المواد القانونية
ماددهی شازدهیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆئاسانی جێ بهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی یازدهم: وهزارهت كار دهكات بۆ كۆمهككردن و هاندان ء گهشهپێدانی نهمامگهی دارستانه تایبهتیهكان، ئهمهش لهڕێگهی: یهكهم: تهرخانكردنی ئهو زهویانهی بهدارستان دانهپۆشراون و بهپێی ئهو رێنماییانهی وهزارهت دهری دهكات. دووهم: تهرخان كردنی شارهزایی تهكنیكی و نهمام و تۆو و هاوكاری دیكه. سێیهم: پێشكهشكردنی قهرزی رهخسێنراو بۆ ئهم مهبهسته.
ماددهی سێزدهم: نابێ وهبهرهێن بهرههمی دارستانهكانی ههرێم كه ڕێگهپێدراون، وهبهرهێنانی تیادا بكات لهشوێنی گردكردنهوهو یا له گهنجینهوه بگوازرێتهوه، تهنها به مۆڵهت نهبێ كه له بهڕێوهبهرایهتی دارستان له پارێزگا یان ناوچهكه وهردهگیرێ و بڕی بهرههمی گواستراوهو جۆر و چهشن و رێگاكانی گواستنهوه دیاری بكرێن.
ماددهی حهڤدهیهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی ههژدهیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبه جێ بكا.
ماددهی نۆزدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. وهزارهت: وهزارهتی رۆشنبیری ههرێم. وهزیر: وهزیری رۆشنبیری ههرێم. بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی رۆشهمبیری ههرێم.
ماددهی پهنجاو پێنجهم: پێویسته دهستهكانی پێداچوونهوهو دهستهكانی دادگاكانی تێههڵچوونهوهو دادگاكانی تاوان راپۆرتی وهرزی رێك بخهن و تێیدا ئهو حوكم و بڕیارانه دهربخهن كه دادوهران ههڵهی گهورهیان تێدا كردووه له ئهنجامی نهزانینی پرهنسیپه سهرهتاییهكانی یاسا یان گوێ نهدان بهو رووداوانهی كه له كاتی وردبینی كردنی ئهحكام و بڕیارهكانی دهردهكهون و، دهبێ وێنهیهكیان بۆ ئهنجومهنی دادوهری بنێرێ بۆ پاراستنی له دۆســیهی كهســــیهتی ئهو دادوهرهدا، بۆ ئهوهی لهكاتی بهرزكردنهوهو پلهبهرز كردنهوهدا لهبهر چاو بگیرێت.
ماددهی سی و حهوتهم: یهكهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه لهنێوان جێگرانی سهرۆك یاخود كۆنترین دادوهرانی دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی خزمهتی دادوهری له بیست وپێنج سالأ كهمتر نهبێ. دووهم: جێگری سهرۆك لهنێو دادوهرانی دادگای پێداچوونهوهو له نێوان دادوهرهكانی پۆلی یهكهم دا دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی كاركردنی له خزمهتگوزاری دادوهری له بیســـت ودوو ســالأ كهمتر نهبێ. سێیهم: دادوهر له دادگای پێداچوونهوه له نێوان دادوهرانی پۆلی یهكهم دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی كاركردنی له خزمهتی دادوهری له بیست سالأ كهمتر نهبێ و ماوهیهك له دوو سالأ كهمتر نهبێ له یهكێك لهم پایه دادوهریانهی خوارهوه كاری كردبێ: 1-سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه. 2-جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه. 3-دادوهری دادگای تێههڵچوونهوه. 4-سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتی دادوهری. 5-ئهو پارێزهرهی ماوهیهك كاری له پارێزهری كردبێ كه له 25 سالأ كهمتر نهبێ. چوارهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو جێگرهكانی و دادوهری دادگای پێداچوونهوه به مهرسوومێكی ههرێمی ولهسهر پاڵاوتنی لهلایهن ئهنجومهنی دادوهرییهوه دادهمهزرێن.
ماددهی سی و پێنجهم: یهكهم: دادوهر بهپێی ئهم مهرجانهی خوارهوه دادهمهزرێ: ـ 1ـ دهبێ بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له یاسا یاخود هاوتاكهی ههبێ. 2ـ دهبێ له دوای دهرچوونی له كۆلێجی یاسا بهلانی كهم بۆ ماوهی 10 ساڵ له فرمانی لێكۆڵهرهوهی دادی یان یاریدهری دادوهری یاخود دادنووس یان جێبهجێ كاری داد یان بهڕێوهبهری چاودێری ناكامان یاخود له فهرمانگهی تۆماركردنی خانووبهره یاخود ههمان ماوهی ناوبراو دهستی دابێته پیشهی پارێزهری یان فهرمانبهری دادی كاركرده له بهشی یاسادا له فهرمانگهو دهزگا فهرمیهكان كه بهلایهنی كهمهوه ساڵانه پێنج داوای دادگاكاندا دهیبێت له ماوهی دهسته دانهكاریش لهو فهرمانه ناوبراوانه پێنج ساڵه ئهگهر بڕوانامهی ماجستێری له یاسا بهدهست هێنابێ و سێ ساڵه ئهگهر بڕوانامهی دكتۆرای له یاسا به دهست هێنابێ چ جا ئهوهی دهستهدانه كارهكهی پێش وهدهست هێنانی ئهو دوو بڕوانامهیهبێ یاخود له دوایاندا بێت. 3ـ تهمهنی له 30 ساڵ كهمتر نهبێ. 4ـ دهبێ عیراقی بێت. 5ـ زمانی كوردی و عهرهبی بهخوێندنهوهو نووسینهوه بهباشی بزانێ. 6ـ له تاقیكردنهوهی به زارهكی و بهنووسین لهبهردهم ئهنجومهنی دادوهریی دهربچێت. 7ـ پێویسته هیچ ناتهواوییهكی جهستهیی نهبێت، كه رێگه له جێبهجێ كردنی ئهركهكانی بگرێ. 8ـ دهبێ ناوبانگ و رهوشتی باش بێت. 9ـ دهبێ بهڵێن بدات دوای دامهزراندنی كاری حزبی نهكات. 10-نابێ به تاوانێكی دهسته ئهنقهستی نا سیاسی یا كهتنێكی ئابڕووبهر حوكمدرابێ. دووهم: ماوهی كاركردن له پارێزهری و ئهو فرمانانهی كه له بڕگه(یهكهم/2)دا ناویان هاتووه بۆ مهبهستی بهرز كردنهوهو سهرموچهو پایهپێدان حیسێب دهكرێ.
ماددهی سی و چوارهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتمهندییانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ. یهكهم: ئاماده كردنی پلان و نهخشه بۆ دهزگای دادوهری و تووێژ له سهركردنی و دهربڕینی تێبینیهكانی له بارهیهوه. دووهم: سهیر كردنی كاروباری دامهزراندن و بهرزكردنهوه و پایه پێدان و گواستنهوهو گهڕاندنهوهی دادوهرهكان و لێكۆڵینهوه له رهوشت و توانایان و سهرپهرشتی كردنی سهربهخۆیی دادوهری. سێیهم: ئاماده كردنی بودجهی ئهنجومهن و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق بۆ پهسند كردنی. چوارهم: لایهنی رێكخستنی كارگێڕیی و رێكخستنهكانی دادگاكان به كاروباری خزمهتی كارمهندانی و بهرزهفتكردنیانهوه تهنیا له تایبهتمهندیی ئهنجومهنی دادوهری دهبێ. پێنجهم: دیاریكردنی میلاكاتی دادگاكان و دامهزراندنی فهرمانبهرانی كه ئهو میلاكانه پڕ دهكهنهوهو ئهوانی دیكه له چوارچێوهی تهرخانكراوهكانی بودجهی ئهنجومهن دهبن. شهشهم: دانانی پێڕهوی ناوخۆ بۆ ئهنجومهن.
ماددهی چل ودووهم: یهكهم: سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه له دادوهرهكانی پۆلی یهكهم له نێوان جێگرهكانی سهرۆكی دادگاكانی تێههڵچوونهوه به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهریی دادهمهزرێت. دووهم: جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهو دادوهرانی لهنێو دادوهرانی پۆلی یهكهم یا دووهم بهپێی پاڵاوتنیان لهلایهن سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه به بڕیارێك له ئهنجومهنی دادوهری ههڵدهبژێردرێن.
ماددەی هەشتەم: یەكەم: یاسای وەزارەتی شارەوانی ژمارە(2)ی ساڵی2007 و، یاسای وەزارەتی گەشت وگوزار ژمارە(20)ی ساڵی 2006 كە لە پەرلەمانی هەرێمی كوردستان ـ عیراقەوە دەرچوون، ئیلغا دەبن. دووەم: هەموو ماف و پەیوەستی و هەبوو و میلاكی وەزارەتی گەشت وگوزار دێتە ئەستۆی وەزارەتەوە.
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: له ههر ناوچهیهكی تێههڵچوونهوه ئهنجومهنێك به ناوی(ئهنجومهنی ناوچهی تێههڵچوونهوه) له سهرۆكی دادگا و ئهندامیهتی جێگرهكانی و دادوهرهكانی دادگای تێههڵچوونهوه پێكدێ. دووهم: ئهنجومهنهكه كۆبوونهوهی دهوری ئهنجام دهدات و سهرۆكهكهی بۆی ههیه له كاتی پێویستدا بۆ كۆبوونهوه بانگهێشتی بكات و بهبێ ئاماده بوونی بهلانی كهم سێ لهسـهر چواری ئهندامانی گرێ نادرێت. سێیهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتمهندییانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: 1 ـ له پێداویستی دادگاكان و میلاكیان لهبهر رۆشنایی پێویستی ساڵانه دهدوێ و راپۆرتی ساڵانه لهبارهیانهوه بۆ ئهنجومهنی دادوهری بهرزدهكاتهوه. 2 ـ لهو گرفت و كێشـــانه دهكۆڵێتهوه كه رووبهڕووی دادگاكان دهبنهوهو چارهســـــهری گونجاویان بۆ دهدۆزێتهوه. 3-پێشكهش كردنی پێشنیاز سهبارهت به دانانی دادگا جۆربهجۆرهكان. 4-چاكردنی شێوازهكانی كاركردن و بهرزكردنهوهی ئاستی كاركردن له دادگاكاندا.
ماددهی پازدهم: یهكهم:دادگای تێههڵچوونهوه و دهستهكانی به سهرۆكایهتی سهرۆك یان یهكێك له جێگرهكانی و به ئهندامیهتی دوو له جێگرهكانی یان یهكێكیان و دادوهرێكی دادگای تێههڵچوونهوه یاخود به ئهندامیهتی دوو دادوهر له دادوهرانی دهبهسترێ. دووهم: ناو نانی سهرۆك و ئهندامانی دادگای تێههڵچوونهوه به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری دهبێ.
ماددهی یازدهم: یهكهم: دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه بهم جۆره دهبن: 1- دهستهی گشتی: به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه یان یهكێك له جێگرهكانی یا خود كۆنترین دادوهر ئهگهر ئهوانه ئاماده نهبوون یاخود. بهربهستێكی یاساییان هاته پێش بۆ بهشدار بوونیان دهبهسترێ به ئهندامیهتی جێگرهكانی و ههموو دادوهره كاراكان تێیدا و تایبهتمهند دهبێ بهبینینی ئهمانهی خوارهوه: أ ـ ئهو داوایانهی حوكمی له سێدارهدانیان پێدهرچووه. ب ـ یهكلاكردنهوهی ئهو كێشهیهی له ئهنجامی ناكۆكی نێوان حوكمهكان و بڕیارهكانی دادگای پێداچوونهوه روودهدهن. ج ـ ئهوهی له یهكێك له دهستهكانی دیكهوه بۆی دهنێردریت، ئهگهر پاشگهزبوونهوهی له پڕهنسیپێك دا بینی كه له حوكمهكانی پێشوو بڕیاری لهسهر درابوو. د ـ ئهوانهی یاساكانی تر دهیان گرێتهوه. 2 ـ دهستهی فراوان: به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه یاخود كۆنترین جێگری یاخود كۆنترین دادوهر تێیدا له كاتی ئاماده نهبوونیان یان بوونی بهربهستێكی یاسایی لهو بهشدارنهبوونهی تێیداو، به ئهندامیهتی بهلانی كهم شهش له دادوهرانی دهبهسترێ و تایبهتمهند دهبێ به بینینی ئهمانهی خوارهوه: أ ـ بوونی ناكۆكی لهسهر جێبهجێ كردنی دوو حوكم كه پلهی بنبڕیان وهرگرتبێ و دژ بهیهك بن و سهبارهت یهك بابهت دهركرابن ئهگهر له نێوان ناكۆكهكان خۆیاندا بێت یان یهكێكیان لایهن بێت له دوو حوكمهكهدا و پهسهند كردنی یهك له و حوكمانه و بڕیاردان لهسهر جێبهجێ كردنی بێ له حوكمهكهی تر، لهو بارهدا سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه بۆی ههیه جێبهجێ كردنی ئهو دوو حوكمه دژ بهیهكه رابگرێ، تاكو بڕیاری پێداچوونهوه دهردهچێ. ب ـ ئهو ناكۆكیهی دهكهوێته نێوان دوو دادگا لهبارهی دهسنیشان كردنی تایبهتمهندی لهسهیر كردنی داواكه. ج ـ ئهو حوكم و بڕیارانهی سهرۆك بۆی دهنێرێ تاكو له چوارچێوهی تایبهتمهندی دادگا بڕیاری یهكلاكهرهوهیان له بارهیهوه بدات به پێی ئهو یاسایهی كه ئهو حوكم و بڕیارانهی پێ دهرچووه. 3ـ دهستهی مهدهنی: تایبهتمهنده به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی كه له داوا مهدهنییهكان و داوا جۆراوجۆرهكانی تر كه له دادگاكان و لیژنهكانهوه به پێی یاسا دهرچوون. 4 ـ دهستهی باری كهسایهتی: تایبهتمهنده به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی كه له دادگاكانی باری كهسایهتی و ماددهكانی كهسایهتییهوه به پێی یاسا دهرچوون. 5 ـ دهستهی سزایی: تایبهتمهنده به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی كه له داوا سزاییهكانهوه به پێی حوكمهكانی یاسا دهرچوون. 6 ـ دهستهی كشتوكاڵی: تایبهتمهنده به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی كه له لیژنهكانی زهوی و زارو دهست بهسهرداگرتن دا دهرچوون. دووهم: دهستهی مهدهنی و دهستهی باری كهسایهتی و دهستهی سزایی و دهستهی كشتوكاڵ به سهرۆكایهتی یهكێك له جێگرهكانی سهرۆك یا ئهو كهسهی كه دهستهی سهرۆكایهتی ههڵیدهبژیرێ و به ئهندامیهتی بهلانی كهم دوو له دادوهرهكانی دادگا دهبهسترێ. سێیهم: دهستهی مهدهنی به سهرۆكایهتی یهكێك له جێگرهكانی سهرۆك و ئهندامێتی بهلانی كهم چوار له دادوهرانی دادگا دهبهسترێ له و كاتهی كه سهیری ئهو حوكمانه دهكات كه له دادگاكانی تێههڵچوونهوه به سیفهتی بنهڕهتی دهرچوون، ههروهها سهبارهت به دهستهی سزاییش كاتێك كه سهیری حوكم و بڕیارهكانی دادگاكانی تاوان دهكات. چوارهم: 1ـ دهشێ دهستهی دیكه به بڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی پێك بهێنرێت. 2ـ دهستهی سهرۆكایهتی له سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و ههردوو جێگرهكهی پێكدێ و له كاتی ئاماده نهبوونی یهك لهوانه، كۆنترین دادوهر له دادگادا جێی دهگرێتهوه.
ماددهی سی و ههشت: ئهم ههیئهیه بۆ ئامادهكردنی پزیشكی پسپۆر له ههموو لقه جۆربهجۆرهكاندا تێدهكۆشێ و ههولَ دهدات پێداویستی زهروور بۆ ئهو كارهی فهراههم بكات بهپێی تازهترین شێوازو موبتهكهری زانستی.
ماددهی نۆیهم: دادگاكانی مهدهنی لهمانه پێكدێن: یهكهم: دادگای پێداچوونهوه. دووهم: دادگاكانی تێههڵچوونهوه. سێیهم: دادگاكانی تاوان. چوارهم: دادگاكانی بهرایی. پێنجهم: دادگاكانی نهوجهوانان. ش هشهم: دادگاكانی باری كهسایهتی. حهوتهم: دادگاكانی كهتن. ههشتهم: دادگاكانی كار. نۆیهم: دادگاكانی لێكۆڵینهوه. دهیهم: دادگاكانی ماددهكانی كهسایهتی بۆ مهسیحیهكان و ئێزدیهكان و ئاینهكانی تر.
ماددهی ههشتهم: یهكهم: دادگاكان داوای حقووقی و باری كهسیهتی له ماوهی پشووی دادگاكان نابینن ئهگهر به پهله نهبن و ههموو دادگایی كردنێك له رۆژی یهكهمی مانگی تهمووزهوه تاكو یهكهم رۆژی مانگی ئهیلوولی ههموو ساڵێك رادهوهستن و داوای به پهلهش دهسنیشان دهكرێن بۆ ئهم مهبهسته به بهیاننامهیهك كه سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی دهری دهكات. دووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه له كاتی پێویستدا ماوهی پشووهكه بۆ ماوهیهك كورت بكاتهوه كه له (30) رۆژ زیاتر نهبێ.
ماددهی شهشهم: یهكهم: رهسمی چوونه ناو سهندیكا (200) دوو سهد دیناره و رهسمی بهشداربوونی ساڵانه (100) سهد دیناره. دووهم: رهسمی مۆڵهتدانی دهرمانخانه (بهرپرسیاریهتی + ئیمتیاز) (250) دوو سهد و پهنجا دیناره نیوهی دهوام ساڵانه. سێیهم: رهسمی مۆڵهتهدانی كردنهوهی دهرمانخانه (بهرپرسیاریهتی + ئیمتیاز) بۆ خانهنشیان (500) پێنج سهد دینار دهوامی تهواو ساڵانه. چوارهم: رهسمی مۆڵهتدانی كۆگای دهرمانی ئههلی (بهرپرسیاریهتی + ئیمتیاز) (1000) ههزار دینار.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة