المواد القانونية

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌تی كاروباری پێشمه‌رگه‌ كه‌ له‌ بڕگه‌ (4)ی مادده‌ی (9) له‌ یاسای ژماره‌ (3)ی ساڵی 1992 باسكراوه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: سه‌ندیكا له‌سه‌ر داواكارییه‌ك پێك دێ كه‌ به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ پازده‌ پزیشكی دروستی ئاژه‌ڵ كه‌ ماوه‌ی كاركردنیان له‌م پیشه‌یه‌دا له‌ پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێ، پێشكه‌ش به‌ لایه‌نی تایبه‌تمه‌ندی ده‌كه‌ن وه‌ ده‌سته‌ی ئاماده‌كار ئیش و كاره‌كانی سه‌ندیكا هه‌ڵده‌سورێنن تاكو هه‌ڵبژاردن ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌، بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان- عێراق . دووه‌م:وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. سێیه‌م: وه‌زیر : وه‌زیری كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت : بریكاری وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م كارو ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: به‌رجه‌سته‌كردنی به‌ها مرۆڤایه‌تی یه‌كانی كار وپشتگیریی وچاودێری كردنی به‌و ناوه‌ی كه‌ كۆڵه‌كه‌یه‌كی بنه‌ره‌تییه‌ له‌ هێنانه‌دی ئه‌و راپه‌ڕینه‌ی كه‌ هه‌رێم له‌ هه‌موو مه‌یدانه‌كاندا به‌ خۆیه‌وه‌ ده‌بینێ. دووه‌م: كاركردن له‌ پێناوی ئه‌وه‌ی هه‌موو كرێكاره‌كان بیمی كۆمه‌ڵایه‌تی بیانگرێته‌وه‌ و چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی پێویست بۆ خۆیان وخێزانه‌كانیان دابین بكرێ. سێیه‌م: فه‌راهه‌م كردنی ده‌رفه‌تی كاری هاوشان له‌ به‌رده‌م هه‌ر كه‌سێكی توانای هه‌بێ، به‌و ناوه‌ی كه‌ كار ماف وئه‌ركێكه‌ پێویست ده‌كات به‌شداریی له‌ بنیاتنانی كۆمه‌ڵگاو په‌ره‌پێدانی بكات وكار له‌ پێناوی چاره‌سه‌ر كردنی دیارده‌ی بێ كاری بكات. چواره‌م: بڵاوكردنه‌وه‌ی هوشیاریی پیشه‌یی به‌ جۆرێكی وا پاراستنی مرۆڤ وشوێنی كار وپاراستنی ئامێر ده‌سته‌ به‌ربكات و سنوورێك بۆ ڕووداو پێكاوه‌كانی كاركردن و نه‌خۆشییه‌كانی پیشه‌ دابنێ و به‌شداریی له‌ ئاماده‌كردنی كادیری پیشه‌یی به‌ هاوئاهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا بكات. پێنجه‌م: ئه‌و په‌ڕی بایه‌خ بدرێت به‌ پرۆسه‌ی خۆپاراستن له‌ كه‌تنكردن وچاودێری ئه‌و خێزانانه‌ش بكرێ كه‌ كێشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیان هه‌یه‌ و ده‌ستیان بگیرێ به‌ جۆرێك كه‌ بكه‌ونه‌ بارێكی گونجاوی وا كه‌ بتوانن به‌هۆشیاری ودڵسۆزی به‌شداریی له‌ بنیاتنانی كۆمه‌ڵگا بكه‌ن وكار له‌ پێناوی نه‌هێشتن وچاره‌سه‌ركردنی دیارده‌ی ده‌رۆزه‌كردن بكات. شه‌شه‌م: گه‌شه‌ پێدانی كۆمه‌ڵگا به‌جۆرێكی وا كه‌ به‌شدارییه‌كی كاریگه‌ر له‌ پرۆسه‌ی گۆڕانكاری یه‌ دیموكراتی یه‌كان دا بكه‌ن وڕێز له‌ مافه‌كانی مرۆڤ بگرن له‌ رێگه‌ی گۆڕینی ئه‌و دیارده‌ كۆمه‌ڵایه‌تییانه‌ی كه‌ رێگه‌ له‌ په‌ره‌سه‌ندنی كۆمه‌ڵگا ده‌گرن. حه‌وته‌م: شیاندنی مندالأ وخاوه‌ن پێویستیه‌ تایبه‌تیه‌كان له‌ رووی په‌روه‌رده‌یی وپیشه‌یی وكۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌، به‌ جۆرێكی واكه‌ به‌شداریی كردنیان له‌ پرۆسه‌ی گه‌شه‌سه‌ندن وئاوه‌دان كردنه‌وه‌ و نه‌هێشتنی كاریگه‌ریی سایكۆلۆجی وكۆمه‌ڵایه‌تی دابین بكات،كه‌ڕێ له‌و به‌شداربوونه‌یان ده‌گرن. هه‌شته‌م: گرنگیدان به‌ خێزانی قوربانییانی پرۆسه‌كانی ئه‌نفال وكیمیاباران ودابین كردنی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی وسایكۆلۆجی پێویست بۆیان، به‌ جۆرێكی وا كه‌ گونجاو بێت له‌گه‌لأ ئه‌و كاره‌ساتانه‌ی له‌سه‌ریان هاتووه‌ وئه‌مه‌ش به‌ هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا ده‌بێ. نۆیه‌م: شیاندنی هاووڵاتییان له‌ ڕووی پیشه‌یی وكۆمه‌ڵایه‌تی له‌ رێگه‌ی یارمه‌تیدانیان بۆ به‌رپاكردنی پرۆژه‌ی به‌رهه‌مهێنی خێزانییه‌وه‌. ده‌یه‌م: كاركردن بۆ هوشیار كردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا وبڵاوكردنه‌وه‌ی پره‌نسیپ و به‌های باش له‌ رێگه‌ی كردنه‌وه‌ی خول وسه‌ردانی مه‌یدانی بۆ خێزان به‌ به‌شداریی كردنی هۆیه‌ هه‌مه‌ جۆره‌كانی راگه‌یاندن. یازده‌م: پێشكه‌ش كردنی یارمه‌تی دارایی پێویست بۆ ئه‌و ده‌ستكورت و هه‌ژارانه‌ی كه‌ ناتوانن كاربكه‌ن وسه‌رچاوه‌ی دیكه‌ی ژیانیشیان له‌ به‌رده‌مدانییه‌. دوازده‌م:به‌شداریی كردن له‌سه‌ر ئاستی عیراق وده‌وڵه‌تان له‌و چالاكییانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ تایبه‌تمه‌ندیی یه‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ هه‌یه‌. سێزده‌م:مۆڵه‌ت پێدانی تایبه‌تی به‌كردنه‌وه‌ی دایه‌نگه‌ وده‌زگای خێرخوازیی به‌ كه‌رته‌ جیاوازه‌كانیه‌وه‌ وسه‌ر په‌رشتی كردنیان به‌ پێی هه‌لومه‌رجی تایبه‌ت به‌وانه‌وه‌. چوارده‌م:گرنگی دانی پێویست به‌ نه‌وه‌ی نوێ ووه‌گه‌ڕ خستنی هه‌موو تواناكانیان بۆ خزمه‌ت وگه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵگا، ئه‌مه‌ش به‌ هه‌ماهه‌نگی ده‌بێ له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. پازده‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای شارستانی كه‌ كارده‌كه‌ن بۆ به‌دیهێنانی هه‌مان ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت له‌گه‌لأ به‌دوادا چوونی چالاكییه‌كانی . شازده‌م: گرنگی دان به‌ گیراوه‌كانی ناو ده‌زگاكانی چاكسازیی كۆمه‌ڵایه‌تی ودابین كردنی پێویستیه‌كانیان بۆیان به‌ جۆرێكی وا كه‌ له‌گه‌لأ پێوه‌ره‌ ده‌وڵه‌تیه‌كان ومافی مرۆڤدا بگونجێ وكاریش بۆ شیاندنی بكرێ بۆ تێكه‌ڵاوكردنه‌وه‌یان له‌گه‌لأ كۆمه‌ڵگا به‌ هاریكاری كردن له‌گه‌لأ مه‌ڵبه‌نده‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. حه‌ڤده‌م: هاندانی باس ولێكۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌ت له‌ باره‌ی دیاده‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ جیاجیاكان له‌گه‌لأ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار بدرێت. هه‌ژده‌م: دابین كردنی ماڵی حه‌وانه‌ بۆ ئه‌و ئافره‌تانه‌ی كه‌ ئه‌مانی كۆمه‌ڵایه‌تی وخێزانییان له‌ده‌ست داوه‌. نۆزده‌م: رێكخستنی په‌یوه‌ندیی له‌ نێوان كریكار وخاوه‌ن كارو كاركردن له‌ پێناوی پێشنیازكردنی یاساكاریی پێویست به‌وانه‌وه‌. بیسته‌م: كاركردن له‌ پێناوی بنیاتنانی پرۆژه‌ی وه‌به‌رهێنان بۆ گه‌شه‌پێدانی داهاته‌كانی وه‌زاره‌ت و بۆ دۆزینه‌وه‌ی سه‌رچاوه‌ی خودی بۆ دابین كردنی پاره‌ی پرۆژه‌كان. بیست ویه‌كه‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ زانكۆكان ومه‌ڵبه‌نده‌كانی تۆژینه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌ جۆرێكی وا كه‌ ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت بێنێته‌ دی. بیست ودووه‌م: رێكخستنی بازاڕی كار به‌جۆرێكی وا مافی كریكاره‌ خۆجێیه‌كان دابین بكات وپێشنیازی یاساكاری پێویست بكات بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌.

مادده‌ی بیست هه‌شت

مادده‌ی بیست هه‌شت: كه‌سێ به‌ مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر دابمه‌زرێ یان ئه‌و مه‌رته‌به‌یه‌ی پێ بدرێ، مه‌رجه‌ مه‌رته‌به‌ی موده‌ڕیسی له‌ زانكۆیه‌كدا یان له‌ هه‌یئه‌ی په‌یمانگه‌ ته‌قه‌نیه‌كاندا یان له‌ هه‌یئه‌ی باڵای پسپۆره‌ پزیشكییه‌كاندا بووبێ له‌وانه‌ گوتنه‌وه‌دا بۆ ماوه‌یه‌ك له‌چوار سالَ كه‌متر نه‌بی و، چه‌ند لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی زانستی به‌ نرخیشی بڵاو كردبێته‌وه‌، له‌ سێ لێكۆڵینه‌وه‌ كه‌متر نه‌بێ.

دووه‌م

دووه‌م: حوكمی خاڵی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م بڕیاره‌، ته‌نها بۆ وه‌رزی گرێدانی یه‌كه‌م (خولی به‌هاره‌) له‌ ساڵی دووه‌می خولی پێنجه‌می هه‌ڵبژاردن و ته‌نها بۆ یه‌ك جار، جێبه‌جێده‌كرێت.

یەكەم

یەكەم:- ڕاگرتنی بڕیاری ئەنجومەنی فەرماندەی شۆڕشی عێراقی هەڵوەشاوە ژمارە(368)لە رۆژی 9/9/1990.

چوارەم

چوارەم:- ئەم بڕیارە لە رۆژی بڵاو كردنەوەی لە رۆژنامەی فەرمی(وەقایعی كوردستان) دا دەخرێتە كار.

سێیه‌م

سێیه‌م: هه‌ر ترۆمبێلێكی سه‌رپێچی كاری حوكمه‌كانی هه‌ردوو بڕگه‌ی یه‌كه‌م و دووه‌می سه‌ره‌وه‌ بێت ده‌ستی به‌سه‌ر داده‌گیرێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێویسته‌ وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار دیزاین و پێداویستی هونه‌ری پێویست بۆ ئه‌و ناوچانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ ئاماده‌ بكات.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (الانضباط) له‌ سێ ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێ و كاری ئه‌وه‌ ته‌ماشای ئه‌و شكاتانه‌ بكا كه‌ ئه‌نجومه‌ن بۆی ره‌وانه‌ ده‌كا، وه‌ ئه‌و بنه‌مایانه‌ ره‌چاو ده‌كا كه‌ له‌ یاسای به‌رزه‌فتی كارمه‌ندانی ده‌وڵه‌تدا هاتوون.

هەشتەم

هەشتەم: پێویستە كاتی دەوام و پشووی هێزی پێشمەرگە یەك بخرێت.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌ندام ده‌بێ ئه‌م مه‌رجانه‌ی لێ بێنه‌ دی: یه‌كه‌م: هاوڵاتی هه‌رێم بێ و تیایدا نیشته‌ جێ بێ. دووه‌م: به‌ تاوانێكی ناسیاسی یا كه‌تنێكی ئابرۆبه‌ر سزا نه‌درابێت. سێیه‌م: بڕوانامه‌ی له‌ ده‌رمانسازی یا هاوتای ده‌رمانسازی به‌ ده‌ست هێنا بێ كه‌ له‌ به‌كالۆریۆس كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ سه‌ر ئه‌و گوندانه‌ی كه‌ له‌ داهاتوودا ده‌خرێنه‌ سنووری شاره‌وانیه‌كان، پیاده‌ ده‌كرێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی مادده‌ی چل و هه‌شتی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی هه‌ر سێ ساڵ جارێك ( كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا) كۆده‌بێته‌وه‌.

دووەم

دووەم: (3/ئاب) بەڕۆژی كۆمەڵكوژی (جینۆساید) ئێزدییەكان دیاری دەكرێت.

سێیەم

سێیەم: دەبێ ئەنجوومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەكان حوكمەكانی ئەم بڕیارە جێبەجێ بكەن.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

پێنجەم

پێنجەم: ئەم بڕیارە لە ڕۆژی بڵاوبوونەوەی لە رۆژنامەی فەرمی (وەقایعی كوردستان) جێبەجێ دەكرێت.

پێنجەم

پێنجەم: ئەم بڕیارە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە (وەقایعی كوردستان) دا دەخرێتە بەركار.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة