المواد القانونية
ماددهی چوارهم:ـ كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێت گهر ناكۆك بێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه.
چوارهم/ لهسهر وهزیرهكان پێویسته حوكمهكانی ئهم بڕیاره جێ بهجێ بكهن.
سێیهم/ بههیچ دهقێكی دیكه كارناكرێت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم بڕیاره دا نهگونجێ.
یهكهم: بڕوانامهی زانیستی كه دراوه به زانای ئایینی لهلایهن زانایهك كهوهزارهتی ئهوقاف بڕوای پێیهتی، یهكساندهكرێ به بڕوا نامهی دهرچووی (ئامادهیی خوێندنی ئیسلامی) ی سهر به وهزارهتی ئهوقاف و كاروباری ئیسلامی.
ماددهی سێیهم:ـ حوكمی بڕگه(یهكهم)له ماددهی یهكهم و ماددهی دووهم لهم یاسایهدا خانهنشینهكان له ئهندامانی ئهنجومهن دهگرێتهوه ومووچهیان له مێژووی جێبهجێ كردنیهوه ههمواردهكرێ.
یەکەم : پارێزگای هەڵەبجە پایتەختی ئاشتی کوردستان - عێراقە .
دووەم : لایەنە پەیوەندیدارەکان کۆنفراس و کۆڕ و کۆبوونەوە و مەراسیمی تایبەت بە بڵاوکردنەوەی رۆشنبیری و پەیامی پێکەوە ژیانی ئاشتیانە لەو پارێزگایە ساز دەکەن و ، حکومەت بودجەیەکی تایبەتی ساڵانە بۆ ئەم مەبەستە دیاری دەکات.
پێنجەم : کار بە هیچ دەقێکی ناکۆک لەگەڵ حوکمەکانی ئەم بڕیارەدا ناکرێت .
چوارهم/ وهزیره پهیوهندارهكان دهبێ حوكمهكانی ئهم بڕیاره جێ بهجێ بكهن.
چوارەم: پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەکان ئەم بڕیارە جێبەجێ بکەن و پەیڕەو و رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبەجێ کردنی حوکمەکانی دەربکەن .
سێیهم: كار بههیچ دهقێكی تر ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم بڕیارهدا نهگونجێ.
سێیەم: هەر دەقێ پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت ناخرێتە بەركار.
ماددهی سیازده: ئهمانهی خوارهوه دهكهونه ژێر ركێف و دهسهڵاتی ریقابهی داراییهوه: 1/ههر دایرهیهك له دایرهكانی ههرێم یان ههر لایهنێكی دیكه، دارایی گشتی له رێگهی جیبایه، یا خهرجكردن، یا پلاندانان، یا سهیرهفه، یا بازرگانی، یا رهنێوهانینی شمهك یا پێشكهش كردنی خزمهتگوزارییهوه ههڵسووڕێنێ. 2/سهندیكا و یهكێتی و كۆمهڵه و ههیئه و رێكخراوه جهماوهرییهكان و ههر لایهنێكی دیكهش كه مهنفهعهتێكی گشتی له خۆی گرتبێ. 3/ ڕابهری bزاڤی رزگاریخوازی گهل بۆی ههیه ههر لایهنێكی دیكهش كه لهم ماددهیهدا ناوی هاتبێ بیخاته ژێر ركێفی ریقابهی دیوانهوه.
ماددهی شهشهم: وهزیری خانهنشین، یان ئهوهی دوای ئهو (أو الخلف) له ههموو مافێكی كهلهم یاسایهدا دهقی گرتووه بێ بهری دهكرێ له كاتی حوكم بهسهردانی له تاوان، یان كهتنێكی ئابرۆ بهردا، یان حوكمێكی بهسهردادانێ به بهندكردنی ههتا ههتایه، یان كاتی، یان ئیعدام له یهكێك لهو تاوانانهی كه ئاسایشی ناوخۆ، یان ئاسایشی دهرهوهی حكومهتی ههرێمی كوردستان دهئهنگێوون.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنێك له وازارهت پێكدێ پێی دهگوترێ (ئهنجومهنی وهزارهتی داد) و له مانه پێكدێ:- 1- وهزیر : سهرۆك. 2- بریكاری وهزارهت : ئهندامه و له كاتی ئامادهنهبوونی وهزیر سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات. 3- سهرۆكی ئهنجومهنی راوێژكاری : ئهندامه. 4- سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتی دادی : ئهندامه. 5- سهرۆكی داواكاری گشتی : ئهندامه. 6- بهڕێوهبهری گشتی داد: ئهندامه. 7- بهڕێوهبهری گشتی فهرمانگهكانی داد: ئهندامه. 8- بهڕێوهبهری گشتی پهیمانگهی دادوهری: ئهندامه. 9- بهڕێوهبهری گشتی تۆماركردنی خانوو بهره: ئهندامه. دووهم: ئهنجومهن له مانگێكدا جارێك كۆبوونهوهیهكی ئاسایی دهبهستێ و سهرۆك بۆی ههیه به شێوهیهكی نائاسایی داوای بهستنی بكات ههر كاتێك پێویستی بهوه ههبوو. سێیهم: ئهنجومهن به سهرۆكایهتی سهرۆك یان جێگرهكهی له كاتی ئامادهنهبوونی و به ئامادهبوونی دوو لهسهر سێی ئهندامان كۆدهبێتهوه و بریارهكانی به زۆرینهی دهنگی ئهندامه ئامادهبووهكان دهردهچێ و له كاتی یهكسانی بوونی دهنگهكان ئهو لایهنه پهسهند دهكرێ كه سهرۆكی له گهڵدایه. چوارهم: ئهنجومهن سكرتێرێكی دهبێ كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی له یاسادا ههبێ، كاروباری ئهنجومهن رێك دهخات و خشتهی كارهكانی ئاماده دهكات و به ئهندامهكانی رادهگهیهنێ و ئهو قهزییانه پوخت دهكاتهوه كه خراونهته بهردهمی له گهڵ گهیاندنی بڕیارهكانی داو چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن.
ماددهی چلهم : ئهنجومهن به ههماههنگی له گهڵ لایهنهكانی پهیوهندیدار پلانێكی گشتی بۆ ڕووبهڕووبوونهوهی كارهساتهكانی ژینگه دادهنێ و بهرچاوی ئهنجومهنی وهزیران دهخرێ تا رهچاوی بكات و لهم نهخشهیهشدا ئهمانهی خوارهوه له بهرچاو دهگیرێن: یهكهم : ئهنجومهن كۆكردنهوهی زانیاری و پێڕهوهكانی كه له لایهنی ناوخۆیی و نێو دهوڵهتیهوه لهبهر دهستان دهگرێته خۆ، بۆ ڕووبهڕووبوونهوهی كارهساتهكانی ژینگه و كهمكردنهوهی زیانهكانی. دووهم :به پێڕهو لیژنهیهك لهسهر ئاستی ههرێم به سهرۆكایهتی سهرۆك وهزیران بۆ رووبهروو بوونهوهی كاره ساتهكان و كهمكردنهوهی مهترسییهكان دادهمهزرێ، لایهنهكانی ناو لیژنهكهو ئهركهكانی و میكانیزمی كاركردنی ههر یهكهیان له پێش و له كاتی و له دوای روودانی كارهساتهكه دهست نیشان دهكات. سێیهم : تیمهكانی فریاكهوتن بۆ رووبهروو بوونهوهی كاره ساتهكان به رێنمایی ئهو لایهنانه پێك دههێنرێن كه نوێنهریان له لیژنه ههرێمایهتییهكهدا ههیه، كه له بڕگهی (دووهمی ئهم ماددهیهدا) هاتووه و ههموو پێداویستییه نوێیهكانی له میلاكی گونجاو و راهێنهر له بواری به رهنگاربوونهوهی ناكاویدا بۆ فهراههم دهكرێ. چوارهم : پۆلینكردنی كارهساتهكان بهگشتی و دیاری كردنی ئهرك و بهرپرسیاریهتی ههر لایهنێك به بهخهبهردان له ڕوودانی یان مهزهندهكردن به ئهگهری روودانی و چۆنیهتی ڕووبهڕوو بوونهوهیدا. پێنجهم : دامهزراندنی ژوورێكی عهمهلیاتی ناوهندی بۆ وهرگرتنی ههواڵهكان لهسهر كارهساتهكانی ژینگه و بهدواداچوونی پێشوازیكردن و ڕهوانهكردنی زانیاریه وردهكان لهربارهیهوه به ئامانجی كۆكردنهوهی تواناكانی پێویست بۆ ڕووبهڕووبوونهوهی. شهشهم: پێكهێنانی كۆمهڵهی كاركردن كه له ژووری عهمهلییاتهوه پهیدابووه، بۆ بهدواداچوونی ڕووبهڕووبوونهوهی كارهساتهكانی ژینگه لهكاتی ڕوودانیدا یان مهزهندهكردن به ڕوودانی و، سهرۆكی كۆمهڵهی كاركردن ههموو دهسهڵاتهكانی پێویستی ههیه بۆ ڕووبهرووبوونهوهی كارهساتهكانی ژینگه به هاوكاری و ههماههنگی لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكان.
ماددهی حهڤدهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: نهقیب، دهبێ مومارهسهی له پیشهكهیدا ههبێت كه له ده ساڵ كهمتر نهبێت. دووهم: شهش ئهندام به بریكاری نهقیبهوهش ئهوانهی كه له مومارهسهكردنی پیشهكهدا له حهوت ساڵ كهمتریان بهسهر نهبردووه. سێیهم: ئهنجومهن له نێوان ئهندامهكانیدا به نهێنی بریكاری نهقیب و سكرتێر و خهزنهدارێك له یهكهم كۆبونهوهیدا ههڵدهبژیرێ. چوارهم: ئهنجومهن بهلایهنی كهمهوه ههر مانگێ جارێك كۆبوونهوه ئاساییهكانی خۆی دهبهستێ، بۆیشی ههیه دانیشتنی نائاسایی به بانگهێشتی نهقیب یان به داواكاری سێیهكی ئهندامانی ببهستێت.
ماددهی چوارهم: زانكۆ كهسایهتی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و كارگێری و ئهكادیمی ههیهو بۆ هێنانهئارای ئامانجهكانی خاوهن لێهاتهیی یاساییهو له دامهزراوهكانی خاوهن سوودی گشتی ههژمار دهكرێت.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: داواكاری دامهزراندنی زانكۆ له لایهن دهستهیهكی دامهزرێنهری خاوهن شارهزایی زانكۆیی، كه نابێت له ده ساڵ كهمتر بێت و نابێت ژمارهیان له پێنج كهس كهمتر بێت، پێشكهشی وهزارهت دهكرێت، لهگهڵ راپۆرتێك تیایدا داواكارانی دامهزراندن بهڵێن دهدهن بهدابینكردنی پێداویستیه ماددی و مرۆیی و زانستیهكان، به باڵهخانهو كتێبخانهو تاقیگهو پێداویستیهكانی تریشهوهو ئامادهكردنی پێڕهوێكی ناوخۆ، كه ئهمانهی خوارهوه لهخۆبگرێت: 1- ناوی زانكۆو ئامانجهكانی و بارهگاكهی. 2- لیستێك به ناوی دهستهی ئهمیندارانی زانكۆ لهگهڵ سیڤی كهسایهتی و زانستی و توانستهكانیان. 3- داهاته داراییهكانی زانكۆ. 4- كۆلێژو بهش یان لقه زانستیهكان لهگهڵ دیاریكردنی ژمارهی ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوهی ههر بهشێكی زانستی و توانستهكان و شارهزایی وخزمهتهكانیان. 5- پهیكهری رێكخستنهكی زانكۆ. 6- ههر كاروبارێكی تر كهوا كاری زانكۆ رێكدهخات. دووهم: داواكارییهكه ڕهوانهی دهزگای سهرپهرشتیكردن و ههڵسهنگاندنی جۆریی له وهزارهت دهكرێت بهپێی ستاندهرهكانی دڵنیایی جۆریی و كوالیتیه متمانهپێكراوهكان. سێیهم: داواكارانی دامهزراندن، له ماوهیهك له شهش مانگ له رێكهوتی پێڕاگهیاندنی بڕیاری وهزارهت به بهخشینی مۆڵهتی دامهزراندن، زیاتر نهبێت، پابهنددهبن به دابینكردنی گشت ئهو مهرج و پێداویستیانهی له بهندی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا ئاماژهیان بۆ كراوه، به پێچهوانهی ئهمهش مۆڵهتی دامهزراندنهكه به ههڵوهشاوهیی ههژمار دهكرێت و وهزارهت پێڕاگهیاندنی داواكارانی دامهزراندنهكه بهم ههڵوهشانهوهیه، له ئهستۆ دهگرێت. چوارهم: 1- وهزارهت لهسهر راسپاردهی ئهنجومهنی وهزارهت و له دوای پهسهندكردنی سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران مۆڵهتی دامهزراندنی زانكۆ دهبهخشێت. 2- زانكۆ ڕهسهن و متمانهپێكراوو دانپێنراوهكان بۆیان ههیه لق بۆ خۆیان دامهزرێنن بهمهرجێك به مهرجهكانی مۆڵهتدان و ستاندهرهكانی متمانهپێكردنی گشتی وتایبهتی كارپێكراو له ههرێمدا، پابهند ببن. 3- وهزارهت بڕیاری بهخشینی مۆڵهتی دامهزراندنی زانكۆ یان لقی زانكۆیهكی متمانهپێكراو له ماوهیهك كه له نهوت رۆژ له رێكهوتی تۆماركردنی داواكارییهكه له لای وهزارهت تێپهرنهكات، دهردهكات، و به پێچهوانهی ئهمهش داواكارییهكه به پهسهندكراو ههژمار دهكرێت. 4- داواكارانی دامهزراندن بۆیان ههیه ناڕهزایی دهرببڕن لهسهر بڕیاری ڕهتكردنهوه له لای ئهنجومهنی وهزیران له ماوهی سی رۆژ له رێكهوتی پێڕاگهیاندنیان به بڕیاری ڕهتكردنهوهكه، وه پێویسته ئهنجومهنی وهزیران له ماوهی چل و پێنج رۆژ له رێكهوتی پێشكهشكردنی ناڕهزاییهكه، بڕیاری له سهر بدات. پێنجهم: داواكارانی دامهزراندن پابهند دهبهن به دستپێكردنی دامهزراندنی باڵهخانهو تاقیگهو كتێبخانهو یانهی قوتابیان و هۆڵهكانی وهرزش و پێداویستیه ماددیهكانی تر له سهر زهوی تهرخان كراو بۆ پرۆژهی زانكۆ تایبهتیهكه بهپێی یاسای وهبهرهێنانی بهركار له ههرێمدا له ماوهیهك كه له شهش مانگ له رێكهوتی تهرخانكردنهكه تێپهڕنهكات، ههروهها پابهند بوون به تهواوكردنی قۆناغ بهقۆناغی ئهو بهپێی پلان و پێداویستیانهی زانكۆ كه له لایهن وهزارهتهوه لهبهر رۆشنایی دیزایینی تهواوی گشت یهكه بیناكاریهكان پهسهندكراوه، له ماوهیهك كه له پێنج ساڵ تێپهر نهكات، و ئهمانهی خوارهوه مهرجن له باڵهخانهكانی زانكۆ: 1- پێویسته سهربهخۆ بێت و نهبهسترابێتهوه به مهبهستی نیشتهجێبوون یان ئابوری یان خوێندنی نازانكۆیی یان ههر مهبهستێكی تر كه بۆ خوێندی زانكۆیی نهبێت. 2- پێویسته له سهر ڕووبهرێك بینابكرێت كه بگونجێت: أ- لهگهڵ ژمارهی ئهو زانكۆو بهشانهی مهبهستن دابمهزرێن و پێداویستیهكانیان لهڕووی هۆڵهكانی وانهگوتنهوهو ژمارهی ساڵهكانی خوێندن. ب- لهگهڵ جۆری پسپۆڕیه تیۆری وپراكتیكیهكانی مهبهستن بخوێندرێن. ج- لهگهڵ ژمارهی ئهو قوتابیانهی ئهگهر ههیه وهربگیرێن بهپێی ئهو پلانهی له لایهن وهزارهتهوه پهسهندكراوه. د- ئهندازهكهی بگونجێت لهگهڵ ئهو پرۆگرامه خوێندنانهی كهوا مهبهستن پهیڕهو بكرێن و لهگهڵ تایبهتمهندییه ژینگهیی و ئابوری و كۆمهڵایهتیهكانی ئهو دهوروبهری تیایدا دادهمهزرێت. هـ- پێویسته هۆڵی چالاكی رۆشنبیری و حهوانهوهو توالێتی تایبهت و ڕووبهریی سهوزایی و وهرزشی و پاركی ئۆتۆمبێل و بنكهی تهندروستی پێوه بلكێنرێت به جۆرێك كهوا لهگهڵ قهبارهی زانكۆو ڕهچاوكردنی پێداویستیهكانی خاوهن پێداویستیه تایبهتیهكان دابهش بكرێن. شهشهم: ناكرێت كۆلێژ یان بهشی نوێ به مهبهستی فراوانبوون بكرێنهوهو ڕاگهیاندن و دهست به وهرگرتن و خوێندن تیایاندا بكرێت تهنها پاش دابینكردنی گشت پێداویستیهكان و بهپشتگیری كردنی دڵنیایی جۆری و لهنێوانیشیاندا: 1- تاقیگهو دهزگا پێویستهكان بهگوێرهی ئهو پسپۆڕیانهی مهبهستن بخوێندرێن لهگهڵ دیاریكردنی توانای لهخۆگرتنی ههر یهكێكیان لهگهڵ كۆی ژمارهی قوتابیان. 2- كتێبخانهیهكی تایبهتمهند له ههر كۆلێژێك و كتێبخانهیهكی گشتی ناوهندیی زانكۆیی. 3- مهرجه له كاتی كردنهوهی كۆلێژهكانی كۆمهڵه پزیشكیهكان كه كورتكراونهتهوه سهر پزیشكیی ددان و دهرمانسازیی و پهرستیاریی ڕهچاوی ستاندهره جیهانیهكان بكرێت و كارمهند وپێداویستیه پێویستهكانی دابین بكرێن.
ماددهی شهشهم: زمانی خوێندن له زانكۆدا زمانی ئینگلیزیه یان ههر زمانێكی جیهانیی تر لهگهڵ ڕهچاوكردنی پسپۆڕیه مرۆیهكان كه له لایهن وهزارهتهوه دیاری دهكرێت كه بهو زمانه فهرمیانه دهبێت كه له دهستور دهقیان لهسهر كراوه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة