مادده‌ی چواره‌م: ئه‌گه‌ر ماڵه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراوه‌كه‌ مافی (تصرف) كردن بێ به‌زه‌وییه‌كی كشتوكاڵی یا باخێكه‌وه‌ خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌كه‌ی مافی وه‌رگرتنی كرێی هاوبابه‌ت (أجر المپل)ی ئه‌و ماوه‌یه‌ی ده‌بێ كه‌ له‌ لایه‌ن كڕیاره‌كه‌وه‌ به‌كارهێنراوه‌، هه‌روه‌ها ئه‌و خانووبه‌ره‌ و شتانه‌ی له‌سه‌ری كراون حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ی به‌سه‌ردا جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی چواره‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (1992)ی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری هه‌موار بكرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ بخوێندرێته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ وه‌قایعی كوردستاندا ده‌خرێته‌ كار.

مادده‌ی بیست و یه‌ك: 1. به‌ ده‌نگدانی نهێنی لیژنه‌ی لق له‌ لایه‌ن ئه‌ندامانه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێ. 2. لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆك و دوو ئه‌ندامی ئه‌سڵی و ئه‌ندامێكی یه‌ده‌گ پێك دێ.

مادده‌ی سێیه‌م: شیركه‌تی بیری ئیرتیوازی لێ دان ومه‌ركه‌زه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌ی كشتوكاڵی و ته‌تبیقی یه‌كان، كه‌ له‌ بڕگه‌ی نۆی مادده‌ی چواره‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (1992)دا هاتووه‌ ئیلغا ده‌كرێ و هه‌ر موڵك و ماڵێكیشی بووبێ، موڵك و ماڵی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری هه‌رێمن.

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. وه‌زیر، بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌رك و فرمانی دیاركراو، بۆی هه‌یه‌ ده‌سته‌ و لیژنه‌ی دایمی و كاته‌كی (ره‌فته‌نی) پێك بهێنێ. 2. وه‌زیر، به‌ پێی پێویست، بۆی هه‌یه‌ كردنه‌وه‌ و تێكه‌ڵكردنی به‌ڕێوه‌به‌ری وبه‌ش وهۆبه‌كان، ئه‌نجام بدات. 3. ئه‌رك وفرمان وده‌سه‌ڵاتی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت وبه‌ڕێوبه‌رییه‌ گشتییه‌كان وبه‌ڕێوبه‌رییه‌كانی ناویان و ده‌سته‌كانیش (الهیئات) به‌ پێی پێرۆ دیاری ده‌كرێن.

ماددەی دووەم : ماددەی شەشەم هەمواردەكرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دەخوێندرێته‌وه‌

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: 1. هه‌موو موڵك و ماڵێكی ده‌زگا، ماڵی گشتین، بۆ مه‌به‌ستی ئه‌و یاسایه‌ نه‌بێ نابێ ده‌سكاری بكرێن. 2. قه‌رزه‌كانی ده‌زگا و هه‌موو پاره‌یه‌كی كه‌ به‌ قانوونی ده‌یكه‌وی، قه‌رزی نایابن (ممتاز) له‌ وه‌رگرتنیان یاسای وه‌رگرتنه‌وه‌ی قه‌رزی ره‌وای حكومه‌تیان له‌ سه‌ر پیاده‌ ده‌كرێ. 3. هه‌موو ماڵێكی گوێزراوه‌ و نه‌گوێزراوه‌ی ده‌زگا له‌ باج و ره‌سم ده‌بووردرێن. 4. ده‌زگا له‌ هه‌موو ئه‌و ره‌سمانه‌ی ده‌بووردرێ كه‌ به‌ هۆی هه‌ڵسوكه‌وتی یاسایه‌وه‌ كه‌وتۆته‌ سه‌ری، هه‌روه‌ها له‌و داواكاریانه‌ش كه‌ بۆی به‌رز ده‌كرێته‌وه‌ یان له‌ دژی ده‌درێ. 5. حسابه‌كانی ده‌زگا له‌ ژێر چاودێری دارایی دا ده‌بێت.

مادده‌ی چواره‌م: پێكهێنه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌ ئه‌مانه‌ن: 1/نووسینگه‌ی وه‌زیر. 2/نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زارەت. 3/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی دیوان. 4/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی زه‌وی و زاری كشتوكاڵ. 5/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی هێلكاری و به‌دواداچوون. 6/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی باخ و جه‌نگه‌ڵ و له‌وه‌ڕگاكان. 7/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئه‌بحاس و رێنمایی كشتوكاڵ كردن وتوتن. 8/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئاودێری و سه‌رچاوه‌كانی ئاو. 9/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی سامانی ئاژه‌ڵ و به‌یته‌ری. 10/ به‌ڕێوه‌به‌رییه‌ گشتیه‌كانی كشتوكاڵ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی چواره‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (1992)ی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری هه‌موار بكرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ بخوێندرێته‌وه‌.

مادده‌ی یازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی خۆیدا به‌ هه‌ڵبژاردنی نهێنی سكرتێرێك هه‌ڵده‌بژێرێ له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا كه‌ له‌ دوای هه‌ڵبژاردن ده‌كرێ و ده‌سه‌ڵاته‌كانی له‌ په‌یره‌وی ناوخۆ دا دیاری ده‌كرێت. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ لانی كه‌مه‌وه‌ هه‌ر مانگێ جارێك دانیشتنه‌ ئاساییه‌كانی خۆی ئه‌نجام ده‌دا، هه‌ر وه‌ك ده‌توانێ دانیشتنه‌ نائاساییه‌كان به‌ بانگهێشتی نه‌قیب یان به‌ داواكاری سێیه‌كی ئه‌ندامان ببه‌ستێت.

مادده‌ی سیازده‌: بۆ هه‌ر ئیجازه‌پێدانێكی لانه‌یه‌كی گه‌شتیاری یان تازه‌كردنه‌وه‌ی ئیجازه‌كه‌ی به‌پێی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ مزه‌ی ساڵانه‌ی لێ ده‌سه‌ندرێ: 600000 شه‌ش سه‌د هه‌زار دینار مزی لانه‌یه‌كی گه‌شتو گوزاری ده‌گمه‌ن. 450000 چوار سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار مزی لانه‌یه‌كی گه‌شتو گوزاری پله‌ یه‌ك. 300000 سێ سه‌د هه‌زار دینار مزی لانه‌یه‌كی گه‌شتو گوزاری پله‌ دوو. 150000 سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار مزی لانه‌یه‌كی گه‌شتو گوزاری پله‌ سێ. 75000 حه‌فتاو پێنج هه‌زار دینار مزی لانه‌یه‌كی گه‌شتو گوزاری پله‌ چوار. 38000 سی و هه‌شت هه‌زار دینار مزی لانه‌یه‌كی گه‌شتو گوزاری پله‌ پێنج.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: 1. هه‌موو موڵك و ماڵێكی ده‌زگا، ماڵی گشتین، بۆ مه‌به‌ستی ئه‌و یاسایه‌ نه‌بێ نابێ ده‌سكاری بكرێن. 2. قه‌رزه‌كانی ده‌زگا و هه‌موو پاره‌یه‌كی كه‌ به‌ قانوونی ده‌یكه‌وی، قه‌رزی نایابن (ممتاز) له‌ وه‌رگرتنیان یاسای وه‌رگرتنه‌وه‌ی قه‌رزی ره‌وای حكومه‌تیان له‌ سه‌ر پیاده‌ ده‌كرێ. 3. هه‌موو ماڵێكی گوێزراوه‌ و نه‌گوێزراوه‌ی ده‌زگا له‌ باج و ره‌سم ده‌بووردرێن. 4. ده‌زگا له‌ هه‌موو ئه‌و ره‌سمانه‌ی ده‌بووردرێ كه‌ به‌ هۆی هه‌ڵسوكه‌وتی یاسایه‌وه‌ كه‌وتۆته‌ سه‌ری، هه‌روه‌ها له‌و داواكاریانه‌ش كه‌ بۆی به‌رز ده‌كرێته‌وه‌ یان له‌ دژی ده‌درێ. 5. حسابه‌كانی ده‌زگا له‌ ژێر چاودێری دارایی دا ده‌بێت.

مادده‌ی پازده‌یه‌م: كارو ئه‌ركه‌كانی سه‌رۆكی ده‌زگا ئه‌مانه‌ن: 1. به‌رپرسی به‌رێوه‌بردنی ده‌زگاكه‌یه‌ و به‌رپرسیاریشه‌ له‌ جێبه‌جێ كردنی ئه‌رك و كاره‌كانی به‌ پێی بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن. 2. ده‌رچواندنی رێنمایی پێویست بۆ رواندنی كار له‌ ده‌زگاكه‌دا به‌ پێی یاسا و پێره‌ و بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن. 3. پێشنیازكردنی پلان و به‌رنامه‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن. 4. سه‌رپه‌رشتی كردنی رێكخستنی میلاك و پرۆژه‌كانی بودجه‌ی پێشنیاركراوی ده‌زگا له‌ لایه‌ن فه‌رمانگه‌كانی ده‌زگا و پێشكه‌شكردنی به‌ ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن. 5. پێشكه‌ش كردنی ژمێركاری كۆتایی بۆ ساڵی دارایی كۆتایی هاتوو بۆ ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن له‌گه‌ڵ به‌یاننامه‌یه‌كی دوور و درێژ به‌ داهات و خه‌رجی یه‌كان. 6. به‌ دواداچوونی جێبه‌جێ كردنی پلان و به‌رنامه‌كان و پێشكه‌شكردنی راپۆرتی ساڵانه‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن له‌ باره‌ی چالاكی یه‌كانی ده‌زگاكه‌ و باری دارایی. 7. پێشنیار كردنی ده‌مه‌زراندنی فه‌رمانبه‌ركانی ده‌زگا، هه‌روه‌ها بۆی هه‌یه‌ پله‌یان به‌رز بكاته‌وه‌و بیان گوازێته‌وه‌ و سزایان بدات و لێیان بخات خانه‌نشینیان بكات ئه‌مه‌ش به‌ پێی یاسا و پێره‌ و ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی ده‌بێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن ده‌ست نیشانیان ده‌كات. 8. فه‌رمان ده‌دا به‌ سه‌رف كردنی پاره‌ له‌ سنووری ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌ بردنه‌وه‌ پێی دراوه‌. 9. هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی ده‌دات به‌ به‌رێوه‌به‌ری گشتی یا هه‌ر كه‌سێكی تر له‌ فه‌رمانبه‌رانی ده‌زگا.

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م: مۆڵه‌ت له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ پووچ ده‌بێته‌وه‌ و خاوه‌نه‌كه‌ی یا هه‌ر یه‌كێك كه‌ جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌ به‌ میرات گه‌رانی بیدا به‌ ده‌سه‌ڵاتی مۆڵه‌ت دان بۆ تۆمار كردنی پووچبوونه‌وه‌ی: 1-مردنی خاوه‌ن مۆڵه‌ت. 2-نه‌منانی یه‌كێك له‌ مه‌رجه‌ یاساییه‌كانی مۆڵه‌ت. 3-ده‌رچوونی بلرَیارێكی داد وه‌ری بنبڕ به‌ ده‌ست به‌سه‌ر داگرتنی چه‌كه‌كه‌. 4-ده‌رچونی چه‌كه‌كه‌ و عه‌تاده‌كه‌ی له‌ مۆڵكی یه‌تی مۆڵتدار و بۆ كه‌سێكی موڵك پێدراو. 5-پێشكه‌ش نه‌كردنی داخوازی نۆێ كردنه‌وه‌ی له‌ ماوه‌ی یاسایی یه‌كه‌یدا.

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌سه‌ڵاتی باڵا له‌ ده‌زگادا له‌ مانه‌ پێك دێ. 1. سه‌رۆكی ده‌زگا- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2. به‌رێوه‌به‌ری گشتی ده‌زگا- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3. سه‌رۆكی ئه‌ركان له‌ وه‌زاره‌تی كاروباری (پێشمه‌رگه‌) – نوێنه‌ری وه‌زاره‌ت. 4. به‌رێوه‌به‌ری گشتی دارایی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی دارایی. 5. به‌رێوه‌به‌ری گشتی گه‌شه‌ پێدان و ئاوه‌دانكاری- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی گه‌شه‌ پێدان و ئاوه‌دانكاری. 6. به‌رێوه‌به‌ری گشتی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. 7. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سێ پسپۆر بۆ ماوه‌ی سێ ساڵ داده‌مه‌زرێنێ و بۆی هه‌یه‌ تازه‌ش بكرێته‌وه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی كه‌ خاوه‌نی رابردوێكی شه‌ره‌ف مه‌ندانه‌ی تێكۆشانن و به‌ به‌شداری به‌رچاویان له‌ جوڵانه‌وه‌كه‌دا هه‌یه‌.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی دووه‌م: ده‌زگایه‌ك له‌ هه‌رێمدا به‌ ناوی ده‌زگای ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان داده‌مه‌زرێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی وكارگێڕی ده‌بێت و بودجه‌ی تایبه‌تیشی ده‌بێت و به‌ سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ گرێ ده‌درێت.

مادده‌ی بیست حه‌وته‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.