المواد القانونية

مادده‌ی پانزده‌یه‌م

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: ناوی ئه‌ندام له‌ تۆماری سه‌ندیكادا ده‌سرێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر حوكمێكی بنبڕی به‌سه‌ر دا درا به‌ سزاێكی ئه‌سڵی له‌ تاوانێكی به‌ ئه‌نقه‌ست یا كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ردا.

مادده‌ی شازده‌یه‌م

مادده‌ی شازده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ زۆرینه‌ی ڕه‌های ژماره‌ی ئه‌ندامه‌كانی ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دا: یه‌كه‌م: داڕشتنی په‌یڕه‌وێكی ناوخۆی تایبه‌ت به‌خۆی. دووه‌م: داڕشتنی په‌یڕه‌وێكی تایبه‌ت بۆ دامه‌زراوه‌كانی كۆمسیۆن. سێیه‌م: كردنه‌وه‌ و ئیلغاكردنه‌وه‌ و به‌یه‌كه‌وه‌ گرێدانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كان یان به‌شه‌كان یان هۆبه‌كان له‌كاتی پێویستیدا. چواره‌م: ده‌ركردنی سیسته‌می پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: دیوان راپۆرتێكی ساڵانه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران پێشكه‌ش ده‌كات و تێیدا تێبینه‌كانی خۆی له‌سه‌ر بارودۆخی دارایی و كارگێڕیی و ئابووری له‌ بواری چاودێری دارایی له‌سه‌ر وه‌زاره‌ت و ئه‌و لایه‌نانه‌ روون ده‌كاته‌وه‌ كه‌ ده‌كه‌ونه‌ ژێر حوكمی چاودێرییه‌وه‌، هه‌روه‌ها راپۆرته‌كه‌ کورته‌یه‌ك له‌كارو چالاكییه‌كانی دیوان له‌ ماوه‌ی ئه‌و ساڵه‌دا له‌خۆ ده‌گرێت. دووه‌م: دیوان بۆی هه‌یه‌ راپۆرت به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی و سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌سه‌ر هه‌ر بابه‌تێكی گرنگ پێشكه‌ش بكات كه‌ له‌ بواری چاودێری و هه‌ڵسه‌نگاندنی كارو چالاكی دارایی و كارگێڕیی و ئابووری دێته‌ پێشه‌وه‌.

مادده‌ی بیست و دوو

مادده‌ی بیست و دوو: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان)ـه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی بیست و شه‌ش:

مادده‌ی بیست و شه‌ش: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ به‌ئاسان به‌كارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی بیست و پێنج:

مادده‌ی بیست و پێنج: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست وسێ:

مادده‌ی بیست وسێ: ناوچه‌كانی گه‌شتوگوزار كه‌ به‌ر حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌كه‌ون له‌لایه‌ن سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ دیارده‌كرێن و له‌ رۆژنامه‌ی رسمیی هه‌رێمیشدا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌.

مادده‌ی بیست و دوو:

مادده‌ی بیست و دوو: نابێ به‌ پێچه‌وانه‌ی ته‌صمیمه‌كانی ئه‌م ده‌زگایه‌ كه‌ خۆی له‌ مه‌ودوا ئاماده‌یان ده‌كا مونشه‌ئه‌و بینا له‌ نوێ بنیادبنرێن یان رووكاری ناوچه‌ گه‌شتیاریه‌كان ده‌سكاری بكرێن و بگۆڕدرێن.

مادده‌ی بیست و حه‌وت:

مادده‌ی بیست و حه‌وت: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌به‌ركار.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: به‌ناوی گه‌له‌وه‌ حوكمه‌كان ده‌رده‌چن و جێبه‌جێ ده‌كرێن .

مادده‌ی نۆزده‌م

مادده‌ی نۆزده‌م: نابێ وه‌به‌رهێن ئه‌و زه‌ویانه‌ به‌ناو بكات كه‌ نه‌وت وغاز یان هه‌ر سامانێكی كانزایی به‌نرخ یان سه‌نگینی تیابێت.

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م:  ده‌بێ ئه‌و وه‌به‌رهێنه‌ی پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنانی هاوكاریی ئه‌نجام ده‌دات ده‌سته‌به‌ری پێویست پێشكه‌ش بكات بۆ پارێزگاری له‌سامانی هاوكاره‌كان وده‌بێ ده‌سته‌ رێكاری دڵنیاكاری و بانكه‌وانی پێویست بگرێته‌ به‌ر بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی مافه‌كانی.

مادده‌ی بیست وسێیه‌م

مادده‌ی بیست وسێیه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ رێنماییه‌كانی پێویست ده‌ربكات بۆ ئاسانكردنی جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی بیست و چواره‌م

مادده‌ی بیست و چواره‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ولایه‌نه‌كانی په‌یوه‌نددار حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

ماده‌ی بیست وپێنجه‌م

ماده‌ی بیست وپێنجه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌ركردنیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت وله$ رۆژنامه‌ فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م:

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: پێویسته‌ ئه‌ندام له‌م كارانه‌ دووركه‌ویته‌وه‌: یه‌كه‌م: كه‌م ته‌رخه‌می كردن یاخوود گرفت خستنه‌ پێش پیاده‌ كردنی یاساكان و ئه‌و پێره‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به‌ سه‌ندیكا و ئه‌و رێنمایی و بڕیارنه‌ی كه‌ ده‌ری ده‌چوینێت. دووه‌م: ده‌ستدانه‌ پیشه‌ به‌ بێ نوێكردنه‌وه‌ی ئابوونه‌ی ساڵانه‌ یاخود مۆڵه‌ت. سێیه‌م: ره‌چاو نه‌كردنی ره‌وشتی پیشه‌یی و زیان گه‌یاندن به‌ رووه‌ت (سومعه‌)ی پیشه‌یی و شه‌ره‌فی، به‌ پێی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی ل پێره‌وی ناوخۆدا هاتوون. چواره‌م: به‌ فێڵ و نادروستی به‌كار هێنانی نازناوێكی پیشه‌یی یاخود سیفه‌تێكی ناته‌واوی پیشه‌یی یان به‌ پێی یاساكان و پێره‌وه‌ ره‌چاوكراوه‌كان په‌سه‌ند نه‌كرابێ و ئاشكرا كردنی ئه‌مه‌ به‌ هه‌ر رێگایه‌ك بووبێ. پێنجه‌م: كردنی هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ی هونه‌ری له‌ ئه‌نجامی كه‌مته‌رخه‌می كه‌ زه‌ره‌رێكی گه‌وره‌ بۆ خاوه‌نی په‌یوه‌ندیداری لێ بكه‌وێته‌وه‌. شه‌شه‌م: پێ درێژ كردنی له‌ سنووری ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌ی به‌ پێی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی كه‌ له‌ پێره‌وی ناوخۆ و رێنماییه‌كانی كه‌ سه‌ندیكا ده‌ری ده‌چوێنێ.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م كاره‌ تایبه‌تیانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كات: یه‌كه‌م: كار كردن له‌ پێناوی به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. دووه‌م: پیشكه‌ش كردنی پێشنیاز له‌ باره‌ی هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا . سێیه‌م: جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. چواره‌م: دامه‌زراندنی كارمه‌ندی سه‌ندیكا و ده‌ست نیشان كردنی مووچه‌و به‌رز كردنه‌وه‌یان. پێنجه‌م: ته‌ماشا كردنی داواكاری هاتنه‌ پاڵ سه‌ندیكا و بڕیار دان له‌سه‌ر وه‌رگرتنی ئه‌ندامان. شه‌شه‌م: دانانی ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ده‌بێته‌ نوێنه‌ری سه‌ندیكا له‌ لیژنه‌ ره‌سمی یه‌كان و ئه‌وانی تر له‌ بارێكدا ئه‌گه‌ر نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی نه‌كرد. حه‌وته‌م: ناردنی ئه‌و كێشه‌ و شكایه‌تانه‌ی كه‌ بۆی دێت بۆ لیژنه‌ تایبه‌تییه‌كان. هه‌شته‌م: به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌ش كرنی پێشنیاز له‌باره‌ی یاسادانان و نخشه‌ كێشان و به‌رنامه‌ی كشتوكاڵی له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: پێكه‌وه‌ نانی لقه‌ لیژنه‌ بۆ به‌دی هێنانی مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌. ده‌یه‌م: ئاماده‌كرنی بودجه‌ و دانانی ژمێریاری یاسایی بۆ جێبه‌جێ كردنی ورده‌كاری ژمێریاری. یازده‌م: بڕباردان له‌سه‌ر به‌ موڵكردنی ماڵ و خانووبه‌ره‌ و قه‌بووڵ كردنی دیاری و به‌خشش و مه‌رجه‌كانی به‌ قه‌رزدان و پێشكه‌ش كردنی یارمه‌تی دارایی له‌ چوار چێوه‌ی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكادا. دوازده‌م: خۆئاماده‌كرن بۆ هه‌ڵبژاردن. سێزده‌م: یه‌كلاكردنه‌وه‌ و بڕیاردان له‌سه‌ر وازهێنانی نه‌قیب و جێگره‌كه‌ی، یا هه‌ر‌ ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن و لیژنه‌ سه‌ندیكاییه‌كانی یان هۆبه‌كانی، به‌مرجێك ئه‌مه‌ بخرێته‌ به‌ر ده‌م ده‌سته‌ی گشتی له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا. چوارده‌م: مۆڵه‌تدانی ده‌ستدانه‌ پیشه‌. پازده‌م: دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا، به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان. شازده‌م: پێدانی هه‌ندێ ده‌سه‌ڵات به‌ نه‌قیب یان لیژنه‌كانی هۆبه‌كان یان سه‌رۆكه‌كانی لقه‌كان.

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م: كاركردن به‌ حوكمی مادده‌ی چل و چواره‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- (ده‌شێ هۆیه‌كانی لێك جودابوونه‌وه‌ و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گرێبه‌ندی هاوسه‌رگیریی به‌ هه‌موو هۆیه‌كانی سه‌ڵماندن و له‌وانه‌ش ئه‌و شایه‌دییانه‌ی كه‌ گوێیان لێگیراوه‌، ئه‌گه‌ر به‌ ته‌واوتر هاتبێ و ئه‌مه‌ش دادگا دیاری ده‌كات، به‌ده‌ر له‌و حاڵه‌تانه‌ی كه‌ یاسا هۆیه‌ دیاریكراوه‌كانی سه‌ڵماندنیانی ده‌ستنیشانكردووه‌.

مادده‌ی نۆزده‌م

مادده‌ی نۆزده‌م: یه‌كه‌م: كاركردن به‌ (2،1) له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م) له‌ مادده‌ی چل و سێیه‌م له‌ یاساكه‌دا راده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- 1. ئه‌گه‌ر مێرده‌كه‌ی به‌ندكرا به‌ سزایه‌ك ئازادی موقه‌ییه‌د بكات بۆ ماوه‌ی (3) سێ ساڵ و زیاتر، دوای ساڵێك له‌ جێبه‌جێ كردنی، هه‌رچه‌نده‌ ده‌رامه‌تی هه‌بێ و خه‌رجی بكات. 2. ئه‌گه‌ر مێرد ژنه‌كه‌ی بۆ ساڵێك و زیاتر به‌ بێ پاساوی ڕه‌وا به‌جێهێشت و هه‌رچه‌نده‌ مێرده‌كه‌ شوێنی نیشته‌جێبوونی دیاربێ و ده‌رامه‌تی وای هه‌بێ لێی خه‌رج بكات. دووه‌م: كاركردن به‌ حوكمی بڕگه‌ی (سێیه‌م) له‌ مادده‌ی چل و سێیه‌م له‌ یاساكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان راده‌گیرێ.

مادده‌ی هه‌ژده‌م

مادده‌ی هه‌ژده‌م: كاركردن به‌ بڕگه‌ی (5)ی مادده‌ی چله‌مین له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- 5- ئه‌گه‌ر مێرد ژنێكی دیكه‌ی هێنا، ژنی یه‌كه‌می مافی داواكردنی لێك جودابوونه‌وه‌ی ده‌بێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة