المواد القانونية

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م:

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: ناكرێت ئازادی نه‌خۆش له‌ ڕووی جه‌سته‌ییه‌وه‌ كۆت بكرێت یان گۆشه‌گیر بكرێت به‌ هه‌ر ئامرازێك به‌بێ گرتنه‌به‌ری رێكاره‌ دیاریكراوه‌كان به‌پێی ئه‌و رێنماییانه‌ی ده‌رده‌كرێن بۆ ئاسان جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ بۆ ئاسان كردنی جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری یه‌كه‌كانی (مفردات) میلاكه‌كانی هه‌موو وه‌زاره‌ته‌كانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق بۆ ساڵی 1997 ئاماده‌ ده‌كات و به‌ پێی پاره‌ی مووچه‌ی په‌سه‌ند كراو له‌ بودجه‌دا په‌سه‌ندی ده‌كات.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق بۆی هه‌یه‌ له‌ ناو بوجه‌ی تایبه‌تی ئه‌نجومه‌ندا موناقه‌له‌ بكات.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: كۆی داهاتی ساڵی (2001)ی هه‌رێمی كوردستانی عێراق به‌ (492411870 1) دینار ده‌خه‌ملێنرێ.

مادده‌ی په‌نجایه‌م:

مادده‌ی په‌نجایه‌م: یه‌كه‌م: 1-نابێ دادوه‌ر بۆ فرمانێكی نادادوه‌ری بگوێزرێته‌وه‌ ته‌نیا مه‌گه‌ر به‌ ره‌زامه‌ندیی وبه$ نووسینی خۆی بێت. 2-ده‌شێ دادوه‌ران له‌ پۆلی یه‌كه‌م و دووه‌م به‌ دادوه‌رانی دادگای پێداچوونه‌شه‌وه‌و به‌ ره‌زامه‌ندیی نووسراوی خۆیان و به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ئینتیداب بكرێن بۆ فرمانی راوێژكاری یاسایی له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم یاخود ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران یان سه‌رۆكایه‌تی یه‌كێك له‌ ده‌زگاكانی وه‌زاره‌تی داد یان بۆ مه‌به‌ستی ده‌رس گوتنه‌وه‌ له‌ زانكۆكان یان ده‌سته‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان به‌ مه‌رجێك سیفه‌ته$ دادوه‌رییه‌كه‌ی تێدا بمینێت. دووه‌م: ماوه‌ی ئینتیداب كردن كه‌ له‌ به‌ندی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌ نابێ له‌ سێ سالأ پتر بێت و قابیلی درێژكردنه‌وه‌یه‌ بۆ ساڵێكی دی. سێیه‌م: له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی گشتی وبه$ فه‌رمانی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ده‌شێ دادوه‌ر ئینتیداب بكرێ بۆ كاركردن له‌ دادگایه‌كی تر ئه‌و ئینتیدابه‌ش له‌ ناوچه‌یه‌كی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ بۆ ناوچه‌یه‌كی تر به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌بێت به‌ مه‌رجێك ماوه‌ی ئینتیدابه‌كه‌ له‌ ساڵێك پتر نه‌بێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: (هه‌موار)

مادده‌ی هه‌شته‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر جێگای نه‌قیب به‌ هه‌ر هۆیه‌ك چۆڵ بوو بریكاره‌كه‌ی شوێنی ده‌گرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ماوه‌ی كه‌ باقی ماوه‌، ئه‌گه‌ر پایه‌ی بریكاریش چۆڵ بوو ئه‌وا سكرتێر شوێنی نه‌قیب ده‌گرێته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر پایه‌ی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی چۆڵ بوو ئه‌ندامێك له‌ ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كان له‌ رێگای هه‌ڵبژاردنی نهێنیه‌وه‌ شوێنی ده‌گرێه‌وه‌، پێویسته‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌سته‌ی گشتی بانگهێشت بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نائاسایی له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو مانگ تێپه‌ر نه‌كا به‌ مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ باقی ماوه‌ به‌ مه‌رجێك له‌ شه‌ش مانگ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی شانزده‌یه‌م

مادده‌ی شانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ سه‌رۆك و دوو ئه‌ندام پێك دێ، ده‌سته‌ی گشتی له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی خۆیدا هه‌ڵیان ده‌بژێرێ. دووه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی ئه‌و كێشانه‌ سه‌یر ده‌كا كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا وه‌ بۆی هه‌واڵه‌ ده‌كرێن له‌ بابه‌ت ئه‌و سه‌رپێچیانه‌وه‌ كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ ره‌وشی پیشه‌ییه‌وه‌ له‌و حاڵه‌تانه‌دا كه‌ له‌ تایبه‌تمه‌ندیه‌تی لیژنه‌كانی به‌رزه‌فتی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیدا نین، وه‌ بۆی هه‌یه‌ یه‌كێ له‌و سزایانه‌ی خواره‌وه‌ بسه‌پێنێ: 1. ئینزار. 2. توبیخ. 3. قه‌ده‌غه‌ كردنی ده‌ستدانه‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ شه‌ش مانگ تێنه‌په‌رێت. 4. له‌ كاتی گه‌رانه‌وه‌ (العود)، ئه‌گه‌ر سه‌رپێچیه‌كی پیشه‌یی تری له‌ ماوه‌ی سێ ساڵی داهاتوودا له‌ مێژووی سه‌پاندنی سزای یه‌كه‌مدا كرد، ماوه‌یه‌ك ده‌ست دانه‌ پیشه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ كه‌ له‌ دوو ساڵ تێنه‌په‌رێ. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی ئه‌و بنه‌مایانه‌ پێره‌و ده‌كا كه‌ له‌ یاسای به‌رزه‌فتی كارمه‌ندانی ده‌وڵه‌تدا هاتووه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: دارایی ئه‌نجومه‌ن پێك هاتووه‌ له‌: یه‌كه‌م: ره‌سمه‌كانی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و به‌شداری كردنی ساڵانه‌. دووه‌م: به‌خششه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم. سێیه‌م: پیتاك و قازانجی ئه‌و ئاهه‌نگانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا ده‌یانگێرێ، هه‌روه‌ها قازانجی چاپه‌مه‌نییه‌كان. چواره‌م: ئه‌و به‌خششانه‌ی لایه‌نه‌ ره‌سمییه‌كان و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كانه‌وه‌ بڕیاری له‌سه‌ر ده‌ده‌ن وه‌ ئه‌و پیتاك و له‌قه‌به‌ر كردنانه‌ی كه‌ لایه‌نه‌كانی تر پێشكه‌شیان ده‌كه‌ن دوای ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان.

مادده‌ی نۆیه‌م: (هه‌موار)

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی ( وه‌قائیعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: پله‌و پایه‌و ئیمتیازاتی ویسام ومه‌دالیا ونیشانه‌و مه‌رجه‌كانی به‌خشینیان به‌ پێشمه‌رگه‌ به‌ یاسا ده‌ست نیشان ده‌كرێن.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ هه‌موو ئه‌و پێشمه‌رگانه‌ ده‌گرنه‌وه‌ كه‌ به‌شدارییان له‌ كۆڕه‌وه‌ قارمانیه‌كه‌ی بارزانی له‌ نێوانی ساڵانی 1945-1958دا كردووه‌.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: مووچه‌ی مانگانه‌ی هه‌ر یه‌ك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و مافی خانه‌نشین یا به‌ یاسایه‌كی تایبه‌ت ده‌ستنیشان ده‌كرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌ندام ده‌بێ ئه‌و مه‌رجانه‌ی لێ بێنه‌ دی: 1. هاوڵاتی كوردستانی عێراق بێ و تیایدا جێوار بێ. 2. به‌تاوانێكی نا سیاسی یان كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ر حوكم نه‌درابێ. 3. بڕوانامه‌ی په‌یمانگای ته‌ندروستی یان قوتابخانه‌ی ته‌ندروستی یان خولی ته‌ندروستی یان دواناوه‌ندی ته‌ندروستی هه‌بێ كه‌ له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروستییه‌وه‌ دانی پیانرابێت. 4. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ ئه‌وانه‌ی له‌ بواری ته‌ندروستی دا كار ده‌كه‌ن بكاته‌ ئه‌ندام كه‌ خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كانن و مۆڵه‌ت پێ دراون.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. چوونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێ كه‌ پێشكه‌ش به‌ نه‌قیب یا سه‌رۆكی لقی پارێزگا ده‌كرێ و به‌ڵگه‌نامه‌ پێویستییه‌كانیشی پێوه‌ ده‌لكێنرێ. 2. داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ مێژووی تۆماركردنیه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكادا ده‌خرێته‌ به‌ر ده‌می ئه‌نجومه‌ن بۆ بڕاندنه‌وه‌ی له‌و ماوه‌یه‌دا و ئه‌گه‌ر له‌ كاتی ته‌واو بوونی ئه‌و ماوه‌یه‌دا نه‌بڕاندرایه‌وه‌ به‌ قبووڵ كراو حساب ده‌كرێ. 3. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ بڕیارێكی هۆدار ره‌فز بكا و، خاوه‌نی داواكاریش بۆی هه‌یه‌ له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێم له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی ئاگاداربوونییه‌وه‌ تانه‌ی لێ بدا، وه‌ بڕیاری دادگاش بن بڕه‌. 4. ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا (25) دیناره‌و‌ ره‌سمی بشداربوونیش (20) دیناره‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی سه‌ندیكا پێك دێ كه‌ هه‌موو پابه‌ندییه‌كانی خۆیان جێبه‌جێ كردووه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌، وه‌ به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵات ده‌ژمێردرێ، وه‌ به‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێك له‌ نێوان مانگی كانوونی دووه‌مدا به‌ بڕیای ئه‌نجوومه‌ن و بانگێشتی نه‌قیب كۆبوونه‌وه‌یه‌كی گشتی ئاسایی ده‌به‌ستێت بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پركردنه‌وه‌ی ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی، وه‌ نیسابیش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی ته‌واو ده‌بێ وه‌ له‌ كاتی ته‌واو نه‌بوونی نیسابیش دوای پازده‌ رۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م، هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان كات و شوێندا ئه‌نجام ده‌درێت، ژماره‌ی ئاماده‌بوانیش هه‌ر چه‌ندێك بێت نیساب به‌ ته‌واوی داده‌نرێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌سته‌ی گشتی ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ به‌رێوه‌ ده‌با: 1. راستاندنی بودجه‌و حسابكاری دوماهی. 2. گفتوگۆكردن و بڕیاردان له‌سه‌ر راپۆرتی ئه‌نجومه‌ن. 3. چاوپێخشاندن به‌و پێشنیارانه‌ی له‌ باره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكاوه‌ پێشكه‌ش كراون. 4. بڕیاردان له‌سه‌ر پێره‌وی ناوخۆ و هه‌مواركردنی.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ هه‌موو ئه‌و پێشمه‌رگانه‌ ده‌گرنه‌وه‌ كه‌ چوونه‌ته‌ پالأ بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازیی كوردستان تا رۆژی 5/3/1991.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة