المواد القانونية

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: 1/به‌پێی ئه‌م یاسایه،‌ سه‌ندیكایه‌ك به‌ناوی سه‌ندیكای ئابووریناسان، له‌ هه‌رێمدا داده‌مه‌زرێ، شه‌خسیيه‌تی مه‌عنه‌ويی خۆی ده‌بێ و له‌ دارایی و ئیداره‌ی خۆیدا سه‌ربه‌خۆیه‌، باره‌گاكه‌شی له‌ هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمدا ده‌بێ و ده‌شتوانێ له‌ مه‌ڵبه‌ندی پارێزگاكانی هه‌رێمدا لق بكاته‌وه‌. 2/به‌ ره‌زامه‌ندی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری ده‌سته‌یه‌كی ئاماده‌كار پێك ده‌هێنرێ له‌ (15) ئابووریناس كه‌متر نه‌بێ بۆ ته‌یار وئاماده‌كردنی كۆنگره‌ی گشتی و سه‌رپه‌رشتی هه‌ڵبژاردنی گشتی سه‌ندیكا له‌ ماوه‌یه‌كدا كه‌ له‌ سێ مانگ نه‌ترازێ.

مادده‌ی بیست حه‌وته‌م

مادده‌ی بیست حه‌وته‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی شه‌ست و یه‌ك

المادة 61 – لا يوجد نص لهذه المادة في القانون المزود.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕی ئه‌و غه‌رامانه‌ی كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌ یاسای سزاكانی ژماره‌ (111)ی هه‌موار كراوی ساڵی (1969)دا هاتووه‌، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بن: یه‌كه‌م: سه‌رپێچییه‌كان له‌ (50) په‌نجا دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ (300) سێ سه‌د دینار زیاتر نه‌بێ. دووه‌م: كه‌تن (الجنج) له‌ (301) سێ سه‌دو یه‌ك دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ (1500) هه‌زارو پێنج سه‌د دینار زیاتر نه‌بێ. سێیه‌م: جینایه‌ت له‌ (1501) هه‌زارو پێنج سه‌دو یه‌ك دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێ.

مادده‌ حه‌وته‌م:

مادده‌ حه‌وته‌م: حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان پابه‌ند ده‌بێت به‌:- یه‌كه‌م: به‌رده‌وامبوون له‌ هه‌ڵمه‌تی نیشتیمانیی دروستكردنی قوتابخانه‌. دووه‌م: به‌رده‌وامبوون له‌ پشتگیریكردنی سندوقی نیشته‌جێكردنی دانیشتووانی كه‌م ده‌رامه‌ت له‌ وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێكردن به‌ مه‌به‌ستی به‌رده‌وام بوون له‌ دروستكردنی یه‌كه‌كانی نیشته‌جێبوون به‌پێی یاسای دابینكردنی خانووی نیشته‌جێبوون بۆ دانیشتوانی هه‌رێمی كوردستانی ژماره‌ (7)ی ساڵی 2008ی هه‌مواركراو به‌ یاسای ژماره‌ (16)ی ساڵی 2011.

مادده‌ی دوازده‌م:

مادده‌ی دوازده‌م: سه‌رباری ته‌رخانكراوه‌كانی بودجه‌ی وه‌به‌رهێنانی ناوچه‌ كوردستانیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم، گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (50.000.000.000) په‌نجا ملیار دینار بۆ ئه‌م ناوچانه‌ ته‌رخان ده‌كرێت.

مادده‌ی پازده‌م:

مادده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان - عێراق بۆی هه‌یه‌ لێكگواستنه‌وه‌ (مناقله‌) له‌ نێو پاره‌دانراوه‌كانی ته‌رخانكراو بۆ په‌رله‌مان، ئه‌نجام بدات. دووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی هه‌رێم بۆی هه‌یه‌ لێكگواستنه‌وه‌ له‌ نێو پاره‌دانراوه‌كانی ته‌رخانكراو بۆ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی، ئه‌نجام بدات. سێیه‌م: وه‌زیری پلاندانان، له‌ سه‌ر داواكاری وه‌زاره‌تی په‌یوه‌ندار، بۆی هه‌یه‌ لێكگواستنه‌وه‌ی پێویست بۆ پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنان له‌ نێو بودجه‌ی وه‌به‌رهێنانی هه‌مان وه‌زاره‌ت و له‌ سنووری یه‌ك پارێزگادا، ئه‌نجام بدات و وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری لێ ئاگادار بكاته‌وه‌. چواره‌م: وه‌زیری دارایی و ئابوری و به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی پلاندانان و وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌نداره‌كان، بۆی هه‌یه‌ لێكگواستنه‌وه‌ی پێویست بۆ پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنان له‌ نێوان وه‌زاره‌ته‌كان و له‌ سنووری یه‌ك پارێزگا یان یه‌ك قه‌زاو له‌ نێو بودجه‌ی وه‌به‌رهێنانی په‌سه‌نكراودا، ئه‌نجام بدات. پێنجه‌م: وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار سه‌رپشك ده‌كرێت به‌ ئه‌نجامدانی لێكگواستنه‌وه‌ له‌ نێوان داهاته‌ خۆیه‌تیه‌كانی بودجه‌ی دامه‌زراوه‌كانی شاره‌وانی له‌ نێو یه‌ك پارێزگاداو ئه‌نجامدانی لێكگواستنه‌وه‌ له‌ نێو ژمێره‌ی كه‌لوپه‌ل و خزمه‌تگوزاری و چاككردن بۆ هه‌ر دامه‌زراوێكی شاره‌وانیی. شه‌شه‌م: هه‌ردوو وه‌زیری ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و ونیشته‌جێكردن و شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار بۆیان هه‌یه‌ لێكگواستنه‌وه‌ی پێویست بۆ ئه‌و پرۆژانه‌ی تایبه‌تن به‌ وه‌زاره‌ت له‌ نێو بودجه‌داو له‌ سنووری یه‌ك پارێزگا یان یه‌ك قه‌زادا، ئه‌نجام بده‌ن و هه‌ردوو وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری پلاندانانی لێی ئاگادار بكه‌نه‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: سه‌ندیكا بۆ به‌دیهێنانی ئه‌م ئامانجانه‌ كار ده‌كات: 1. به‌شداری كردن له‌ پشتگیری كردنی حكومه‌نی هه‌رێم و سیسته‌می دیموكراسی و پشتگیری كردنی فیدراڵیزم و چه‌سپاندن و په‌ره‌پێدانی. 2. رێكخستنی كاره‌كانی پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كان له‌ بواری چالاكیی گشتیی و تایبه‌تیدا و پێشخستنی و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی زانستی و پیشه‌یی ئه‌ندامه‌كانی له‌ هه‌رێمدا. 3. رێكخستن و پته‌وكردنی په‌یوه‌ندیی ئه‌ندامه‌كانی له‌ نێو خۆیاندا و له‌گه‌ڵ ده‌زگا حكومه‌تیه‌كاندا و داكۆكی لێكردنیان و به‌رگری كردن له‌ مافه‌كانیان تا بتوانن ئه‌ركه‌كانیان جێبه‌جێ بكه‌ن. 4. په‌ره‌پێدان و به‌دیار خستنی رۆڵی خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كان له‌ هه‌رێمدا. 5. هاندان و پشتگیری كردنی توێژینه‌وه‌ زانستییه‌كانی ئه‌ندامانی و به‌ستنی نه‌دوه‌ و خولی تایبه‌ت بۆ رێكردن له‌گه‌ڵ په‌ره‌سه‌ندنی زانستی ته‌ندروستی. 6. په‌یوه‌ندی و هاریكاری كردن له‌گه‌ڵ ئه‌و سه‌ندیكا و كۆمه‌ڵانه‌ی كه‌ ئامانجه‌كانیان له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌، هه‌روه‌ها به‌شداری یه‌كتری كردن له‌ كۆنگره‌ و خوله‌كان له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. 7. هه‌وڵدان بۆ زامن كردنی دوا رۆژی ئه‌ندامان له‌ كاتی نه‌خۆشی و پیریه‌تی و بێ كاریدا.

مادده‌ی بیست و چوار

مادده‌ی بیست و چوار: به‌شی زانستی: بریتیه‌ له‌ یه‌كه‌ی زانستی و به‌ بناغه‌ی فێركردنی باڵا داده‌نرێ و ئه‌نجومه‌نێكی هه‌یه‌ پێك دێت له‌: 1- سه‌رۆكی به‌ش: له‌سه‌ر پێشنیازی عه‌میدی كۆلێژ به‌ بڕیاری سه‌رۆكی زانكۆ داده‌مه‌زرێ به‌مه‌رجێ مه‌رته‌به‌ی زانستی له‌ ئوستادی یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ. سه‌رۆكی به‌ش كاروباری ئیداری به‌شه‌كه‌ ده‌گێڕێ. 2- ژماره‌یێ له‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی له‌ (14) چوارده‌ ئه‌ندام زیاتر نه‌بن و له‌ (8) هه‌شت ئه‌ندامیش كه‌متر نه‌بن، به‌مه‌رجێ مه‌رته‌به‌ی موده‌ڕیس یان به‌رزتریان هه‌بێ، جا ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی پێویست فه‌راهه‌م نه‌بوو، ئه‌وه‌، له‌وباره‌دا ده‌شێ هه‌ندێكیان مه‌رته‌به‌ی موده‌ڕیسی یاریده‌ده‌ریان هه‌بێ به‌پێی ئه‌قده‌مییه‌ت. 3- ئه‌نجومه‌ن ئه‌م ئیشه‌ تایبه‌تانه‌ هه‌ڵده‌سووڕێنێ: أ- گفتوگۆ له‌سه‌ر به‌رنامه‌گه‌لی خوێندن و تاكه‌تاكه‌ی به‌رنامه‌كه‌و كتێبه‌كانی خوێندن ده‌كاو پێشنیازی هه‌مواركردنیان یان گۆڕینیان ده‌كا، ئه‌وه‌ش له‌به‌ر ڕۆشنایی راسپارده‌كانی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ب- پێشنیازكردنی پێداویسته‌كانی به‌ش له‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و هونه‌رییه‌كان، هه‌روه‌ها بانگهێشتی ئوستاده‌ میوانه‌كان. ج- ئیقراركردنی بةرنامةگەلى لێكۆڵینه‌وه‌ زانستییه‌كان كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌ندامانی به‌شه‌وه‌ پێشكه‌ش كراون، هه‌روه‌ها پێشنیازكردنی رێگای شیاو بۆ ته‌واوكردنیان و، راسپاردن بۆ پشتگیریی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی و كتێبگه‌لی دانراوو وه‌رگێڕدراوو، گرنگیدان به‌به‌حسه‌كانی قوتابیان و فه‌راهه‌مكردنی پێداویستیگه‌لی جێ به‌جێ كردنیان. د- به‌ركارخستنی بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی كۆلیژ. ه- پێكهێنانی لیژنه‌گه‌لی په‌روه‌رده‌یی و زانستی به‌پێی پێداویستی به‌ش. و- سه‌رپه‌رشتیی ره‌وشی ته‌دریس و شێوازه‌كانی ته‌دریس و بةرةو چاكتربردنيان هەروەهاش سةرثةرشتى ئةندامانى هةيئەى تةدريسى و كارمه‌نده‌كانی دیكه‌ی به‌ش كه‌ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆیان به‌جێ بگه‌یێنن. هه‌روه‌ها سه‌رپه‌رشتی كاروباری زانستیی قوتابیان له‌ قۆناغه‌ جۆربه‌جۆره‌كانی خوێندندا له‌ رێگه‌ی سه‌رپه‌رشتی سه‌رومڕ(الدائم)ی زانستییه‌وه‌. ز- به‌دواداچوونی په‌ره‌سه‌ندنی زانستی مه‌عریفه‌و زانسته‌كان و، رێنمایی كردنی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی به‌ره‌و نوێكردنه‌وه‌ی به‌رنامه‌مه‌گه‌ل و مادده‌گه‌لی وانه‌كان به‌جۆرێ له‌گه‌ل ئه‌م په‌ره‌سه‌ندنه‌ زانستی و ته‌كنۆلۆجییه‌دا بگونجێ. ح- هه‌ندێ سه‌ڵاحییاتی خۆی ده‌دات به‌سه‌رۆكی به‌ش.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: دادگا، له‌ هه‌ر رۆژه‌ی كه‌ حوكمدراو له‌ ته‌وقیفدا به‌سه‌ری ده‌بات بیست دینار له‌ غه‌رامه‌كه‌ی كه‌م ده‌كاته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌گه‌ر جورمێك ته‌نها به‌ غه‌رامه‌ حوكم درا بێ و حوكمدراوه‌كه‌ غه‌رامه‌كه‌ نه‌دات، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا دادگا له‌جیاتی هه‌ر بیست دیناره‌وه‌ یه‌ك رۆژ حوكمی حه‌پسی ده‌دات، به‌ مه‌رجی ماوه‌ی حه‌پسه‌كه‌، له‌ هه‌موو حاڵه‌تێكدا، له‌ دوو ساڵ نه‌ترازێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: حوكمه‌كانی بڕگه‌ی سێیه‌م له‌ بڕیاری ژماره‌ (104)ی رۆژی (27/1/1988)ی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی شۆڕش (مجلس قیاده‌ الپوره‌) له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا له‌كار ده‌خرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێ، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی شه‌ست و سێیه‌م:

مادده‌ی شه‌ست و سێیه‌م: وه‌ختێ ده‌وام كردن له‌ دادگاكاندا به‌ پێی وه‌رزه‌كان به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری دیاری ده‌كرێ به‌مه‌رجێ ماوه‌ی ده‌وام كردن ڕۆژانه‌ له‌ پێنج سه‌عات كه‌متر نه‌بێ و ده‌شكرێ وه‌ختێكی تایبه‌تی ده‌وامكردن بۆ مانگی ره‌مه‌زان دیاری بكرێ به‌ مه‌رجێ له‌ چوار سه‌عات كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی شه‌ست و چواره‌م:

مادده‌ی شه‌ست و چواره‌م: وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ رێنمای بۆ ئاسانكردنی جێ به‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی سیازده‌

مادده‌ی سیازده‌: 1/ ده‌سته‌ی گشتی به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ یا هه‌موو ئه‌و نوێنه‌رانه‌(المندوبین)ی كه‌ ئیلتيزاماتی خۆیان به‌جێهێناوه‌ پێكدێت. ده‌سته‌ی گشتی به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاتی سه‌ندیكا له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ و، له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌وه‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێ له‌سه‌ر بڕیاری ئه‌نجومه‌ن وداواكاریی نه‌قیب كۆبوونه‌وه‌ی گشتی و ئاسایی خۆی، له‌ باره‌گای سه‌ندیكادا، بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ، بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن ساز ده‌دا. (نیصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی ناونووسراو، یان زۆرینه‌ی نوێنه‌ران دێته‌جێ. ئه‌گه‌ر نیصابیش نه‌هاته‌جێ، ئه‌وا دوای به‌سه‌رچوونی پازده‌ رۆژ به‌سه‌ر كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌مدا هه‌ڵبژاردن له‌ كات و جێگه‌ی دیا.كراودا ده‌ست پێ ده‌كا، له‌م باره‌دا نیصاب، به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان، یا نوێنه‌ران دێته‌جێ، ده‌نا، ئه‌گه‌ر نه‌هاته‌ جێ، ئه‌وه‌ له‌م باره‌دا ئه‌نجومه‌نی پێشتر بۆ خولێكی تریش به‌رده‌وام ده‌بێ. 2/ئه‌گه‌ر ژماره‌ی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا له‌ (500) پێنج سه‌د ئه‌ندام زیاتر بن، ئه‌وه‌ هه‌ڵبژاردن له‌م باره‌دا، له‌ رێگه‌ی نوێنه‌ران (المندوبین) وه‌ ده‌كرێ، رێژه‌ی نوێنه‌رایه‌تیش له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ یا له‌لایه‌ن جێگری ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ دیارده‌كرێ به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكاكه‌شه‌وه‌.

مادده‌ی چوارده‌م

مادده‌ی چوارده‌م: 1/ ئه‌گه‌ر سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی، وای به‌باش بزانن كه‌ ده‌سته‌ی گشتی بانگهێشت بكرێ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نا ئاسایی ساز بدا، یان ئه‌نجومه‌ن به‌ بڕیارێكی هۆدار داوای كۆبوونه‌وه‌یه‌ بكات، ئه‌وه‌ له‌م باره‌دا ده‌شێ ئه‌نجومه‌ن به‌ پێی ئوسوڵ بانگهێشته‌كه‌ ده‌ربكا و له‌ ماوه‌ی مانگێكدا كه‌ له‌ رۆژی تۆماركردنی داواكارییه‌كه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا رۆژی كۆبوونه‌وه‌كه‌ دیاری بكات. 2/ ده‌سته‌ی گشتی ناشێ گفتوگۆ له‌سه‌ر غه‌یری ئه‌و مه‌سه‌لانه‌ بكا كه‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌ی بۆ سازدراوه‌، ته‌نها ئه‌وانه‌ نه‌بێ كه‌ پێوه‌ندییان به‌و مه‌سه‌لانه‌وه‌ هه‌یه‌، یان لق و باڵی ئه‌و مه‌سه‌لانه‌ بن.

مادده‌ی بیست و شه‌ش

مادده‌ی بیست و شه‌ش: لیژنه‌ی لق ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی هه‌یه‌: 1/بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌خاته‌ كار. 2/خزمه‌تگوزارانی لق داده‌مه‌زرێنێ و كرێیان دیاری ده‌كا. 3/نوێنه‌رێ داده‌نێ كه‌ له‌ لیژنه‌ ره‌سمیه‌كاندا لق بنوێنێ. 4/پێشنیار و ئامۆژگاری له‌ باره‌ی كاروباری لقه‌وه‌، پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌كا بۆ ئه‌وه‌ی بڕیاری له‌سه‌ر بدا. 5/له‌ چوارچێوه‌ی بوجه‌ی لقدا سه‌رف و خه‌رجی پێویست بۆ كاروباری لق ئه‌نجام ده‌دا و راپۆرتی دارایی و حسابی كۆتاش پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌كا. 6/لێژنه‌گه‌لی لق بۆ وه‌دیهانینی ئامانج و مه‌به‌ستی سه‌ندیكا پێك ده‌هێنێ. 7/ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ش كه‌به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا پێی ده‌دا، هه‌ڵیان ده‌سوڕێنێ.

مادده‌ی شه‌ست و پێنجه‌م:

مادده‌ی شه‌ست و پێنجه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی تر ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة