المواد القانونية

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2-وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی رۆشه‌مبیری هه‌رێم. 3-وه‌زیر: وه‌زیری رۆشنبیری هه‌رێم. 4-چاپكراوی خوله‌كی (ده‌وری) هه‌ر چاپكراوێك كه‌ به‌رده‌وام كه‌ چماره‌ی زنجیره‌یی و له‌ه‌ كاتێكی دیاریكراودا ده‌ربچێ وه‌ك رۆژنامه‌ و گۆڤار و بڵاوكراوه‌ و هه‌رچی یه‌كی له‌م بابه‌تانه‌ بێ. 5-چاپكراوی نا خوله‌كی (ناده‌وری) هه‌ر چاپكراوێك كه‌ بۆ یه‌ك جار ده‌ربچێ یا به‌ش به‌شی دیاریكراو بێ به‌ بێ گوێدانه‌ چاپكردنه‌وه‌ (اعاده الگبع) وه‌ك مه‌وسووعه‌ و قامووس و كتێب و نامیلكه‌و نه‌خشه‌ (خریگه)و رسم و هه‌رچییه‌كی له‌م بابه‌ته‌ بێ.

ماده‌ی یه‌كه‌م:

ماده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌، ماناكانی ته‌نیشتیانن:- 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2. وه‌زیر وه‌زیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 3. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای پزیشكانی دروستی ئاژه‌ڵ (الاطباء البيطريين). 4. نه‌قیب: نه‌قیبی پزیشكانی دروستی ئاژه‌ڵ. 5. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: چاودێری (رقابه‌) له‌ هه‌رێمدا ناخرێته‌ سه‌ر چاپه‌مه‌نی و هه‌ر هاوڵاتییه‌كی سه‌ربه‌سته‌ له‌ ده‌ركدرنی هه‌ر چاپه‌مه‌نیه‌كدا به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: مه‌رجه‌ چاپه‌مه‌نی خوله‌كی خاوه‌نی (امتیاز)و سه‌رۆكی نووسینی عه‌بێ كه‌ ده‌بێ خوێندنه‌وه‌ و نووسین به‌ زمانی چاپكراوه‌كه‌ بزانن و ئه‌هلیه‌تی یاسایی ته‌واویان هه‌بێ له‌سه‌ر تاوانێك (جنایه‌) یا كه‌تنێكی (جنحه‌) ناسیاسی له‌كه‌دار كه‌ری شه‌ره‌ف حوكم نه‌درابن.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: خاوه‌نی (امتیاز)و سه‌رۆكی نووسینی چاپكراویی خوله‌كی به‌ هاوبه‌شی له‌به‌ر ده‌م یاسا و دادوه‌ریدا لێ ی به‌رپرسیارن.

مادده‌ی سی و چواره‌م

مادده‌ی سی و چواره‌م: نه‌قیب ولایه‌نه‌كانی كێشه‌كه‌ بۆیان هه‌یه‌ له‌به‌رده‌م دادگای پێداچوونەوەی هه‌رێمدا تانووت له‌ بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فت كردن له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، بده‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌و ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2-وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری. 3-وه‌زیر: وه‌زیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 4-بریكاری وه‌زاره‌ت: بریكرای وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێت.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: پێكهێنه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌ ئه‌مانه‌ن: 1/نووسینگه‌ی وه‌زیر. 2/نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زارەت. 3/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی دیوان. 4/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی زه‌وی و زاری كشتوكاڵ. 5/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی هێلكاری و به‌دواداچوون. 6/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی باخ و جه‌نگه‌ڵ و له‌وه‌ڕگاكان. 7/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئه‌بحاس و رێنمایی كشتوكاڵ كردن وتوتن. 8/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئاودێری و سه‌رچاوه‌كانی ئاو. 9/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی سامانی ئاژه‌ڵ و به‌یته‌ری. 10/ به‌ڕێوه‌به‌رییه‌ گشتیه‌كانی كشتوكاڵ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بریتین له‌: یه‌كه‌م: پاراستنی سه‌قامگیریء هاوسه‌نگی سروشتی بۆ به‌ڕێوه‌بردن ء رێكخستنی دارستان و بره‌ودان به‌ زیادكردنی رووبه‌ره‌كان. دووه‌م: چاككردنی ژینگه‌ و، كه‌مكردنه‌وه‌ی كاریگه‌ری گۆڕانكاریه‌كانی كه‌شءهه‌وا و، پاراستنی هه‌مه‌چه‌شنه‌یی ژینگه‌یی. سێیه‌م: فه‌راهه‌مكردنی هه‌ندێ كه‌ره‌سته‌ی سه‌ره‌تایی، كه‌ پیشه‌سازی پێویستیه‌تی. چواره‌م: هاندانی وه‌به‌رهێنانی كشتوكاڵی له‌بواری دارستاندا. پێنجه‌م: پاراستنی جۆری خۆرسك له‌ رووه‌كه‌كان ء، هێشتنه‌وه‌ی خۆرسكه‌ ره‌چه‌ڵه‌كداره‌كان له‌ كوردستاندا. شه‌شه‌م: ده‌سته‌به‌ركردنی ناوچه‌ گه‌شتوگوزاریه‌كان.

مادده‌ی حه‌ڤده‌:

مادده‌ی حه‌ڤده‌: سه‌رۆكی زنكۆ سێ یاریده‌ده‌ری ده‌بن، یه‌كه‌میان بۆ كاروباری ئیداری و دارایی، دووه‌میان بۆ كاروباری زانستی و، سێیه‌میان بۆ په‌یوه‌ندیگه‌لی رۆشنبیری و ئه‌كادیمی. ئه‌مانه‌، به‌ پله‌ی به‌ڕێوبه‌ری گشتی، به‌ بڕیاری سه‌ره‌ك وه‌زیران و له‌سه ر پێشنیازی وه‌زیر داده‌مه‌زرێن، ده‌بێ بڕوانامه‌ی دكتۆرایان هه‌بێ و هه‌ر له‌ كه‌میی به‌ مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر، به‌ مه‌رجێكیش خزمه‌تی زانكۆییان هه‌بێ له‌ حه‌وت ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی چل و شه‌شه‌م

مادده‌ی چل و شه‌شه‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: نابێت ده‌ستدرێژی بكرێته‌ سه‌ر زه‌وی دارستان به‌ فڕێدانی پاشماوه‌و پاشه‌ڕۆی ره‌ق یان شل یان تیشكدار یان هه‌ر مادده‌یه‌كی تری پیسكار یان زیانبه‌خش به‌ ژینگه‌.

مادده‌ی بیست و دوو:

مادده‌ی بیست و دوو: له‌گه‌ڵ لانه‌دان له‌هه‌ر سزایه‌كی توندتر كه‌ یاسا ده‌قی له‌ سه‌ر ده‌كات: یه‌كه‌م: سزا ئه‌درێت به‌ به‌ندكردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ كه‌متر نه‌بێت وه‌ غه‌رامه‌یه‌ك كه‌ له‌ پێنج ملیۆن دینار كه‌متر نه‌بێت، هه‌ر كه‌سێك كه‌ هه‌ڵسا به‌: 1ـ بڕینه‌وه‌ یا سوتاندنی داره‌ به‌ته‌مه‌نه‌كانی یا ده‌گمه‌نه‌كانی دارستان یا لێ كردنه‌وه‌ی توێكڵه‌كانیان یا شێواندنیان به‌هه‌ر جۆرێك بێت. 2ـ به‌ ئه‌نقه‌ست بوو به‌هۆی ئاگركه‌وتنه‌وه‌ یا ئاگر تێ به‌ردانی دارستان و :زه‌وییه‌ دارستاناویه‌كان و، پارێزراوه‌كان و ناوچه‌كانی خۆپارێزی وله‌وه‌ڕگاكان. 3ـ چاندن و وه‌سوودهێنانی زه‌ویه‌كانی دارستان و پارێزراوه‌ سوتاوه‌كان. دووه‌م: سزا ئه‌درێت به‌به‌ندكردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ سێ مانگ كه‌متر نه‌بێت و له‌ ساڵێك زیاتر نه‌بێت و به‌غه‌رامه‌یه‌ك كه‌ له‌ پێنج ملیۆن دینار كه‌متر نه‌بێت هه‌ر كه‌سێك، به‌بێ ره‌زامه‌ندی وه‌زاره‌ت، خه‌ڵووز دروستبكات. سێیه‌م: سزا ئه‌درێت به‌ به‌ندكردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ سێ مانگ زیاتر نه‌بێت و به‌ غه‌رامه‌یه‌ك كه‌ له‌ پێنج سه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت، هه‌ر كه‌سێك: 1ـ هه‌ڵه‌كردنی یان سه‌رپێچیكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ یان ڕێنماییه‌ ده‌ركراوه‌كان، ببێته‌ هۆی ڕوودانی ئاگركه‌وتنه‌وه‌ له‌ دارستانێكی گشتی یان تایبه‌ت. 2ـ سه‌رپێچی حوكمه‌كانی مادده‌ (18)ی ئه‌م یاسایه‌ بكات و، پابه‌ند ده‌كرێت به‌لابردن و هه‌ڵكه‌وتنه‌وه‌ی ئه‌و ماددانه‌ی فڕێ ی داوه‌ وه‌ له‌سه‌ر خه‌رجی تایبه‌تی خۆی. 3ـ به‌نداوێك یان به‌ربه‌ستێك له‌سه‌ر ڕووبارێك یان جۆگه‌یه‌ك، كه‌ به‌دارستاندا ڕێره‌وئه‌كات، دروست بكات، یان هێڵی كاره‌بای پاڵه‌په‌ستۆ به‌رز ڕابكێشێت. 4ـ خۆی بگرێت له‌ پێشكه‌شكردنی یارمه‌تی بۆ كوژاندنه‌وه‌ی ئاگرێك كه‌ كه‌وتبێته‌وه‌ له‌ دارستان یان پارێزراوه‌كان، یان، به‌بێ پاساو، یارمه‌تیدان ڕه‌تبكاته‌وه‌. چواره‌م: سزا ئه‌درێت به‌به‌ندكردن بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ كه‌متر نه‌بێت وه‌ به‌غه‌رامه‌ی دوو هێنده‌ی به‌های مادده‌ی (خه‌ڵوز) هه‌ر كه‌سێك هه‌ستا به‌ گواستنه‌وه‌ی و بردنی بۆ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم به‌بێ ره‌زامه‌ندی وه‌زاره‌ت وه‌ به‌پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: له‌سه‌ر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌ رێنمایی پێویست ده‌ربهێنێ بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێكردنی حوكمی ئه‌و یاسایه‌.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: بۆ گه‌یشتن به‌ قه‌ره‌بوێكی دادوه‌رانه‌ بۆ كه‌سانی په‌یوه‌ندیدار ده‌شێ لاری بوون (اعتراض) نیشان بدان له‌سه‌ر بڕیاری لیژنه‌ تایبه‌تمه‌نده‌ جێبه‌جێ كاره‌كانی حوكمه‌كانی ئه‌م بڕیاره‌ له‌ لای دادگا به‌رای شوێنی عه‌قاره‌كه‌ له‌ ماوه‌ی (15) رۆژدا له‌ مێژووی ئاگادار كردبوون به‌ بڕیاره‌كه‌وه‌، بڕیاری دادگاش بن بڕه‌، وه‌ له‌سه‌ر دادگاكانیشه‌ كه‌ به‌ په‌له‌ سه‌یری ئه‌م لاری بوونانه‌ بكه‌ن.

مادده‌ی دوازده‌:

مادده‌ی دوازده‌: مادده‌ی (320) له‌ هه‌رێمی كوردستاندا له‌ كارده‌خرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌. (دادوه‌ر له‌ رۆژی دیاركراودا ده‌ست ده‌كات به‌ لێپێچینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی راستی و دروستی به‌لاغه‌كه‌و گوێ له‌ دیفاعی به‌لاغ لێدراوه‌كه‌ ده‌گرێ و، له‌ كۆتایی لێپێچینه‌وه‌كه‌شدا، ئه‌گه‌ر به‌ته‌واوی بۆی ده‌ركه‌وت كه‌ هیچ پێویست ناكا ئیجرائاتی پاراستنی ئاشتی وه‌ربگیردرێ، ئه‌وا، بڕیارێك به‌ ره‌تكردنه‌وه‌ی داواكه‌ ده‌رده‌هێنێ، یان داواكه‌ قبول ده‌كات و داواش له‌و كابرایه‌ ده‌كات كه‌ به‌ڵێننامه‌یه‌ك به‌ كه‌فاله‌تی كه‌سێ یان به‌ كه‌فاڵه‌تی زیاتره‌وه‌ پێشكه‌ش بكات).

ماده‌ی چواره‌م:

ماده‌ی چواره‌م: كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێت كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌حكامی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت.

ماددەی سيازدە:

ماددەی سيازدە: مادده‌ی (324) له‌ هه‌رێمی كوردستاندا له‌ كارده‌خرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌. (دادوه‌ر له‌ رۆژی دیاركراودا ده‌ست ده‌كات به‌ لێپێچینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی راستی و دروستی به‌لاغه‌كه‌و گوێ له‌ دیفاعی به‌لاغ لێدراوه‌كه‌ ده‌گرێ و له‌ كۆتایی لێپێچینه‌وه‌كه‌شدا، ئه‌گه‌ر به‌ته‌واوی بۆ ده‌ركه‌وت كه‌ هیچ پێویست ناكا ئیجرائات دژ به‌ كابرای به‌لاغ لێده‌راوه‌كه‌ وه‌ربگیردرێ، ئه‌وا،بڕیارێك به‌ره‌تكردنه‌وه‌ی داواكه‌ ده‌رده‌هێنی، یان داواكه‌ قبولأ ده‌كات و داواش له‌و كابرایه‌ ده‌كات كه‌ به‌ڵێننامه‌یه‌ك به‌ كه‌فاله‌تی كه‌سێ یان به‌كه‌فاله‌تی زیاتره‌وه‌ پێشكه‌ش بكات).

مادده‌ی چوارده‌م :

مادده‌ی چوارده‌م : بڕگه‌ی (ب) له‌ مادده‌ی (371) له‌كارده‌خرێ .

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة