المواد القانونية
ماددهی پێنجهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چل ونۆ: وهزارهت سهرپهرشتی زانكۆ ئههلیهكان دهكات بهپێی ئهم بنهمایانهی خوارهوه: 1. ئیجازهپێدانی دامهزراندنی ئهم دهزگایانه بهپێی شهرتوشروتێ ئهنجومهن دیاریان دهكات. 2. ریقابهی باش ئهنجامدانی حوكمهكانی یاساو، پابهندبوونیان به سیاسهتی زتنستی ههرێم و رێنمایی وهزارهت و ئهنجومهن و حوكمهكانی پێڕۆی ناوخۆیهكهی كه ئیجازهكهی پێ وهرگرتووه. 3. ئهنجومنگهلی ئیدارهكهشی دهبێ نوێنهرێكی وهزارهتی تێدابێت. 4. سهرومڕیش زانیاری و رێنیشاندانی پێ دهدرێ تا بتوانێ له سیاسهتی زانستی گشتی ههرێم تێ بگات و پابهندیان ببێ. 5. له كاتی زهرووردا ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و موعیدو فرمانبهرو لێكۆڵهرو منحهی دارایی بۆ دهنێرن بهشێوهیهكی ئهوتۆ كه لهگهلَ كۆششی زانستیهكهی و هاوبهشبوونی له بنیادنانی رۆشنبیریی كۆمهڵگهدا بگونجێ. 6. له حاڵهتێكیشدا، له حوكمهكانی یاسا یان پێڕۆ لابدات و لهو ئامانجانهش با بداتهوه كه بۆ وهدی هێنانیان دامهزراوه، ئهوه لهو بارهدا خوێندنی بهشێوهیهكی نیمچه یان به گشتی بۆ ماوهیهكی كاتی تێدا دهوهستێنرێ یان ئیجازهكهی لێ دهكێشرێتهوه.
ماددهی بیست و چوار: كهسانێ، مافی تصروفیان له زهوی و زاری بهموڵكبوونی دهوڵهتدا ههبی بهدهر له حوكمهكانی بڕگه (یهكهم)ی ماددهی دووهمی یاسای ژماره (53)ی ساڵی 1976 (یاسای یهكخستنی صنفهكانی زهوی وزاری دهوڵهت)، بۆیه موافهقهت له سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران و دایهره پێوهندیدارهكان وهردهگرن بهكرێیهك كه پێی رێنمایی وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستان، بههاودهنگی لهگهل سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیراندا دیاری دهكات.
ماددهی بیست و پێنج: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهركار.
ماددهی سی و شهش: پێكهێنانی دهستهی (دهستپاكی ـ نهزاههت) له ههرێمدا به گوێرهی یاسای دهستهی (دهستپاكی ـ نهزاههت) ژماره (3)ی ساڵی 2011، له ماوهیهكدا كه له (3) سێ مانگ تێپهڕنهكات له ڕۆژی پهسهند كردنی ئهم یاسایهوه.
ماددهی سی و دوو: بهردهوامبوون له بڕینی(10%)ی مووچهی سهرۆكی ههرێم و جێگرهكهی و سهرۆكی پهرلهمان و جێگرهكهی و سكرتێر و ئهندامانی پهرلهمان و سهرۆكی ئهنجوومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرهكان و ئهوانهی به پلهی ئهوانن و ئهوانهی مووچهی وهزیر و وهكیلی وهزارهت وهردهگرن و ئهوانهی به پلهی ئهوانن و ئهوهی مووچهی وهكیلی وهزارهت وهردهگرن و ڕاوێژكاران و خاوهن پله تایبهتهكان و دادوهرهكان و ئهندامانی داواكاری گشتی، بۆ سوودی دابینكردنی داودهرمان و وهسیلهكانی چارهسهر بۆ تووشبوان به نهخۆشی شێرپهنجه له 1/7/2012هوه.
ماددهی بیست و نۆ: 1ـ ههموو وهزارهتهكان و ئهو فهرمانگانهی سهر به وهزارهت نین ئهركی دابهشكردنی نهفهقاتی بهكاربردن و وهبهرهێنانیان دهكهوێته ئهستۆ بۆ سهر پارێزگاكانی ههرێم به رهچاوكردنی چڕی دانیشتووانی ههر پارێزگایهك و ئهو ناوچانهی كه زیانی زیاتریان بهركهوتووه پاش جیاكردنهوهی خهرجییهكانی مهركهزی وهزارهت. 2ـ پارێزگاكان گشتیان دهبێ ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكان و ئهو لایهنانه بكهن كه گرێنهدراون به وهزارهتێكهوه بۆ دڵنیابوون له جێبهجێكردنی بڕگهی سهرهوه له بڕیاری بودجهی گشتی و پهسهندكردنی و لهكاتێكدا كه بودجه دهكهوێته بواری جێبهجێكردنی فیعلییهوه.
ماددهی پازده: زانكۆ سهرۆكێكی دهبێ، بهپلهیهكی تایبهت و به بریاری سهرهك وهزیران و لهسهر پێشنیازی وهزیر دادهمهزرێ، بهمهرجێ بروانامهی دكتۆرای ههبێ و بۆ ماوهیهكیش خزمهتی زانكۆیی ههبێ له ده ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی شهشهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراكه كهوته دهست كهسانی تر پێش دهست بهسهر داگرتنهكهی به پێی بهڵێنێكی نووسراو لهلایهن كهس وكاری خاوهنه ئهسڵیهكهوه و به ئاگاداریی ئهو خاوهنه لهوكارهی بهڵێندهرهكه وپلهی خزمایهتی یهكهش نیاز پاكی ئهو كهسانهی تر رابگهیهنێ (تصرف) كردنی كڕیارهكه به ماڵهكه به حوكمی (تصرف) كردن به ئیدیعای هۆی شهرعی دادهنرێ وحوكمی مادده (1120)ی یاسای شارستانی عیراقی بهسهردا جێ بهجێ دهكرێ و نرخی زهوی و بیناكه به پێی ڕۆژی 31/12/1990 دهكرێته بنچینه بۆ قهبڵاندن.
ماددهی سێیهم: یهكهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی چوارهمی یاسایهكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێش جێی دهگرێتهوه: (یهكهم: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون فرۆشتنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون) بۆ هاووڵاتیانی كهم دهرامهت رادهگهیهنێت و بهبێ دانی پێشهكی و داواش پێشكهش به سهرۆكی یهكه ئیدارییهكان دهكرێت و، به گوێرهی پرهنسیپێك كه وهزارهت به ههماههنگی لهگهڵ پارێزگاكاندا دیاریی دهكات، تهماشای داواكان دهكرێت). دووهم: بڕگهی (دووهم)ی ماددهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: داواكاری موڵك ههقی كڕینی شوقه یان خانووی نیشتهجێ بوون دهكهوێته ئهستۆیهوه به قیستی مانگانه یان ساڵانه له ماوهیهكدا كه له بیست و پێنج ساڵ زیاتر نهبێت، دهداتهوه.
ماددهی پێنجهم: ماددهی شهشهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆره دادێ دهخوێندرێتهوه: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون پهیوهست دهبێت به دروست كردنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه له ناوهندی پارێزگاكان) و (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون له قهزاو ناحیهكاندا) و رادهست دانیان له ماوهیهكدا كه له دوو ساڵ تێپهڕ نهكات له رۆژی دهست به بینا كردنی یهكهكانی نیشتهجێ بوونهوه.
مادهی دوازدهیهم: یهكهم: دهسهڵاتهكانی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ئهمانهن: 1-بهڕێوهبردنی دادگا. 2-سهۆكایهتیكردنی دهستهی سهرۆكایهتی. 3-سهرۆكایهتی كردنی دهستهی گشتی و دهستهی فراوان یا ههریهكێ له دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه. 4-پشكنینی كار و باری دادگای پێداچوونهوه. 5-ناردنی ئهو تانووتانهی پێشكهش به دادگا دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسم و ئهمانهت و تۆمار كردنیان. 6-مۆڵهتدان به دادوهرانی دادگا و مووچه خۆران و كرێكارانی. 7-نووسینی راپۆرتی ساڵانه له بارهی مووچه خۆرانهوه. 8-ئیمزا كردنی نووسراوه رهسمییهكان بۆ وهزارهتهكان. دووهم: دهسهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ئهمانهن: 1-بهجێهێنانی كارهكانی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه له كاتی ئاماده نهبوونیدا. 2-سهرۆكایهتی كردنی یهكێك له دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه. 3-بهشداریكردن له دهستهی سهرۆكایهتی دا. 4-ئیمزا كردنی ئهو نووسراوانهی داوا كۆتایی پێهێنراوهكانی لهگهڵ بڕیارهكانی دادگای پێداچوونهوهدا پێ دهنێردرێنهوه. 5-ههر دهسهڵاتێك كه سهرۆك دهیداتێ.
ماددهی سییهم: پێوسته لهسهر وهزیره پێوهنددارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه كار.
ماددهی ههشتهم: ناشێ ئهندامان نووسینگهی پسپۆری دابنێن به بێ ئیجازه وهرگرتن له سهندیكاوه. سهندیكا (100) سهد دینار رهسمی ساڵانهی ئهو ئیجازەيە وهردهگرێ.
ماددهی دووهم: 1/ به پێی ئهم یاسایه، سهندیكایهك بهناوی ((سهندیكای ژمێركار وتهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق)) دادهمهزرێ، كهسایهتییهكی مهعنهويی دهبێ و بارهگاكهی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، بۆیشی ههیه له جهرگهی پارێزگاكانی ههرێمدا لق بۆ سهندیكا بكاتهوه. 2/به رهزامهندی لایهنه پهیوهنددارهكان، لیژنهیهكی ئامادهكاری پێك دێ له (15) ئهندام كهمتر نهبێ، تا ههڵبژاردنی گشتيی سهندیكا وسهرپهرشتی كردنی لهماوهی (3) سێ مانگدا ئهنجام دهدرێ.
ماددهی نۆیهم: 1/ئهندامانی سهندیكا، ئهوانهیان كه سهر به دایهرهی رهسمی، یان نیمچه رهسمییهكانن، مافی خۆیانه (بهرهزامهندیی دایهرهكانیان) دوای دهوامی رهسمی به پیشهی خۆیانهوه خهریك بن. 2/ ئهو ئهندامهی، به پێی ئهو بڕگهیهی سهرهوه، له پیادهكردنی پیشهی خۆی بهربهست كرابێ، به پێی حوكمهكانی ئهو یاسا وپێڕۆ و رێسايانهی كه له دایهرهكهی خۆیدا، لهكاردایه، مافی دهرماڵهی پیشهيی دهكهوێ.
ماددهی دووهم: دهستهواژهی (ناوچه كوردستانییهكانی دهرهوهی ئیدارهی ههرێم) جێگهی دهستهواژهی (ناوچه ناكۆكی لهسهرهكان) دهگرێتهوه له ههر شوێنێك كه لهم یاسایهدا هاتبێت.
ماددهی چوارهم: له رێكهوتی 7/5/2012هوه كار به حوكمهكانی ههمواری یهكهمی یاساكه دهكرێت.
ماددهی یهكهم: ماددهی ههشتهمی یاساكه ههموار بكرێ، بهم شێوهیه بخوێندرێتهوه: 1) دهستهی گشتی له ههموو ئهندامانی سهندیكا، یا بریكارهكان، كه به پێی ئەم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه پێكدێت، ئهم دهسته گشتیهش به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكه دادهنرێ, وههر (3) سێ ساڵیش جارێ له مانگی كانوونی دووهمدا، كۆبوونهوهی گشتی ئاسایی خۆی له بارهگای سهندیكاكه، به بڕیارێكی ئهنجوومهن ولهسهر داواكردنی سهرۆكی سهندیكا (نقیب) دهگێڕێ، ولهو كۆبونهوهیهدا سهرۆكی سهندیكا وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجوومهن وئهندامی لیژنهی (ئينزيبات) ههڵدهبژێرێ, (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو لهسێی ئهندامانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهرنهشهاتبا جێ ئهوا لهو بارهدا دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له ههمان كات و جێگهدا ئهنجام دهدرێ و(نصاب)یش به ئامادهبوونی سێیهكی ئهنجامدانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهر نهشهاتبا جێ، ئهوا ئهنجوومهنی پێشتر بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێت. 2) ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوا ههڵبژاردنهكه لهرێگهی بریكارهوه ئهنجام دهدرێ، و رێژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجوومهن یا ئهوهی كه فرمانی ههڵدهسوڕێنێ به ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكاكهشهوه دیاری دهكرێ.
ماددهی پێنجهم: 1. هاتنه ریزی نهقابه به داواكارییهكی نوسراو دهبێت و پێشكهش به ئهنجومهنی سهندیكا دهكرێت و هاوپێچ دهبێت لهگهڵ بهڵگهنامهی پشتگیری كردن به داخوازییهكه و دهبێت ئهنجومهن بریارێك له بارهیهوه بدات له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆمار كردنی و ئهگهر ئهو ماوهیه تێپهری بهبێ ئهوهی ئهنجومهن لهو بارهیهوه بڕیارێك بدات ئهوا ئهمه به دانپێدانانی رهزامهندی دادهنرێت. 2. ئهگهر ئهنجومهن داواكاری به ئهندامیهتی رهتكردهوه ئهوا دهبێت هۆیهكانی رهت كردنهوهكه ئاشكرا بكات. 3. خاون داوا رهت كراوهكه بۆی ههیه له دادگای تهمییز تانه له بڕیارهكهی ئهنجومهن بدات، ئهمهش له ماوهی (15) پانزده رۆژ له مێژووی ئاگادار بوونهوهی له بڕیاری رهفز كردنهوهكه و بڕیاری دادگای تهمییز به یهك لاكهرهوه دادهنرێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة