المواد القانونية

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: بوه‌ردان به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن، یه‌كه‌ یه‌كه‌و له‌سه‌ر خواستی سه‌رۆك ده‌بێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و وه‌زیره‌كان، دوای باوه‌رپێدانیان له‌ لایه‌نی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانه‌وه‌، له‌به‌ر ده‌میدا ئه‌و سوێنده‌ ه‌دهخۆن: (به‌ خوای گه‌وره‌ سوێند ده‌خۆم كه‌ به‌ دلسۆزی یه‌وه‌ پارێزگاری له‌ یه‌كێتی گه‌ل و خاكی كوردستانی عێراق بكه‌م و رێز له‌ یاسا ره‌چاو كراوه‌كانی بگرم).

یەکەم

یەکەم:جەژنی سەری سالی ئێزدی کە یەکەم چوارشەممە لە مانگی نیسانە بە گوێرەی سالنامەی ڕۆژهەڵات ،بە پشووی فەرمی بۆ هەرێمی کوردستانی -عێراق دادەنرێت.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: كاركردن به‌ حوكمی بڕگه‌ (2) له‌ مادده‌ی حه‌وته‌م له‌م یاسایه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: 2- دادوه‌ر بۆی هه‌یه‌ ڕێگه‌ بدات به‌یه‌ك له‌ دوو هاوسه‌ره‌كان گه‌ر نه‌خۆشی ئه‌قڵی هه‌بێ هاوسه‌رگیریی بكات ئه‌گه‌ر به‌ ڕاپۆرتی لیژنه‌ی پزیشكی تایبه‌تمه‌ند ده‌ركه‌وت هاوسه‌رگیرییه‌كه‌ی زیان به‌ كۆمه‌ڵگا ناگه‌یه‌نی و له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیه‌تی به‌مه‌رجێك هاوسه‌ره‌كه‌ی دیكه‌ی به‌ روونی و به‌ نووسین رازی بێ له‌ كاتی گرێبه‌ندیی هاوسه‌رگیرییه‌كه‌یدا.

یه‌كه‌م

یه‌كه‌م: چاوپێداخشاندنه‌وه‌ به‌ پڕۆژه‌ی ده‌ستوری هه‌رێمی كوردستان – عیراق كه‌ به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان – عیراق ژماره‌ (26) له‌ (7/11/2002) ده‌رچووه‌.

یەکەم

یەکەم: کردەوەکانی ئەنفال وبەکارهێنانی چەکی کیمیاویی کە دەرهەق بەگەلی کورد ئەنجامدراوە، تاوانی کۆمەڵکوژی(جینۆساید)ن بۆیە رۆژی چواردەم لەمانگی نیسانی هەموو ساڵێت(41/4) بەرۆژی بەرزراگرتنی یادەوەری کارەساتی کردەوەکانی ئەنفال دەرهەق بەگەلی کوردستان-عێراق دەستنیشان دەکرێ.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌گه‌ر پایه‌ی نه‌قیب چۆڵ بوو، جا به‌هه‌ر هۆیه‌ك بێت ئه‌وا جێگره‌كه‌ی شوێنی ده‌گرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ ماوه‌ و ئه‌گه‌ر جێگری نه‌قیبیش شوێنی چۆڵ بوو، ئه‌وا له‌م باره‌دا سكرتێر جێی نه‌قیب ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م:

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: نابێ ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و ئه‌ندامێتی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات) یاخود هه‌ر لیژنه‌یه‌كی دیكه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ كۆ بكرێته‌وه‌.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: 1/نابێ موڵك وماڵی سه‌ندیكا ده‌ستی به‌سه‌ردا بگیرێت یا بفرۆشرێ، ته‌نیا مه‌گه‌ر قه‌رزه‌كه‌ له‌ جیاتی نرخی موڵك وماڵه‌كه‌ بێت. 2/به‌ ئاماده‌بوونی نه‌قیب یا جێگره‌كه‌ی یاخود سه‌رۆكی لق یان ئه‌وه‌ی نوێنه‌رایه‌تیان ده‌كا نه‌بێ، نابێ باره‌گای سه‌ندیكا یاخود باره‌گای لقه‌كانی بپشكندرێن. 3/هه‌ر ده‌ست درێژییه‌ك بكرێته‌ سه‌ر ئه‌ندام له‌ كاتی ئه‌نجامدانی ئه‌ركه‌كه‌ی یاخود به‌هۆی ده‌ستدانه‌ پیشه‌كه‌ی ده‌ست درێژیكه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و كاره‌ی سزای ئه‌و كه‌سه‌ی به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنرێ كه‌ ده‌ستدرێژی كردبێته‌ سه‌ر فرمانبه‌رێ له‌ كاتی فرمانه‌كه‌یدا. 4/پێویسته‌ ده‌سته‌ڵاتی لێكۆڵینه‌وه‌ به‌ر له‌ هه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی له‌گه‌ڵ ئه‌ندام دا له‌سه‌ر تاوانی نه‌بینراو، ئاگاداری سه‌ندیكا بكاته‌وه‌، پێویسته‌ سه‌ندیكاش له‌کاتێ لێكۆڵینه‌وه‌دا نوێنه‌ری خۆی بنێرێ. 5/ئه‌ندام له‌ ژووری به‌كرێی پله‌ یه‌كی ده‌زگا ته‌ندروستییه‌كان وحكومه‌تییه‌كان وپه‌یمانگا هونه‌رییه‌كان چاره‌سه‌ر ده‌كرێ وله‌ كرێدان ده‌بووردرێ، به‌ڵام حه‌قی ماندووبوونی پزیشك ونه‌شته‌رگه‌ره‌كان له‌ لیستی حیساب له‌ كاتی نووستنی ئه‌ندام له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌هلی وچوونه‌ عیاده‌ی تایبه‌تی دا ده‌شكێنرێ.

ماده‌ی شانزده‌یه‌م

ماده‌ی شانزده‌یه‌م: هه‌ر وه‌زیرێك كه‌ ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی نییه‌ بۆی هه‌یه‌ له‌ هه‌ر كۆبونه‌وه‌یه‌كدا ئاماده‌ی ببێ، بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانی هه‌بێ.

مادده‌ی سی و چواره‌م:

مادده‌ی سی و چواره‌م: هه‌ر كه‌سێك له‌ وانه‌ی ئه‌ندام نه‌بن له‌ سه‌ندیكا یا قه‌ده‌غه‌ كرابن له‌ ئیش كردن و ئه‌و پیشه‌ یه‌ ده‌ست بداتێ، ئه‌وا سزا ده‌درێت به‌ غه‌رامه‌یه‌كی وا كه‌ له‌ پێنج سه‌د دینار پتر نه‌بێت، ئه‌وه‌ش ئه‌و كه‌سه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ پیشه‌كه‌ی له‌ یه‌كێك له‌ رێكخراوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌كان دا ده‌ست بداتێ.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م:

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ ئه‌مانه‌ بكات: 1. ده‌رهێنانی پێره‌و و رینمایی بۆ ئاسان كردنی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 2. پێشنیاز و ئاماده‌ كردنی پرۆژه‌ یاسای خانه‌نشینی هونه‌رمه‌ندان.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م:

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: ئه‌ندام ده‌بێ ئه‌م مه‌رجانه‌ی لێ بێته‌ دی: 1. ده‌بێ هاولاتی هه‌رێم بێ و تێیدا نیشته‌جێ بێ. 2. به‌ تاوانێكی ناسیاسی یان كه‌تنێكی ئابروبه‌ر حوكم نه‌درابێ. 3. ده‌بێ خودان بڕوانامه‌یه‌كی هونه‌ری بێ له‌ كۆلێج یا په‌یمانگایه‌كی هونه‌ری كه‌ به‌ ره‌سمی دانی پێدانرابێت. یان به‌ڵگه‌ نامه‌یه‌كی هونه‌ری له‌ باره‌ی پسپۆریه‌كه‌ی له‌ په‌یمانگایه‌كی هونه‌ری كه‌ به‌ ره‌سمی دانی پیدانرابێ پێشكه‌ش بكا به‌ مه‌رجێك ماوه‌ی خوێندنی له‌م په‌یمانگایه‌ له‌ دوو ساڵی به‌رده‌وام كه‌متر نه‌بێ له‌گه‌ڵ كاركردنی هونه‌ری له‌ یه‌كێك له‌ رێكخراوه‌ جه‌ماوه‌ریه‌كاندا له‌ بواری پسپۆریه‌كه‌یدا بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو ساڵ كه‌متر نه‌بوبێت لایه‌نێكی پسپۆر پشتگیری بكات. 4. یاخود ئه‌و كاره‌ هونه‌ریییه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام كردبێت كه‌ ئه‌م یاسایه‌ بڕیاری له‌سه‌ر داوه‌. بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێت و لایه‌نێكی ره‌سمی یان ئه‌هلی تایبه‌تمه‌ند پشتگیری بكات.

مادده‌ی سی و سێ یه‌م:

مادده‌ی سی و سێ یه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا پشتگیری شیاوی ئه‌ندام ده‌كات له‌ رووی داراییه‌وه‌ له‌م دوو باره‌دا: 1. له‌و كاته‌ی كه‌ ئه‌ندام كه‌فاله‌تی دارایی هاوسه‌ر و منداڵ و دایك و باوكی و براكانی بكات. 2. له‌و كاته‌ی كه‌فاله‌تی دارایی خه‌ڵكی دیكه‌ بكات به‌ مه‌رجێك له‌ پێنج هه‌زار دینار پتر نه‌بێت.

مادده‌ی چوارده‌

مادده‌ی چوارده‌: 1. هه‌ر ئه‌ندامێ به‌ بڕیاری زه‌پتی پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ كرابێ، ناشێ له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی هه‌یئه‌ی گشتیدا به‌شدار بێت. 2. له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی هه‌یئه‌ی گشتیدا بڕیاره‌كان به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگ ده‌رده‌چن و، ئه‌گه‌ر دوولای ده‌نگ یه‌كسان بوون، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، ده‌نگی نه‌قیب بۆ كام لایان بێ هی ئه‌و لایه‌یه‌.

سێیەم

سێیەم: پێویستە وەزیری ئەوقاف و كاروباری ئیسلامی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بخاتە بەركار.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م : وه‌زاره‌ت له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م:وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ وبه‌رپرسه‌ له‌ به‌ڕێوه‌بردنی كاره‌كانیاندا وسه‌رپه‌رشتی وچاودێری كردنی چاڵاكیه‌كانی و له‌وه‌وه‌ ئه‌و بڕیارو فه‌رمان ورێنماییانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌ندیان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت وپێكهاته‌كانی وده‌سه‌ڵات وهه‌موو كاروباره‌ هونه‌ری و دارایی وكارگێری ورێكخستن وبه‌ پێی حوكمه‌كانی یاسا هه‌یه‌ وله‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌رپرسه‌ به‌و ناوه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ له‌و ئه‌نجومه‌نه‌دا وبۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی بدات به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت یا به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان یاخود هه‌ر كه‌سێكی له‌ وه‌زاره‌تدا به‌ شیاوی ده‌زانێ. دووه‌م : بریكاری وه‌زاره‌ت : یارمه‌تی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاڕاسته‌كردنی كاروباری وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری وه‌زارت له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌درێ و ده‌بێ بڕوانامه‌ی پسپۆڕی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت و خاوه‌ن شاره‌زایی كارامه‌یی بێت له‌ كاره‌كه‌یدا. سێیه‌م : نووسینگه‌ی وه‌زیر : فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌ڕێوه‌ی ده‌بات به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. چواره‌م : نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت : فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێت و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. پێنجه‌م : ڕاوێژكاران : ژماره‌یان له‌ چوار ڕاوێژكار زیاتر نابێ و ده‌بێ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیان هه‌بێت خاوه‌ن شاره‌زایی و كارامه‌یی بن له‌ كاره‌كانیاندا. شه‌شه‌م :به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری كارگێڕی و دارایی : به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ هه‌بێت و خاوه‌ن شاره‌زایی و كارامه‌یی و پسپۆڕ بێت. حه‌وته‌م : به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری ته‌ندروستی : پزیشكێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ ده‌بێ خاوه‌ن شاره‌زایی و كارامه‌یی بێت له‌ كاره‌كه‌یدا. هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پلان دانان وفێركردنی ته‌ندروستی: پزیشكێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات وده‌بێ خاوه‌ن شاره‌زایی كارامه‌یی بێت له‌ كاره‌كه‌یدا. نۆیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌راییه‌تیه‌ گشتیه‌كانی ته‌ندروستی له‌ پاریزگاكانی هه‌رێم دا: هه‌ر یه‌ك له‌وانه‌ پزیشكێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات وده‌بێ خاوه‌ن شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت له‌ كاره‌كه‌یدا.

مادده‌ی سی پێنجه‌م

مادده‌ی سی پێنجه‌م: نه‌قیب وجێگری نه‌قیب ئه‌گه‌ر له‌ شوێنی نەقيب كاری بینی له‌ سه‌رپێچی كردنی هه‌ر به‌رزه‌فتیه‌ك كه‌ له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌وه‌ په‌یدا بووبێ، ئیجرائاتی یاساییان ده‌رهه‌ق ده‌كرێ له‌به‌رده‌م لیژنه‌ی به‌رزه‌فتیدا، هه‌واڵه‌ كردنیشیان بۆ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی گشتییه‌وه‌ ده‌كرێ.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا به‌ ئاماده‌ كردن و ده‌رهێنانی په‌یره‌وی ناوخۆی سه‌ندیكا هه‌ڵده‌ستێ بۆ ئاسانكردنی جێببه‌ جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

دووەم

دووەم: پێویستە ئەنجوومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندی دارەکان ئەم بریارە جێبەجێ بکەن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة