مادده‌ی سی و نۆ: 1. ئه‌م هه‌یئه‌ته‌ سه‌رۆكێكی ده‌بێ خاوه‌ن بڕونامه‌ی دكتۆرا یان هاوتای دكتۆرا له‌ پزیشكیدا، له‌ كه‌میی به‌ مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر. له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیرو به‌بڕیاری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران داده‌مه‌زرێ. 2. سه‌رۆكی هه‌یئه‌ جێگرێكی ده‌بێ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دكتۆرا یان هاوتاكةی له‌ پزیشكیدا، له‌ كه‌میی به‌ مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر. له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیرو به‌بڕیاری سه‌رۆك وه‌زیران داده‌مه‌زرێ وله‌ كاتی دیارنه‌بوونی سه‌رۆكدا جێگرێتی.

مادده‌ی پێنجه‌م : پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پێك دێت: 1- نووسینگه‌ی وه‌زیر : فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ، ژماره‌یێ فه‌رمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. 2- نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت : فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ، ژماره‌یێ فه‌رمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. 3- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری ئیداری ودارایی:فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون وپسپۆڕیش بێت. 4-به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری گواستنه‌وه‌ی ووشكانی و هێڵه‌كانی ئاسن: فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون وپسپۆڕیش بێت. 5- به‌ڕیوه‌به‌رایه‌تی گشتی پێشبینی( الانواء) كه‌شو هه‌واو بومه‌له‌رزه‌:فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون وپسپۆڕیش بێت. 6- ده‌زگای فڕۆكه‌وانی مه‌ده‌نی له‌ هه‌رێمی كوردستان:فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی تایبه‌ت سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و به‌ڕێوه‌ی ده‌با كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێ و راسته‌خۆ به‌وه‌زیره‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌بێ و پێكهاته‌و ئه‌ركه‌كانی به‌ یاسا رێك ده‌خرێ. 7- به‌ڕیوه‌به‌رایه‌تی فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی هه‌ولێر: فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ. 8- به‌ڕیوه‌به‌رایه‌تی فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی سلێمانی: فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ

مادده‌ی هه‌شته‌م : وه‌زیر بۆی هه‌یه‌، رێكه‌وتنامه‌وه‌ گرێ به‌ست له‌گه‌ڵ كۆمپانیاو لایه‌نه‌ بیانیه‌كان له‌ بواری گواستنه‌وه‌دا مۆربكات دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندنی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران.

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زارهت ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-پێشنیاز كردنی نه‌خشه‌ی ساڵانه‌ی درێژ خایه‌ن له‌ بواری پیشه‌سازی و كاره‌با و ده‌رهێنانی نه‌وت و كانزا (معادن) و ئه‌و چالاكی یانه‌ی تر كه‌ به‌ندی وه‌زاره‌تن. 2-به‌ به‌رهه‌م هێنان (استپمار) ی كانه‌به‌رد (المقالع) و كانگا (المناجم) و بیره‌كانی نه‌وت و سه‌رچاوه‌كانی خولقاندنی وزه‌. 3-هه‌وڵدان بۆ راكێشانی سه‌رمایه‌ و هاندانی به‌به‌رهه‌م هێنانی له‌ بواری پیشه‌سازی له‌ هه‌رێمدا. 4-ئاماده‌ كردنی لێكۆلینه‌وه‌ و سه‌رنج دانی ئه‌و لێكۆلینه‌وانه‌ی سه‌باره‌ت به‌و پرۆژانه‌ی ده‌كه‌وتنه‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌تی وه‌ پێشكه‌شی ده‌كرێن و بریاردان له‌ باره‌یه‌وه‌ له‌به‌ر رۆشنایی سوودی ئابووری و هونه‌ری ئه‌و پرۆژانه‌. 5-دامه‌زراندنی پرۆژه‌ی نوێ له‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌تدا به‌ پێی پێویستی و توانای هه‌رێم له‌ رووی ئابووری و هونه‌ری یه‌وه‌ و هه‌وڵدانی په‌ره‌پێدان و پێشخستنی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ هه‌ن. 6-لێكۆلینه‌وه‌ی داخوازییه‌كانی دامه‌زراندنی پرۆژه‌ی تێكه‌ڵاو و تایبه‌تی و بڕیار له‌سه‌ ردانیان به‌ پێی سیاسه‌تی پیشه‌سازی هه‌رێم له‌گه‌ڵ دانانی پێوانه‌ و مه‌رجی تابیه‌تی بۆ دامه‌زراندنی ئه‌و پرۆژانه‌. 7-دانانی سكێج و نه‌خشه‌ و پرۆگرامی كاركردن بۆ ئه‌و پرۆژانه‌ی جێبه‌ جێ كردنیان له‌ رێگه‌ی دام و ده‌زگا راوێژكارانی وه‌زاره‌ت خۆیه‌وه‌ پێی سپێردراون. 8-جێبه‌ جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ی له‌ لایه‌ن دام و ده‌زگا جێبه‌ جێ كاره‌كانی و به‌لێنده‌رانیه‌وه‌ له‌ رێگه‌ی داكشانی گشتی (المناقصه‌ العامه‌) و بانگكردنی راسته‌وخۆ یا یا هه‌ر رێگه‌یه‌كی تر بۆ جێ به‌جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ به‌ په‌سه‌ندی ده‌زانێ پێ ی سپێردراون. 9-وه‌زاره‌ت به‌ سیفه‌تی به‌لێنده‌ر و له‌ رێگه‌یدام و ده‌زگا جێ به‌جێ كار و سكێچكێشه‌كانی خۆیه‌وه‌ (تشكیلاتها التنفیژیه والتصمیمیه) مافی جێبه‌ جێ كردنی پرۆژه‌كانی هه‌ر لایه‌كی تری ناو هه‌رێمی هه‌یه‌. 10-هاندانی كه‌رتی تایبه‌تی و تێكه‌ڵاو و پێشكه‌شكردنی گشت ئاسانكارییه‌كی(التسهیلات) هونه‌ری و دارایی و ئابووری بۆیان كه‌ له‌ توانا دابێ به‌ مه‌به‌ستی پێشخستن و فراوان كردنی ئه‌م كه‌رته‌. 11- پارێزگاری كردن و پاراستنی كارگه‌ و وه‌رشه‌كان و كه‌رتی نه‌وت و پرۆژه‌كانی وزه‌ی كاره‌با و سه‌رچاوه‌كانی كانزا و كانه‌ به‌رده‌كان و گشت ئه‌وانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ له‌ رێگه‌ی دام و ده‌زگاكانی یه‌وه‌ به‌ هاوكاری له‌گه‌ڵ ده‌زگاكانی تردا. 12-سه‌رپه‌رشتی كردنی پیشه‌سازی و بازرگانی تووتن به‌ ساكازكاری (التنسیق) له‌گه‌ڵ وه‌زارهته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. 13-سه‌رپه‌رشتی كردنی سیاسه‌تی دارایی و ئابووری و فه‌رمانگه‌ و ده‌زگا به‌نده‌كانی وه‌زاره‌ت و رێكخستنی به‌ به‌رهه‌م هێنانی ئه‌و پاره‌ و پوولانه‌ی زیاد له‌ پێویستن. 14-به‌خووه‌ گرتنی ده‌ست به‌سه‌ر داگرتنی جۆره‌كی (السیگر النوعیه‌) و به‌شدار بوون دیاریكردنی مه‌رجه‌كاندا (اعداد المواصفات) له‌ بواری پیشه‌سازی ووزه‌ و كانزادا بۆ كه‌رتی گشتی و تێكه‌ڵاو و تایبه‌تی. وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ له‌ سیسته‌می كولفه‌ی به‌رهه‌مه‌ پیشه‌سازییه‌كان بكۆلێته‌وه‌ به‌ پێی پێویست چاودێری نرخیان بكا و سنووریان بۆ دابنێ. 15-پارێزگاری كردن له‌ پیشه‌سازی و نیشتمانی به‌ پێی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی. 16-هه‌وڵدان بۆ هاندانی ناردنی به‌رهه‌می پیشه‌سازی بۆ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم له‌گه‌ڵ ره‌چاو كردنی به‌رژه‌وه‌ندی گشتیدا. 17-وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ پیشانگای پیشه‌سازی له‌ ناو هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا بكاته‌وه‌ و به‌شداری له‌ پێشانگا پیشه‌سازییه‌ نێو ده‌وڵه‌تییه‌كاناد بكا یا بوار به‌ ده‌وڵه‌تان و كۆمپانیاكاندا بدا كه‌ پێشانگای پیشه‌سازی له‌ ناو هه‌رێمدا ساز بكه‌ن. 18-به‌لێنكاری له‌گه‌ل كارمه‌نده‌ بیانییه‌كاندا یا ئه‌و كۆمپانیا و ده‌زگایانه‌ی تایبه‌تكارن بۆ ئیش كردن له‌ كارگه‌ و فه‌رمانگه‌كانی وه‌زارتدا یا بۆ ته‌واو كردنی كار و فه‌رمان كه‌ پێ یان سپێردراوه‌. 19-هاندانی پیشه‌سازییه‌ ده‌ستكرد و پیشه‌یی یه‌كان.

مادده‌ی سێیه‌م: 1-وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌و و به‌رپرسیاری یه‌كه‌مه‌ له‌ جێبه‌ جێ كردنی سیاسه‌ته‌كه‌یدا و چاودێری كردنی جێبه‌جێ كردنی یاسا و په‌یره‌و و رێنماییه‌كانی و هه‌ر له‌ وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فرمان و رێنمایی یانه‌ سه‌باره‌ت به‌ ئه‌رك و دام و ده‌زگا و ده‌سه‌ڵاته‌كانی وه‌زاره‌ت و گشت كارو باری ئیداری و هونه‌رییه‌كانی ده‌رده‌چن له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسایه‌ و یاسا ره‌چاوكراوه‌كانی تردا بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت و به‌رێوه‌به‌ری گشتی یه‌كان یا سه‌رۆكه‌كانی فه‌رمانگه‌ سه‌ره‌كی یه‌كانی وه‌زاره‌ت بسپێرێ و له‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌و سیفه‌تی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌. 2-بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ. 3-دام و ده‌زگاكانی مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پیك دێن: أ-نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. ب-نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌ رێوه‌ی ده‌با و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن.

مادده‌ی چواره‌م: به‌رێوه‌به‌رێتی یه‌كانی دیوانی وه‌زاره‌ت و دام و ده‌زگاكانی: 1-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی دیوان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆ هه‌بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری ئیداری. ب- به‌رێوه‌به‌رێتی په‌یوه‌ندی یه‌كان. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری یاسایی. د- به‌رێوه‌به‌رێتی هێزی كاركه‌ر (القوی العامله‌). 2- به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی كاروباری هونه‌ری و به‌رهه‌مهێنان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌ر نامه‌ی سه‌ره‌تایی ی زانكوی هه‌بێ و له‌ كارمه‌ندان و تایبه‌تكارانی بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی نه‌خشه‌ كێشان و لێكۆلینه‌وه‌. ب- به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری كارگه‌كان. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی رێكخستن و یارمه‌تیدان. د- به‌رێوه‌به‌رێتی پووخته‌ كردن و پیشه‌سازی تووتن. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی نه‌خشه‌ كێشان و چاودێری دارایی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌ر نامه‌ی سه‌ره‌تایی هه‌بێ و له‌ كارمه‌ندان و تایبه‌تكاران بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری و دارایی. ب- به‌رێوه‌به‌رێتی ژمێریاری دارایی و كولفه‌ (الكلفه‌). ج- به‌رێوه‌به‌رێتی كۆمپیوته‌ر. 4-به‌رێوه‌به‌ریه‌تی گشتی نه‌وت و كانزاكان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و له‌ كارمه‌ندان و تایبه‌تكاران بێ و له‌ جیۆلۆجیادا سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌. أ-به‌رێوه‌به‌رێتی رووپێوی جیۆلۆجی و كانزا دۆزی (المسح الجیولوجی والتحریات المعدنیه‌). ب-به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری نه‌وت. 5-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی ووزه‌ی كاره‌با: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و له‌ كارمه‌ندان و تایبه‌ت كااران بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی خولقاندن و گواستنه‌وه‌ی ووزه‌ی كاره‌با. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی دابه‌ش كردنی كاره‌با.

مادده‌ی چل و دووه‌م: 1-ساڵی دارایی ی شاره‌وانی له‌ (1)ی كانوونی دووه‌مه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كا و له‌ (31) كانوونی یه‌كه‌م كۆتایی دێ و سه‌رۆكی شاره‌وانی ده‌بێ مه‌زه‌نده‌ (تخمینات)ی بوودجه‌ی ساڵانه‌ی له‌ رۆژی یه‌كه‌می تشرینی یه‌كه‌می هه‌موو سالێكدا پێشه‌كه‌ش بكا ئه‌مانه‌ی تێدا بن: أ-داهاتی مه‌زه‌نده‌ كراو (الواردات مخمنه‌). ب-مه‌سره‌فی مه‌زه‌نده‌ كراو (المصرفات مخمنه‌). ج-ژێر ده‌ست (موجودات)ی كاش و ماڵی گوازراوه‌. د-سلفه‌ و ئه‌مانه‌ت. 2-نابێ سه‌رپێچی له‌و بنه‌ما و بنچینانه‌ی رێكخستن بكرێ كه‌ وه‌زیر دایده‌نێ. 3-ئه‌نجومه‌ن اه‌ مه‌زه‌نده‌ی بودجه‌ ده‌كۆلێته‌وه‌ و دوای بڕیار له‌سه‌ر دانی ده‌درێ به‌ وه‌زاره‌ت تا به‌ پێی رێنمایی یه‌ كارپێكراوه‌كان هه‌رچی له‌ باره‌یه‌وه‌ پێویسته‌ بیكا. 4-ئه‌و بووجانه‌ی له‌ لایه‌ن به‌رێوه‌به‌ری گشتی نه‌خشه‌ كێشان و به‌ دوا داچوونه‌وه‌ بۆ شاره‌وانییه‌كان پێشنیاز كراون پێشكه‌ش به‌ وه‌زیر ده‌كرێن بۆ سه‌لماندنیان. 5-ئه‌گه‌ر شاره‌وانی قه‌رزاری خه‌زێنه‌ی ده‌وڵه‌ت بووجه‌كه‌ی له‌ لایه‌ن وه‌زیری دارایی و ئابووری هه‌رێمه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنرێ. 6-ئه‌گه‌ر له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك بووجه‌ی شاره‌وانی پێش ساڵی نوێ نه‌سه‌لمێنرا، سه‌رفكردن به‌ رێژه‌ی 1/12ی (اعتماد) ی سه‌لمێنراو ی ساڵی پشو ده‌بێ هه‌تا كاتی سه‌لملندنی كۆتایی بووجه‌ی نوێ.

مادده‌ی چل و سێ یه‌م: 1-ئه‌نجومه‌ن سه‌رپه‌رشتی جێ به‌جێ كردنی بودجه‌ی سه‌لمێنراو ده‌كا و به‌ پێی مادده‌ و به‌شه‌كانی بودجه‌كه‌ فه‌رمان به‌ سه‌رف كردن ده‌دا بۆیشی هه‌یه‌ ده‌سه‌ڵاتی سه‌رفكردن له‌ سنوورێكی دیاریكراودا به‌ سه‌رۆكی شاره‌وانی بسپێرێ. 2-ئه‌نجومه‌ن نابێ بڕیار به‌بێ وه‌زیر، گواستنه‌وه‌ له‌ نیوان به‌ش و مادده‌كانی بوودجه‌ سه‌لمێنراوه‌كه‌ بكا. 3-ئه‌نجومه‌ن نابێ به‌ پێی بڕیاری وه‌زیر، گواستنه‌وه‌ (اعتماد)ی سه‌لمێنراوه‌ وه‌ به‌ مه‌به‌ستی دانه‌وه‌ی ئه‌و قه‌رزانه‌ی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری بكا كه‌ كه‌وتونه‌ته‌ سه‌ر شاره‌وانی. 4-ئه‌و سه‌رف كردنه‌ی به‌ ئه‌نجومه‌ن سپێردراوه‌ به‌ پێی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی ده‌بێ كه‌ له‌ یاسای ئوسوولی ژمێریاری گشتیدا هه‌ن (قانون اصول المحاسبات العامه‌) به‌ مه‌رجێ وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار جێگه‌ی وه‌زیری ئابووری و دارایی بگرێته‌وه‌ و بۆی هه‌یه‌ رێنمایی بۆ ریكخستنی به‌ جێهێنانی ئه‌و كاره‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی چل و چواره‌م: دوا حیساب (الحساب ختامی)ی بودجه‌ی ساڵی دارایی به‌سه‌ر چوو له‌ ماوه‌ی مانگی شوباتدا ده‌درێ به‌ وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێم.

مادده‌ی سێزده‌م: یه‌كه‌م: له‌سه‌ر حكومه‌ته‌ كه‌ ده‌رفه‌تی وه‌رزش و خۆشبه‌سه‌ر بردن بۆ كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت دابین بكات یارمه‌تییان بدات تا وه‌رزشی گونجاو به‌خۆیان بكه‌ن، ئه‌ویش به‌ گونجاندنی یاریگا و هۆڵ و خێوه‌تگه‌ و یانه‌ دامه‌زراوه‌كانیان له‌گه‌ڵ باری كه‌مئه‌ندامان و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت و ئامیرو پێداویستیی پێویستیان بداتێ. دووه‌م: له‌سه‌ر حكومه‌ته‌ پشتیوانی له‌ به‌شداری كردنی كه‌مئه‌ندامان و خاوه‌ن پێدوایستیی تایبه‌ت بكات له‌ پرۆگرامه‌كانی نیشتیمانی و نێوده‌وڵه‌تیی وه‌رزشدا. سێیه‌م: كه‌مئه‌ندامان و خاوه‌ن پێداویستیی تایبه‌ت له‌ كرێی چوونه‌ ژووره‌وه‌یان بۆ شوێنانی وه‌رزشی و كولتووری و كات به‌سه‌ر بردن و شوێنه‌واری حكومیدا ده‌به‌خشرێن.

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جی ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیشدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م ده‌ربڕین و زاراوانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م: هــه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان-عێراق. دووه‌م: حكومه‌ت: حكومه‌تی هه‌رێم. سێیه‌م: لێژنه‌: ئه‌و لێژنه‌یه‌ی كه‌ له‌ مادده‌ی (چواره‌م)ی ئه‌م یاسایه‌دا ده‌قنووس كراوه‌. چواره‌م: زیندانی كراوی سیاسی: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ گیرابێت یا زیندانی كرابێت به‌هۆی ناره‌زایی ده‌ربڕینی بۆ رژێمه‌ یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كان له‌ عێراق تا 9/4/2003ی رۆژی رووخانی رژێم له‌ عێراق، له‌سه‌ر ڕا ده‌ربڕین و بیر و باوه‌ڕ یان ئینتیمای نیشتیمانی یان سیاسی، یاخود لایه‌نگیری كردنی ئۆپۆزسیۆن، یان یارمه‌تیدانیان یاخود به‌شداریكردنی له‌ بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان و بڕیاری حوكمكردنی له‌لایه‌ن یه‌كێك له‌ دادگاكان یاخود ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌ر به‌ رژێمه‌ ناوبراوه‌كان درابێ. پێنجه‌م: گیراوی سیاسی: هه‌ركه‌سێك گیرابێت، یان گلدرابێته‌وه‌، یان ڕاگیرابێ به‌بێ ئه‌وه‌ی بڕیاری حوكمی له‌باره‌یه‌وه‌ له‌لایه‌ن دادگایه‌كی تایبه‌تمه‌نده‌وه‌ ده‌رچووبێ به‌پێی هه‌مان هۆیه‌كانی كه‌ له‌ (چواره‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌.

مادده‌ی دووه‌م: ئامانجی ئه‌م یاسایه‌ ده‌سته‌به‌ر كردنی ئیمتیازاتی زیندانی كراو و گیراوی سیاسی و رێزلێنانیانه‌ به‌جۆرێكی وا كه‌ له‌گه‌ڵ قه‌باره‌ی ئه‌و قوربانییانه‌ی داویانه‌ بگونجێت و ئازار و مه‌ینه‌تییه‌كانیان كه‌م بكاته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ر كه‌سێك ئه‌م كارانه‌ی كردبێ، به‌ زیندانی كراو یان گیراوی سیاسی بۆ مه‌به‌سته‌كانی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناژمێردرێ. یه‌كه‌م: كاری كردبێ له‌گه‌ڵ رژێمه‌ سه‌ركوتكه‌ره‌كانی پێشوو له‌ دامه‌زراوه‌ سه‌ر كوتكه‌ره‌ جۆاروجۆره‌كان، یا له‌و كه‌سانه‌ بێت كه‌ له‌لایه‌نگیریان بووه‌، جا به‌ند كرابێ یاخود گیرابێ به‌هۆی پاكتاوكردنی حسابه‌ ناوخۆییه‌كانیان. دووه‌م: كاری له‌گه‌ڵ رژێمه‌ سه‌ركوتكه‌ره‌كانی پێشوو كردبێ و له‌ كاری تاوانكارییه‌وه‌ له‌كاتی یان له‌دوای گرتن یاخود زیندانی كردنیه‌وه‌ گلابێت.

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: لێژنه‌یه‌كی تایبه‌ت، به‌ سه‌رۆكایه‌تی دادوه‌رێك له‌پۆلی یه‌كه‌م داده‌مه‌زرێ، كه‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی له‌ هه‌رێم ده‌یپاڵێوێ له‌گه‌ڵ ئه‌ندامیه‌تی چه‌ند نوێنه‌رێك كه‌ پله‌یان له‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بێ ئه‌ركیان ته‌ماشاكردنی داواكاری ئه‌و كه‌سانه‌یه‌ كه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ و به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌بن و نوێنه‌رایه‌تی ئه‌م لایه‌نانه‌ ده‌كه‌ن: 1. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 2. وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان. 3. وه‌زاره‌تی ناوخۆ. 4. وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری. 5. نوێنه‌رێك له‌ كۆمه‌ڵه‌ی به‌ندكراوه‌ سیاسیه‌كان له‌ هه‌رێم. دووه‌م: زیندانی كراوی سیاسی یاخود گیراوی سیاسی به‌ڕێگه‌ی یاسایی له‌به‌رده‌م لێژنه‌یی پێكهاتوو به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ساغ ده‌بێته‌وه‌. سێیه‌م: لێژنه‌كه‌ به‌زۆرینه‌ی ده‌نگ بڕیاری خۆی ده‌رده‌كات و، بڕیاره‌كه‌ش شایانی تانه‌لێدانه‌ له‌به‌رده‌می دادگای ئیداریدا به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای ئه‌نجومه‌نی شورای هه‌رێم ژماره‌ (14)ی ساڵی 2008.

مادده‌ی پێنجه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌مانه‌ ده‌گرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: ئه‌وانه‌ی به‌پێی مادده‌ی یه‌كه‌می ئه‌م یاسایه‌ به‌ هاووڵاتی هه‌رێم دیاری كراون. دووه‌م: ئه‌و حوكمدارو گیراوه‌ سیاسیانه‌ی كه‌ له‌ هه‌ڵمه‌ته‌كانی ئه‌نفال رزگاریان بووه‌ سوودیان له‌ حوكمه‌كانی یاسای ماف و ئیمتیازاتی خاوه‌ن شه‌هید و ئه‌نفالكراوه‌كانی هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق ژماره‌ (11)ی ساڵی 2007 وه‌رنه‌گرتووه‌. سێیه‌م: ئه‌وانه‌ی له‌ ناو به‌ندیخانه‌ و زیندانه‌كاندا له‌ دایك بوون له‌كاتی گرتنیاندا. چواره‌م: هه‌ركه‌سێ له‌ هاوڵاتیانی هه‌رێم به‌ هۆكاری سیاسی به‌ندكرابێ یان زیندانی كرابێ یان گیرابێت یان راگیرابێت یان گلدرابێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ خواسته‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1/ هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2/وه‌زره‌ت: وه‌زاره‌تی شاره‌وانیو گه‌شتوگوزاری هه‌رێم. 3/وه‌زیر:وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاری هه‌رێم. 4/بریكار/بریكاری وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاری هه‌رێم. 5/ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی راوێژكارانی وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شتوگوزاری هه‌رێم.

مادده‌ی سێیه‌م: 1-وه‌زیر سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنوێنی كردنی له‌ كاره‌كانیدا و له‌سه‌رپه‌رشتی و چاوردێری كردنی چالاكی یه‌كانیدا و له‌ویشه‌وه‌ ئه‌و رێنمایی وبڕیار و فرمانانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌ندی یان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و دام وده‌زگاكانی و گشت كاروباره‌ ئیداری و دارایی رێك و پێكی هونه‌ری یه‌وه‌ له‌ چوارچێوه‌ی حوكمی یاساوپێره‌ودا هه‌یه‌ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌ سیفه‌تی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به‌ بریكار و به‌ڕێوه‌یه‌ری گشتی یه‌ وهه‌ر كه‌سێ خۆی په‌سه‌ندی ده‌كا بسپێرێ. 2-بریكار به‌رپرسیاره‌ له‌ جێ به‌جێ كردنی سیاسه‌تی وه‌زاره‌ت و نه‌خشه‌ بۆ كێشانی هێنده‌ی په‌یوه‌ندی به‌و تایبه‌تكاری یانه‌وه‌ هه‌بێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: هه‌رێمی كوردستانی عێراق ئاڵایه‌كی ده‌بێت به‌ شێوه‌ی لاكێشه‌یی، كه‌ پانییه‌كه‌ی دوو له‌سه‌ر سێی درێژیه‌كه‌ی ده‌بێت و، دابه‌ش كراوه‌ له‌سه‌ر سێ لاكێشه‌ ئاسۆیی یه‌كسان له‌ درێژی و پانی داو پێكهاته‌كه‌ی به‌م شێوه‌یه‌یه‌: 1. لاكێشه‌ی سه‌ره‌وه‌ ره‌نگی سووره‌ و، هێمای شه‌هیدانی بزاڤی رزگاری خوازی كورده‌. 2. لاكێشه‌ی ناوه‌راست ره‌نگی سپی ده‌بێت، هێمای ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی و لێبوردنه‌ (تسامح)، كه‌ خه‌ڵكی كوردستان ئاواته‌ خوازیه‌تی. 3. خۆرێكی زه‌رد ده‌كه‌وێته‌ ناوه‌راستی لاكێشه‌ سپیه‌كه‌وه‌و‌، چه‌قه‌كه‌ی خاڵی یه‌كتربڕینی تیره‌ی لاكێشه‌ سپیه‌كه‌ ده‌بێت و، تیره‌ی خۆره‌كه‌ ئه‌وه‌نده‌ی پانایی لاكێشه‌ سپییه‌كه‌ ده‌بێت و، (21) بیست و یه‌ك تیشكی لێوه‌ ده‌رده‌چێت به‌ شێوی سێگۆشه‌ دوو لا یه‌كسان و، بنكه‌كانی ( 1/21 ) یه‌ك له‌سه‌ر بیست و یه‌ك له‌ چێوه‌ی گۆی خۆره‌كه‌ ده‌بێت و، درێژیشیان بگاته‌ نیوه‌ی هه‌ردوو لاكێشه‌ سوور و سه‌وزه‌كه‌، خۆره‌ زه‌رده‌كه‌ هیمای به‌رده‌وام بوونی ژیان و زانست و هیواو ئومێده‌و، (21) بیست و یه‌ك تیشكه‌كه‌یش هێمای جه‌ژنی نه‌ورۆزی نه‌ته‌وایه‌تییه‌، رۆژی به‌رخودان و راپه‌رین و شۆرش رزگاریی دژ به‌ زوڵم و زۆر و چه‌وساندنه‌وه‌. 4. لاكێشه‌ی خواره‌وه‌ ره‌نگی سه‌وز ده‌بێت و، هیمای كشتوكاڵ و سروشت و ژینگه‌ی كوردستانه‌.

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و جێگایانه‌ی كه‌ ئالای له‌سه‌ر هه‌ڵده‌درێ له‌ (په‌یره‌و) دیاری ده‌كرێ.