المواد القانونية
ماددهی دووهم: كۆمهڵه نیشانه (شاره)یهكی دهبێ كه پێكدێ له ههیڤێكی سوور لهسهر تهختێكی سپی.
ماددهی نۆیهم: كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن به سهرۆكایهتی سهرۆكی دهزگا دهبێت و بۆی ههیه داوای بهستنی بكات، له خولی ئاسایی و خولی نائاسایی داو ههرچی لێیهوه دهربچێت له بڕیار و پێشنیاز و راسپارده ئیمزایان دهكات.
ماددهی دووهم: به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهزگایهكی گشتی دادهمهزرێ كه تایبهت بێ به كاروباری شههیدهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق و بهو كهسانهی كه له ئهنجامی تێدا بهشدار بونیان تووشی كهم ئهندامی بوون پێی دهگوترێ دهزگای گشتی شههید.
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه : یهكهم : ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم : ئهنجومهنی وهزیران : ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. سێیهم : وهزارهت : وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی ههرێم. چوارهم : وهزیر: وهزیری خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی ههرێم. پێنجهم : ئهنجومهن: ئهنجومهنی وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی ههرێم. شهشهم : خوێندنی باڵا: ههموو قۆناغهكانی خوێندنی حكومی و نا حكومی دوای قۆناغی ئامادهیی. حهوتهم : ئهنجومهنی كوردستانی: ئهنجومهنی كوردستانیی باڵا بۆ پسپوڕییه پزیشكیهكان له ههرێم.
ماددهی دووهم : وهزارهت ههوڵ دهدات ئهم ئامانجانهی خوارهوه بهدی ههبێنێت: یهكهم : جێبهجێ كردنی سیاسهتی گشتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی كه لهلایهن ئهنجومهنی وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی ئامادهكراوه و لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه پهسندكراوه. دووهم : هێنانهدی كۆڕانگارییهكی چۆنایهتی و سازان لهگهلأ پهرهسهندنهكانی جیهانی له مهیدانی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی و بهرزكردنهوهیان بۆ ئاستی پێویست له بوارهكانی زانستی و هونهری و تهكنۆلۆجی دا. سێیهم : هینانهدی گونجان و پێگهیشتن له نێوان خوێندنی باڵا و پێداویستیهكانی ههرێم له كادیری زانستی وهونهریی شیاوهوه. چوارهم : كاركردن له پێناوی هێنانهدی هاوسهنگی له نێوان پێشكهوتنی زانسته نهزهرییهكان و ئهوهی پێویسته له ڕووی فراوان كردن و پهرهپێدان له تاقیكردنهوه و كاركردنی پراكتیكی وتاقیگهییهوه. پێنجهم : دابین كردنی پاراستنی (حصانه) زانستی بۆ بیرمهندان و تۆیژهران وداهێنهران و نرخاندنی ئهركه زانستیهكهیان و هاندانی دهست پڕژانی زانستی (التفرغ العلمی) بهمهبهستی دروستكردنی كهسایهتی مرۆڤ به شێوهیهك كه پشت به بیركردنهوهی ئازاد و كاركردنی بهردهوام بۆ بهدیهێنانی كومهڵگایهكی ئازاد و گهشهدار ببهستێ. شهشهم: هاندانی خوێندن و لێكۆڵینهوهی زانستی و پشتگیریی كردنیان و بهرزكردنهوهیان و فراوانكردنی پسپۆڕایهتی هونهریی و تهكنۆلۆژی به جۆرێك كه لهگهلأ پێداویستیهكانی گهشهپێدانی مرۆیی و ماددی لهسهر ئاستی كۆمهڵایهتی وئابووری ورۆشنبیریی وفیكری له ههرێمدا بگونجێ. حهوتهم: وهبهرهێنانی توانا و بهههره زانستیهكان وسوود وهرگرتن له رێگاو شێواز و هۆیه زانستیهكانی هاوچهرخ بۆ رۆیشتن لهگهلأ پێشكهوتنی زانستی و تهكنۆلۆجی له جیهاندا. ههشتهم: هاندانی دهزگاكانی خوێندنی باڵای ئههلی له ههرێمدا. نۆیهم: پاراستنی كه له پووری گهلی كوردستان و گهشهپێدانی و گرنگی دان به مێژوو و بههاكانی و دهرخستنی شوێنهواره شارستانیهكانی و گرنگی دان به رۆشنبیریی گشتی و بههێزكردنی ئینتیمای نیشتمانی. دهیهم: گهشهپێدانی شارهزایی ئهوانهی كه بهلانی كهم زمانێكی بیانی دهخوێنن له مهیدانی پسپۆڕییهكهیان و كارایی شیاویان پێ بدرێ بۆ بهكارهێنانی تهكنۆلۆجیا. یازدهم: بنیاتنانی تیشكۆیهكی زانستی (نواه علمیه)ی تهكنیكی نیشتمانی. دوازدهم: كاركردن له پێناوی كردنی زمانی كوردی به زمانی فێركردن و خوێندن له قۆناعهكانی خوێندنی باڵا له زانسته مرۆییهكاندا وهاندانی وهرگێڕان و دانان و چاپهمهنییه زانستی ورۆشنبیریی و ئهكادیمییهكان بۆ زمانی كوردی.
ماددهی سێیهم: وهزارهت به دیهێنانی ئهم ئهركانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: دانانی ستراتیجییهت و پلان بۆ گهشهپێدان به خوێندنی باڵا وتوێژینهوهی زانستی به پێی ئهو سیاسهتهی كه حكومهتی ههرێم دایدهنێ. دووهم: دانان و پهسندكردنی پلانی پێویست بۆ پهرهپێدانی بهرنامهكان و هاندنی بزووتنهوهی دانان و توێژینهوهی زانستی و وهرگێڕان له زانكۆكان و دهزگا زانستیهكانی دیی دا. سێیهم: دانانی پلانی پێویست بۆ بهرزكردنهوهی ئاستی زانستی كادیری فێركردن له مهیدانی خوێندنی باڵا، به هۆی ئامادهكردنی مامۆستاكانی زانكۆ و شارهزای پسپۆڕ له رۆڵهكانی ههرێم و چاودێركردنی زانا و بیرمهندان و گرنگی دان به توێژینهوهی زانستی و چاودێری كردنی بههرهی داهێنان و دۆزینهوه و هاندانی وپشتگیریی كردنی وكاركردن له پێناو فهراههمكردنی پێویستیه هونهری و ماددیی ومهعنهوییهكان كه یاریدهی توێژهران و داهینهران دهدهن بۆ بهدواداچوونی كاره زانستیهكانیان به متمانه و دڵنیاییهوه. چوارهم: داننان به دهزگا زانكۆیی و زانستیه نا عیراقیهكان و پهسهندكردنی بنچینهكانی هاوتایی بۆ پلهو بڕوانامه زانستیهكانیان. پێنجهم: پێشنیازكردنی كردنهوهی زانكۆی حكومی و دهزگاكانی خوێندنی باڵا یان ههڵوهشاندنهوهیان یاخود لێكدان و لێك جیاكردنهوه یان یاخود گواستنهوهیان له ناو ههرێمدا. شهشهم: رهزامهندی دهربڕین له سهركردنهوهی كۆلێج و پهیمانگای نوێ له ههرێمدا یان كهرتكردنیان یان لێكدانی ئهوانهی ههنه لهگهلأ یهكدا. حهوتهم: پشتگیریی كردنی هاوكاری و ئاڵوگۆڕكردنی رۆشنبیریی و زانستی لهگهلأ زانكۆ و دهزگاكانی خوێندنی باڵای دهرهوهی ههرێم. ههشتهم: چاودێری كردنی ئهوانهی دێن بۆ ههرێمی كوردستان یان لێی دهردهچن له قوتابی ومامۆستا و توێژهر و دابین كردنی پێویستییه زانستی و كۆمهڵایهتیهكانیان وهاندانی گهڕانهوهی خاوهن كه فائهتهكانی نیشتمانی له دهرهوهی ههرێم. نۆیهم: پێشنیازكردنی پرۆژهی یاساو ئهو پێڕهوانهی كه به خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستیهوه پهیوهستن. دهیهم: ئامادهكردنی پرۆژهی بودجهی گشتی بۆ وهزارهت و دهزگاكانی. یازدهم: ههڵسهنگاندنی دهزگاكانی خوێندن سهر به وهزارهت و دانانی میكانیزمێك بۆ چاكسازییه پێویستهكان له لایهن خودی دهزگای خوێندنهكهوه. دوازدهم: به دواداچوونی كاری دهزگاكانی خوێندن و توێژینهوهی زانستی به شێوهیهك ئاستی زانستی به پێی بهرزهفت و پێوهری جیهانی بهكار هاتوو بپارێزێ و رێكاری پێویست بۆ دابین كردنی بگرێته بهر. سێزدهم: ئاڵوگۆڕكردنی زانایان و بیرمهندان وئهوانهی دهرس دهڵێنهوه لهگهلأ زانكۆكان و دهزگا زانستییه عیراقی وبیانیهكان وئینتیدابكردنیان. چواردهم: كاركردن له پێناوی فهراههمكردنی كورسی خوێندن بۆ سهركهوتووهكان بۆ خوێندنی باڵا له دهرهوه بهههماههنگی لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا.
ماددهی چوارهم : یهكهم: وهزیر : سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسه له كارهكانی و ئاراستهكردنی سیاسهتهكانی و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی و، لهوهوه ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهك دهردهچن له بارهی ههر شتێكی پهیوهندیی به ئهركهكانی وهزارهت و پێكهاتهكانی و دهستهڵات و ههموو كاروبارێكی هونهریی و دارایی وكارگێڕی و ریكخستنهوه ههبێ به پێی حوكمهكانی یاسا و بهرپرسیشه له بهردهم ئهنجومهنی وهزیران بهو ناوهی ئهندامێكی هاوكاره تێیدا و بۆی ههیه ههندێ له دهستهڵاتهكانی بدات به بریكاری وهزارهت یان بهڕێوه بهرهگشتیهكان یاخود ئهوهی به شیاوی دهزانێ له وهزارهتدا و به شێوهیهكی تایبهتیش ئهم دهستهڵاتانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: 1. پێشنیازكردنی كردنهوهی زانكۆ و دهستهكان لهسهر راسپاردهی ئهنجومهن. 2. پێشنیازكردنی دامهزراندنی بریكاری وهزارهت و سهرۆكهكانی زانكۆ ودهستهكان و راوێژكاران و بهڕێوهبهره گشتیهكان و بهرزكردنهوهیان بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران. 3. پێشنیازكردنی دامهزراندنی راگر و یاریدهدهرهكانی سهرۆكی زانكۆكان و دهستهكان لهسهر داوای سهرۆكی زانكۆ یاخود دهسته و بهرزكردنهوهیان بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران. 4. پێدانی مۆڵهتی دامهزراندنی زانكۆ و كۆلێج و پهیمانگا بهرزهكان و سهنتهرهكانی توێژینهوهی زانستی نا حكوومی به پێی یاسا و رێنمایی و بهرزهفتهكان. 5. ئامادهكردنی راپۆرتی ساڵانه له بارهی خوێندنی باڵا له ههرێم و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهنی وهزیران. 6. پێشكهش كردنی پرۆژهی بودجهی ساڵانهی وهزارهت و پێكهاته و دهزگاكانی به ئهنجومهنی وهزیران. 7. خهرج كردنی كرێ و دهرماڵه و قهرهبووكردنهوه و پێدانی و یاداشت به كارمهندانی وهزارهت و غهیری كارمهندانی لهوانهی كه خزمهتگوزاری پێشكهش به وهزارهت دهكهن به پێی ئهم یاسایه. 8. راگرتنی خوێندن له زانكۆكان یا كۆلێجهكان یاخود پهیمانگا حكومی و ئههلیهكان بۆ ماوهیهك له ده رۆژ زیاتر نهبێ. 9. پهسندكردنی كۆنووسی ئهنجومهنهكانی زانكۆ و دهسته حكومیهكان و ئاگاداربوون له كۆنووسی دانیشتهكانی زانكۆ نا حكومیهكان. 10. بهدواداچوونی پلانه پێویستهكان بۆ پهرهپێدانی بهرنامهكان و هاندانی بزووتنهوهی توێژینهوهی زانستی و دانان و وهرگێڕان له دهزگاكانی خوێندنی باڵادا. 11. ئهندامانی دهستهی دهرس و تنهوه له سهنتهری وهزارهت دهرماڵهی دهسپهرژاوی زانكۆ دهیانگرێتهوه. 12. رهزامهندنی دهربڕین لهسهر نێردراو و زهماله و مۆڵهتی خوێندن و ئیعاره و ناردنه دهرهوهی عیراق. دووهم: ئهمانه به وهزیرهوه دهلكێن: 1. نووسینگهی وهزیر، فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهكالۆریۆسی ههبێ و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. 2. سكرتارییهت. 3. بهشی راگهیاندن. 4. بهشی وردبینی و چاودێری دارایی. 5. بهشی یاسایی. 6. نووسینگهی بهڕێوهبڕدنی پرۆژه زانستیهكان. سێیهم: بریكاری وهزارهت: 1. یارمهتی وهزیر دهدات بۆ ئاراستهكردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كاروباره كاگێڕیی و دارایی و رێكخستنهكان له چوار چێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه وهزیر پێی داوه، به مهرجێك خاوهن بڕوانامهی دوكتۆرا بێت و پایهی زانستی له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ وشارهزایی و خزمهتی زانكۆیی له پازده سالأكهمتر نهبێ. 2. نووسینگهی بریكار فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی ههبێ. چوارهم: دهزگای سهرپهرشتی و بیمهی چۆنیهتی(QA) ئهركی لێكۆلێنهوه له باشی جێبهجێ كردنی ئهركهكانی زانكۆ و دهستهكان و رادهی رهوایهتی ههڵس وكهوت و گونجانیان لهگهلأ یاساكارییه كار پێكراوهكان له ئهستۆ دهگرێ و فهرمانبهرێك به پلهیهكی تایبهت له ههڵگرانی بڕوانامهی دكتۆرا به پایهی بهلانی كهم پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێ و شارهزایی له كاروباری زانستی و كارگیریی دا ههبێ كه له پازده سالأ كهمتر نهبێ و چهند فهرمانبهرێكی پسپۆڕ یاریدهی دهدهن و ئهركهكانی به پێڕهو دهسنیشان دهكرێن. پێنجهم: راوێژكاران: وهزیر چوار راوێژكاری دهبێ به پلهی تایبهتی بۆ ههریهك له كاروبارهكانی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی و خوێندنی تهكنیكی و خوێندنی پزیشكی، بهمهرجێك پلهی زانستییان له پروفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و خزمهتی زانكۆییان له (20) بیست سالأ كهمتر نهبێ و خاوهن شارهزایی شیاوهییهكی تهواو بن. شهشهم: سهنتهری وهزارهت لهم فهرمانگانهی خوارهوه پێكدێ:ـ 1. فهرمانگهی كارگێڕیی ودارایی: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات كه به پلهی بهڕێوهبهری گشتی بێ و خاوهن بڕوانامهی دوكتورا بێ و وا بهپهسند دهزانرێ كه پسپۆڕبێ له بهڕێوهبردن یان یاسا ههبێ و، خزمهت و شیاوی و شارهزایی كارگێڕی تهواوی ههبێ بۆ ماوهیهك له ده ساڵ كهمتر نهبێ. 2. فهرمانگهی لێكۆڵینهوه و پلاندانان و بهدواداچوون: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و به پایهی بهلانی كهم پروفیسۆری یاریدهر بێ وخزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 3. فهرمانگهی نێردراوان و پهیوهندییه رۆشنبیرییهكان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و بهلانی كهم به پایهی پرۆفیسوری یاریدهدهر بێت و خزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 4. فهرمانگهی توێژینهوه و پهرهپێدان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و بهلانی كهم به پایهی پرۆفیسوری یاریدهدهر بێ و خزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 5. فهرمانگهی ئهندازیاری و پرۆژهكان: ئهندازیارێكی راوێژكاری به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه شارهزایی له پازده ساڵ كهمتر نهبێ و ئامادهكردن و وردبینی دیزاین و كهشفه ئهندازیارییهكانی بیناكانی وهزارهت دهگرێته ئهستۆ.
ماددهی نۆزده: ئهنجومهنی زانكۆ ئهم ئیشه تایبهتانهی خوارهوه دهكات: 1- ئیشهتایبهته زانستیهكان: أ. تهسدیقكردنی پلانگهلی وهرگرتنی قوتابیان بۆ سهرهتاكانی خوێندن لهكۆلێژهكانداو، ئیقراركردنی پلانگهلی وهرگرتنیش بۆ خوێندنهكانی باڵا. ب. ئیقرار كردنی پلانگهلی لێكۆڵینهوهی زانستی له كۆلێژهكان و ناوهنده زانستییهكانیدا ج- ئیقرار كردنی پلان بۆ فهراههمكردنی پێداویست و ئامرازهكانی فێركردن. د- ئیقرار كردنی پلانی كردنهوهی بهش و لق و ناوهندی زانستی. ه- ئیقرار كردنی بابهتهكانی خوێندن و دابهشكردنیان به سهر ساڵهكانی خوێندن له كۆلێژهكاندا. و- ئیقرار كردنی پلانێك بۆ بیمهكردنی (تأمین) ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ز- بهخشینی مهرتهبه زانستیهكان به ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ح- ئیقرار كردنی وه بهركارخستنی پلانی وهرگرتن له خوێندنه باڵاكاندا. گ بهدواداچوونی بهرنامهی ههڵسهنگاندنی ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ی- ئیقرار كردنی بهرنامهگهلی خوێندن و بهرهو چاكترگۆرینی به بههێزكردنی بارودۆخی زانستی. ك- نیمچهوهستاندن یان به تهواوی وهستاندنی خوێندن له زانكۆدا بۆ ماوهیهك له (6) شهش رۆژ نهترازێ. 2- ئیشه تایبهته ئیداریهكان: أ- ئیقرار كردنی پلانگهلی پێوهندی رۆشنبیریه دوو قۆلییهكان لهگهل زانكۆ و دامو دهزگا زانستیهكانی دهرهوهی ههرێمداو، بهركارخستنیان. ب- گرێبهست لهگهل ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرمهندانی بیانیدا. ج- دامهزراندنی تهدریسيه خاوهن بڕوانامهی دكتۆراو ماجستێر یان بڕوانامهی هاوتاكانیان. د رهزامهندی لهسهر ناردن و ئیعارهو ئیجازهی دراسی له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا. ه- ئیقرار كردن و وهبهركارخستنی پلانی تهئیهل و مهشق پێ كردنی كادیره زانستی و ئیداریهكان و- ئیقرار كردن و وهبهركارخستنی پلانی ئامادهكردنی میلاكی زانستی وئیداری بۆ كۆلێژهكان و ناوهنده زانستیهكان. 3- ئیشه تایبهته داراییهكان: أ- ئیقرار كردنیوهبهركارخستنی پلانی بوجهی ساڵانهو بهرنامهی هاوهردهنی (الاستیرادیه)و پلانی وهبهرهێنانی (الأستثمار) راستهوخۆ به تهنسیق لهگهل لایهنه پهیوهندیدارهكان له ههرێمدا. ب- تهسدیقكردنی بڕیارهكانی لیژنهكان كه تایبهتن بهسڕینهوهو ههڵسهنگاندن و بهكرێدان و فرۆشتنی ئهموالی گواستهنی و ناگواستهنیی زانكۆ. ج- ئیقرار كردنی حساب و حسابكاریی كۆتایی . 4- ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له سهلاحییاتی خۆی بدات بهسهرۆكی زانكۆ.
ماددهی پێنجهم : یهكهم : ئهنجومهنێك له دیوانی وهزارهت دادهمهزرێ پێی دهگوترێ (ئهنجومهنی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی) ولهمانه پێكدێ: 1- وهزیر : سهرۆكه. 2- بریكاری وهزارهت: ئهندامه وله كاتی نه هاتنی وهزیر سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات. 3- سهرۆكهكانی زانكۆ حكومی و دهستهكان: ئهندامن. 4- سهرۆكی دهزگای سهرپهرشتی وبیمهی چۆنایهتی: ئهندامه. 5- راوێژكاران : ئهندامن و بۆیان ههیه بهشداریی له و تووێژهكاندا بكهن و رای خۆیان دهربڕن بێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێ. 6- سهرۆكی ئهنجومهن بۆی ههیه نوێنهری ههر لایهنێكی حكومی و نا حكومی لهوانهی شارهزایی و پسپۆڕییان ههیه له كاتی پێویستدا بانگهێشت بكات. دووهم : سكرتاریهتی ئهنجومهن: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر بهڕێوهی دهبات كه بهلانی كهم بڕوانامهی ماجستێری ههبێ و بهرپرس دهبێ له تۆماركردنی كۆنووسی دانیشتنهكان و گشتاندن و بهدواداچوونی جێبهجێ كردنیان. سێیهم : ئهنجومهن به ئامادهبوونی دوو لهسهر سێی ئهندامانی دهبهسترێ و مانگێ جارێك بهشێوهیهكی ئاسایی كۆدهبێتهوه و وهزیر بۆی ههیه بانگهێشتی سازدانی به شێوهی نا ئاسایی بكات ههر كاتێ پێویستی كرد و، بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئهندامه ئاماده بووهكان وهردهگیرێن و ئهگهر دهنگهكان وهكو یهك بوون ئهو لایهنه پهسنددهكرێ كه سهرۆك دهنگی بۆ داوه. چوارهم : ئهنجومهن ئهم دهستهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1. بڕیاردان لهسهر بنهما گشتیهكان بۆ وهرگرتن له خوێندنی بهرایی و باڵا له زانكۆكان و دهسته حكومی یهكان و خوێندنی ئههلی. 2. داننان به زانكۆكان و دهزگا زانستیه نا عیراقیهكان و بڕیاردان لهسهر بنهماكانی هاوسهنگی بۆ پلهو بڕوانامه زانستیهكانیان. 3. بڕیاردان لهسهر پلهو نازناو و بڕوانامهی زانستی كه لهلایهنێكی حكومی ونا حكومی له ههرێم دراون و دانانی مهرجهكانی پێدانیان. 4. راسپاردنی بنیات نانی زانكۆكان و سهنتهری توێژینهوهی راهێنانی ئههلی له بواری خوێندنی باڵا به پێی یاسا و رێنماییهكان له ههرێم. 5. بریاڕدان لهسهر دامهزراندنی كۆلێج و پهیمانگاكان. 6. بڕیاردان لهسهر بهستنی كۆنگرهكانی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی بۆ پهرهپێدانی كارگیریی و زانستی و تهكنیكی و كاركردن بۆ پهرهپێدانی بهرنامهی خوێندن و ئهو یاساكارییانهی پهیوهستن به خوێندنی باڵاو پێڕهوهكانی خوێندنهوه. 7. پێشنیازكردنی پرۆژهی یاسا و پێرهوی پهیوهندیدار به خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی. 8. پێداچوونهوهی ڕێنماییه كارپێكراوهكان و پێشنیازكردنی ههمواركردنی یا یا بهیهككردنیان یاخود ههڵوهشاندنهوهیان. 9. پهسندكردنی ئهو رێككهوتننامه رۆشنبیریی و زانستی و تهكنیكیانهی كه دهزگاكانی وهزارهت لهگهلأ هاوتاكانی له دهزگا بیانیهكانی فێركردندا دهیبهستێ.
ماددهی بیست ویهك: راگر (عهمید) ئهم ئیش و سهڵاحییاتانهی خوارهوه راى دهكا: 1- ئیشه تایبهته زانستیهكان: أ- بهدواداچوونی رهوش و رێكۆپێكیی خوێندنه سهرهتاییهكانی كۆلێژو خوێندنه باڵاكانی و، كۆشش بۆ پتهوكردنی بارودۆخی پهروهردهیی و زانستی. ب- تهسدیقكردنی راسپاردهگهلی ئهنجومهنهكانی بهش و لقهكان. ج- رهزامهندی لهسهر دابهشكردنی مادده دیراسیهكان و یهكه فهسڵیهكان بهسهر ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و موحازیرهكاندا، ههروههاش پێكهێنانی لێژنهگهلی گفتوگۆكردنی نامهكان (الرسائل) و دیاركردنی وادهكانیان. د- وهبهركارخستنی ههموو رێنمایی و پێرۆكان كه لهبارهی رێكخستنی كاروباری زانستی و پهروهردهییهوه دهردهچن، ههروهها بڕیارهكانی ئهنجومهنی كۆلیژیش. 2- ئیشه تایبهته ئیداری و داراییهكان: أ- وهبهركارخستنی ئهو یاساو پیڕۆو رێنماییانهی كه پهیوهندییان به كاروباری ئیداری و داراییهوه ههیه. ب- رهزامهندی لهسهر راسپاردهگهلی لیژنهكانی كۆلێژهكه. ج- رهزامهندی لهسهر تۆماركردنی قوتابیان بۆ دیراسهی سهرهتایی كۆلێژو دیراسهی باڵا. د- رهزامهندی لهسهر كڕین و هاوردنی ئامرازی تاقیگهیی (المختبریه)و پێداویستی دیكهو گۆڤارو كتێب. ه- رهزامهندی لهسهر خهڵاتكردنی كهسانی دهرهوهی زانكۆ كه له كۆلێژهكهدا مهشق دادهدهن و وانه دهڵێنهوهو سهرپهرشتی لهسهر نامهگهل (الرسائل)دهكهن وله لیژنهگهلی تاقیكردنهوهی گشتگیر (الشامل) و لیژنهكانی گفتوگۆ بهپێی یاسا بهركارهكان، بهشداری كردن. و- رهزامهندی لهسهر گۆڕینی عینوانی هونهرمهندو ئیداریهكان لهچوارچێوهی میلاكی تهسدیقكراوی كۆلێژهكهدا، بهپێی حوكمهكانی یاساو پێڕۆو رێنماییهكان. ز- رهزامهندی لهسهر گواستنهوهو تهنسیبكردنی كهسانی كارمهند له ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرمهندو ئیدارییهكان لهچوارچێوهی كۆلێژو دایهرهكانی زانكۆدا، ئهوهش دوای تهنسیقكردن لهنێوان جێ گۆڕكێكاندا، بهمهرجێ موافهقهتی سهرۆكایهتیی زانكۆی لهسهر بێ.
ماددهی دوانزدهم: سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: دهستهی گشتی. دووهم: ئهنجومهنی سهندیكا. سێیهم: لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط). چوارهم: لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی دهیهم : سهرۆكی زانكۆی ئهم دهستهڵاتانهی خوارهوه بهكاردێنێ: یهكهم : سهرۆكایهتی ئهنجومهنی زانكۆ دهكات و بانگهێشتی دهكات بۆ كۆبوونهوهی ئاسایی و نا ئاسایی و بڕیارهكانی جێبهجێ دهكات و نوێنهرایهتی زانكۆ لهبهردهم ههموو لایهنهكاندا دهكات. دووهم : بهڕێوهبردنی كاروباری زانستی وكارگێڕیی و دارایی زانكۆ به پێی حوكمی یاسا و پێرهوه پهیوهندیدارهكان. سێیهم : بهڕێوهبردنی ئهموالی گوێزراوه و نه گوێزراوه به پێی یاسا و پهیرهو و رێنماییه جێبهجێ كراوهكان. چوارهم : لهگهلأ ئهندامانی دهستهی دهرس گرتنهوه و هونهریی بیانییاندا گرێبهست مۆردهكا. پێنجهم: رهزامهندیی لهسهر به ئیفاد ناردن و خواستنهوه (اعاره) و مۆڵهتی خوێندنی لهسهر راسپاردهی ئهنجومهنی كۆلێج یان پهیمانگا پێشان دهدات. شهشهم: دامهزراندنی سهرۆكی بهشهكان ولقهكان و یاریدهدهرانی راگرهكان له كۆلێج و پهیمانگاكان لهسهر بنهماكانی پاڵاوتنیان له لایهنی ڕاگرهوه. حهوتهم: بهرزكردنهوهی فهرمانبهرانی خزمهتی زانكۆیی. ههشتهم: پاڵاوتنی راگرهكان و یاریدهرهكانیان. نۆیهم: سهرۆكی زانكۆ بۆی ههیه ههندێك له دهستهڵاتهكانی خۆی به راگر و یاریدهدهرهكان یان ئهوهی به شیاویان دهزانێ بدات.
ماددهی نۆزدهم: دهستهی دهرس گوتنهوه له زانكۆ و دهستهكاندا لهمانه پێكدێن: ـ یه كهم: پرۆفیسۆرهكان دووهم: پرۆفیسۆره یاریدهدهرهكان سێیهم: مامۆستایان (مدرسین) چوارهم: مامۆستا یاریدهدهرهكان
ماددهی بیستهم: یهكهم: مهرجه ئهو كهسهی نازناوی مامۆستای یاریدهدهری پێدهدرێ، خاوهنی بڕوانامهی ماجستێر یان هاوتای بێ و خولێكی شیاندنی بۆ پرۆسهی دهرس گوتنهوه بۆ ماوهی شهش مانگ سهركهوتووانه ببڕێ كه مهرجهكانی به رێنمایی دهردهچن. دووهم: ئهگهر مامۆستای یاریدهدهر له ماوهی(5)ساڵدا له رۆژی دامهزراندنیهوه بهرز نهكرایهوه بۆ پایهی مامۆستا ئهوا دهگوێزرێتهوه بۆ سهنتهرهكانی توێژینهوه له زانكۆكان و دوو ساڵی پێدهدری بۆ بهرز كردنهوه بۆ پایهی مامۆستا و به پێچهوانهوه دهگوێزرێتهوه بۆ دهرهوهی زانكۆ.
ماددهی بیست و یهكهم: ئهو كهسهی دادهمهزرێ یان پلهی مامۆستای پێدهدرێ دهبێ یهكێك لهم دوو مهرجانهی خوارهوهی لێ بێتهدی: یهكهم: دهبێ بڕوانامهی دكتۆرایهكی دانپێنراو یان هاوتای له رووی زانستییهوه وهدهست هێنابێ، یان دهبێ بروانامهی زانستی یان هونهری یان تهكنیكی یان پیشهیی بهدهستهێنا بێ لهو پسپۆڕییانهی كه بڕوانامهی دكتۆرای لێ نادرێ، یان بڕوانامهیهكی زانستیانهی هاوتای ههبێ، مهرجیشه ماوهی خوێندنی بۆ بهدهستهێنانی ئهو بڕوانامهیه له سێ ساڵ كهمتر نهبێت له دوای بڕوانامهی بهرایی زانكۆ و رێگای دهرس گوتنهوهیشی پێ نادرێ تاكو له خولێكی راهێنان بۆ ماوهی سێ مانگ بهشداریی نهكات و بهسهر كهوتوویی لێی دهرنهچێت و مهرجهكانیشی به رێنمایی دهست نیشان دهكرێ. دووهم: دهبێ مامۆستای یاریدهربێ له یهكێك له زانكۆكان بۆ ماوهیهك كهمتر نهبێ له سێ ساڵ و لهو ماوهیهدا بهلانی كهم دوو توێژینهوهی بهنرخی بڵاوكردبێتهوه و خاوهن ههوڵی دهرس گوتنهوهی باش بێت.
ماددهی بیست و سێیهم: بریارهكانی لیژنهی بهرزهفتی له لای دادگای تهمیزی ههرێمدا له نێوان ماوهی پانزده رۆژ له مێژووی ئاگادار كردنهوه به بڕیارهكه تانه ههڵدهگرن، بڕیارهكهشی بن بڕه.
ماددهی سی و چوارهم: ماوهی خوێندن و پراكتیك له ئهنجومهنی كوردستانی له نێوانی 4 ساڵ تاكو 7 ساڵی ساڵنامهیی یه.
ماددهی سی و پێنجهم: یهكهم: ئهو یاساو پێڕهو و رێنماییانه بهسهر ئهنجومهنی كوردستانیدا پیاده دهكرێ، كه كاروباری دهرس گوتنهوهو قوتابیان له زانكۆكانی ههرێم رێكدهخهن، بهجۆرێكی وا كه لهگهڵ حوكمهكانی لهم بهشهدا هاتووه ناكۆك نهبێ. دووهم: بهش و لقهكانی زانستی و پیشهیی ئهنجومهنی كوردستانی و مهرجهكانی قهبوڵ و تۆماركردن و شێوازهكانی دهرس گوتنهوه و ئهزموونهكانی و دهوامكردن بهپێی ئهو رێنماییانه دیاردهكرین كه وهزیر دهریان دهكات.
مادەی یەکەم کۆماری عێراق دەوڵەتێکی تاک و سەربەخۆ و تەواو سەروەری فیدراڵییە. سیستەمی حوکمڕانییەکەی کۆمارێکی دیموکراسی و پەرلەمانییە. ئەم دەستوورە گەرەنتی یەکگرتوویی عێراق دەکات.
مادەی دووەم یەکەم: ئیسلام ئایینی فەرمی دەوڵەتە و سەرچاوەیەکی بنەڕەتییە بۆ یاسادانان. و/ ناتوانرێت هیچ یاسایەک دەربکرێت کە ناکۆکی لەگەڵ بڕگە دامەزراوەکانی ئیسلامدا هەبێت. ب- نابێت هیچ یاسایەک دەربکرێت کە لەگەڵ بنەماکانی دیموکراسیدا ناکۆکە. ج- ناتوانرێت هیچ یاسایەک دەربکرێت کە ناکۆکی لەگەڵ ئەو ماف و ئازادییە بنەڕەتیانەی کە لەم دەستوورەدا هاتووە. دووەم: ئەم دەستوورە گەرەنتی پاراستنی ناسنامەی ئیسلامی زۆرینەی گەلی عێراق دەکات. هەروەها مافە ئایینییە تەواوەکانی هەموو تاکەکان بۆ ئازادی بیروباوەڕ و پراکتیزەکردنی ئایینی وەک مەسیحی و ئێزیدی و مەندەییەکان مسۆگەر دەکات.*
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة