المواد القانونية
ماددهی پێنجهم: بڕیاری ژماره(32) له 6/2/2003 كه لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی ههرێمی كوردستان ـ عیراقهوه دهرچووه، ههڵدهوهشێتهوه.
ماددهی پێنجهم: ماددهی دهیهم له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: فێركردن له ههردوو قۆناغی بنهڕهتی و ئامادهیی به خۆراییه له قوتابخانه فهرمیهكاندا، ههروهها له پهیمانگاو مهڵبهنده فهرمییهكانی كه له ماددهی دوازدهمی ئهم یاسایهدا هاتوون. دووهم: فێركردن له قۆناغی بنهڕهتی تهوزیمیه بۆ ئهوكهسانهی كه لهسهرهتای ساڵی خوێندن یان له (31)ی مانگی كانوونی دووهمی ئهو ساڵه شهش ساڵ له تهمهنیان تهواو دهكهن.
ماددهی چواردهم: 1-پرۆگرام و نهخشهی خوێندن و مهرجهكانی وهرگرتن و بهرێوهبردن و زهبن و ئهزمهنهكان و باوهر نامه بۆ جۆرهكانی خوێندن به ههردوو پلهكانیهوه لهم یاسایهدا كراون، به پێی چهند پێرهوێكی تایبهت دادهنێ كه وهزارهت روو نووسهكانیان (لائحه) ئاماده دهكا.2-وهزارهت بۆی ههیه تاقیمان له ههندێ قوتابخانهدا بكا كه رێكخستنی پرۆگرام و هۆیهكانی فێركردن و شێوازی ئهزموونهكان بگرێتهوه، تا سوود له ئهنجامه وهدهست هاتووهكانی وهربگرێ بڵاوی بكاتهوه.
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پێوهندیدارهكانیش حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان) دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی دووهم : وهزارهت ئهم ئهرك وفهرمانانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ:- یهكهم: پێشنیاركردنی پلانه گشتیهكان بۆ سیاسهتی ئاوهدانكردنهوه و نیشتهجێكردنی ههرێم له بوارهكانی نیشتهجێكردن و خانووبهره وە ڕێگهوبان لهوانهش (ڕێگهی هاتوچۆی خێرا)و پرد و تونێل و فرگه و هێلی ئاسنی بۆ چارهسهركردنی قهیرانی نیشتهجێیی و دروست كردنی تۆڕی ڕێگهوبانی نوێ به ههمووجۆرهكانی و پاشكۆكانییهوه. دووهم: ههڵستان به توێژینهوهی تایبهت له ناو بواری كهرتی وهزارهتدا و لێكۆلینهوه له جهدوای تهكنیكی و ئابوری ئهو پرۆژانهی كه لهناو پلانی وهزارهتدا پێشنیاز دهكرێن. سێیهم: دنانی نهخشه و بهرنامهی كار بۆ پلانه پهسندكراوهكانی ئهو پڕۆژانهی كه دراونهته دهست و وێرای جێبهجێكردنی ئهو پڕۆژانهش كه پهیوهستن به جێبهجێكردنێكی ڕاستهوخۆ لهلایهن پێكهاتهكانی وهزارهتهوه یان ئهوهتا بۆ بهڵێندهر یان ڕاوێژپێكراوهكان ڕهوانه بكرێن. چوارهم: بهشداری له ئامادهكاری خهسڵهته تهكنیكیهكاندا به پێی بارودۆخی ههرێم. پێنجهم: جێبهجێكردنی سیاسهتی بڕیارلهسهردراوی وهزارهت و پێشنیازكردنی پلانی (ساڵانه و قۆناغبهندی و دوورخایهن)ی پێویست بۆ حێبهجێكردنیان. شهشهم: جێبهجێكردنی ئهو پڕۆژانهی لهلایهنانی دیهوه له ڕێگهی پێكهاتهكانی جێبهجێكردن و نهخشهسازی وهزارهتهوه یان له ڕێگهی كۆمپانیا تایبهتمهندیهكان له كهرتی تایبهتدا پێی سپێردراوه. حهوتهم: ههڵستان به پاراستنی ڕێگهوبانهگشتیهكان لهوانهش ڕێگهكانی هاتوچۆی خێرا كه دهكهونه دهرهوهی سنوری شارهوانیهكان و پاراستنی و بهگهڕخستنی پردهكان و ویستگه تهوهرییهكانی قهپان و بازگهكان وێرای دانانی كهلوپهلهكانیان و پارێزگاریش له ڕۆخوچۆنی رێگهوبان به پێی یاسای ڕۆخوچانه قهدهغهكراوی(محرمات) ڕێگهوبانهكان. ههشتهم: ههڵستان به تاوتوێكردن و ههڵسهنگاندنی پلانه تایبهتهكانی وهبهرهێنهران سهبارهت به ئاوهدانكردنهوه ونیشتهجێكردن له ههرێم له نێو تایبهتمهندێتی وهزارهتدا. نۆیهم: بایهخدان به پهرهپێدان و ئاوهدان كردنهوهی دێهاتهكانی كوردستان .
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی ره سمیی ( وهقایعی كوردستان)هوه جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم گوزارشتانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. ئهنجومهن: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. ئهندامانی ئهنجوومهن: ئهندامانی ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم، كه سهرۆكی ئهنجوومهن و جێگرهكانی و وهزیرهكانن. مووچه: مووچهی ئهسلی (الراتب الاصلی) كه ئهندامه بهردهوامهكانی ئهنجوومهن له خزمهتدا وهری دهگرن. دهرماڵه: ئهو دهرماڵانهی ئهندامه بهردهوامهكانی ئهنجومهن له خزمهتتدا هی (زهوجییهو، منداڵ و، میوانداری و سوكنا) وهری دهگرن. مووچهی خانهنشینی: ئهو مووچهیهی كه ئهندامانی ئهنجومهن شیاویهتی ههر لهگهڵ تهواو بوونی خزمهتهكهی به هۆی بهخشین و (ئیعفا)یهوه بێت، یان به هۆی خانهنشین كردنییهوه، یان كۆچی دوایی كردنیهوه بێت.
ماددهی یازدهههم: 1/دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانه، یا ئهو مهندوبانه، پێك دێ كه به پێی ئهم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه و، له سهندیكادا به باڵاترین دهسهڵات له قهڵهم دهدرێ. ههر سێ ساڵیش "جارێ" كه له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه دهست پێ دهكا، به بڕیاری ئهنجومهن و داواكردنی نهقیب كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ جێگای ئهندامێتيی ئهنجومهن، له بارهگای خۆیدا سازدهدا، (نیصاب)یش به ئامادهبوونی دوو له سێی ئهندامانی ههیئهی (دهستەی) گشتی، یا مهندووبهكان، دێتهجێ. ئهگهر (نصاب)یش نههاته جێ، ئهوا، دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا، ههڵبژاردن له كات و جێگای دیاركراودا دهست پێدهكا، لهم بارهدا، (نصاب) به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یان مهندووبان دێته جێ، خۆ ئهگهر هات و لهو رێژهیهش داگهڕا، ئهوه، لهم بارهدا، ئهنجومهن بهوه لهقهڵهم دهدرێ كه بۆ خولێكی تریش له كاری خۆیدا بهردهوامه. 2/ ئهگهر ژمارهی ئهندامانی دهستهی گشتی له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بێ، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردنهكه له رێگای موندووبانهوه دهكرێ. رێژه (نسبه)ی نواندنیش، ئهنجومهن، خۆی یا جێگری پلهوپایهی ئهنجومهن دیاری دهكا، به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاشهوه.
ماددهی بیست و حهوتهم: 1/ كاروباری لقی سهندیكا له پارێزگهدا لهلایهن لیژنهی لقهوه, كه نوێنهری سهندیكایه لهوێ، دهگێڕدرێ. 2/لیژنهی لق له سهرۆك وچوار ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، ئهندامانی لقی پارێزگهكه ههر سێ ساڵ جارێ به دهنگدانی نهێنی ههڵیاندهبژێرن، به مهرجێ لهوانه بن كه بهو پیشهیهوه خهریك بن. لیژنهكهش، یهكێ له چوار ئهندامهكهی خۆی به نوێنهری سهرۆك ههڵدهبژێرێ بهمهرجێ ماوهیهك پیشهكهی كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ. 3/ لە كۆبوونەوەكانی ليژنەی لقدا هەمان ئەو ئيجرائاتە پەيڕەو دەكرێ كە تايبەتن بە كۆبونەوەكانی ئەنجومەن.
ماددهی یهكهم: ههردوو بڕگهی (د،ه) له ماددهی یهكهم ههمواردهكرێن و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: د- رۆژنامهوان: ههر كهسێ كاری رۆژنامهوانی بكاو، ئینتیمای سهندیكاكهی كردبێ وئیلتیزامی خۆی بهجێ هێنابێ. ه- رۆژنامه (صحیفه): ئهو چاپكراوهیه كه له ژێر ناوێكی دیاركراودا وبه زنجیره ژمارهیهكی رێكوپێك، خولاوخول دهردهچێت و ئاماده دهكرێ بۆ بڵاوكردنهوه له ناو جهماوهردا.
ماددهی شازده: بڕگهی (6) له ماددهی بیست ههموار دهكرێ و بهم شێویهی خوارهره دهخوێندرێتهوه: 6- بڕوالهقكردن به سیتهمی فیدراڵی و ئاواتهكانی گهلی كوردستان ومافی چارهی خۆنووسین وئاسایشی هاووڵاتیان به رێگای راستهوخۆ یان لابهلاو، وروژاندنی غهریزهی جهماوهر سا بهههر رێگایهك دهبێ ببێ.
ماددهی شهشهم: ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان لهسهریانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی بیست و سێیهم: دهزگا لهههر فڕۆكهخانهیهك له فڕۆكهخانهكانی ههرێم لیژنهیهكی ئاسایش پێك دههێنێ بهپێی ئهو ڕێنماییانهی له دهسهڵاتی فڕۆكهوانی شارستانی عیراقهوه سهبارهت بهم مهبهستهوه دیاری دهكات.
ماددهی دووهم: 1. مافی بهكارهێنانی دهكوژێنرێتهوه (يطفأ) له زهويیه كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵیهكانی موڵكی دهوڵهت كه دهكهونه نێوان قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (المرحله قید التنفیذ) له رهنگرێژی بنهرهتی شارهوانییهكانی ههرێمی كوردستان. 2. خاوهنی مافی بهكارهێنان (صاحب الحقوق التصرفیه) لهو زهویانهی بهرێژهیهك قهرهبوو دهكرێتهوه كه یهكسانه به (8%) له كۆتا پانتایی ئهو زهویانهی كه مافی بهكارهێنانی كوژێنراوهتهوه و به ناوی ئهوه وه تۆمار دهكرێ وهك موڵكێكی تهواو (صرف). 3. خاوهن مافی بهكار هێنان بۆی ههیه ئهو پارچهیهی كه پێی دراوه جیاكاری (افراز)ى بكا به مهرجێك هاودژ نهبێ لهگهڵ جۆری ئهو بهكار بردنهی كه بۆی دیاری كراوه له رهنگرێژی بنهرهتی شارهوانییهكاندا. 4. ئهو زهویانهی كه مافی بهكارهێننانیان تێدا كوژێنراوهتهوه و دهكهونه نێوان ناوچه نانیشتهجێییهكانهوه (مناطق غیر سكنیه) خاوهنهكانیان به زهوی تر له ناوچهكانی سوكنا بوون قهرهبوو دهكرێنهوه له ناو سنووری شارهوانییهكاندا كه نرخهكهی هاوسهنگ بێ لهگهڵ ئهو رێژهیهدا.
ماددهی بیست ویهكهم: بهبهشداریكردن لهگهڵ دهسهڵاتهكانی تایبهتمهندی دیكه دهزگا چاودێری رادهی پابهندبوون بهبهرزهفتكاری و رێنماییهكانی دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراق دایدهنێ، دهكات، و وهرگرتنی ئهوهی بهپێویستی دهزانێ بۆ پاراستنی ئاسایشی فرۆكهخانهكانی سهر بهون، و مسۆگهركردنی سهلامهتی فرۆكهكان و یارمهتیهكانی فرۆكهوانی، و بۆی ههیه له پێناو ئهوانهدا ئهمانهی خوارهوه ئهنجامبدات: یهكهم: كۆت خستنه بهردهم و قهدهغهكردنی چوونه ناوی تاكهكان بۆ ههندێ شوێنی فرۆكهخانه. دووهم: دڵنیابوون لهكهسایهتی ئهو تاكانهو ئهو نهفهر ههڵگرانهی دهچنه ناو فرۆكهخانه و چاودێریكردنیان و بهدهنگ هێنانی ههركهسێك گومانی لێ بكرێ و ئهگهر پێویست بكات بپشكندرێ. سێیهم: پشكنینی ههر نهفهرێك گومانی ئهوهی لێ بكرێ كه چهك یان مادهیهك توانای سووتانی ههیه، وه ههڵیگرتووه، یان ههرمادهیهكی دیكه دهتوانرێ بۆ كاری تێكدهرانه یان توندو تیژی یان ههرهشهكردن بهكاربێت لهكاتی گهشتهكهدا.
مادده نۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی دووهم :دهبێ ئهنجومهنی وهزیرانء لایهنهكانی تایبهتمهند حوكمهكانی ئهم یاســـایه جێبهجێ بكهن.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة