المواد القانونية

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: سه‌ندیكا پێك دێت له‌: 1. ده‌سته‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (الانضباط) 4. لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ده‌سته‌ی گشتی باڵا ترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكادا و هه‌موو ئه‌ندامانی ده‌گرێته‌خۆ و تایبه‌تمه‌نده‌ به‌ ئه‌نجام دانی ئه‌وانه‌ی خواره‌وه‌:- یه‌كه‌م: هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. دووه‌م: په‌سه‌ند كردن (راستاندن)ی بودجه‌ی ساڵی رابردوو و بڕیاردان له‌سه‌ر بودجه‌ی مه‌زه‌نده‌ كراو. سێ یه‌م: وتوو وێژ كردن له‌سه‌ر راپۆرتی ساڵانه‌و كاروباری سه‌ندیكا و ژمێریاری. چواره‌م: پێشنیاز كردن بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا و پێره‌وه‌كه‌ی. پێنجه‌م: بڕیاردان له‌سه‌ر پاكتاوكردنی موڵك و ماڵی سه‌ندیكا و داراییه‌كه‌ی له‌ كاتی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی دا.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: ئه‌وانه‌ی ئه‌وانه‌ی به‌ سه‌رۆك و جێگر و سه‌رۆكی وه‌زیر داده‌نرێن، ده‌بی مه‌رجه‌كانی مادده‌ی (21)ی یاسا له‌ ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانی كوردستان ژماره‌ (1)ی ساڵی/ 1992 یان تێدا بێ، جگه‌ له‌ مه‌رجی ته‌مه‌ن بۆ وه‌زیر كه‌ ده‌بێ گه‌یشتبێته‌ (21) ساڵی ته‌مه‌نی. دووه‌م: وه‌زاره‌تی كاروباری پێشمه‌رگه‌ كه‌ له‌ بڕگه‌ی (4)ی مادده‌ی (9) ی یاسای ژماره‌ (3)ی ساڵی 1992 دا ناوی خاتووه‌، لاده‌برێت (ئیلغا) ده‌كرێت."3"

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: بوه‌ردان به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن، یه‌كه‌ یه‌كه‌و له‌سه‌ر خواستی سه‌رۆك ده‌بێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و وه‌زیره‌كان، دوای باوه‌رپێدانیان له‌ لایه‌نی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانه‌وه‌، له‌به‌ر ده‌میدا ئه‌و سوێنده‌ ه‌دهخۆن: (به‌ خوای گه‌وره‌ سوێند ده‌خۆم كه‌ به‌ دلسۆزی یه‌وه‌ پارێزگاری له‌ یه‌كێتی گه‌ل و خاكی كوردستانی عێراق بكه‌م و رێز له‌ یاسا ره‌چاو كراوه‌كانی بگرم).

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:ده‌زگاكانی مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت بریتین له‌:1-نوسینگه‌ی وه‌زیر.2-نوسینگه‌ی بریكاری وه‌زیر.نووسینگه‌ی په‌یوه‌ندی یه‌كانی رۆشه‌مبیری.4-به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی فێركردن.5-به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی هه‌لسه‌نگاندن و ئه‌زموونه‌كان.6-به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی هه‌لسه‌نگاندن و پرۆگرام و نه‌خشه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كان.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌ست به‌سه‌رداگرتن و حیجزكردنی ئه‌و ماڵه‌ نه‌گوازراوه‌یه‌ی له‌لایه‌ن رژێمه‌ یه‌ك له‌ دوای یه‌كه‌كانه‌وه‌ به‌رامبه‌ر به‌شدارانی بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستانی و كه‌س وكاریانه‌وه‌ له‌ 11/9/1961 وه‌ كراوه‌ سه‌ر له‌نوێ تۆماركردنه‌وه‌ی به‌ناوی ئه‌سڵییه‌كانیانه‌وه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستانی عیراقدا.

مادده‌ی دوانزده‌یه‌م:

مادده‌ی دوانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات) ئه‌م كارانه‌ ده‌كا: 1. توێژینه‌وه‌ له‌و شكایه‌تانه‌ی كه‌ بۆی دێن. 2. جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و راسپارده‌كانی هۆبه‌كان و لێژنه‌كانی سه‌ندیكا. دووه‌م: ده‌بێ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات) ئه‌و مه‌سه‌له‌و كێشانه‌ی كه‌ تاوان پێك دێنن بنێرێت بۆ دادگای تایبه‌تمه‌ند و، ده‌رچوونی حوكمی بێتاوانی یان به‌ردانی رێ له‌وه‌ ناگرێ كه‌ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات) بڕیاری خۆی له‌ حه‌ق ئه‌و ئه‌ندامه‌ به‌ پێی یاسا بدات.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م:

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر راسپارده‌ی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات)، یه‌كێك له‌و سزایانه‌ی خواره‌وه‌ ئاراسته‌ی ئه‌ندامی سه‌رپێچی كار بكات. 1. سه‌رنج راكێشان: ئه‌مه‌ به‌ نووسراوێك ئاراسته‌ی‌ ده‌كرێت و سه‌رنجی بۆ ئه‌وه‌ راده‌كێشرێت كه‌ ئه‌و سه‌رپێچیه‌ی دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌. 2. ئینزار: ئه‌مه‌ش به‌ نووسراوێك ئاراسته‌ی ده‌كرێت و ئینزاری ده‌درێتی كه‌ پێویسته‌ ئه‌و سه‌رپێچیییه‌ دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌ و ئه‌گه‌ر نا سزای تووند تری ده‌درێتێ. 3. رێ لێ گرتنی: (قه‌ده‌غه‌كردن)ی ئیشكردنی له‌ پیشه‌كه‌ی خۆی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ تێپه‌ر نه‌كات.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م:

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات)ی تایبه‌ت به‌ یاساغی (المنع) له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا شیاوی تانه‌ لێدانه‌ له‌ ماوه‌ی سی (30) رۆژدا له‌ مێژووی ئاگادار كردنه‌وه‌وه‌ بڕیاره‌كه‌ش بنبڕده‌بێ و به‌سه‌ری دا جێبه‌ جێ ناكرێ تا پله‌ی بن بڕی وه‌رنه‌گرێ.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م:

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: ناوی ئه‌ندام له‌ تۆماری سه‌ندیكادا ده‌سرێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر حوكمێكی بنبڕی به‌سه‌ر دا درا به‌ سزاێكی ئه‌سڵی له‌ تاوانێكی به‌ ئه‌نقه‌ست یا كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ردا.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: 1. كاروباری لقی سه‌ندیكا له‌ لایه‌ن لیژنه‌ی لقی پارێزگاوه‌ به‌رێوه‌ ده‌چێت و نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كات له‌وێدا. 2. لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆك و چوار ئه‌ندام پێك دێت كه‌ ئه‌ندامانی لق هه‌ڵیان ده‌بژێرن، به‌ مه‌رجێك له‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ بن كه‌ له‌و پارێزگایه‌دا خه‌ریكی پیشه‌كه‌یانن و هه‌ڵبژاردنه‌كه‌شیان هه‌ر پێنج ساڵ جارێك به‌ رێگه‌ی ده‌نگدانی نهێنییه‌وه‌ ده‌بێت و لیژنه‌كه‌ش له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی، سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و سكرتێر و ئه‌مینداری سه‌ندوق هه‌ڵده‌بژێرێ. 3. بۆ كۆبوونه‌وه‌ی گشتی ده‌سته‌ی لقه‌كان هه‌مان كار و ئیجرائاتی تایبه‌ت به‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی هۆبه‌كان په‌یره‌ و ده‌كرێن و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ داواكاری وازهێنانی سه‌رۆك و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی لق قه‌بووڵ بكات و هی دیكه‌یان له‌ جێی هه‌ڵبژێرێ بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی له‌ ده‌وره‌كه‌ ماوه‌ته‌وه‌، هه‌روه‌ها پركردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆشاییانه‌ی كه‌ له‌ لیژنه‌كه‌دا روو ده‌ده‌ن.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجوومه‌ن له‌ هه‌ولێردا كۆده‌بێته‌وه‌، ده‌شكێ له‌ كاتی پێویستدا و به‌ بڕیاری ئه‌نجوومه‌ن خۆی، له‌ شوێنێكی تردا كۆببێته‌وه‌.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌م هۆبانه‌ی خواره‌وه‌ (شعبه‌) داده‌مه‌زرێن تاكو نوێنه‌رایه‌تی ئه‌و لقه‌ هونه‌ریانه‌ بكه‌ن كه‌ كارمه‌ندانی سه‌ر به‌ ئه‌ون به‌ پێی پسپۆریان و،هه‌ر یه‌كێكیش له‌مانه‌ لیژنه‌ی هۆبه‌ به‌رێوه‌یان ده‌بات: 1. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شانۆییه‌كان. 2. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ سینه‌مایی و ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆییه‌كان. 3. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ مۆسیقاییه‌كان. 4. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شێوه‌كارییه‌كان. دووه‌م: بواره‌كانی هونه‌ری هۆبه‌كان ئه‌مانه‌ن: 1. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شانۆییه‌كان: أ. به‌رێوه‌بردنی شانۆ. ب. نواندن. ج. ده‌رهێنان. د. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی دیمه‌نه‌كان. هـ. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی جلو به‌رگ. و. ئارایشت. ز. روناكی (الاناره‌). ح. سه‌ما و ده‌ربڕینی به‌ ترپه‌و جووڵه‌. 2. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ سینه‌مایی و ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆییه‌كان. أ. نواندن ب. ده‌رهێنان. ج. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی دیمه‌نه‌كان. د. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی جلو به‌رگ. هـ. ئارایشت. و. وێنه‌ گرتن. ز. برین و خستنه‌وه‌ سه‌ریه‌ك (المونتاج). ح. نه‌خشه‌ كێشانی (التصمیم)ی روناكی. ط. شوشتنه‌وه‌ و وێنه‌ وه‌رگرتنه‌وه‌ (الطبع و التحمیض). ی- لێ بووك (قه‌ره‌گوێز)و وێنه‌ی بزێو (فلیمه‌ كارتۆنه‌كان). ك- سیناریۆ. ل- به‌رهه‌می سینه‌ماكاری. م- ده‌نگی سینه‌ماكاری. ن- رووناكی سینه‌ماكاری.  3. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ مۆسیقاییه‌كان. أ. ژه‌نین. ب. گۆرانی  ج. ئاواز دانان. د. دانانی مۆسیقا. هـ. كاریگه‌ریه‌ ده‌نگییه‌كان. 4. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شێوه‌كارییه‌كان. أ. وێنه‌ كێشان به‌ هه‌موو ته‌رحه‌كانیه‌وه‌. ب. داتاشین به‌ هه‌موو جۆره‌كانییه‌وه‌. ج. گلێنه‌ (الحزف و الفخار). د. خۆش نووسی و نه‌خش. هـ. وێنه‌ گرتنی هونه‌ری. و. كاریگه‌رییه‌ وێنه‌ییه‌كان. ز. كاره‌كانی ده‌ست ره‌نگینی.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: یه‌كه‌م: نیساب به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامان پێك دێت، بڕیاره‌كان به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بوان ده‌رده‌چێ، له‌ كاتی یه‌كسان بوونیدا به‌و لایه‌نه‌دا ده‌له‌نگێ كه‌ نه‌قیبی تێدایه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر به‌ هه‌ر هۆیه‌كه‌وه‌ بێت شوێنی نه‌قیب چۆڵ بوو بریكاره‌كه‌ی شوێنی ده‌گرێته‌وه‌، له‌ كاتی چۆڵ بوونی پله‌ی بریكار سكرتێر شوێنی ده‌گرێته‌وه‌. سێیه‌م: به‌ ده‌نگدانی نهێنی یه‌كێك له‌ ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كان شوێنی نه‌قیب ده‌گرێته‌وه‌ له‌ كاتی چۆڵ بوونی پله‌ و پایه‌كانی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی و سكرتێردا. چواره‌م: به‌مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب ئه‌نجومه‌ن ده‌بێ بۆ كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی بانگهێشتی ده‌سته‌ی گشتی بكا له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو مانگ تێپه‌ر نه‌كا، به‌مه‌رجێك ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ ماوه‌ له‌ شه‌ش مانگ كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: 1-له‌ حاڵه‌تی ئاماده‌ نه‌بونی سه‌رۆكاد، جێگره‌كه‌ی جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌. 2-له‌ حاڵه‌تی چۆڵ بوونی جێگه‌ی سه‌رۆك دا، جێگره‌كه‌ی تا ماتی دانانی سه‌رۆكێكی نوێ كه‌ ده‌بی له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژدا دابنرێ، جێگه‌ی بگرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: نه‌قیب ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دا: یه‌كه‌م: سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی ئه‌نجومه‌ن. دووه‌م: نوێنه‌رایه‌تی كردنی سه‌ندیكا له‌ لای ده‌زگاكانی دادوه‌ری و كارگێری و ده‌سته‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمی و ئه‌هلیه‌كان و كۆنگره‌كان، وه‌ راستاندنی معامه‌له‌و ئه‌و به‌ڵگه‌نامانه‌ی كه‌ تایبه‌تن به‌ سه‌ندیكاوه‌، بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی بدا به‌ هه‌ر یه‌كێ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن كه‌ بیه‌وێ.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م:

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: بریاره‌كانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ لای دادگای ته‌میزی هه‌رێمدا له‌ نێوان ماوه‌ی پانزده‌ رۆژ له‌ مێژووی ئاگادار كردنه‌وه‌ به‌ بڕیاره‌كه‌ تانه‌ هه‌ڵده‌گرن، بڕیاره‌كه‌شی بن بڕه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م:ـ

مادده‌ی یه‌كه‌م:ـ مادده‌ له‌ مادده‌ی دووه‌م بڕگه‌(ا) له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌:ـ یه‌كه‌م:ـ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن و جێگره‌كه‌ی و سكرتێرو ئه‌ندام له‌كاتی ته‌واوبوونی ئه‌ندامیه‌تی یان نه‌توانینی جێبه‌جێ كردنی كاره‌كه‌ی یان نه‌مانی ئه‌ندامیه‌تیه‌كه‌ی(80%)ی سه‌رجه‌م مووچه‌و ده‌رماله‌ی مانگانه‌ی هاوه‌ڵه‌كانی كه‌ به‌رده‌وامن له‌ ئه‌نجومه‌ن وه‌رده‌گرێت هه‌روه‌ها دوای كۆچی دواییشی پاشه‌واری شایسته‌ هه‌مان رێژه‌ وه‌رده‌گرن. دووه‌م:ـ ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجومه‌ن كه‌واز دێنێ ئه‌و مووچه‌یه‌ی خانه‌نشینی وه‌رده‌گرێ كه‌ له‌ بڕگه‌(یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌دا هاتووه‌، ئه‌گه‌ر چوار ده‌وره‌ی به‌ستنی ئه‌نجومه‌ن به‌ سه‌ر ئه‌ندامیه‌كه‌یدا ره‌ت بووبێ و 60% ی كۆی مووچه‌و ده‌رماڵه‌ی مانگانه‌ی ئه‌وهه‌واڵانه‌ی وه‌رده‌گرێ كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌ندا به‌رده‌وامن. ئه‌گه‌ر به‌سه‌ر ئه‌ندامییه‌كه‌یدا كه‌متر له‌و ماوه‌یه‌ ره‌ت بووبێ. هه‌روه‌ها له‌ كاتی مردنیشیدا پاشه‌واره‌كانی(خلف) هه‌مان رێژه‌ وه‌رده‌گرن.

مادده‌ی سی و یه‌ك:

مادده‌ی سی و یه‌ك: ده‌بێ وه‌زاره‌ته‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة