المواد القانونية
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه لهرۆژی دهرچوواندنیهوه جێبهجێ دهكرێ و لهرۆژنامهی فهرمی (وهقائعی كوردستان) بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه بۆ خواستهكانی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1--ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزارهت: وهزارهتی دادی ههرێم. 3-وهزیر: وهزیری دادی ههرێم.
ماددهی دووهم: وهزارهت به پێی ئهو یاسایه ئهركهكانی بهجێ دێنێ بۆ بهدیهێنانی دادوهری له رێگهی پهرهپێدان و بهكارخستنی یاساكان و رێزگرتن له ناوهرۆكهكانی دهقاو دهق به شێوهیهك كهسهر بهخۆی قهزا (القچاء) و پارێزگاری كردن له مافهكانی مرۆڤ و بهلێن و اوهرنامه نێو دهوڵهتی یانهی پهیوهندی یان پێیانهوه ههیه.
ماددهی سێ یهم: وهزیر سهرۆكهی باڵای وهزارهت و بهرپرسیاره له رێنوێنی كردنی كارهكانیدا و لهوهوه بڕیار و رێنمایی و فهرمانهكانی سهبارهت ئهركهكاكنی وهزارهت و دام و دهزگاكانی و گشت گكارو باره ئیداری و هونهریهكان له چوار چێوهی ئهم یاسایه و یاسا كارپێكراوهكانی تردا له بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهرپرسیاره بهو مانایانهی كه ئهندامێكی هاوبهشێتی.
ماددهی بیست و پێنج: 1/كاروباری سهندیكا، له پارێزگهكاندا، لیژنهی لقی پارێزگهكه بهڕێوهی دهبات. 2/لێژنهی لق له سهرۆك و دوو ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه ههر سێ ساڵ، جارێ، به دهنگدانی نهێنی ههڵبژێردرێن، بهمهرجێ پیشهكهیان بۆ ماوهیهك ههڵسوڕاندبێ له (3) ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی شهشهم: وهزیری داد بۆی ههیه دهسهڵاتی دادنووس بداته لێكۆڵهری داد یان یاریدهدهری دادگهریی له نێوان كارمهندانی وهزارهتهكهی به مهرجێك ماوهی پیادهكردنیان بۆ كاری یاسایی له دوو ساڵ كهمتر نهبێت.
ماددهی بیست و چوار: بڕیارهكانی لێژنهی زهپتی، ئهوهیان له باردا ههیه، له ماوهی (30) رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا تانهی لێ بدرێ، ئیدی بڕیاری ئهم دادگایه به یهكجاری دهیبڕێنێتهوه.
ماددهی حهوتهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكرێت.
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له دوای نهوهت رۆژ له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)دا، جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی دوازدهیهم: ئهنجوومهنی زانكۆ ئهم تایبهتكاریانه بهجێ دێنێ: 1-تایبهتكارییه زانستییهكان: أ-بڕیار لهسهردانی نهخشهی وهرگرتن بۆ خوێندنی سهرهتایی له كۆلێجهكاندا. ب- بڕیار لهسهردانی نهخشهی لێكۆلینهوهی زانستی كۆلێجهكان و ئهو مهڵبهنده زانستیانهی پێ یانهوه بهندن. ج- بڕیار لهسهردانی نهخشهی دابینكردنی پێویستییهكانی خوێندن. د- بڕیار لهسهردانی نهخشهی كردنهوهی بهش و لق و مهڵبهنده زانستییهكان. ه- بڕیار لهسهردانی باسهكانی خوێندن دابهشكردنیان بهسهر ساڵهكانی خوێندن له كۆلێجهكاندا. و- بڕیار لهسهردانی نهخشهی دابینكردنی ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه. ز-بهخشینی پلهی زانستی به ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه. ح- بڕیار لهسهر دانی جێبهجێ كردنی نهخشه و وهرگرتن بۆ خوێندنی باڵا. گ-بهدوا داچوونی ههڵسهنگاندنی ئهندامی دهستهی دهرس وتنهوه. ی- بڕیار لهسهر دانی بهرنامهكانی خوێندن و دهسكاریكردنیان به مهبهستی چهسپاندنی باری زانستی. 2-تایبهتكارییه ئیدارییهكان أ-بڕیار لهسهر دانی نهخشهی پهیوهندی یه دوو قۆلیهكانی رۆشنبیری لهگهڵ زانكۆ و دهزگا زانستییهكانی دهرهوهی ههرێمدا و جێبهجێ كردنیان. ب-بهلێنی بهستن له گهل ئهندامه بیانیهكانی دهستهی دهرس وتنهوه و هونهر كاراندا. ج-دامهزراندنی ئهوانهی دهرس دهلێنهوه له خاوهنانی باوهرنامهی دكتۆرا و ماجستێر و هاوتاكان. د-پهسهند كردنی (ئیفاد و ئیعاره)و مۆڵهتی خوێندن له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا. ه-بریاردان جێبهجێ كردنی نهخشهی راعێنان و مهشق پێ كردنی كارگێلاانی زانستی و بهرێوهبردن. و-برشیار لهسهر دانی جێبهجێ كردنی نهخشه (میلاك)زانستی بهرێوبهرێتی كۆلێج و مهڵبهندی زانستییهكان. 3-تایبهتكارییه داراییهكان: أ-بریار لهسهر دانی جێبهجێ كردنی نهخشهی بووجهی ساڵانه و بهرنامهی (استمرار)و نهخشه (استپمار)راستهوخۆ به رێكخستن لهگهڵ لایهنه پهیوهندارهكان له ههرێمدا. ب-سهلماندنی بریارهكانی لیژنه تایبهتییهكانی سهبارهت به كوژاندنهوه (شگب)و نرخاندن و بهكرێدان و فرۆشتنی مال و موڵكی گوازراوه و نهگوازراوهی زانكۆ. ج-بڕیار لهسهردانی دوا حیساب (الحساب الختامی). 4-ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به سهرۆكی زانكۆ بسپێرێ.
ماددهی سیازدهیهم: دهببێ ئهوهی به سهرۆكی زانكۆ دادهمهزرێ باوهرنامهی دكتۆرای ههبێ و له پلهی پرۆفیسۆر یاریدهدهری پرۆفیسۆردابێ و خحمهتی له ده ساڵ كهمتر نهبی ئهوهوی دوای ههڵبژاردنی له لایهن ئهو ئهندامانهی دهستهی دهرس وتنهوه له زانكۆدا كه له پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهر و بهرهوژوودان و دامهزراندنیشی به بڕیاری لایهنی پهیوهندار و به پێی یاسا رهژاوكراوهكان و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ.
ماددهی دووهم: ئامانجی ئهم یاسایه ئهمانهی خوارهوهیه: یهكهم: پاراستنی سهلامهتیی رێگا گشتییهكان و پرد و یهكتربڕ و تونێلهكان و چاككردنهوهیان و نههێشتنی دهست درێژی بۆ سهریان. دووهم: دیاركردنی قهدهغهكراوهكانی رێگا گشتییهكان و پرد و یهكتربڕ و تونێلهكان و، رێكخستنی بهكارهێنانیان. سێیهم: دیاركردنی قورسایی میحوهری لۆریهكان و خێرایی و مهودای ئهو ئۆتۆمبیلانهی كه رێگا گشتییهكان بهكاردههێنن. چوارهم: ئاسانكردنی رێكارهكانی دهستبهسهر داگرتنی ئهو زهویانهی كه رێگا گشتییهكان و پرد و یهكتربڕ و تونێلیان پێدا دهڕوات و به موڵكردنیان و، رێكخستنی رێكاری خهمڵاندنی بهشهكانی تری له دامهزراو و چێنراو و زهرعات و، چۆنیهتی قهرهبووكردنهوهیان. پێنجهم: رێكخستن و مۆڵهت پێدانی بنیادنانی ئهو دهمهزراوانهی كه خزمهت به رێگا گشتییهكان دهگهیهنن و، دیاری كردنی دووراییان لهو رێگایانهوه. شهشهم: رهزامهندی پیشان دان لهسهر پڕۆژهكانی تری دهرهوهی سنووری دهسهڵاتی سهرۆكایهتی شارهوانییهكان و بهڕێوهبهرایهتییهكانی شارهوانی. حهوتهم: رێكخستن و پێدانی مۆڵهت و دانانی هۆكارهكانی ریكلام كردن و راگهیاندن لهسهر رێگا گشتییهكان.
ماددهی حهڤدهیهم: ههر كۆلێجێك عهمید سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ باوهرنامهی دكترای ههبێ و له پلهی پرۆفیسۆر یا پرۆفیسۆری یاریدهدهر دابێ و خزمهتی زانكۆیه به لایهنی كهمهوه حهوت ساڵ بێ، ئهمه ئهمه دوای ههڵبژاردنی له لایهن ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه له كۆلێجدا لهوانهی له پلهی مامۆستا (مدرس) و بهرهو ژووردان و دامهزراندنیشی به بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران لهسه پێشنیازی ئهنجومهن و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ و ئهم تایبهتكاریانه بهجێ دێنێ: 1-تایبهتكارییانه زانستییهكان أ-چاودێریكردنی رهوتی خوێندنی سهرهتایی باڵا چهسپاندنی بهردهوامی باری فیكری و پهروهردهیی و زانستی. ب-سهلماندنی پێشنیازهكانی بهش و لقهكان. ج-پهسهند كردنی دابهشكردنی باسهكانی خوێندن و یهكه وهرزییهكان (الوحدات الفصلیه) بهسهر ئهندامانی دهستهی دهرس ووتنهوه و موحازیرهكاندا و پێكهێنانی لیژنهكانی لێدوانی نامهكان و دیاری كردنی كاتهكانیان. د-بهجێ هێنانی گشت ئهو رێنمایی و پهیرهوانهی سهبارهت به رێكخستنی كاروباری زانستی و پهروهرده دهرچوون و ئهو بڕیارانهش له ئهنجومهنی كۆلێجهوه دهركراون. تایبهتكارییه ئیداری و داراییهكان: أ-به جێهێنانی ئهو یاساو پهیره و رێنمایانهی پهیوهندیان به كاروباری ئیداری و داراییهوه ههیه. ب-پهسهند كردنی پێشنیازهكانی ئهو لێژنانهی له كۆلێجدا پێك هاتوون. ج-پهسهند كردنی ناونووسی قوتابیان بۆ خوێندنی سهرهتایی و باڵا. د-پهسهند كردنی كرین و هێنان (استراد)ی كهلو پهلی تاقیگهی و پێویستییهكانی تر و گۆڤار و كتێب. ه-پهسهند كردنی بهخشینی خهڵات به كهسانی دهرهوهی زانكۆ لهسهر راهێنان دهرس وتنهوه له كۆلێجدا و سهرپهرشتی كردنی نامهكان و بهشداربوون له لیژنهكانی تاقیكردنهوهی سهرهتایی لیژنهكانی لێدوان به پێی یاسا رهچاوكراوهكان. و-پهسهند كردنی گۆرینی ناونیشانی هونهری ئیداری له چوارچێوه (میلاك)ی سهلمێنراوی كۆلێجدا و به پێی حوكمی یاسا پهیره و رێنماییهكانی. ز-رێككهوتن لهسهر گواستنهوه و تهنسیب كردنی كارگهران له ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه و هونهری ئیدارییهكان له سنووری كۆلێج و فهرمانگهكانی زانكۆدا دوای سازكاری (تنسیب) له نێوان ههردوو لای گواستنهوهكهدا به مهرجێ له لایهن سهرۆكایهتی زانكۆوه پهسهند بكرێ.
ماددهی بیست وسێ: لیژنهی زهپتی دهتوانێ ههر سزایهك لهم سزایانهی خوارهوه بدا: 1/به ئاگاهێنانهوه (الفات النظر) 2/ئینزار 3/قهدهغهكردن له ههڵسوڕاندنی پیشه بۆ ماوهی شهش مانگ.
ماددهی بیست: ئهنجومهنی سهندیكا ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1/ئامادهكردن و تهسدیقكردنی بودجهی ساڵانه و حسابكاریی كۆتایی. 2/به پێی ماددهی سێیهمی ئهم یاسایه، بۆ وهدیهانينی ئامانجهكانی سهندیكا كۆشش دهكا. 3/پێشنیار لهبارهی ههمواركردنی یاسا و پێڕۆی سهندیكاوه پێشكهش به دهستهی گشتی دهكا. 4/ههموو بڕیارهكانی دهستهی گشتی دهخاتهكار. 5/كارگوزارهكانی سهندیكا دادهمەزرێنێ وكرێیان دیاری دهكات. 6/سهیری داوا كارییهكانی ئینتما دهكا و، وهرگرتنی ئهندام و بهشداربووهكانیش ئیقرار دهكا. 7/له حاڵهتێكدا، كه نهقیب نوێنهرایهتی نهكا، ئهنجومهن یهكێ ههڵدهبژێرێ كه له لیژنه رهسميیهكان و هی دیكهدا نوێنهرایهتی سهندیكا بكات. 8/پێشنیار دهربارهی ههمواركردنی یاساكانی پیشه ئابووریهكان پێشكهش دهكا. 9/ههر كێشه و شكاتێكی بۆ بێت هاواڵهی لێژنه پێوهنددارهكانی دهكات. 10/لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا دادهمهزرێنێ. 11/لیژنهگهلی لاوهكی (فرعیه) بۆ وهدیهانينی ئامانجهكانی سهندیكا پێك دههێنێ. 12/ سهیری دهست له كارههڵگرتنی نهقیب یان ههر ئهندامێكی سهندیكا ولیژنهكانی دهكا و دهیبڕێنێتهوه، بهمهرجێ بیخاته بهردهم دهستهی گشتی له كۆبوونهوهی یهكهمیدا. 13/به رهزامهندیی لایهنه پهیوهنددارهكان بهخشش و باربۆ (الهبات والتبرعات) له لایهنه ئهجنهبیيهكان قبوڵ دهكا. 14/چاودێرێكی حسابكاری دادهنێ و بۆ تهدقیقكردنی ساڵانه. 15/ئهوراقی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهی دیكه رێك دهخات و سهرپهرشتی ههڵبژاردنیش دهكات. 16/بۆ ئاسانكردنی بهكارخستنی ئهم یاسایه و ئهو پێڕۆیانهش كه به پێی ئهم یاسایه دهردهچن رێنمایی دهردهكا كه له گهڵیاندا بگونجێ. 17/به موڵك كردنی موڵك و ماڵ و خانووبهره و قبوڵ كردنی بهخشش و دهسنگه (منح)ش ئیقرار دهكا. 18/مافی قهرز پێدان و قهرزكردن و پێشكهشكردنی یاریدهی دارايیشی ههیه. 19/به پێی یاسای كۆمهڵهكان و پێرۆكانیان، یانه بۆ ئابووریناسان دادهمهزرێنێ و بهڕێوهشیان دهبا. 20/ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به لیژنهكانی لق و نوێنرانی سهندیكاش له پارێزگه و قهزاكاندا.
ماددهی نۆزده: ئهگهر ئهندامێكی ئهنجومهن له ساڵێكدا له سێ دانیشتنی بانه و بانیهكدا، یان پێنج دانیشتنی جیاجیادا بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ دیارنهبوو، ئهوه، وا له قهڵهم دهدرێ كه خۆی له كار كێشاوهتهوه.
ماددهی ههژدهیهم: بهشی زانستییهكه (وحده)ی زانستی بنچینهیی خوێندنی باڵایهوه ئهنجومهنی بهش له لایهن سهرۆكهكهیهوه بهرێوه دهبرێ كه دوای ههڵبژاردنی له لایهن ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوهی بهشهوه به برَیاری سهرۆكی زانكۆ دادهمهزرێ بهمهرجێ پلهی له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و ئهنجومهن ئهم تایبهتكارییانه بهجێ دێنێ: 1-لێدوانی بهرنامهكانی خوێندن و (مفردات)ەكانی و كتێبهكانی خوێندن و پێشنیاز كردنی گۆرین و بهلاوه نانیان لهبهر تیشكی ئامۆژكارییهكانی دهستهی دهرس ووتنهوهدا. 2- پێشنیاز كردنلی پێویستییهكانی بهش له ئهندامنی دهستهی دهرس وتنهوه و هونهركاران و پێشننیاز كردنی داوهتكردنی پرۆفیسری میوان. 3-بریار لهسهر دانی پرۆژهی لێكۆلینهوه زانستیانهی له لایهن ئهندامانی بهشهوه پێشكهشكراوان و پێشنیاز كردنی رێ و شوێنی مسۆگهر كردن تهواو كردنیان و ئامۆژگاریكردنی یاریدهدانی چاپكردنی لێكۆلینهوهی زانستی كتێبی دانراو و وهرگێران، بایهخدان به لێكۆلینهوهكانی قوتابیان و دابینكردنی پێویستییهكانی جێبهجێ كردنیان. 4-جێبهجێ كردنی بریارهكانی ئهنجومهنی كۆلێج. 5-پێكهێنانی لیژنهی پهروهردهیی و زانستی به پێی پێویستی بهش. 6-سهرپهرشتی كردنی رهوتی دهرس وتنهوه و شێوازهكانی و پهرهپێدانیان و ئهركهكانی ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه و كارگهرانی تری بهش و كاروباری زانستی قوتابیان له ساڵه جیا جیاكانی خوێندندا له رێگهی سهرپهرشتی كردنی زانستیانهی بهردهوامیانهوه. 7-بهدوا داچوونی پێشكهوتنه زانستییهكان له بواری زانیاری زانستیدا و رێنمایی كردنی ئهندامانی دهیتهی دهرس وتنهوه بۆ نوێكردنهوهی بهرنامهو باسهكانی خوێندن به شێوهیهك كه لهگهڵ ئهو پێشكهوتنه زانستی و تهكنهلۆجیهدا بگونجێ. 8-سپاردنی ههندێ له دهسهڵاتهكانی به سهرۆكی بهش.
ماددهی پهنجایهم: یهكهم: 1-نابێ دادوهر بۆ فرمانێكی نادادوهری بگوێزرێتهوه تهنیا مهگهر به رهزامهندیی وبه نووسینی خۆی بێت. 2-دهشێ دادوهران له پۆلی یهكهم و دووهم به دادوهرانی دادگای پێداچوونهشهوهو به رهزامهندیی نووسراوی خۆیان و به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری ئینتیداب بكرێن بۆ فرمانی راوێژكاری یاسایی له سهرۆكایهتی ههرێم یاخود ئهنجومهنی وهزیران یان سهرۆكایهتی یهكێك له دهزگاكانی وهزارهتی داد یان بۆ مهبهستی دهرس گوتنهوه له زانكۆكان یان دهسته نێودهوڵهتیهكان به مهرجێك سیفهته دادوهرییهكهی تێدا بمینێت. دووهم: ماوهی ئینتیداب كردن كه له بهندی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه نابێ له سێ سالأ پتر بێت و قابیلی درێژكردنهوهیه بۆ ساڵێكی دی. سێیهم: لهبهر بهرژهوهندی گشتی وبه فهرمانی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهشێ دادوهر ئینتیداب بكرێ بۆ كاركردن له دادگایهكی تر ئهو ئینتیدابهش له ناوچهیهكی تێههڵچوونهوه بۆ ناوچهیهكی تر به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری دهبێت به مهرجێك ماوهی ئینتیدابهكه له ساڵێك پتر نهبێ.
ماددهی نۆزدهیهم: ئهنجومهنی بهش یا لق له سهرۆك و ژمارهیهك له ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه پێكدێ، كه له (12) زیاتر و له (7)كهمتر نهبن به مهرجێ پلهیان مامۆستا (مدرس)و بهرهوژوو بێ و ئهگهر ئهو ژمارهی ئهو پله زانستییهدا دابین نهبوو دهكرێ ههندیكیان به پلهی مامۆستای یاریدهدهر (مدرس مساعد) بن و به پێی له پێشترینهیان.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة