المواد القانونية
ماددهی سێیهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه ئهمانهی خوارهوه دهگرێتهوه: یهكهم: ئهو رێگا گشتییانهی دهكهونه دهرهوهی سنووری شارهوانییهكان، ههروهها ئهو ئاوباره و جێگاپهڕینهوه و تونێل و یهكتربڕانهش كه دهكهونه چوارچێوهی قهدهغهكراوهكانیان و، ئهو دامهزراو و گۆڕهپانانهش كه خزمهت بهو رێگایانه دهبهخشن. دووهم: ههموو جۆره پردێك كه دهكهونه سنووری شارهوانییهكان و دهرهوهشیان كه وهها ناسراون سهر به وهزارهت بن، ئهوهش تهنها بهشه سهرگیراوهكانی پردهكه دهگرێتهوه نهك تهنیشتهكان.
ماددهی یهكهم: سندوقێك پێك دێت بهناوی (سندوقی كۆمهك بۆ تووشبوانی شێرپهنجه)، خاوهنی كهسایهتی مهعنهوییهو له ڕووی دارایی وكارگێرییهوه سهربهخۆ دهبێت و به وهزارهتی تهندروستیهوه دهبهسترێتهوه.
ماددهی سێیهم: ( ماددهیهكی نوێ و زیاد كراو) له ههر شوێنێكی ئهم یاسایه دهستهواژهی(دهستهی ئیداری ) هاتبێت دهكرێته (دهستهی باڵا).
ماددهی سێیهم: ئهوانه له ماوهی پلهداركردنهكهدا، رێگایان پێ نادرێ كه دوای دهوامی رهسمی ئیختیصاصاتی خۆیان له تاقیگه تایبهتییهكاندا پیاده بكهن، ماوهی پلهداركردنهكهشی (پێنج) ساڵه بۆ ئهوانهی كه خولی تاقیگهییهكه تهواو دهكهن، بهڵام بۆ ئهوانهی كه ناچنه خولهكهوه ماوهكه دهبێته (ده) ساڵ و لهم بارهیاندا لیژنهی هونهریی وهزارهت، لهرووی نهزهری و عهمهلیشهوه ههڵیاندهسهنگێنێ.
ماددهی حهوتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسان كردن جێ بهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنێك به ناوی (ئهنجومهنی گواستنهوه و گهیاندن) هوه له وهزارهتدا به سهرۆكایهتی وهزیر بهم شێوهیه پێك دههێنرێ. 1-بریكاری وهزارهت جێگری سهرۆك 2-بهرێوهبهری گشتی كاروباری ئیداری و دارایی ئهندام 3- بهرێوهبهری گشتی كاروباری هونهری ئهندام 4 –بهرێوهبهری نهخشه دانان و بهدواداچوون ئهندام 5-بهرێوهبهری فهرمانگهی یاسایی ئهندام 6-بهرێوهبهری كهش و ههوا ئهندام 7-ئهندامێك یا زیاتر كه وهزیر له ناوهوه یا له دهرهوهی وهزارهتدا دای دهنێ. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن: 1-ئامادهكردن و دارشتنی ئامانجه گشتییهكانی نهخشهكانی وهزارهت لهبه رۆشنایی رێبازی ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. 2-لێداونی ئهو نهخشه سهرهتاییانهی له لایهن بهرێوهبهریهتی نهخشهدانان و بهدوا داچوونهوه لهبه رۆشنایی نهخشه پێشكهش كراوهكانی دام و دهزگاكانی وهزارهتهوه ئامادهكراون و پهسهند كردنیان و بهدوا داچوونی جێ بهجێ كردنیان. 3-پێشنیاز كردنی نهخشهی گشتی له بواری گواستنهوه و گهیاندن و پرۆگرامی بهكار خستن و بازاكاری (تسویق)و دارایی و ئابووری دا. 4-لێدوانی ئهو راپۆرته گشتی یه خولییهی وهزارهت كه بهرێوبهریهتی نهخشه دانان و بهدوا داچوون ئامادهی دهكا و دهبرِینی ههر تێبینی و ئامۆژكاریهك له بارهیهوه كه به پێویستی دهزانێ. 5-لێكۆلینهوهی پرۆژهكانی ئهو یاساو پهیرهو و رێنماییانهی پهیوهندیان به كار و بار و ئامانجهكانی وهزارهتهوه ههیه و دهبرِینی ههر تێبینی و ئامۆژكارییهك له بارهیانهوه كه به پێویستی دهزانێ. 6-لێكۆلینهوهی ههر كێشهیهك كه وهزیر دهیخاته بهر دهمی و دهربرینی رای خۆی لهبارهیهوه و پێشكهشكردنی ههر پێشنیاز و ئامژگارییهك كه به باشی دهزانێ.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزارهت: وهزارهتی گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 3-وهزیر: وهزیری گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 4-بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 5-ئهنجومهن: ئهنجومهنی راوێژكاری گواستنهوه و گهیاندن.
ماددهی پانزدهیهم: ئهنجوومهن ئهم پسپۆریاتیانهی خوارهوه ئهنجام دهدا: 1. كاركردن له پێناو هێنانهدی مهبهستهكانی سهندیكا. 2. پێشنیار پێشكهش كردن به دهستهی گشتی دهربارهی ههمواركردنی یاسای سهندیكا. 3. جێبهجێكرددنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی. 4. كارمهند دامهزراندن له سهندیكادا و دیاری كردنی كرێكانیان. 5. سهیر كردنی داواكارییهكانی هاتنه ناو سهندیكا و رهزامهندی لهسهر كردنی. 6. دیاری كردنی ئهوهی نوێنهرایهتی سهندیكا دهكا له لیژنه رهسمییهكاندا. 7. ههواڵه كردنی ئهو كێشهو شكایهتانهی كه بۆی دێن بۆ لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط). 8. تێروانین له دهست لهكار كێشانهوهی نهقیب یان جێگرهكهی یان ههر ئهندامێكی ئهنجومهن. 9. دامهزراندنی لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا. 10. پێكهێنانی لیژنه لاوهكییهكان بۆ ئهنجامدانی مهبهستهكانی سهندیكا. 11. ئامادهكردنی بودجهی ساڵانهو دامهزراندنی ووردكار (مدقق)ێكی ژمێریاری بۆ ووردكاری كردنی حسابكاری دوماهی. 12. رێكخستنی كاغهزهكانی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهكانی ترو، سهرپهرشتی كردنی ههڵبژاردن. 13. بڕیاردان بۆ خودان كردنی ماڵ و عهقار و قبوڵكردنی خهڵات و پێ بهخشین به رهزامهندی لایهنه پسپۆرهكان. 14. دامهزراندنی بهرێوه بردنی یانهكان به پێی یاساى كۆمهڵهكان. 15. ئامادهكردنی پێرهوی ناوخۆی سهندیكا. دووهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به لیژنهكانی لقهكان بسپێرێ.
ماددهی شهشهم: وهزارهتی گواستنهوهو گهیاندن،جێگا بۆ ئهو نووسینگانه دابین دهكات كه دهستهكه بۆ پیادهكردنی ئهرك و فرمانی خۆی پێویستی پێی ههیه. دهبێ ئهندامانی دهستهكهو كارمهندهكانیشی بۆ مهبهستی حسابات وخشتهگهلی مووچهكان رهچاوبگرێ.دهسته خۆی بهرپرسه له ئیستیئجارو تهرقیهو سزادان و مووچهدان به كارمهندهكانی. وهزارهتی گواستنهوهو گهیاندن، ساڵانه تۆمارهكانی دهستهكه تهدقیق دهكات و ئهنجامهكانیشی پێشكهش دهكات به ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عیراق.
ماددهی چوارهم: پێویسته لهسهر وهزارهتی كشتوكاڵ وئاودێریی ههرێم ئهمانهی خوارهوه بكات: 1. دهبی كێشهی تایبهت بهو زهوی و زارانهی كراون به موڵكی فڕۆكهخانهكهو داواكاری قهرهبوو كردنهوه شتی دیكهیان لهسهره ههر ههمووی تهسویه بكات وبیدات به دهستهكهو هیچ خهوشێكی تێدا نههێلێت، ئهو زهوی و زارانه بۆ فڕوكهخانه بهكاردێت بۆماوهی (500) پپنج سهد سال . 2. دهبی (محرمات)ی فڕۆكهخانهكه تهئمین بكات و،ناوچهیهكی دابریش به تیرهی دوو كیلۆ مهتر،بهدهوری زهویی فڕۆكهخانهكهدا تهرتیب بكات وههر بیناو بهكارهێنانێكی ئهو زهویانهش پێویسته لهگهڵ كاروباری فڕۆكهخانهكهدا بگونجێت.
ماددهی سێزدهم: رێكلامی ههڵبژاردن له ههموو رهسمێك دهبووردرێ.
ماددهی دوازدهم: یهكهم: ههر پارێزگایهك به پێی سنووری كارگێڕیی فهرمی خۆی دهبێته بازنهیهكی ههڵبژاردن له ههڵبژاردنهكانی ئهنجومهنی پارێزگاكاندا. دووهم: ههر قهزاو ناحیهیهك به پێی سنووری كارگێریی، فهرمی خۆی دهبێته بازنهیهكی ههڵبژاردن له ههڵبژاردنهكانی ئهنجومهنه خۆجێییهكانی قهزاو ناحیهكاندا.
ماددهی یازدهم: ههر دهنگدهرێك مافی ههڵبژاردنی خۆی به خۆی لهو بازنهی ههڵبژاردنهدا پیاده دهكات كه ناوی له تۆماری دهنگدهراندا تۆمار كراوه.
ماددهی دهیهم: یهكهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن بهههر هۆیهك كورسیهكهی له دهستدا ئهوا پاڵێوراوی دوای ئهو له لیستهكه به پێی ئهو زنجیرهی تێدا هاتووه جێی دهگرێتهوه، ئهمهش بۆ لیسته ناهاوپهیمانهكانه. دووهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن بهههر هۆیهك كورسیهكهی لهدهستدا و لهناو لیستی هاوپهیماندا بوو، ئهوا پالێوراوی دوای ئهو لهههمان كیانی سیاسی هاوپهیمان لهناو لیستی ههڵبژاردنی هاوپهیماندا جێی دهگرێتهوه. سێیهم: ئهگهر كورسییه بهتاڵهكه تایبهت به لیستێك بوو و پاڵێوراوی نهمابوو، ئهوا ئهو كورسیه بۆ پاڵێوراوێكی تر له كیانێكی سیاسی دیكه تهرخان دهكرێ كه رادهی نزمی له دهنگهكانی پێویست بۆ وهدهست هێنانی كورسی بهدهست هێنابێ و به پێچهوانهی ئهمهش كورسیهكهی به بهتاڵی دهمێنێتهوه. چوارهم: ئهگهر كورسییه بهتاڵهكه و تایبهت بوو به ئافرهت، مهرج نییه ئافرهتێكی تر جێی بگرێتهوه، مهگهر ئهمه كاربكاته سهر رێژهی نوێنهرایهتی ئافرهت.
ماددهی نۆیهم: یهكهم: ژمارهی دهنگه ڕاستهكان له بازنهی ههڵبژاردن بهسهر ئهو كورسیانهدا دابهش دهكرێن كه بۆ ئهو بازنهیه تهرخانكراون بۆ چنگ كهوتنی دابهشكاری ههڵبژاردن. دووهم: دهنگه راستهكانی كه لیستهكه له بازنهی ههڵبژاردن چنگی كهوتوون كۆ دهكرێنهوهو دابهشی دابهشكاری ههڵبژاردن دهكرێت بۆ دهستنیشان كردنی ژمارهی ئهو كورسییانهی كه بۆ ئهو لیسته تهرخانكراوه. سێیهم: ئهو كورسیانهی دهمێننهوه به پێی مایهوهی بههێزتر دابهش دهكرێن به ڕێژهی ئهو كورسیانهی كه چنگی كهوتوون.
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی ڕاوێژكاری بۆ وهزارهت لهمانه پێكدێ:- یهكهم: وهزیر: سهرۆكه. دووهم: بریكاری وهزارهت: ئهندامه ولهكاتی ئامادهنهبوونی وهزیر سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات. سێیهم: ڕاوێژكارهكانی وهزارهت: ئهندامن. چوارهم: بهڕێوهبهره گشتیهكانی وهزارهت: ئهندامن. پێنجهم: نوێنهرێك له ههر وهزارهتێك له وهزارهتهكانی پهیوهندیدار ودهزگا تهندروستیه زانستییهكان به مهرجێك پلهیان له بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێت ولهسهر داوای وهزیر بهشداری دهكهن. شهشهم: ههر شارهزایهكی پسپۆڕ له ناوهوه ودهرهوهی وهزارهت كه وهزیر دهستنیشانیان دهكات.
ماددهی سێیهم : وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم:وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته وبهرپرسه له بهڕێوهبردنی كارهكانیاندا وسهرپهرشتی وچاودێری كردنی چاڵاكیهكانی و لهوهوه ئهو بڕیارو فهرمان ورێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندیان به ئهركهكانی وهزارهت وپێكهاتهكانی ودهسهڵات وههموو كاروباره هونهری و دارایی وكارگێری ورێكخستن وبه پێی حوكمهكانی یاسا ههیه ولهبهردهم ئهنجومهنی وهزیران بهرپرسه بهو ناوهی كه ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهدا وبۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی بدات به بریكاری وهزارهت یا بهڕێوهبهره گشتیهكان یاخود ههر كهسێكی له وهزارهتدا به شیاوی دهزانێ. دووهم : بریكاری وهزارهت : یارمهتی وهزیر دهدات له ئاڕاستهكردنی كاروباری وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروباری وهزارت له چوارچێوهی ئهو دهسهڵاتهی كه لهلایهن وهزیرهوه پێی دهدرێ و دهبێ بڕوانامهی پسپۆڕی بهرایی زانكۆی ههبێت و خاوهن شارهزایی كارامهیی بێت له كارهكهیدا. سێیهم : نووسینگهی وهزیر : فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات و بهڕێوهی دهبات به پلهی بهرێوهبهر كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. چوارهم : نووسینگهی بریكاری وهزارهت : فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. پێنجهم : ڕاوێژكاران : ژمارهیان له چوار ڕاوێژكار زیاتر نابێ و دهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆیان ههبێت خاوهن شارهزایی و كارامهیی بن له كارهكانیاندا. شهشهم :بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری كارگێڕی و دارایی : بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆ ههبێت و خاوهن شارهزایی و كارامهیی و پسپۆڕ بێت. حهوتهم : بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری تهندروستی : پزیشكێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه دهبێ خاوهن شارهزایی و كارامهیی بێت له كارهكهیدا. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی پلان دانان وفێركردنی تهندروستی: پزیشكێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات ودهبێ خاوهن شارهزایی كارامهیی بێت له كارهكهیدا. نۆیهم: بهڕێوهبهراییهتیه گشتیهكانی تهندروستی له پاریزگاكانی ههرێم دا: ههر یهك لهوانه پزیشكێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات ودهبێ خاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت له كارهكهیدا.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: -ئهنجوومهن: ئهنجوومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق. -سهرۆك: سهرۆكی ئهنجوومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق. -وهزیر: وهزیری پهیوهندیدار له ههرێمی كوردستانی عێراق. كوردستان: ههرێمی كوردستان. -ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق.
ماددهی بیست و سێ: لاشهیهك گومانی نهخۆشییەکی پهتا (وباْ )ی لهسهر بێ، لهو نهخۆشییانهی كه لائیمه تهندروستییه نێودهوڵهتییهكان دیار كراوه ناشێ توێكاری بكرێت و، لهم بارهدا دهستوبرد دادوهری لێ پێچانهوه و لایهنه تهندروستییه تایبهكارهكگانی لێ ئاگادار دهكرێتهوه.
ماددهی دهیهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندی دارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة