أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆزدهم
ماددهی نۆزدهم : ڕێكخراوهكانی كۆمهڵگهی مهدنیء تاكهكان بۆیان ههیه وهزارهت لهو چالاكی و ههڵسوكهوتانه ئاگادار بكهنهوه كه زیان به ژینگه دهگهیهنن.
ماددهی دوازدهم
ماددهی dوازدهم : ههر كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی، گشتی یان تایبهتی یان تێكهڵاو یان ههرلایهنێك دوای بهكاربوونی ئهم یاسایه دامهزرابێء چالاكیهك ئهنجام بدات كاریگهری لهسهر ژینگه ههیه، پێویسته توێژینهوهیهك لهسهر ههڵسهنگاندنی كاریگهری شوێنهواری ژینگهیی بۆ چالاكی و ئهو پڕۆژانه ئامادهبكات كه دایاندهمهزرێنێ و بۆ وهزارهتی بهرزبكاتهوه تا بڕیاری گونجاوی دهربارهوه وهربگرێ،بهمهرجێ توێژینهوهكه ئهمانه له خۆی بگرێ:- یهكهم : ههڵسهنگاندنی كاریگهریه ئهرێنیء نهرێنییهكانی پڕۆژهكه یان دامهزراوهكه یان كارگهكه لهسهر ژینگه. دووهم : هۆیه پێشنیاركراوهكان بۆ دووركهوتنهوهو چارهسهركردنی هۆكارهكانی پیسبوون، بهجۆرێك جێبهجێكردنی مل كهچ بوون بۆ ڕێنماییء بهرزهفتكاریهكانی ژینگه بێنێته دی. سێیهم : حاڵهتهكانی پیسبوونی له ناكاو و ئهگهر ئهو ئامادهكاریهی پێویسته بگیرێتهبهر. چوارهم : بهدیلهكانی كه دهكرێ بۆ بهكارهێنانی تهكنۆلۆژیای پاكء خاوێنتری ژینگه بخرێتهكار. پێنجهم : كهمكردنهوهی پاشماوهكانء خولاندنی (تدویر) یان سهرلهنوێ بهكارهێنانهوهیان. شهشهم : ههلسهنگاندنی تێچوونی سوودهكانء ئهو زیانه ژینگهییانهی كه پڕۆژهكه دروستی دهكات.
ماددهی شازدهم
ماددهی شازدهم : وهزارهت چاودێری دهزگاو پڕۆژهو دامهزراوو چالاكیه جۆراوجۆرهكان دهكات، بۆ زانینی ڕادهی پابهندبوونیان بهو مواسهفاتء پێوانهء پێوهرانهی كه له پاراستنی ژینگهدا بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه پشتیان پێ دهبهسترێت.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: لێژنهی پزیشكی دهروونی لهوهی پهیوهسته بهو نهخۆشهی بۆی ڕهوانهكراوه بهپێی ماددهی (26)ی ئهم یاسایه ئهم رێكارانهی خوارهوه دهگرێتهبهر: یهكهم: مهزهندهكردنی باری دهروونی و ئاستی كاریگهری لهسهر پێزانین و ویستی له كاتی ئهنجامدانی تاوانهكه. دووهم: توانای ئامادهبوونی لهبهردهم دادگاو بهرگری كردن له خۆی. سێیهم: ئاستی مهترسیداربوونی لهسهر خۆی و لهسهر كۆمهڵگهدا. چوارهم: راسپاردن به چارهسهركردنی له یهكهیهكی چارهسهریی داخراو تاوهكو لاچوونی مهترسیهكانی.
مادهی یهكهم:
مادهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه، ماناكانی تهنیشتیانن:- 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2. وهزیر: وهزیری رۆشنبیری ههرێم. 3. سهندیكا: سهندیكای هونهرمهندانه كه به پێی ئهم یاسایه دامهزراوه. 4. نهقیب: نهقیبی هونهرمهندانی كوردستان. 5. ئهنجومهن: ئهنجومهنی ههڵبژێردراو به پێی ئهم یاسایه. 6. هونهرمهند: ههر ئهندامێك یا بهشدار بووێك له سهندیكا به پێی ئهم یاسایه. 7. كاركردن له پیشهكه: كاركردن له یهكێك لهو ئیشه هونهریانهی كه لهم یاسایهدا بریاریان لهسهر دراوه.
ماددهی بیست و ههژدهم:
ماددهی بیست و ههژدهم: یهكهم: ئهگهر دادگا بڕیاریدا پاڵپشت به راپۆڕتی لێژنهی پزیشكی دهقكراو له ماددهی (27)ی ئهم یاسایهدا، لهسهر ئهوهی تۆمهتبار له كاتی ئهنجامدانی تاوانهكهی بهرپرسیارێتی تاوانكاریی نییه ئهوا دادگا بڕیار دهدات به دهسبهسهرداگرتنی له یهكهیهكی چارهسهریی داخراودا تاوهكو لاچوونی مهترسییهكهی. دووهم: ئهو نهخۆشهی حوكمهكانی بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیه دهیگرێتهوه ملكهچ دهبێت بۆ بهرنامهیهكی چارهسهریی و ئامادهسازیی تاوهكو لاچوونی مهترسیهكهی و پزیشكی پسپۆڕ ڕاپۆڕتێكی خولیی دهربارهی بارهكهی پێشكهشی لێژنهی پزیشكی دهروونی دادوهریی دهكات. سێیهم: دادگای تایبهتمهند بۆی نیه ئهو نهخۆشهی حوكمهكانی بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیه دهیگرێتهوه له دامهزراو بهێنێته دهرهوه تهنها پاڵپشت به راپۆڕتێكی پزیشكیی لێژنهی پزیشكی دهروونیهوه نهبێت كه لایهنگیریی لاچوونی مهترسییهكانی بكات. چوارهم: داواكاری گشتی و كهسوكاری تۆمهتبار بۆیان ههیه تێههڵچوونهوه بكهن بۆ بڕیاری لێژنهی پزیشكی دهروونی له لای لێژنهی پزیشكی دهروونی تێههڵچوونهوهیی له ماوهی (30) سی رۆژ له رێكهوتی پێڕاگهیاندن به بڕیارهكه. پێنجهم: ناكرێت دانانهكه كۆتایی پێ بهێنرێت تهنها پاش گهڕانهوه نهبێت بۆ لایهنی دادگهریی فهرمانكار به دانان و پێویسته ههڵسهنگاندنی بڕیارهكانی دانان ههر (30) رۆژ جارێك پێداچوونهوهی بۆ بكرێت.
ماددهی بیست وسێیهم
ماددهی بیست وسێیهم : پێوهره ههرێمایهتییهكان بۆ ئاوی سهرزهوی و ژێر زهوی و ئاوی خواردنهوه، به پێڕهو دیاری دهكرێن.
ماددهی بیست ونۆیهم
ماددهی بیست ونۆیهم : پێویسته لهسهر ههموو كهسێك پابهند بێت به نهخشهی بنچینهیی ناوچهكانی شارستانی و پاراستنی زهوی له راكشانی ئاوهدانكاری (الزحف العمرانی)، وپێویسته فهرمانگهكانی پلاندانانی ئاوهدانكاری، بهڵگهكانی پێویست بۆ بهدهست هێنانی ڕهزامهندی وهزارهت لهسهر نهخشهو نهخشهسازی و گۆڕانكاریهكان له ڕهگهزی زهویهكان پێشكهش بكهن.
ماددهی بیست وپێنجهم
ماددهی بیست وپێنجهم : ههركهسێكی سروشتی یان مهعنهوی پابهنده بهوهی نهبێته هۆی بهرپاكردن یان بڵاو كردنهوهی پیسی له ههوادا، لهوانهش بۆنی پیسی وهرسكهر یان زیانبهخش.
ماددهی سێ یهم:
ماددهی سێ یهم: ههر یهكێ له وهزارهتهكان كهسایهتنییهكی مهعنهویان ههیه خاوهنی گشت ئهو مافانهن كه له یاسا رهچاوهكاندا ههن.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: فرمانبهرێ، به پلهی وهزیر سهرۆكایهتیی ئهم ههیئهته دهكا، سهرۆك دایدهمهزرێنێ و، یهكسهر پابهندی سهرۆك دهبێ. كاتێكیش دیار نهبێ ، یان پلهی وهزیفهكهی چۆڵ بێ، ئهوه لهو بارهدا سهرهك وهزیرانی ههرێم جێگای دهگرێتهوه.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یاسای (وهزارهتی دادی ههرێمی كوردستان-عێراق)ی ژماره 12ی ساڵی 1992 و ههمواركراوهكانی ههڵدهوهشێتهوه و پێڕه و رێنماییهكانی كه بهپێی ئهو یاسایه دهرچوون دهمێننهوه بهجۆرێك كه لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك نهبن تاكو دهرچواندنی ئهوهی جێیان دهگرێتهوه یان ههڵوهشاندنهوهیان.
ماددهی سی و دووهم:
ماددهی سی و دووهم: یهكهم: ئهگهر گومان كرا له تووشبوونی نیشتهجێكراوێك یان سپێردراوێك له كاتی بهسهربردنی ماوهی سزای ئازادیستێن به شلهژانێكی دهروونی ئهوا بۆ نزیكترین یهكهی چارهسهریی داخراو ڕهوانه دهكرێت بۆ ئهوهی بخرێته بهردهم لێژنهی پزیشكی دهروونی و ئهوهی دهیبینێت بڕیاری لهسهر بدات. دووهم: ئهگهر لێژنه بینی كهوا باری نهخۆشی نیشتهجێكراو یان سپێردراو پێویستی به چارهسهریی ههیه ئهوا پێویسته لهسهری ماوهكهی له راپۆڕتهكهدا دیاری بكات و ئاگاداری فهرمانگهی چاكسازیی له ههرێمی كوردستان بكرێت. سێیهم: نیشتهجێكراو یان سپێردراو ڕاستهوخۆ له دوای چاكبوونهوهی دهگهڕێندرێتهوه فهرمانگهی چاكسازیی.
سێیهم
سێیهم: كار به هیچ دهقێكی پهیڕهوی ناوخۆ ناكرێت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم بڕیاره ناكۆك بێت.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: دهستهواژهی (وهزارهتی تهندروستی و كارو كاروباری كۆمهڵایهتی) لهههر جێگایهكی یاسای ژماره (1)ی ساڵی (1993)و یاساگهلی دیكهدا هاتبێ، دهستهواژهی (وهزارهتی تهندروستی) جێگای دهگرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهستی ئهم یاسایه لهم دهستهواژهو زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: وهزارهت: وهزارهتی تهندروستی. دووهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی تهندروستیی دهروونی له ههرێم. سێیهم: تهندروستیی دهروونی: مهبهستی سهقامگیریی دهروونی و هاوسهنگی كۆمهڵایهتی و بیركردنهوهی دروست و توانای مامهڵهكردنی ئهرێنی لهگهڵ فشارو ڕووبهڕووبوونهوهی ئهو گۆڕانكارییانهی كهوا ژیان دهیانهێنێته كایهوهو وهبهرهێنانی توانا ژیرییهكان بهو شێوهیهی سوود به تاك كۆمهڵگه دهگهینێت. چوارهم: نهخۆشی دهروونی: ئهو نهخۆشهیه كه تووشی یهكێك یان زیاتر له شلهژانهكانی بیریی یان دهماریی یان شلهژانهكانی تر بووه كه پزیشكی پسپۆڕ دهسنیشانیان دهكات. 1- شلهژانی بیریی: شلهژانه له هێزی ژیریی بنهڕهتی كه له ئهنجامی تێكچوونێكی سهختی سهرچاوهی ئهندامیی یان ئهركییهوه دهبێت، كار له ویست و بهرچاوڕۆنی و پێزانین و بیركردنهوهو ڕهفتارو ههست و توانای نهخۆش دهكات له خۆگونجاندنی كۆمهڵایهتی بهگوێرهی سهختیی و قۆناغی شلهژانهكه. 2- شلهژانی دهماریی یان شلهژانهكانی دڵهڕاوكێ: مهبهستی حاڵهتێكه له خهمناكیی كهسێتیی و دڵهڕاوكێی دهروونی و ههڵسوكهوتێكه خۆگونجاندنی كۆمهڵایهتی و لاوازی توانا له ڕووبهڕووبوونهوهی فشارهكانی پێویسته بهبێ ئهوهی كار بكاته سهر توانا ژیرییه بنهڕهتیهكان. پێنجهم: پزیشكی دهروونی: ئهو پزیشكهیه كه پلهیهكی پسپۆڕی له پزیشكی دهروونی بهدهستهێناوهو له سهندیكای پزیشكان له خشتهی پسپۆڕ یان راوێژكار یان پزیشكی شارهزا له تهندروستیی دهروونی تۆماركراوه.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی "وهقایعی كوردستان"ـهوه كاری پێ دهكرێت.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیدارهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ئهنجوومهن له ههولێردا كۆدهبێتهوه، دهشكێ له كاتی پێویستدا و به بڕیاری ئهنجوومهن خۆی، له شوێنێكی تردا كۆببێتهوه.
مادهی یازدهم:
مادهی یازدهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت.