المواد القانونية
ماددهی سێیهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستان ـ عێراق دارایی وهزارهتهكان و كارگێڕیهكان بهپێی داهاتی دهستكهوتووی دارایی له ئهستۆ دهگرێت.
ماددهی شازده: یهكهم: دارایی یهكێتی لهمانه پێك دێت: 1-ههر مامۆستاو وانهبێژێكی ئهندام مانگانه پێنج دینار دهدات و بهم شێوهیهی خوارهوه له مووچهكهی دادهشكێنرێ: أ-دوو دینار بۆ بهرژهوهندی سندوقی زامنكاری. ب- یهك دینار ئابوونهی بهشداربوونی سندوقی وهفات. جـ- یهك دینار ئابوونهی بهشداربوونی سندوقی نهخۆشییه سهختهكان. د- یهك دینار ئابوونهی مانگانهی ئهندامێتی. 2- ههموو ئهندامێكی تهدریسی له پهیمانگاو زانكۆكاندا دوو قاتی ئهوه دهدهن كه له بڕگهی (1)ی سهرهوهدا بڕیاردراوه. 3- دهسنگه (منح)و یارمهتی كه حكومهتی ههرێم به یهكێتیی دهبهخشێ. 4- قازانجی بزاڤهكانی یهكێتی. 5- سوودو قازانجی وهبهرهێنانهكان (الاستپمارات). 6- كرێی عیقاراتی موڵكی یهكێتی. دووهم: كۆنگرهی گشتی چۆنێتیی خهرج كردنی ئهوانهی بڕگه (أ، ب، جـ، د)ی بهندی یهكهم دیار دهكات و پێویسته دهستهی ئیدارهگهلی لقهكانیش ئیلتیزامیان بهو رێنماییانهوه ههبێ كه لهم بارهیهوه دهردهچن و لیژنهگهلی تایبهتكار بهناوی (لیژنهی زامنكاری و لیژنهی یاریدهدانی ئهندامان) پێك بهێنن بۆ بهركارخستنیان. سێیهم: كردنهوهی حسابێك له بانكهكانی ههرێمدا. چوارهم: رهزامهندی لهسهر بڕیارهكانی لیژنهی زامنكاری و لیژنهی یارمهتیدانی مامۆستایان، له كۆبوونهوهكانی لقدا دهدرێ. پێنجهم: حساباتی یهكێتی بۆ ریقابهی یاسایی و دارایی ملكهچ دهبێ. شهشهم: ههر ئهندامێ ئهندامێتیی خۆی له یهكێتیدا له دهست بدات، مافی ئهوهی نابێ داوای مافی دارایی له یهكێتی بكات. حهوتهم: (40%) چل له سهدی ئهو داهاته داراییهی كه له بڕگه (د)ی بهندی (یهكهم)دا هاتووه، له لایهن لقهوه دهگوازرێتهوهو دهخرێته سهر حسابی مهكتهبی سكرتارییهت له بانكهكانی ههرێمدا.
ماددهی چوارهم: لهسهر وهزیره پهیوهندیدارهكانه كه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی پێنجهم: ئهمانهی خوارهوه به ئهندامانی یهكێتی له قهڵهم دهدرێن: أ-ههموو مامۆستاو وانهبێژهكانی سهر به وهزارهتی پهروهردهو تهدریسییهكانی پهیمانگاو زانكۆكان له ههرێمدا. ب- مامۆستا شههیدهكانی بزاڤی رزگاریخوازی كوردستان ئهندامانی شهرهفن. جـ- مامۆستایانی شۆڕشی رزگاریخوازی ئهیلول ئهندامی شهرهفن. د- خانهنشینهكان له ئهندامانی یهكێتی بۆ ماوهی یهك ساڵ (له رۆژی خانهنشینی و له وهزیفه دهست بهردانهوه) به ئهندام دهمێننهوه.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له 1/1/2000هوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیشدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی سێ یهم: كۆمهڵه پابهندی ئهو بیر و باوهره بنچینهیی یانهی دهبێ كه له لایهن كۆمهڵانی خاچی سوور و ههیڤی سووری نێودهوڵهتی یهوه پهیرهو دهكرێن كه ئهمانهن: 1-مرۆڤایهتی:كۆمهڵه ههوڵدهدا یارمهتی مرۆچایهتی بهبێ جیاوازی پێشكهش به وانه بكا كه پێویستیان پێ یهتی و كۆشش دهكا بۆ بهرگرتن له ئهشكهنجهی مرۆڤ و سووكردنی باری ههر كۆی ههبێ و ههروهها پاراستنی ژیان و تهندروستی زامنكردنی رێز گرتن له كهسایهتی مرۆڤ و چهسپاندنی له یهكتر گهیشتن و دۆستایهتی و هاوكاری و ئاشتی ههمیشهیی له نێوان گهلاندا. 2-جیاوازی نهكردن: كۆمهڵه جیاوازی نهكردن له نێوانی كهساندا لهسهر بنچینهیی رهگهز یا توخم یا دین یا بارودۆخی كۆمهڵاتی یا سیاسی یان ناكاو تهنیا تهقهللا دهدا یارمهتی پێشكهش به كهسان به پێی ئهشكهنجهیان بكا لهگهڵ پێشخستنی ئهو حالهتانهدا زیاتر پێویستیان ههیه. 3-بێ لایهنی: كۆمهڵه له كاتی كرداری جهنگی دا بێ لایهن رادهوهستێ و وهرگرتنی باوهری ههمووان دهپارێزێ و له هیچ كاتێك دا بهشداری لهو ناكۆكیانهدا ناكا كه شێوهی سیاسی یا رهگهزی یا دینی یا مهزههبییان ههیه. 4-سهربهخۆیی: كۆمهڵه سهربهخۆیه و ئهم شێوازهی دهپارێزێ كه ههمیشه ماوهی دهدا به پێی بیر و باوهرهكانی كار بكا بهو مانایهی كه دهبێته یاریدهدهری دهسهڵاته گشتییهكان له چالاكی مرۆیی یهكان داو له ژێر ركێفی یاساكاننی ههرێمدا دهبێ. 5-خۆبهخشی: (تگوع): كۆمهڵه بزوتنهوهیهكی فریا گوزاری خۆبهخشی یهو كار له پێناوی بهرژهوهندی تایبهتی دا ناكات. 6-جیهانگیری: كۆمهڵه پابهندی بزوتنهوهی نێودهوڵهتی خاچی سوور و ههیڤی سووره وهك بزووتنهوهیهكی جیهانگیری دهبێ تا مافی هاوتای ههبێ و ئهركی هاریكاری لهگهڵ كۆمهڵهكانی تردر له ئهستۆی بێ.
ماددهی سێیهم: ئهو رێكارانهی كه لهلایهن وهزارهتی دارایی و ئابووری و وهزارهتی بازرگانی له ههرێمی كوردستان بۆ جێبهجێ كردنی ئهم یاسایهی سهرهوه بریاریان لهسهر دراوه، به ئوسووڵی و بهركار دادهنرێن.
ماددهی سێیهم: ئهو رێكارانهی كه لهلایهن وهزارهتی دارایی و ئابووری و وهزارهتی بازرگانی له ههرێمی كوردستان بۆ جێبهجێ كردنی ئهم یاسایهی سهرهوه بڕیاریان لهسهر داوه بهر له دهرچوونی ئهم یاسایه به ئوسووڵی و بهركار دادهنرێن.
ماددهی حهوتهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان) دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی شهشهم: یهكهم: رهسمی چوونه ناو سهندیكا سێ دیناره. دووهم: رهسمی بهشداری كردنی ساڵانه بیست دیناره و له ماوهیهك دهدرێ كه له مانگی شوباتی ههموو ساڵێك تێناپهرێ، ئهگهر ئهندام له كاتی دیاریكراو رهسمی دواكهوت (50%) له رهسمی بهشداریكردنی ساڵانه جهزا دهكرێ و ئهگهر دوو ساڵی یهك له دوای یهك بهبێ عوزری رهوا له دانی رهسمی بهشداریكردن دواكهوت ناوی له تۆماری ئهندامان وهدهردهنرێ.
ماددهی دوازدهم: 1/ دهستهی گشتی كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بۆ ئهم مهبهستانه ساز دهكات: أ/ههڵبژاردنی نهقیب وئهنجوومهنی سهندیكا لهژێر چاودێری دادگادا. ب/پەسەندكردنی بودجهی سهندیكا. ج/ئیقراركردن وههمواركردنی پێڕۆی ناوخۆ وسهیركردنی ئهو پێشنیازانهی كه بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكا پێشكهش كراوه. 2/ئهنجومهنی سهندیكا، ساڵانه، بههاوبهشی لهگهڵ ئهنجوومهنهكانی لقهكاندا كۆبوونهوهیهك بۆ ئهم مهبهستانهی خوارهوه سازدهدا: أ/ ئیقراركردنی بودجهی ساڵانه وحسابكاریی كۆتایی. ب/ وتووێژكردن و ئیقراركردنی راپۆرتی ساڵانه و كاروباری سهندیكا. ج/سهیركردنی ئهو پێشنیازانهی كه بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكا و پێرۆی ناوخۆ پێشكهش كراون.
ماددهی چل و شهشهم: تهنیا زانكۆ و دهسته تایبهتمهندن به یهكلا كردنهوهی سكالاكانی كه پهیوهندیدارن به قهبوڵ و گواستنهوه و ئهزموونهكان و سزا بهرزهفتیهكان كه بهسهر قوتابی دادهسهپێ و فهسڵ كردنیان به هۆی دهرنهچوونیان لهگهڵ ههڵسهنگاندنی بڕوانامهكان و پله زانستیه عیراقی و بیانیهكان كه له دوای قۆناغی خوێندنی دواناوهندیی دێن لهگهڵ داواكاریی بهخشینی نازناو و بڕوانامهی زانستی و فهخریی.
ماددهی یهكهم: بۆ خهرجیهكانی ساڵی دارایی 2010 گوژمه پاریهك دادهنرێ كه بڕهكهی 11،432،176،000 (یازه ههزار و چوارسهد و سی و دوو ملیار و سهدو حهفتا و شهش ملیۆن) دیناره بهم شێوهیهی خوارهوه دابهش دهكرێ: یهكهم: گوژمهی 3،543،074 (سێ ههزار و پێنج سهد و چل و سێ ملیار و حهفتا و چوار ملیۆن دینار) بۆ خهرجییهكان پڕۆژه سهرمایهداریهكان. دووهم: گوژمهی 7،889،102 (حهوت ههزار و ههشت سهد و ههشتا و نۆ ملیار و سهد و دوو ملیۆن دینار) بۆ خهرجییهكانی بهكارخستن. سێیهم: گوژمهی 72،741،000 (حهفتا و دوو ملیار و حهوت سهد و چل و یهك ملیۆن دینار) بۆ خهرجییهكانی پهرلهمان. چوارهم: گوژمهی 39،814،000 (سی و نۆ ملیار و ههشت سهد و چوارده ملیۆن دینار) بۆ خهرجییهكانی ئهنجومهنی دادوهری. پێنجهم: كورت هێنانی بودجه به تهنها 835،000،000 (ههشت سهدو سی و پێنج ملیار دینار)ـه ئهم كورتهێنانه لهو پارهیه پڕدهكرێتهوه كه بۆ وهزارهتی پێشمهرگه له بودجهی بهكارخستنی فیدراڵی بۆ پاسهوانی ههرێم له تهرخان كراوهكانی وهزارهتی بهرگری عیراقی فیدراڵ دانراوه، ئهمهش بهپێی یاساكانی بودجهی فیدراڵی بۆ ساڵهكانی 2007، 2008، 2009 دهبێ.
ماددهی سێیهم: ماددهی سیازده له یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: ماددهی سیازده: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی سهندیكا، له مانگی كانونی دووهمی ههموو ساڵێكدا، كۆبوونهوهیهكی ساڵانه سازبدات، نهقیب و ئهندامانی ئهنجومهن و سهرۆكانی لقهكانی سهندیكاكه له پارێزگاكاندا ئامادهی ببن، بۆ: 1. تهسدیقكردنی بوجهی ساڵانه. 2. گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی ساڵانهی ئهنجومهن و ئیقراركردنی.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی دووهم: ماددهی دوازده له یاساكه ههموار دهكرێ و،بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: ههیئه (دهسته)ی گشتی، له ههموو ئهو ئهندامانه یان نوێنهرهكانیان پێك دێت كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه ئیلتیزاماتی خۆیان بهجێ هێناوهو به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكهش دادهنرێ ههر سێ ساڵیش، یهك جار – كه له رۆژی ههڵبژردنهكهوه دهست پێ دهكا – لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداوای نهقیب، كۆبوونهوهیهكی ئاسایی له بارهگاكهی خۆیدا سازدهدات بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام بۆ ئهنجومهن و دوو ئهندامی یهدهگیش. (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی ههیئهی گشتی یان دوو سێیهكی نوێنهرهكانیان دێتهجێ و، ئهگهر نهشهاته جێ، ئهوه، لهو بارهدا، دوای پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم، له ههمان كات و جێگهی دیار كراودا ههڵبژاردنێكی دی دهكرێ، لهم بارهدا (نصاب) به ئاماده بوونی سێیهكی ئهندامانی یان نوێنهران دێتهجێ، دهنا ئهنجومهن بۆ خولێكی تریش لهسهر ئهرك و فرمانی خۆی بهردهوام دهبێت. دووهم: له حاڵهتێكدا ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردن له ڕێی نوێنهرهكانیانهوه دهكرێت و، رێژهی نوێنهرایهتیش ئهنجومهن دیاری دهكات. سێیهم: ههڵبژاردنی نهقیب وئهندامانی ئهنجومهن، لهلایهن ههیئهی گشتییهوه به دهنگدانی گشتی و نهێنی و راستهوخۆ ئهنجام دهدرێت. چوارهم: كهسێ بۆ نهقیبی بپاڵێورێ، مهرجه، ماوهیهكی له ئیشی ههیئهدا بهسهر بردبێ له ده ساڵ كهمتر نهبێ، ههروهها، ئهوهش كه بۆ ئهندامێتیی ئهنجومهن بپاڵێورێ مهرجه ماوهیهكی له پیشهكهدا بهسهر بردبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
نۆیەم: ئەم بڕیارە لە ڕۆژی بڵاوكردنەوەی لە (وەقایعی كوردستان)دا دەخرێتە بەركار.
ماددهی حهوتهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه كادێرگهلی وهزیفی و كارمهندان بۆ ههیئهتهكه دابمهزرێنێ، تهنها نوێنهری سهرۆكی ههیئهو بهڕێوهبهره گشتییهكان و ڕاوێژكارهكان نهبێ، كه ئهمانه لهلایهن سهرۆكی ههرێمهوه یان لهلایهن جێگرهكهیهوه دادهمهزرێن.
ماددهی سێیهم: سهندیكا لهسهر داواكارییهك پێك دێت به لانی كهمهوه پانزده ئهندام له وانهی ماوهی كاركردنیان له پیشه تهندروستیهكاندا له پێنج ساڵ كهمتر نییه پێشكهشی لایهنی تایبهتمهندی دهكهن و به دهستهی ئامادهكار دادهنرێ بۆ بهرێوهبردنی كاروباری سهندیكا تا ههڵبژاردنی خۆی ئهنجام دهدا.
ماددهی چوارهم: سهندیكا ههوڵ دهدا بۆ وهدهستهێنانی ئهم ئامانجانهی خوارهوه: 1. بهرجهسته كردنی سیستهمی فیدرالزم بۆ كوردستانی عێراق. 2. بهشداری كردنی له بنیاد نانی دهولهتی دامهزراوهكان (دولة المؤسسات) و بههێز كردنی (پرنسیپ)ی جیاكردنهوهی دهسهڵاتهكان. 3. بهرگری كردنی سهروهری یاسا و سهربهستی دادگهری. 4. بهرگری كردن له ئازادییه دیموكراتییه بنهرهتیهكان و ئاشتی و بنهماكانی مافی مرۆڤ. 5. پاراستن و پهرهپێدانی رۆشنبیری نهتهوایهتی و نیشتمانی. 6. پشتگیری كردنی خهباتی گهلی كوردستان له پێناو وهدهست هێنانی مافهكانی نهتهوایهتی و بڵاوكردنهوهی بنهمای لێبووردهیی و نهرمی نواندن له كۆمهڵگادا و پتهكردنی برایهتی نهتهوایهتی و ئاینی و یهكسانی له ههرێمی كوردستانی عێراقدا. 7. رێزگرتن لهسهربهستی رۆژنامهنووسی و بهرگری كردن له مافهكانی رۆژنامهنووسان و زامنكردنی پارێزگاری كردنی پێویست بۆ ئهنجام دانی كارهكانیان. 8. ئاسان كاری ئهركی رۆژنامهنووسان بۆ وهدهست هێنانی ههواڵ و زانیارییهكان. 9. وهرگرتنی سهندیكا له یهكیهتییه رۆژنامهنووسیه جیهانیهكان و پێكهوهنانی پردی پهیوهندی لهگهلیاندا. 10. پێگهیاندنی رۆژنامهنووسان به ههموو رێگا گونجاوهكان. 11. پشتگیری و پاڵپشتی ئهندامانی سهندیكا له كاتی پێویستدا.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة