المواد القانونية

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئاووبوونه‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا (30) سی دیناره‌. دووه‌م: ئابوونی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ش (20) بیست دیناره‌ و له‌ واده‌یه‌كی وا ده‌درێت له‌ مانگی شوباتی هه‌موو سالێك تێنه‌په‌رێت و، ئه‌گه‌ر ئه‌ندام بۆ ماوه‌ی دوو ساڵی له‌ دوای یه‌ك نه‌یدا به‌ بێ عوزرێكی ره‌وا، ئه‌وا ناوی له‌ تۆماری سه‌ندیكا ده‌كوژێنرێته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: زنجیره‌ (3) له‌ مادده‌ی دوازده‌هه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: 3- سه‌رۆك لقه‌كان.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: مه‌رجه‌ ئه‌مانه‌ له‌ ئه‌ندام بێنه‌ دی: یه‌كه‌م: هاووڵاتی كوردستانی عێراق بێت و لێی نیشته‌جێ بێت. دووه‌م: به‌ تاوانێكی ناسیاسی یان كوكه‌ێكی ئابرۆبه‌ر حوكم نه‌درابێ. سێ یه‌م: بڕوانامه‌ی به‌ لا‌نی كه‌م به‌ كالۆریۆس یان هاوكێشه‌كه‌ی له‌ كشتوكاڵدا هه‌بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: شه‌رت و شروتی ئه‌ندامێتی ئه‌مانه‌ن: 1-جوتیار ده‌بێ هاووڵاتی هه‌رێم بێت و له‌ هه‌رێم دانیشتبێ. 2-نابێ به‌ جینایه‌تێكی غه‌یره‌ سیاسی یان به‌ جونحه‌یه‌كی ئابڕووبه‌ر حوكم درابێ. 3-پێویست پیشه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ی كشتوكاڵ بێت به‌ هه‌ردوو كه‌رتی رووه‌كی و ئاژه‌ڵدارییه‌وه‌ كه‌ ئه‌م جوتیارانه‌ ده‌گرێته‌وه‌: أ-ئه‌وانه‌ی زه‌وی و زاری چاككردنی كشتوكاڵیان پێ دراوه‌. ب-كرێگرته‌كان (ئه‌وانه‌ن زه‌وی وزاریان به‌ كرێ پێدراوه‌) هه‌روه‌ها ئه‌و جوتیارانه‌شن كه‌ به‌پێی رێ و ره‌سمی ئیلاقاتی كشتوكاڵی كار ده‌كه‌ن. ج-جوتیار و كریكاری كشتوكاڵی له‌ چوارچیوه‌ی ئیش و كاری یه‌كێتیه‌كه‌یدا. د-ئه‌و زوراعانه‌ی كه‌ خۆیان ته‌رخان كردووه‌ و ئیلتیزامیان به‌ هیچ پیشه‌یه‌كی دیكه‌وه‌ نییه‌. ه-خاوه‌ن ئه‌و موڵكه‌ تایبه‌تانه‌ی كه‌ سنووری موڵكه‌كانیان له‌ سنووری ئه‌و دابه‌شكردنه‌ی به‌پێی یاساكانی چاككردنی كشتوكاڵ دابه‌ش كراوه‌ زیاتر نه‌بێ. 4-نابێ ته‌مه‌نی له‌ (16) ساڵ كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی یازده‌

مادده‌ی یازده‌: ئه‌رك و ده‌سه‌ڵاتی لیژنه‌ گه‌لی (گوند و ناحیه‌ و قه‌زا): 1-به‌كارخستنی بڕیار و راسپارده‌ی لیژنه‌ گه‌لی له‌ خۆیان به‌رزتر. 2-به‌ها و ده‌نگی و پێكهاتن له‌گه‌ڵ دایه‌ره‌ و دام و ده‌زگای ره‌سمیدا كێشه‌و كرێ و گۆڵی جوتیاران چاره‌سه‌ر ده‌كات. 3-پێشنیازی تایبه‌ت به‌ به‌ره‌و باشتر بردنی ناوچه‌كانی خۆیان هه‌واڵه‌ی لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كانی حكومه‌ت ده‌كات. 4-هه‌ر لیژنه‌ و له‌ ناوچه‌كه‌ی خۆیدا نامه‌ و نووسراو ئاراسته‌ی رێكخراو و ده‌زگا ره‌سمییه‌كان ده‌كات.

مادده‌ی سێ نزده‌یه‌م:

مادده‌ی سێ نزده‌یه‌م:1. ئه‌گه‌ر پایه‌ی یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن چۆڵ بوو یه‌ده‌گ جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌.2. له‌ كاتێكدا پایه‌ی هه‌موو ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن چۆڵ بوو له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك بێت ئه‌وا لیژنه‌یه‌ك له‌ پێنج ئه‌ندام پێك دێت كه‌ وه‌زیر هه‌ڵیانده‌بژێرێت و ئه‌م لیژنه‌یه‌ به‌رێوه‌بردنی كاروباره‌كانی سه‌ندیكا له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت تا ئه‌و كاته‌ی ئه‌نجومه‌نێكی نوێ هه‌ڵده‌بژێردرێت وه‌ هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكای ده‌بێت وه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی وه‌زیر ده‌یكاته‌ سه‌رۆك هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌كانی نه‌قیبی ده‌بێت و ئه‌م لیژنه‌یه‌ ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی بانگهێشت ده‌كات بۆ كۆبوونه‌وه‌ و هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نێكی نوێ بۆ ئه‌و ماوه‌ی له‌ خوله‌كه‌دا ماوه‌ به‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ نابێت له‌ دوو مانگ زیاتر تێپه‌رێ له‌ مێژووی چۆڵ بوونی كورسییه‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا.

مادده‌ی یانزده‌یه‌م:

مادده‌ی یانزده‌یه‌م: ده‌سته‌ی گشتی باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكاداو ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی هه‌یه‌:1. هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و جێگره‌كه‌یی و حه‌وت له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن به‌ دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ و لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی یشه‌وه‌.2. راستاندنی راپۆرتی دارایی.3. گفتوگۆكردن له‌سه‌ر راپۆرتی كارگێری كاروباره‌كانی تر و بریار وه‌رگرتن له‌ باره‌یانه‌وه‌.4. به‌ بڕیاركردنی پێشنیاره‌كان سه‌باره‌ت به‌ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا و به‌ بڕیار كردنی لائیحه‌كانی په‌یره‌وی ناوخۆ و هه‌موار كردنه‌كانی.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێویسته‌ وه‌زاره‌ته‌ پێوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ر كار.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی بۆی هه‌یه‌ هه‌ر كام له‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌ربكات:1. سه‌رنج راكێشان.2. ئینزار.3. قه‌ده‌غه ‌كردنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌ی شه‌شه‌ مانگ.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی شیاوی تانه‌ لێدانن له‌ لایه‌ن دادگای پێداچوونه‌وه‌ (تمییز)ی هه‌رێمه‌وه‌ له‌ ماوه‌ی پانزه‌ رۆژ له‌ مێژووی ئاگادار كردنه‌وه‌ ب بڕیاره‌كه‌ و بڕیاری دادگاش بنبڕ ده‌بێت.

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: لیژنه‌ی لق ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی هه‌یه‌:1. جێبه‌جێ كردنی بڕیار له‌سه‌ر دراوه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌ننجومه‌نی سه‌ندیكا.2. دامه‌زراندنی به‌رده‌سته‌كان (مستخدمی) له‌ لق و دیاری كردنی كرێكاران.3. هه‌ڵبژاردنی ئه‌و كه‌سه‌ی نوینه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كات له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كاندا.4. پێشكه‌ش كردنی پێشنیار و راسپارده‌ی تایبه‌ت به‌ كاروباری لق بۆ ئه‌نجومه‌ن تا بڕیاری له‌باره‌وه‌ بدرێت.5. سه‌رفكردنی خه‌رجی پێویست بۆ كاروباری لق له‌ دوو توێی بودجه‌كه‌یدا.6. پێكهێنانی لیژنه‌ی لاوه‌كی بۆ جێبه‌جێ كردنی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكا.7. (كارپێكردن)ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا پێی ده‌به‌خشێت به‌ گوێره‌ی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ سێ ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێ كه‌ ده‌سته‌ی گشتی هه‌ڵیان ده‌بژێرێ.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: حوكمه‌كانی یاسای به‌رزه‌فتی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت له‌ لایه‌ن لیژنه‌ی به‌رزه‌فتییه‌وه‌ ده‌سه‌پێنرێت.

مادده‌ی بیست و دوو

مادده‌ی بیست و دوو: كۆنگره‌ به‌ ئاسایی سازده‌درێ بۆ وه‌دیهێنانی ئه‌م ئامانجانه‌: 1-هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك و ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی ته‌نفیزی. 2-گفتوگۆكردن له‌سه‌ر پلانی یه‌كێتی و نیقرار كردنی و ته‌سدیق كردنی راپۆرتی دارایی. 3-سه‌یر كردنی وئیقراركردنی ئه‌ پێشنیارانه‌ی كه‌ ل باره‌ی هه‌مواركردنی یاسای یه‌كێتی و پێرۆی ناوخۆیه‌وه‌ خراونه‌ته‌ روو. 4-كۆنگره‌ مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ پێشنیازی هه‌مواركردنی خشته‌ی ره‌سمه‌ بڕیاردراوه‌كان پێشكه‌ش بكات.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی (27)ی هه‌موار ده‌كرێ وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی لێ دێت: (هه‌یئه‌كه‌ له‌ كۆلیژه‌ ته‌قه‌نیه‌كان و په‌یمانگه‌ پسپۆڕه‌كانی بواری فێركردنی ته‌قه‌نی پاش خوێندنی ئاماده‌یی یان هاوتاكه‌ی پێك دێت و، شخسییه‌تی مه‌عنه‌ویی خۆی هه‌یه‌و، بۆشی هه‌یه‌ راسپێرێ كۆلێژگه‌ل و په‌یمانگه‌ی ته‌قه‌نی به‌پێی پێویست له‌ تازه‌ بكرێنه‌وه‌ یان ئیلغا بكرێن یان بكرێنه‌وه‌ یان تێكه‌ڵ بكرێن.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پیك دێ: 1. ده‌سته‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی به‌رزه‌فت كردن (الانضباط). 4. لیژنه‌ی چاودێری كردن. 5. لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكانی كوردستانی عێراقدا.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: سه‌ندیكا له‌سه‌ر داواكاریێك پێكدێ ‌كه‌ پێشكه‌ش به‌ لایه‌نی تایبه‌تمه‌ند ده‌كرێ له‌ لایه‌ن ئه‌وانه‌وه‌ كه‌ ئه‌م پیشه‌یه‌ ئه‌نجام ده‌ده‌ن كه‌ نابێ له‌ پانزده‌ رۆژنامه‌نووس كه‌متر بن.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌و مه‌رجانه‌ن بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ ده‌بیته‌ ئه‌ندام له‌ سه‌ندیكادا: 1. دانیشتووی (مقیم)ی كوردستانی عێراق بێ . 2. بیست ساڵی ته‌مه‌نی ته‌واو كردبێ. 3. به‌ كووكه‌ (جنحه‌) و تاونی وا حوكم نه‌درابێ كه‌ شه‌ره‌فی له‌كه‌دار بێ. 4. ئه‌هلییه‌تی پیشه‌یی هه‌بێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك بۆ رۆژنامه‌ نووسان به‌ ناوی (سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی كوردستانی عێراق داده‌مه‌زرێت، باره‌گاكه‌ی هه‌ولێره‌ پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێ و ده‌توانێ لقی تر له‌ ناوه‌نده‌كانی (مراكز) ی پارێزگاكانی تری هه‌رێم بكاته‌وه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة