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی له ئهفسهرهكانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ بهڕێوهی دهبات كه پایهكهی له عهمید كهمتر نهبێ و بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێ و خاوهنی شارهزایی وپسپۆڕیی بێ له بواری كارهكهی و دوو یاریدهدهر یارمهتی دهدهن كهپایهكهیان له رائید كهمتر نهبێ وههموو كاروبارێكی پهیوهست به رهگهزنامه و باری شارستانی و نشینگهو و پاسپۆرت له سنووری یاسا جێبهجێ كراوهكان دادهگرێته ئهستۆ و بارهگای گشتی لهمانه --------پێكدێ: 2. بهڕێوهبهرایهتی كاروباری رهگهزنامه. 3. بهڕێوهبهرایهتی كاروباری پاسپۆرتهكان. 4. بهڕێوهبهرایهتی كاروباری نشینگه. 5. بهڕێوهبهرایهتی باری شارستانی. 6. بهڕێوهبهرایهتی فهرمانگهی یاسایی. 7. بهڕێوهبهرایهتی كارگێڕیی وخۆیهتی. 8. بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاری. 9. بهڕێوهبهرایهتی وردبینی و چاودێری. 10. بهڕێوهبهرایهتی ئامار. 11. ئهمانهشی پێوه دهلكێ: 12. بهڕێوهبهرایهتیهكانی رهگهزنامه و باری شارستانی له پارێزگاكاندا. 13. بهڕێوهبهرایهتیهكانی پاسپۆرت له پارێزگاكاندا. 14. بهڕێوهبهرایهتیهكانی نشینگه له پارێزگاكاندا. ههژدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی هاتووچۆ: 1. ئهفسهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی له ئهفسهرهكانی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێ و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت له بواری كارهكهی و پایهكهی له عهمید كهمتر نهبێ و دوو یاریدهدهر یارمهتی دهدهن كه پایهیان له رائید كهمتر نهبێ وپیادهكردنی یاسا و پێڕهو و رێنماییهكانی هاتوچۆ دهگرێته ئهستۆ و جوولانهوهی رۆیشتن و ئهندازهی هاتووچۆ رێكدهخات و لهمانه ----------پێكدێ: 2. بهڕێوهبهرایهتی كاروباری هونهریی. 3. بهڕێوهبهرایهتی ئهندازهی هاتووچۆ. 4. بهڕێوهبهرایهتی كارگێڕیی خۆیهتی. 5. بهڕێوهبهرایهتی فهرمانگهی یاسایی. 6. بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاریی. 7. بهڕێوهبهرایهتی وردبینی و چاودیری. 8. بهڕێوهبهرایهتی پلاندانان و بهدواداچوون و ئامار. 9. بهڕێوهبهرایهتی میره وئالیات و موخابهره. 2- بهڕێوهبهرایهتیهكانی هاتووچۆی پارێزگاكانی پێوه دهلكێ. نۆزدهم: دهستهی پشكنینی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ: ئهفسهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی بهرێوهی دهبات كهپایهكهی له عهمید كهمتر نهبێ و خاوهن شارهزایی وپسپۆڕی بێ له بواری كارهكهیدا و خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت و ژمارهیهك له پشكێنهران له گهوره ئهفسهرانی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ یاریدهی دهدهن و تایبهتمهند دهبێ به پشكنینی ههموو بهڕێوهبهرایهتیه گشتیهكانی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ و فهرمانگه سهربازییهكانی دیكه كه به وهزارهتهوه لكاون. بیستهم: دادگا ههمیشهییهكانی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ: به فهرمانی وهزیر دادگایهك له سهرۆكی دادگا پێك دێ كهپایهكهی له عهمید كهمتر نهبێ و بهلانی كهم ده سالأ شارهزایی ههبێ و دوو ئهندامی بنهڕهتیش كهپایهكهیان له عهقید كهمتر نهبێ و ئهندامێكی یهدهگیش به ههمان پایه و داوا كارێكی گشتیش كه پایهكهی له نهقیب كهمتر نهبێ و مهرجه ههر ههموویان له ئهفسهرانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ و خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆ له یاسا بن و، پسپۆرایهتی ئهم دادگایهش بینینی ههموو ئهو تاوانانهیه كه دهدرێته پاڵ ئهفسهرو كارمهندانی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ و یاسا سزاییهكان و ئسوڵی تایبهت به هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ و یاسا سزاییهكانی دیكهو ئسوڵی دادگا سزاییهكانیان دهرههق جێبهجێ دهكرێ و بڕیارهكانیشی دهكهونه بهر چاودێری و وردبینی دادگای پێداچوونهوهی(تمییز) ههرێمی كوردستان ـ عیراق و دهرماڵهی دادوهرانیش بۆ سهرۆك و ئهندامی دادگاو دهرماڵهی داواكارانی گشتیش بۆ داواكاری گشتی خهرج دهكرێ. بیست ویهكهم: نووسینگهی كۆچ كردن و كۆچ پێكراوان: راستهوخۆ به وهزیرَهوه دهلكێ و بهڕێوهبهرایهتیهكانی كۆچ كردن و كۆچ پێكراوهكان له پارێزگاكانی ههرێمیان پێوه دهلكێ. بیست ودووهم: كۆلێجی پۆلیس: (عهمیدی كۆلێج) بهرێوهی دهبات كه به پلهی بهرێوهبهری گشتی بێ و راستهو خۆ به وهزیرهوه دهلكێ، به مهرجێ ئهفسهری پۆلیس بێ و پایهكهی له عهقید كهمتر نهبێ و كاروبارهكانی به پێڕهوێكی تایبهت ریكدهخرێن.
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی 1/1/2008 ی تهقدیری یهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان) بڵاودهكرێتهوه.
مادهی حهفتهم: فهرمانهكانی مادهی (47) ی یاسای بنهماكانی دادگاییكردنی سزایی ژماره (23) ی ساڵی 1971 ی ههمواركراوی كارا، بهسهر ئهوكهسه پیادهدهكرێت كه ههواڵی ئهو تاوانانهی لهم یاسایهدا هاتووه دهدات سهبارهت به ئاشكرانهكردنی ناسنامهكهی، كاتێ ههواڵی روودانی ئهوتاوانانه دهگهیهنێت وناكرێته شایهد.
مادهی نۆیهم: لایهنی پهیوهندار بۆی ههیه پاداشتێكی چاك جاڕبدات بۆ ئهوكهسهی زانیاری راست ودروست پێشكهش به لایهنی تایبهتمهند دهكات وئاشكراكردنی تاوانی تیرۆركاری وئهوانهی دهستیان تێدابووه لێ دهكهوێتهوه.
مادهی دهیهم: ههركهسێك هاوكاری بكات وهك بكهر، بهشدار، یان هاندهر بۆ ئهنجامدانی ئهو تاوانه تیرۆركاریانهی لهم یاسایهدا هاتوون، به ههمان سزا، كه بۆ تاوانهكه دیاركراوه، سزادهدرێت.
مادهی یازدهم: دهست بهسهر سامانی گوێزراوه ونهگوێزراوهی ئهو رێكخراو، پارت، دهسته، كۆمهڵ، یان ئهو كهسانهدا دادهگیرێت كه بهبریارێكی دادگا به تاوانكاری تیرۆر دهردهچن .
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة