أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: معامهلهی تۆماركردنهوهی ئهو ماڵه دهست بهسهرداگیرانهوانهی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه لهرهسمی تۆماركردن و باجی گهرانهوهی موڵكداری دهبهخشرێن.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه لهڕۆژی بڵاوكردنهویهوه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له ڕۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: وهزارهت بۆی ههیه پێڕوێكی تایبهت بۆ بهڕێوهبردنی كاروباری یانهو یهكێتیه وهرزشیهكان دابنێ، بهجۆرێكی وا كه لهگهلأ بۆ چوونهكانی حكومهتی ههرێمدا بگونجێ به مهبهستی رێكخستن وپهرهپێدانیان.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: ئهو قهرزه نهگۆڕانهی له دهفتهری تۆماری موڵكداری دا لهسهر ئهوموڵكه ههن كه ئهم یاسایه دهیگرێتهوه و له ئهستۆی كڕیارهكهدان لهو پارهیه دهردهكرێن كه له ئهنجامی جێ بهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دا دهیكهوێته ئهستۆی خاوهنه ئهسڵیهكه و ئهگهر بهشی نهكرد خاوهن قهرز بۆی ههیه دوای ماڵی تری قهرزارهكه بكهوێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهنجامهكانی بهجێهێنای حاڵهتهكانیی ئهو دهست بهسهرداگرتن وحیجزكردنهوهی له ماددهی یهكهمی ئهو یاسایهدایه بهم شێوهیهی خوارهوه چارهسهردهكرێ: 1/أ/ ئهو ماڵه حیجزكراوانهی هێشتا بهناوی خاوهنه ئهسڵیهكانیانهوهن دهدرێنهوه دهستیان. ب/ئهو ماڵه دهست بهسهرداگیراوانهی نهفرۆشراون بهناوی خاوهنه ئهسڵیهكانیانهوه تۆماردهكرێنهوه. 2/ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكان كهتبوونه لای كهسانێك كه له پێش راپهرینهوه یا له دوایی دا كوردستانیان جێ هێشتووه و چوونهته پاڵ حكومهت بهناوی خاوهنه ئهسڵییهكانیانهوه تۆمار دهكرێنهوه. 3/ئهگهر موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه فرۆشرابێ وهێشتاش ههر بهناوی كڕیاری یهكهمهوه بێ وهیچ گۆڕینێكی تێدا نهكردبێ بهناوی خاوهنه ئهسڵییهكهوه تۆمار دهكرێتهوه وئهم كریاره مافی ئهوهشی نییه داوای پارهی كڕینهكهی له خاوهنی موڵكهكه بكاتهوه. 4/ ئهگهر موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه كهلاوهیهكی چۆڵ بووبێ و كڕیاری یهكهم خانووبهرهی تێدا كردبێ خاوهنه ئهسڵیهكهی كهلاوهكه سهرپشك دهكرێ كه یا خانووبهرهًكه بهو پارهیه ههڵگرێتهوه كه له وهختی بیناكردنیدا تێی چووه یا نرخی كهلاوهكه به پێی رۆژی كارپێكردنی ئهم یاسایهدا له كڕیاری یهكهم وهربگرێ. 5/ئهگهر ئهو خانووبهره موڵكی خاوهنه ئهسڵییهكه بووبێ و كڕیاری یهكهم رووخاندبێتی وخانووبهری تری له جێگهی دروست كردبێ و نرخی خانووبهره رووخێنراوهكهی به پێی ڕۆژی كارپێكردنی ئهم یاسایه لێ وهردهگیرێ و خاوهنه ئهسڵییهكهش به پێی بڕگهی (4)ی ئهم ماددهیه سهرپشك دهكرێ. 6/ئهگهر كڕیاری یهكهمی موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه (فچله) یهكێ له لایهنێكی رهسمی كرێ بێ و خستبیتیهسهری (فچله) كه بهنرخی كڕینهكهی لهو لایهنه دهكرێته موڵكی خاوهنه ئهسڵییهكهی موڵكهكه، ههروهها ئهو خانووبهره بهشی لهسهری دروست كراوه به پێی نرخی ڕۆژی 31/12/1990 دهدرێتێ. 7/ئهگهر موڵكهكه له كڕیاری یهكهمهوه دهستاودهستی كردبوو بۆ كڕیاری تر لهگهڵ ڕهچاوكردنی حوكمهكانی تری ئهم یاسایهدا دهگهرێنرێتهوه بۆ خاوهنه ئهسلییهكهی و ههر كڕپارهش مافی گهڕانهوهی ههیه بۆ سهر كڕیاری پێش خۆی بهو پارهیهی وهری گرتووه، ئهگهریش ئهوه بۆ ههر یهكێكیان نهلوا ئهوا حكومهتی كوردستان جێگهی دهگرێتهوهو تهنیا كڕیاری یهكهم نهبێ و حكومهتیش دهبێ بگهرێتهوه سهر كڕیاری پێشوو. 8/ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوه كه كهلاوهیهكی بهتاڵ بووبێ و بههۆی شووره بونه كردنییهوه دهستی بهسهرداگیرابێ و خاوهنهكهی چووبێته پاڵ بزوتنهوهی رزگاریخوازی كورد یا بهو هۆیهوه گیرابێ له ماوهی جێ بهجێ بوونی بڕیاری (ئهنجومهنی سهركردایهتی شۆرش)ی ژماره (1223)ی رۆژی 13/11/1981 چارهسهركردنی ئهنجامهكانی ئهوبڕیارهی سهرهوه بهم جۆره دهبێ: أ/ئهگهر كهلاوهكه تا كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه هێشتا ههر بهتاڵ بوو دهدرێتهوه بهخاوهنه ئهسڵییهكهی بهناوییهوه تۆماردهكرێ وههركریارێكیش مافی گهڕانهوهی بۆ سهر ئهوهی پێش خۆی ههیه بهو پارهیهی له بری نرخهكهیدا داوێتێ. ب/ئهگهر كریاری یهكهمی موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهری لهسهر بیناكرد بوو به بپێی تۆماری موڵكداریی خاوهنه ئهسڵییهكه سهرپشك دهكرێ له نێوان ههڵگرتنهوهی خانووبهرهكه به نرخهكهی یا فرۆشتنی زهوییهكه بهخاوهنی خانووبهرهكه به نرخی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه. ج/ئهگهر كهلاوهكه خانووبهرهی لهسهر كرابێ و به پێی تۆماری موڵكداری كهلاوهكه به پێی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه بدا به خاوهنه ئهسڵیهكه وههر كریارێكیش بۆی ههیه بگهڕێتهوه سهر پێش خۆی بهو پاره زیادهیهی دهیدا. د/حوكمهكانی ئهم یاسایه گشت ئهو كێشانه دهگرێتهوه كه تایبهتن به دهست بهسهرداگرتنی كهلاوه بههۆی شوورهبوونهكردنیهوه كهلهوهو به لهلایهن ئهو لیژنانهوهی به پێی ماددهی نۆیهمی یاسای ژماره (16)ی ساڵی1992 پێكهاتبوون بڕیاریان تیادا دهرچووه، ئیتر سا گهیشتبنه پلهی بنبڕ یا نهگهیشتبن."6"
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: دهزگا به سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهبهسترێتهوه و سهرۆك وهزیران بۆی ههیه جێگرهكهی یا یهكێك له وهزیرهكان له جیاتی خۆی دابنێ بۆ سهرپهرشتی كردنی و ئهو یاسایه سنوور و جۆری ئهو سهرپهرشتی كردنه دهست نیشان دهكات.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه پیاده دهكرێت بهسهر ئهو چالاكیه بهرههمهێنانهو بازرگانی و خزمهتگوزارییانهی كهسانی سروشتی و مهعنهوی له ناو ههرێمدا پێی ههڵدهستن، ههروهها حوكمهكانی پیاده دهكرێت بهسهر ههر چالاكیێكی ئابوری كه له دهرهوهی ههرێم ئهنجام دهدرێت و ئاساواری ناوهخۆیی لێدهكهوێتهوه. دووهم: ئهو بڕیارانهی وهزارهت به ڕهزامهندی ئهنجومهنی وهزیران بۆ دیاریكردنی نرخی كهلوپهل و خزمهتگوزارییه بنهڕهتییهكان، پاڵپشت به بوونی بارودۆخێكی بهدهرو لهناكاو بۆ ئهو ماوهیهی كه بارودۆخی ئاماژه بۆكراو پێویستی پێیهتی، دهریدهكات، له حوكمی بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیه بهدهر دهكرێن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهو رێكارانهی كه لهلایهن وهزارهتی دارایی و ئابووری و وهزارهتی بازرگانی له ههرێمی كوردستان بۆ جێبهجێ كردنی ئهم یاسایهی سهرهوه بڕیاریان لهسهر داوه بهر له دهرچوونی ئهم یاسایه به ئوسووڵی و بهركار دادهنرێن.
ماددهی دوانزدهههم:
ماددهی دوانزدهههم: یهكهم: له حاڵهتی ههڵوهشانهوهی یهكێتییهكهدا، ئهموالی یهكێتییهكه، دهچێته سهر ئهموالی نزیكترین یهكێتی، ئامانجهكانی لهگهڵیدا هاوشێوه بن. دووهم: لهو حاڵهتانهدا كه دهقێكیان لهم یاسایهدا، لهسهر نههاتبێ، ئهوه، حوكمهكانی یاسای كارپێكراوی كۆمهڵهكانی بهسهردا دهسهپێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهم یهكێتییه، كهسایهتیی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و ئیداریی خۆی ههیه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهمهی خوارهوه بۆ سهر یاساكه زیاد دهكرێ و دهبێته ماددهی سی و سێیهمی (دووباره): مافی ئهو كهسانهی كه حوكمهكانی بڕگهی (3) لهماددهی یهكهمی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه له بهڕێوهبهرایهتی خانهنیشنی و بیمهی كۆمهڵایهتی سهر بهوهزارهتی كاروكاروباری كۆمهڵایهتی بۆ بهڕێوهبهرایهتی خانهنشینی گشتی سهر به وهزارهتی دارایی ههرێم دهگوازرێتهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانه پێك دێ كه پابهندیی خۆیان بهجێ گهیاندووه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دهستهی ئیداری ئهم ئیش و كارانه دهكات: یهكهم: داواكانی به ئهندام بوون بۆ یهكێتی قبوڵ دهكا، یان رهتی دهكاتهوه. ههر كهسێكییش داواكهی قبوڵ نهكرا بێ، بۆی ههیه، له ماوهی(30)سیی رۆژ له رۆژی دهرچوونی بریاری قبوڵنهكردنهكهوهی، له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستان تانه له بڕیارهكه بدات. بڕیاری ئهم دادگایهش كه دوای ئهو تانهلێدانه دهردهچێ، بڕیارێكی بنبڕه. دووهم: پارێزگاری له سامانی یهكێتییهكه دهكاو، وهدهستیان دێنێ و، له دارایی بهردهست، خهرجی پێویست ئیقرار دهكاو، به بڕیاری دهستهی ئیدارییش نهبێ، ناشێ دهستكاریی سامانی یهكێتییهكه بكرێ. سێیهم: راپۆرتی ساڵانه، لهبارهی بزاڤی یهكێتی و ئیش و كاری یهكێتییهوه ئاماده دهكات.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: دهستهی ئیداری، له یهكهم كۆبوونهوهی خۆیدا كه له ماوهی ههفتهیهكی دوای ههڵبژاردنهكهیدا، سازی دهدا، سهرۆكێك و جێگری سهرۆك و بهرپرسێكی دارایی له نێو ئهندامانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ.
ماددهی سی و دووهم:
ماددهی سی و دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرهێنانیهوه جێ بهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی سی و یهكهم:
ماددهی سی و یهكهم: لهسهر وهزیره تایبهتمهندهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: بڕگهی (چوارهم) له ماددهی بیست و پێنج ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: چوارهم: پێویسته لةسةر لایهنه ناوبراوهكانی بڕگه (یهكهم)ی سهرهوه رێژهی (10%)ی مزوكرێی راوێژكاریی پارێزهر دابشكێنن و پارهكه ههواڵهی سهندیكا بكهن تا به داهاتی خۆی تۆماری بكات، به مهرجێ ساڵی له (250) دوو سهدو پهنجا دینار كهمتر نهبێت.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكهم: برگهی (1) له ماددهی شهشهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێـت: (دهستهی گشتی و كۆنگره). دووهم: بڕگهیهك بۆ ماددهی شهشهم به زنجیرهی (6) زیاد دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: 6- نوێنهری یهكێتی له قوتابخانه و دامهزراوهكانی پهروهرده و فێركردن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.