المواد القانونية
ماددهی سێیهم: یهكێتی رێكخراوێكی پیشهیی سهربهخۆیهو، شهخسییهتی مهعنهویی خۆی ههیهو، مافی موڵكداربوونی موڵك و ماڵی گواستهنی و ناگواستهنیشی ههیه.
ماددهی دهیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی یازده: یهكهم: سهندیكا لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێك دێت: 1. ههیئهی گشتی. 2. ئهنجومهنی سهندیكا. 3. لیژنهی زهپتی. 4. ههیئهتگهلی لقهكان له پارێزگاكاندا. دووهم: 1. ههیئهی گشتی له ههموو ئهندامان یان له ههموو ئهو نوێنهرانه پێك دێت كه ئیلتیزامی خۆیان بهپێی ئهم یاسایه بهجێ هێناوه. ئهم ههیئهته باڵاترین دهسهڵاته له سهندیكاكهداو به بڕیاری ئهنجومهن، و لهسهر بانگهێشتی نهقیب، ههر سێ ساڵ جارێك – كه له رۆژی ههڵبژاردنهكانهوه دهست پێ دهكا – كۆبوونهوهیهكی ئاسایی، له بارهگاكهی خۆیدا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ بۆ پڕكردنهوهی ئهندامێتی ئهنجومهن سازدهدات، (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی ههیئه یان دوو سێیهكی نوێنهران دێتهجێ، جا، ئهگهر نههاتهجێ، ئهوه، لهو بارهدا، دوای كۆبوونهوهی یهكهم به پازده رۆژ، ههڵبژاردنێكیدى، لة هةمان كات و جيَطةدا دةكرىَ، لةم بارةدا (نصاب) بة ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یان سیێهكی نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر لهم بارهشدا نههاتهجێ، ئهوا، ئهنجومهن بۆ خولێكی تریش له ئیشی خۆیدا بهردهوام دهبی. 2. ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی ههیئهی گشتی له (500) ئهندام تێپهڕی، ئهوهـ لهو بارهداـ ههڵبژاردن له رێگای نوێنهرهكانهوه دهكرێت و، رێژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یان لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ. 3. ههیئهی گشتی ئهم ئیشانه دهكات: 4. تهسدیقكردنی بوجهو وحساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. ئیقراكردنی پێرۆی ناوخۆو ههمواركردنی و، سهیركردنی ئهو پێشنیارانهش كه بۆ ههموار كردنی یاسای سهندیكا كه پێشكهش دهكرێن.
ماددهی دهیهم: 1. پزیشكی ددان دوای وهرگرتنی ئیجازه، ناشێ له ههرێمدا زیاتر له یهك عیاده بكاتهوه. 2. پزیشكی ددان تا نازناوی پسپوڕی وهرنهگرێ و له سهندیكا تۆماری نهكا مافی ئهوهی نابێ، ئهو نازناوه له هیچ لقىَ لة لقهكانی پزیشككاریی دداندا ههڵبگرێ. 3. پزیشكانی ددان، ئهوانهی سهر به دهوڵهتن یان سهر بهكهرتهكانی دیكهن، بۆیان ههیه بهپیێ بهندو بهستێ كه سهندیكا بۆیان دیاردهكا پیشهی خۆیان دوای دهوامی رهسمییش، مومارهسه بكهن.
ماددهی بیستهم: هیچ قازییهك یان جێگرێكی داواكای گشتی دانامهزرێ، دوای دهرچوونی ئهم یاسایه، مهگهر لهپهیمانگهی بهرزی قازییهكان دهرچووبێ، یان لهههر پهیمانگهیهكی قهزائیی هاوشانیدا لهعێراق دهرچووبێ.
ماددهی بیست وشهشهم: یهكهم: له حاڵهتی پهككهوتنی لایهنی دامهزرێنهر له دابینكردنی پێداویستیه پێویسته دیاریكراوهكان لهم یاسایهدا، ئهوا ئهنجومهنی وهزارهت، له دوای پێبهخشینی ماوهیهك كه له سێ مانگ كهمتر نهبێت، مافی ههیه زانكۆ له لایهنی دامهزرێنهر جیابكاتهوهو ئهنجومهنی زانكۆ یان ئهنجومهنی كۆلێژ به سهرپهرشتی وهزارهت، تا دۆزینهوهی جێگرهوهیهك بۆ ئهم لایهنه، كه به رێنمایی دیاری دهكرێت، بهرێوهبردنی كاروبارهكانی له ئهستۆ دهگرن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه راسپارده بۆ سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران بهرزبكاتهوه به ههڵوهشاندنهوهی مۆڵهتی زانكۆ یان یهكێك له بهشهكانی له دوای ئاگاداركردنهوهی له كاتی سهلماندنی سهرپێچیكردنی بۆ مهرجه پێویستهكان، وه له حاڵهتی رهزامهندی دهربڕین له سهر ههڵوهشاندنهوه ئهوا وهزارهت بهپێی پێڕهوی ناوهخۆی تاوهكو دهرچوونی دوایین پۆله قوتابیهكانی، بهڕێوهبردنی له ئهستۆ دهگرێت، وه پێویسته له سهر وهزارهت قوتابیهكانی بۆ زانكۆ تایبهته هاوشێوهكانی بگوازێتهوهو سامانه گوێزهرو ناگوێزهرهكانی له دوای بهجێگهیاندنی پابهندیهكان و قهرزهكانی بهگوێرهی یاسا ڕهچاوكراوهكان، پاكۆ دهكرێت.
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهو بڕوانامانهی زانكۆ دهیبهخشێت به یهكسان ههژمار دهكرێن لهگهڵ ئهو بڕوانامانهی زانكۆو كۆلێژه حكومیه هاوشێوهكانی دهیانبهخشن به مهرجێك وهزارهت پهسهندی بكات.
ماددهی بیست و چوارهم: ژمێرهكانی زانكۆ، بهپێی یاسا ڕهچاوكراوهكان، ملكهچی ووردبینیی دارایی دهبێت.
ماددهی بیست و سێیهم: یهكهم: ئهو لێبوردنه باجكارانهی له یاسای وهبهرهێنانی بهركار له ههرێمدا دهقیان لهسهر كراوه بهسهر زانكۆ تایبهتهكان پیاده دهكرێت. دووهم: ئهو رێژه 20%ی كهوا له بڕگه (سێیهم)ی مادده (22)ی ئهم یاسایه دهقی له سهر كراوه كه بۆ پێشخستنی زانكۆ تهرخان كراوه، له باج دهبوردرێت.
ماددهی سێیهم: لهكارخستنی بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی یهكهمی یاسای ژماره (32)ی ساڵی 2012 یاسای ههمواری یهكهمی یاسای ژماره (23)ی ساڵی 2008 له ههرێمداو، ئهمهی خوارهوه جێگهی دهگرێتهوه: یهكهم: فهرمانبهری راژهی زانكۆیی لهوانهی: 1- ههڵگری نازناوی زانستیی (مامۆستای یاریدهدهر)و (مامۆستا)ن، بهتهواوكردنی تهمهنی (66) ساڵی خانهنشین دهكرێن. 2- ههڵگری نازناوی زانستیی (پرۆفیسۆری یاریدهدهر)و (پرۆفیسۆر)ن، بهتهواوكردنی تهمهنی (70) ساڵی خانهنشین دهكرێن.
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: دارایی زانكۆ یان كۆلێژ پێكدێت له: 1- بهشداریكردنی لایهنی دامهزرێنهری. 2- كرێی خوێندن. 3- بهخشش و بهخشین و باربوو وهسیهت پێكراوو وهقفكراوهكان. 4- داهاتی چالاكیه توێژینهوهیی و راوێژكاریی و راهێنانهكیی و هی تر. دووهم: زانكۆ بۆی ههیه سامانه گوێزهرو ناگوێزهرهكانی بهوهی لهگهڵ ئامانجه زانستی و پهروهردهییهكانی دهگونجێت، وهبهربهێنێت. سێیهم: زانكۆ تایبهتهكان رێژهیهك تهرخان دهكهن كه نابێت له 20% پوختی قازانجهكیان كهمتر بێت بهمهبهستی دابینكردنی خهرجیهكانی فراوانكردن و پێشخستنی چالاكی زانكۆ، وهك توێژینهوهی زانستی و بڵاوكردنهوه، و ڕاهێنان، و گۆنگرهی زانستی، و ناردنهدهرهوه بۆ مهبهستی زانستی إیفاد یان ههر بوارێكی تر.
ماددهی ههشتهم: كهسێ بۆ سهرۆكایهتیی یهكێتی ههڵببژێردرێ مهرجه له هاووڵاتیانی ههرێم بێت و خزمهتیشی له (15) پازده ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی چوارهم: یهكهم: یهكێتی بۆ وهدی هێنانی ئهم ئامانجانهی خوارهوه تێدهكۆشێ: 1-چهسپاندنی پێڕۆی فیدرالیزم بۆ كوردستانی – عێراق. 2- داكۆكی كردن له ئازادییه دیموكراتییهكان و ئاشتی و بنهماكانی مافی مرۆڤ. 3- له بهرزكردنهوهی سهویهی پهروهردهیی و فێركاری و توانستی زانستی و رۆشنبیری و هزریی مامۆستایاندا هاوبهشی دهكاو، بهجۆرێكی ئهوتۆش ئامادهیان دهكات كه بڕوای تهواو به مهسهلهی نهتهوایهتی و نیشتمانپهروهری و ئامانج و ئاواتهكانی بزاڤی رزگاریخوازی كورد (كوردایهتی) بێنێتهدی. 4- له دانانی ستراتیجییهتی پێڕۆی پهروهردهو فێركاری ههرێمدا بهشدار دهبێ بۆ تهیارو ئامادهكردنی مینهاج و بهرنامهگهلێ كه لهگهڵ ئامانج و ئاواته رهواكانی گهلی كوردستانی عێراقدا بلوێ و بگونجێ. 5- رێز له پیشهی فێركاری دهگرێ و پیرۆزیی قوتابخانهو پهیمانگاو زانكۆكان دهپارێزێ و داكۆكی له مافهكانی مامۆستایانی كوردستان دهكاو، ئامانج و ئاواتیان دێنێتهدێ، زهمانهتی ئهوهیان دهكا كه به ئازادیهكی تهواوهوه ئهركی سهرشانی خۆیان ئهدا بكهن. 6- بۆ بهرزكردنهوهی سهویهی ژین و ژیاری مامۆستایان تێدهكۆشێ و، راژهو خزمهتی كۆمهڵایهتی و تهندروستییان لهو بوارانهدا پێشكهش دهكات كه ژیانێكی به حورمهتیان بۆ بێنێتهدی. 7- كهلهپووری نهتهوایهتی له كوردستاندا دهپارێزێ و، دۆخی رۆشنبیری بهرهو چاكتر دهباو، رۆڵی مامۆستایش له بنیادنان و بهرهو چاكتر بردنی شارستانی و، له به مهدهنی كردنی كۆمهڵگهی كوردستانیدا زهق و زۆپ دهخاتهڕوو. 8- له فێركردنی ئیلزامی و فێركردنی گهورهكان و نههێشتنی بێ سهوادی له ههرێمدا بهشدار دهبێ. 9- لهگهڵ سهندیكاو رێكخراوو یهكێتی و كۆمهڵه پیشهیی و جهماوهریهكانی ناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا هاوكۆمهك دهبێ و پێوهندییان لهگهڵدا بهرهو چاكتر دهبات. 10- پێوهندیی خۆی لهگهڵ مامۆستایانی باقیمهنی ناوچهكانی عێراقدا توندوتۆڵتر دهكات. 11- مامۆستایانی كوردستان له نهدوهو كۆنگره پهروهردهیی و زانستییهكانی دهرهوهی ههرێمدا بهشدار دهكات. 12- بۆ زامنكردن و پاراستنی مافه پهروهردهیی و رۆشنبیرییهكانی نهتهوه به برایهتی ژیاوهكانی ناو ههرێمدا تێدهكۆشێ. دووهم: یهكێتی له پێناوی وهدیهانینی ئامانجهكانیدا بۆی ههیه: 1-كۆمهڵهو یانهی كۆمهڵایهتی و رۆشنبیریی تایبهت به مامۆستایان له ههرێمدا دابمهزرێنێ. 2- سهرپهرشتیی راستهوخۆی ئهو كۆمهڵهو دام و دهزگایانه بكات كه خۆی دایاندهمهزرێنێ و بۆیشی ههیه ئهندامێك وهك نوێنهری خۆی له دهستهی ئیدارهی ئهو كۆمهڵانهدا دابنێ.
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی یهكێتی ئهم ئهرك و فرمانانهی خوارهوه دهگێڕێ: أ-لهلایهنه دادگایی و ئیداری و كۆنگرهكاندا دهبێته نوێنهری یهكێتی و، موعامهلهو بهڵگهنامهكانی سهر به یهكێتی تهسدیق دهكاو، بۆیشی ههیه ههندێ لهم ئهرك و فرمانانهی بسپێرێ به یهكێ له ئهندامانی ئهنجومهن كه خۆی بهگهنی بكات. ب- سهرۆكایهتی كۆبوونهوهكانی دهستهی گستی و ئهنجومهنی تهنفیزی دهكات.
ماددهی یازده: دهرمانساز، ئهم شهرتوشروتانهی ههبێ، ئیجازهی كردنهوهی دهرمانخانهی پێ دهدرێ: 1. ناوی (عنوانی) دهرمانخانهكهی. 2. گرێبهستیی كرێگرتهیی، لهلایهن دایهرهی باجی عیقارهوه تهئیید كرابێ. 3. ناوه بازرگانیهكهی، لهلایهن ژووری بازرگانیهوه تهئیید كرابێ. 4. به مهرجێ روبهرهكهی له (20) مهتری چوارگۆشه كهمتر نهبێ و، روو كارهكهشی له (2،5) دوومهترو نیو كهمتر نهبێ. 5. دهبێ له ههموو لایهكهوه، نزیكترین دهرمانخانه له سی مهتر كهمتر لێیهوه دوور نهبێ. 6. ئهگهر دهرمانسازهكه فهرمانبهربوو، دهبێ دایهرهكهی موافهقهت بكات. 7. كاتی رووخان، یان سووتان، دهشێ دهرمانخانهكه، به ههمان ئیجازهكهی خۆیهوه بگوازرێتهوه بۆ جێگایهكی دی له ههمان ناوچهدا به ههمان شهرتوشروت، تهنها مهرجی دووری ڵا دهردهچێ، تا دهگهرێتهوه بۆ جێگا ئهسڵیهكهی خۆی یان بهپێی شهرت و شروت دهرمانخانهیهكی دی دهكاتهوه.
ماددهی نۆیهم: یهكهم: دهرمانسازی، ماوهی پله بهپلهی پزیشكیی تهواوكردبێ، مافی خۆیهتی، پاش دهوامی رسمی، دهرمانخانهیهكی ئههلی یان كۆگای دهرمان بكاتهوه. دووهم: دهرمانسازی ماوهی مهشقی تهواو كردبێ، مافی خۆیهتی، دهرمانخانهیهكی ئههلی یان كۆگایهكی دهرمان لهو قهزاو ناحیانهدا كه ئیشی تێدا دهكا، بكاتهوه.
ماددهی چوارهم: بڕگهی (5)ی ماددهی ههشتهمی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (5- ئهو دهرمانسازهی لهسهر miلاكی زانكۆ دامهزراوه، پاش تێپهربوونی سێ ساڵ بهسهر خزمهتكردنی له زانكۆكهدا، دهشێ دهرمانخانهیی یان كۆگای دهرمان بۆ خۆی بكاتهوه، مافی ئهوهشی ههیه، لهو ماوهیهدا تهنها بهرپرسێتیی دهرمانخانه یان كۆگای دهرمان وهربگرێ.
ماددهی بیست و یهكهم: بهدهر له حوكمی ماددهی بیستهم لهم یاسایه، دامهزراندنی قازییهكان و ئهندامانی داواكاری گشتی، بهپێی حوكمهكانی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی بهركار لهههرێمی كوردستان ـ عێراقدا دهبێت، تا تهواوكردنی دهورهی یهكهمی پهیمانگه دادوهری، كه بهپێی ئهم یاسایه دامهزراوه.
المادة الرابعة عشرة فترة مسؤولية متعهد النقل 1- تبدأ مسؤولية متعهد النقل عن البضاعة بموجب هذه الاتفاقية من وقت استلامه لها أو قيام الطرف المكلف من قبله بتنفيذ أي من المهام الموكلة إليه وتنتهي عند تسليمه للبضاعة للمرسل إليه أو المفوض باستلامها . 2- تسلم البضاعة إلى متعهد النقل في الوقت والمكان المتفق عليهما في عقد النقل , اوالوقت والمكان اللذين تقضي بهما العادات أو الممارسات أو الأعراف المرعية في المهنة إذا لم يكن هناك اتفاق من هذا القبيل وفي حال عدم وجود اتفاق أو عادات أو ممارسات أو اعراف من هذا القبيل , يكون وقت ومكان التسلم هما الوقت والمكان اللذين تنتقل فيهما البضاعة الى متعهد النقل او الطرف المنفذ. 3- إذا كانت القوانين واللوائح والأنظمة تشترط تسليم البضاعة موضوع عقد النقل من خلال سلطة ما أو طرف ثالث وعلى اساس أن يقوم المتعهد باستلام البضاعة من أي منهما وجاز لمتعهد النقل تسلم البضاعة منه , يكون وقت ومكان تسلم متعهد النقل للبضاعة من السلطة أو الطرف الثالث هما وقت ومكان تسلم متعهد النقل البضاعة بمقتضى الفقرة ( 2) من هذه المادة . 4- يكون وقت ومكان تسليم البضاعة هما الوقت والمكان المتفق عليهما في عقد النقل , أو الوقت والمكان اللذين تقضي بهما العادات أو الممارسات أو الأعراف المرعية في المهنة إذا لم يكن متفق عليهما في عقد النقل وفي حال عدم وجود اتفاق من هذا القبيل أو عادات أو ممارسات أو أعراف من هذا القبيل , يكون وقت ومكان التسليم هما وقت ومكان تفريغ أو انزال البضاعة من اخر وسيلة نقل تنقل فيها بمقتضى عقد النقل . 5- إذا كانت القوانين واللوائح والأنظمة تشترط على متعهد النقل تسليم البضاعة موضوع عقد النقل الى المرسل إليه من خلال سلطة ما أو طرف ثالث , يكون وقت ومكان تسليم متعهد النقل للبضاعة الى السلطة أو الطرف الثالث هما وقت ومكان تسليم متعهد النقل البضاعة بمقتضى الفقرة ( 4 ) من هذه المادة .
ماددهی دووهم: بڕگهی (چوارهم) له ماددهی سێیهمی یاساكه ههموار دهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (چوارهم: هاریكاری له گهڵ دهستهو دامهزراوو كۆمهڵهو سهندیكاكانی دی لهناو ههرێم و دهرهوهی ههرێمیشدا كه ئامانجهكانیان به پێی یاساگهلی بهركار، لهگهڵ ئامانجهكانی سهندیكاكهدا یهك دهگرنهوه).
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة