أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئامانجی وهزارهت ئهمانهی خوارهوهیه: یهكهم: دابینكردنی ئیدارهو وهگهڕخستن و پارێزگاری و گهشهپێدانی ئامیرهكانی بهددالهو تۆڕهكانی هێڵی تهلهفۆنی تهلدارو تهلهفۆنی گهرۆك وئامرازهكانی تری گهیاندن له وێستگهكانی ههرێمدا به قهوارهی گونجاو. دووهم: بنیادنان و رێكخستن وگهشهپێدانی گهیاندن، به بهكارهێنانی تهكنۆلۆجیای نوێ وكێبڵی رووناكی و دهزگای پێكهوهبهستنی دهرهكی له نێوان شارهكانی ههرێم و پارێزگاكانی عێراق و، بهستنیشیان به جیهانی دهرهوه بهپێی كهڵك و سوودو پێداویستی. سێیهم: بنیادنان و رێكخستن و گهشهپێدانی بنكهكانی پۆستهو، دهركردنی پوولی پۆستهو، پێشكهشكردنی خزمهتی پۆستهكاری بهبهكارهێنانی سیستهمی پۆستهی خێراو پێشكهوتوو لهشارهكانی ههرێمدا، بهجۆرێ كه ههموو هۆیهكانی گهیاندنی پۆستهیی تێدا فهراههم بێت. چوارهم: بنیادنان و رێكخستن و گهشهپێدانی تۆڕهكانی زانیاری و ئینتهرنێت لهشارهكانی ههرێمدا. پێنجهم: رێكخستنی لهرهلهر(الترددات) ی بهكارهێزاو له سیستهمهكانی گهیاندنی دهنگ وڕهنگدا بهكاردههێنرێن. شهشهم: مۆلهندان به ههموو دهسگاكانی(المرافق)تایبهت به گهیاندن و پۆسته له كۆمپانیا وهبهرهێنهكانی ناوخۆو دهرهوهدا. ههروهها سهرپهرشێتكردن و بهدوواداچونیان، ئهوهش بهپێی ههندێ رێككاری وگرێبهستی یاسایی كه نێوان وهزارهت و كۆمپانیا وهبهرهێنهكاندا ئهنجام دهدرێ. وهزارهتیش، ناشێ هیچ مهرجێك لهو كۆمپانیانه قبوڵ بكات كهببێته مایهی قۆرخكاری. پێكهاتهكانی وهزارهت
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه، ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان – عێراق. دووهم: وهزارهت: وهزارهتی گهیاندن له ههرێم. سێیهم: وهزیر: وهزیری گهیاندن له ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی گهیاندن له ههرێم. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی راوێژكاریی گهیاندن. ئهركوفرمانی وهزارهت
ماددهی پێنجهم :
ماددهی پێنجهم : وهزیر، بۆی ههیه، له پێناوی وهدیهێنانی ئامانجهكانی وهزارهتدا، رێكهوتننامه لهگهڵ كهسانی ئاسایی و مهعنهویی خاوهن ئهزموون و پسپۆڕدا لهدهرهوهو ناوهوهی ههرێمدا ببهستێ بۆ ئهوهی ئیش و كارو ئهركیان پێ بسپێرێ بۆ ماوهیهك كه خۆی به گونجاوی بزانێ، ماف و ئیلتیزاماتیشیان، وهزیر خۆی دیاریان دهكا.
ماددهی دووهم :
ماددهی دووهم : وهزارهت ئهم ئهرك وفرمانانهی خوارهوه پیاده دهكا: یهكهم: پێشنیاز كردنی سیاسهتی گشتی بۆ پاراستنی ژینگه له پیسبوون و كاری چاكتر كردنی چۆنایهتیی ژینگه وخستنهرووی بهردهم ئهنجومهنی وهزیران بۆ پهسند كردن. دووهم: دهرهێنانی رێنمایی تایبهت به دهستنیشانكردن و بهندو بهستی(چوابگ) پیسكهرهكانی ژینگهو، چاودێریكردنی سهلامهتی بهجێهێنانیان. سێیهم: پلاندانانی ساڵانه و مامناوهندو دوورخایهن بۆ پاراستن و چاكتر كردنی ژینگه . چوارهم: هاوكاری و ههماههنگی له نێوان وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهشدا كه پهیوهستی پاراستنی ژینگهن . پێنجهم: پابهندبوونی ههرێمی بهو ڕێكهوتنامه و پهیماننامه و پڕۆتۆكۆلانهی له لایهن حكومهتی فیدڕاڵیهوه پهسهنكراوه. شهشهم: به دواواچوونی سهلامهتی ژینگه لهمیانهی ئهنجامدانی پشكنینی پهیوهست به پیسكهرهكانی ژینگهو ئهو فاكتهرانهی كاریگهریان ههیه لهسهر سهلامهتی ژینگه به ههمههانگی لهگهلأ وهزارهت ولایهنه پهیوهندیدارهكان و دهركردنی رێنمایی تایبهت به دیاركهرو بهندوبهست(چوابگ)ی پیسكهرهكانی ژینگهو چاودێری كردنی سهلامهتی جێبهجێكردنی. حهوتهم: ئهنجامدانی رووپێویه ژینگهییهكان به ههماههنگی لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه. ههشتهم: لابردن و چارهسهر كردنی ئاسهواری چهكی كیمیایی،بههاوكاری لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه بۆ پاككردنهوهی كێلگهكانی مین و پاشماوهی چهك و جبهخانهو ئهوماددانهی كه بوونهته هۆی پیس بوونی ژینگه . نۆیهم: هاندانی ئامادهكردن و بڵاوكردنهوهو توێژینهوه و لێكۆلینهوهی تایبهت به پاراستن و چاككردنی ژینگه . دهیهم: ههماههنگی و هاوكاری لهگهڵ دهزگاكانی وهزارهتی فێركردنی باڵاوتوێژینهوهی زانستی و وهزارهتهكانی دیكهدا، به مهبهستی هاوكاری و توێژینهوه و لێكۆڵینهوه ژینگهییهكان، دامهزراندنی ناوهندی بۆ توێژینهوهی ژینگهیی له وهزارهتهكهدا بهتایبهتیش لێكۆڵینهوهی تایبهت بهبهكار هێنانی چهكه كیمیاویهكان له كوردستان . یازدهم: كار بۆ بڵاوكردنهوهی وشیاری و ڕۆشنبیری ژینگهیی و وهگهرخستنی رۆڵی كۆمهڵگای مهدهنی بكات لهم بوارهدا، وێرای بونیادنانی توانستهكانی مرۆڤ له ڕێگهی بهرپاكردنی كۆڕو خولی راهێنانی تایبهت به پاراستنی ژینگهو هاندانیان. دوازدهم: لێكۆڵینهوهو بهدواداچوونی ڕاپۆرتهكان بۆ ههڵسهنگاندنی كاریگهری ژینگهیی، كه لایهنه بهرپرسهكان پێشكهشیان دهكهن لهمهر ئهو پرۆژانهی كه دادهمهزرێن و ئهوانهی ئێستا دامهزراون بۆ پهسهنكردنیان كردنیان یان رهتكردنهوهیان له ماوهیهكی گونجاودا - لهو ڕۆژهوه كه پێشكهش به وهزارهت دهكرێن بهههماههنگی لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكان . سیانزهم: كار كردن بۆ پاراستنی سروشت و جوانیهكانی و و دروست كردنی پاوانگهی سروشتی به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكان و لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه . چواردهم: گرتنه بهری شێوازی پێویست بۆ پاراستنی مرۆڤ و ژینگه لهمهترسیهكانی تیشكاوهری زیان بهخش و ئالودهگی ژینگهیی . پازدهم: پشت بهستن به نووسینگهو تاقیگهو لایهنه راوێژكاریهكان بۆ ئاماده كردنی راپۆرتهكانی خهملاندنی كاریگهری ژینگهیی و ئهنجامدانی لێكۆلینهوهو شیكاری و پێوانهكان له بوارهكانی پاراستنی ژینگه بهپێی ئهو مهرجانهی وهزارهت دیاریان دهكات وئهمهش به ڕێنمایی دهردهچێت . شازدهم: دانانی بنهماكانی سهلامهتی بۆ چارهسهركردنی پاشماوهو زبڵ و خاشاك و ماددهی زیانبهخش و ترسناك .
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم:1-فێركردنی گشتی و نهوجهوانان لهم دهه پلهی سهرهكی خۆی دهنوێنی:أ-پلهی فێركردنی سهرهتایی.ب-پلهی فێركردنی ئامادهیی.2-پلهی فێركردنی ئامادهیی دابهش دهكرێته سهر دوو ئاست:أ-ئاستی خوێندنی ناوهندی.ب- ئاستی خوێندنی ئامادهیی.3-باخچهی مندالان پێش پلهی فێركردنی سهرهتایی دێ ورێ خۆشكهره بۆی.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم:ماوهی خوێندنی سهرهتایی شهش ساڵه و ماوهی خوێندنی ئامادهیی شهشه ساڵه، بۆ خوێندنی ناوهندی، سێ یهكی تریش بۆ خوێندنی ئامادهیی یهك له دوای یهك. ههر وهكو وهزارهتی پهروهرده بۆی ههیه قوتابخانهی سهرهتایی كه ماوهی كهمتربێ بۆ ئهوانه بكاتهوه كه له تهمهنی خوێندنی سهرهتاییدا و لێ ی دواكهوتوون تهمهن له (10-15) دهشگونجێ یهك قوتابخانه تهنیا بهشیك له پلهیهكی خوێندن بگرێتهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم:1-خوێندنی سهرهتایی و گشتی یهك جۆر دهبێ بۆ ههمووان و توانا وهبهر منداڵان دهخاتە هۆیه سهرهكییهكانی زانست و بنچینهكانی رۆشهمبیری فێر بن.2-خوێندنی ئامادهیی رێ بۆ نهوجهوانان خۆش دهكا كه بههره و ئارهزووی خۆیان دهستنیشان بكهن و پهرهیان پێبدهن و له رۆشنبیری قووڵ ببنهوه پله به پله پسپرایهتی له بوارهكانی زانست وهربگرن و راهێنان لهسهر جێ بهجێ كردنیان بكهن تا به كردهوه له ژیانیان بهكاریان بهێنن و درێژه به خوێندنی باڵا بدهن، لهگهل بایهخدانێكی تایبهتیدا به باڵا دهستهكان.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم:وهزارهت پۆل و قوتابخانه بۆ كهم-ئهندامان (المعوقین) ئهكاتهوه به شێوهیهك كه به گوێرهی شێوازی زانستی نوێ چاودێری بكرێن.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم:1-فێركردن له پلهكانی سهرهتایی و ئامادهیی بهجۆره جیاوازهكانیهوه له قوتابخانه رهسمییهكاناد به خۆرایین، ههر هكو پهیمانگا و ئهو مهلبهنده رهسمیانهش كه له ماددهی دوازده ئهم یاسایهدا هاتووه.2-فێركردن له پلهی خوێندنی سهرهتاییدا ئیلزامییه.
ثانياً
ثانياً – تنتهي المدة المحددة بطلب الشركاء من اللجنة المختصة لإزالة التفتت الواردة في الفقرة (ثالثاً) من المادة الثالثة من القانون المذكور بتاريخ 27 – 5 – 1984.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: دهزگا بۆی ههیه لهو شوێنانهی كه لقی فهرمانگهی خۆی تێدا نییه، دابهش كردنی مووچهی خانهنشینان بهسهر ئهوانهی كه دهیان كهوێ به فهرمانگهی تایبهتی نێو یهكهكانی بهرێوهبردن له سنوری خۆیدا بسپێرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم:ـ مادده له ماددهی دووهم بڕگه(ا) له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه:ـ یهكهم:ـ سهرۆكی ئهنجومهن و جێگرهكهی و سكرتێرو ئهندام لهكاتی تهواوبوونی ئهندامیهتی یان نهتوانینی جێبهجێ كردنی كارهكهی یان نهمانی ئهندامیهتیهكهی(80%)ی سهرجهم مووچهو دهرمالهی مانگانهی هاوهڵهكانی كه بهردهوامن له ئهنجومهن وهردهگرێت ههروهها دوای كۆچی دواییشی پاشهواری شایسته ههمان رێژه وهردهگرن. دووهم:ـ ئهو ئهندامهی ئهنجومهن كهواز دێنێ ئهو مووچهیهی خانهنشینی وهردهگرێ كه له بڕگه(یهكهم)ی سهرهوهدا هاتووه، ئهگهر چوار دهورهی بهستنی ئهنجومهن به سهر ئهندامیهكهیدا رهت بووبێ و 60% ی كۆی مووچهو دهرماڵهی مانگانهی ئهوههواڵانهی وهردهگرێ كه له ئهنجومهندا بهردهوامن. ئهگهر بهسهر ئهندامییهكهیدا كهمتر لهو ماوهیه رهت بووبێ. ههروهها له كاتی مردنیشیدا پاشهوارهكانی(خلف) ههمان رێژه وهردهگرن.
ماددهی سێزدهیهم
ماددهی سێزدهیهم: ئهنجومهن ئهم پسپۆریانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: 1. كاركردن له پێناو هێنانهدی ئامانجهكانی سهندیكا. 2. پێشكهش كردنی پێشنیارهكان دهربارهی ههمواركردنی یاسای سهندیكا. 3. جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی. 4. دامهزراندنی كارمهندان له سهندیكاداو دیاری كردنی كرێكانیان. 5. چاوپێخشاندن به داواكارییهكانی چوونه ناو سهندیكا و بڕیاردانی قبووڵ كردنی ئهندامان. 6. دیاری كردنی ئهوهی نوێنهرایهتی سهندیكا دهكا له لیژنه رهسمییهكان و ئهوانهی تر له بارێك دا كه نهقیب نوێنهرایهتی نهكا. 7. ههواڵهكردنی ئهو كێشهو شكاتانهی كه بۆی دێن بۆ لیژنهی بهرزهفتی. 8. بهشداری كردن له پێشكهشكردنی پێشنیارهكان له بارهی تهشریعهكان و پلانهكان و بهرنامه تهندروستیهكان له ههرێمدا. 9. ئامادهكردنی بودجهی ساڵانه و دامهزراندنی ژمێریارێكی یاسایی بۆ ووردكاری كردنی حسابكاری دوماهی. 10. خۆئامادهكردن بۆ ههڵبژاردن. 11. تهماشاكردنی دهست له كار كێشانهوهی نهقیب یان بریكارهكهی یان ههر ئهندامێكی ئهنجومهن یان لیژنهكانی سهندیكا. 12. دامهزراندن و بهرێوهبردنی یانهكانی سهندیكا به گوێرهی یاسای بهرێوهبردنی كۆمهڵهكان. 13. پێدانی ههندێ له دهسهلاتهكانی خۆی به نهقیب یا سهرۆكی لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا. 14. سهرف كردنی خهرجییه پێویستییهكان. 15. بڕیار به زۆرینهی دهنگی ئامادهبوان دهردهچێ، له كاتی یهكسان بوونی دهنگهكانیش بهو لایهنه دا دهلهنگێ كه نهقیبی تێدایه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ماددهی بیستهمی یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو ئهمهی خوارهوه له جێگای دادهنرێ: یهكهم: پارێزهر بۆی ههیه بۆ پاراستنی خاوهن وهكالهتهكه ههر رێگایهكی یاسایی بگرێته بهر كه خۆی به شایانی بزانێ و، ههر شتێكیش له سكاڵانامهی دهعواكهدا بنووسێ یان له مورافهعهدا بڵێ و بنووسێ كه ئیلتیزامی مافی دیفاعی تێدا بێ بهرپرس نابێ. دووهم: پێویسته پارێزهر لهلایهن دادگان و لایهنگهلی لێ پێچینهوهو دایهرهكانی ههرێم و مهرجهعهكانی دیكهوه رێزی لێ بگیرێ و بایهخی شیاو به پلهو پایهی پارێزهریی پێ بدرێ. ئهو لایهنانه پێویسته ئاسانكاریی زهروورو ئوسوڵیی كه بۆ ئهنجامدانی پیشهكهی پێویسته بوَى فهراههم بكهن و ناشێ داواكاریه نووسراوهكانی پشت گوێ بخهن و، پێویسته لهسهریان دادگاكان و لایهنه دادگاییهكانی لێ دهرچێ. له ماوهی ئهو پهڕی یهك ههفتهدا (كه له رۆژی تۆمار كردن و وهرگرتنی داواكارییه نووسراوهكانییهوه دهست پێ دهكا) سهیری بكهن و بیبڕنهوه، خۆ ئهگهر هات و لهو ماوهیهدا نهبڕدرایهوه، ئهوه لهو بارهدا پارێزهرهكه پێویسته سهندیكای لێ ئاگادار بكات. سێیهم: پێویسته لهسهر دادگاكان و لایهنهكانی لێ پێچینهوه رێگا بدهن به پارێزه، پێش ئهوهی وهكالهتهكه وهربگرێ فایلی دهعواو ئهوڕاقی لێ پێچینهوه بخوێنێتهوهو سهیری ههموو شتێك كه پێوهندیی بهو مهسهلهیهوه ههیه كه دووی كهوتووه، ههروهها پێویستیشه لهسهریان كه رێگای بدهنێ له لێ پێچینهوهی سهرهتاییدا یان لة ههر ئیجرایهكی یاسایی دیكهدا ئاماده ببێت. چوارهم: ناشێ كتێبهكانی پارێزهرو كهلوپهلی نووسینگهكهی دهستی بهسهردا بگیرێ و بفرۆشرێت.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: دهبێ ئهو كهسهی داوای به ناوكردنی نیشتهجێبوون دهكات هیچ شوقه، یان خانوویهكی نیشتهجێبوونی سهربهخۆی بهناو نهبێت و سوودمهند نهبووبێت له: یهكهم: هیچ پرۆژهیهكی نیشتهجێبوونی دیكه له ههرێمدا. دووهم: ئهو سولفهی خانووبهرهی حكومهتی ههرێم داویهتی.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم:وهزارهت پێك دێت له:1-دهزگای مهڵبهندی وهزارهت.2-بهرێوهبهرایهتیه گشتییهكانی پهروهرده له پارێزگای ههرێمی كوردستانی عێراق دا.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سی و چوارهم:
ماددهی سی و چوارهم: یهكهم: پێویسته له سهر گشت وهزارهت و فهرمانگهی گرێنهدراون به وهزارهت خهرجیهكانی بهگهڕخستن و وهبهرهێنان بهسهر پارێزگاكانی ههرێمدا دابهش بكهن لهگهڵ ڕهچاوكردنی چڕی دانیشتووانی ههر پارێزگایهك و ئهو ناوچانهی زیاتر زیانیان بهركهوتووه له دوای دورخستنهوهی خهرجیهكانی ناوهندیی وهزارهت. دووهم: پێویسته له سهر سهرجهم پارێزگاكان ههماههنگی بكهن لهگهڵ وهزارهت و لایهنی گرێنهدراون به وهزارهت بۆ جهختكردن له جێبهجێكردنی بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیه له رێكهوتی جێبهجێكردنی كردارهكیی بودجهدا. سێیهم: پێویسته له سهر دیوانی چاودێریی دارایی ههرێم داوا بكات لهو دهسته چاودێرییانهی پێیهوه لكاون و له پارێزگاكانی ههرێم بوونیان ههیه دڵنیابن له جێبهجێكردنی بڕگهی (یهكهم)ی سهرهوهی ئهم ماددهیه له رێكهوتی جێبهجێكردنی كردارهكیی بودجهدا.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: بڕگهی (چوارهم) له ماددهی بیست و پێنج ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: چوارهم: پێویسته لةسةر لایهنه ناوبراوهكانی بڕگه (یهكهم)ی سهرهوه رێژهی (10%)ی مزوكرێی راوێژكاریی پارێزهر دابشكێنن و پارهكه ههواڵهی سهندیكا بكهن تا به داهاتی خۆی تۆماری بكات، به مهرجێ ساڵی له (250) دوو سهدو پهنجا دینار كهمتر نهبێت.
ماددهی یهكهم:ـ
ماددهی یهكهم:ـ مادده له ماددهی دووهم بڕگه(ا) له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه:ـ یهكهم:ـ سهرۆكی ئهنجومهن و جێگرهكهی و سكرتێرو ئهندام لهكاتی تهواوبوونی ئهندامیهتی یان نهتوانینی جێبهجێ كردنی كارهكهی یان نهمانی ئهندامیهتیهكهی(80%)ی سهرجهم مووچهو دهرمالهی مانگانهی هاوهڵهكانی كه بهردهوامن له ئهنجومهن وهردهگرێت ههروهها دوای كۆچی دواییشی پاشهواری شایسته ههمان رێژه وهردهگرن. دووهم:ـ ئهو ئهندامهی ئهنجومهن كهواز دێنێ ئهو مووچهیهی خانهنشینی وهردهگرێ كه له بڕگه(یهكهم)ی سهرهوهدا هاتووه، ئهگهر چوار دهورهی بهستنی ئهنجومهن به سهر ئهندامیهكهیدا رهت بووبێ و 60% ی كۆی مووچهو دهرماڵهی مانگانهی ئهوههواڵانهی وهردهگرێ كه له ئهنجومهندا بهردهوامن. ئهگهر بهسهر ئهندامییهكهیدا كهمتر لهو ماوهیه رهت بووبێ. ههروهها له كاتی مردنیشیدا پاشهوارهكانی(خلف) ههمان رێژه وهردهگرن.