المواد القانونية

مادده‌ی شازده‌م:

مادده‌ی شازده‌م: ده‌سته‌ی گشتیی یه‌كێتی، بۆی هه‌یه‌، خۆحه‌زانه‌، دوای ره‌زامه‌ندیی دووله‌ سێی ئه‌ندامانی، یه‌كێتییه‌كه‌ هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه‌، ئه‌وساكه‌، موڵك وماڵی یه‌كێتییه‌كه‌، ده‌درێت به‌ كۆمه‌ڵه‌یه‌كی هاو شێوه‌ی خۆی.

مادده‌ی چوارده‌م:

مادده‌ی چوارده‌م: دارایی یه‌كێتی پێك دێت له‌: یه‌كه‌م: ئابوونه‌ی ئه‌ندامێتیو هاوبه‌شێتیی ساڵانه‌. دووه‌م: به‌خششی ته‌رخانكراو له‌ لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌. سێیه‌م: به‌خشش و كۆمه‌كه‌ ناوخۆییه‌كان. چواره‌م: به‌خشش و كۆمه‌كی ده‌ره‌كی، دوای ره‌زامه‌ندیی حكومه‌تی هه‌رێم.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: ئه‌نجومه‌ن، بۆی هه‌یه‌، رێنمایی پێویست ده‌ربچوێنێ بۆ به‌ئاسانی جێیه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی نۆزده‌م:

مادده‌ی نۆزده‌م: هه‌ر ده‌قێكی یاسا، یان بڕیار، له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا نه‌گونجێ، كاری پێ ناكرێ.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر وه‌زیره‌ پێوه‌ندیداره‌كان، فه‌رمانه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی بیست ویه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست ویه‌كه‌م: ئه‌م یاساسه‌، له‌رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كری َو، له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قائعی كوردستان)دا بڵاوده‌كرێه‌وه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ سه‌ر ئه‌و گوندانه‌ی كه‌ له‌ داهاتوودا ده‌خرێنه‌ سنووری شاره‌وانیه‌كان، پیاده‌ ده‌كرێت.

مادده‌ی سی و پێنج

مادده‌ی سی و پێنج: 1. په‌یمانگه‌ عه‌میدێكی ده‌بێ، له‌ كةمى بڕوانامه‌ی ماجستێری هه‌بێ، به‌ مه‌رته‌به‌ی موده‌ریس و ژوورتر. له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیرو به‌ بڕیاری سه‌ره ك وه‌زیران به‌ ثلةى به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێ. 2. عه‌مید سه‌ڵاحییاتی ئیشه‌ تایبه‌تیه‌كانی خۆی به‌پێی ئه‌وه‌ی له‌ مادده‌ی (21)ی ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ ئه‌نجام ده‌دات به‌جۆرێ له‌گه‌لَ ئامانجه‌كانی په‌یمانگه‌دا، بگونجێ. 3. عه‌مید یاریده‌ده‌رێكی ده‌بێ، له‌سه‌ر راسپارده‌ی ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگه‌، به‌بڕیاری سه‌رۆكی هه‌یئه‌كه‌ داده‌مه‌زرێ.

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م: ئه‌وانه‌ی له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌، به‌ر له‌ ده‌رهێنانی ئه‌م یاسایه‌ خانه‌نشین كراون و به‌ر مادده‌ی یه‌كه‌می ئه‌م یاسایه‌ كه‌وتوون،حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌و مووچه‌كانیشیان له‌ رۆژی به‌ركارخستنی ئه‌م یاسایه‌وه‌ هه‌موارده‌كرێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌، مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای ژماره‌ (33)ی هه‌مواركراوی ساڵی 1996 له‌ هه‌ر كه‌مو كورتییه‌كی مافی خانه‌نشینی خۆیان ئیعتیراز بكه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕگه‌ی (یه‌كه‌م) له‌ (دووه‌مدا) له‌ مادده‌ی شه‌شه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌. یه‌كه‌م: بڕی به‌شداریی كردنی ساڵانه‌ به‌پێی ماوه‌ی تۆماركردنیان،له‌ پارێزه‌ران به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ وه‌رده‌گیرێت. 1. (30000) سی هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر (سێ) سالأ به‌سه‌ر تۆماركردنی تێنه‌په‌ری بێت. 2. (40000) چل هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر (سێ) سالأ به‌سه‌ر تۆماركردنی دا تێپه‌ری بێت. 3. (50000) په‌نجا هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر (پێنج) ساڵ به‌سه‌ر تۆمار كردنی دا تێپه‌ری بێت. 4. (60000) شه‌ست هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر(ده‌) سالأ به‌سه‌ر تۆماركردنی تێپه‌ری بێت. 5. (70000) حه‌فتا هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر (پازده‌) سالأ به‌سه‌ر تۆماركردنی دا تێپه‌ری بێت. 6. (75000) حه‌فتا وپێنج هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر (بیست) سالأ یا زیاتر به‌سه‌ر تۆماركردنی دا تێپه‌ری بێت.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: له‌ یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كاندا، لێژنه‌یه‌ك به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی یه‌كه‌ی كارگێڕی و ئه‌ندامێتی نوێنه‌ری فه‌رمانگه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كانی دارایی و ئابوری، و شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار، و كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان، و داد، پێك ده‌هێنرێت، بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر داواكارییه‌ پێشكه‌شكراوه‌كانی به‌خاوه‌نكردن به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، و بڕیاره‌كانی شیاوی تانه‌لێدان ده‌بن له‌لای لێژنه‌ی باڵای پێكهاتوو له‌ بڕگه‌ (دووه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا، له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژ له‌ رێكه‌وتی پێ ڕاگه‌یاندنی كه‌سی داواكاری به‌خاوه‌نكردن. دووه‌م: له‌ ناوه‌ندیی پارێزگاكاندا لێژنه‌یه‌كی باڵا به‌ سه‌رۆكایه‌تی دادوه‌رێك و ئه‌ندامێتی نوێنه‌رانی وه‌زاره‌ته‌كانی شاره‌وانی و گه‌شت وگوزار، و كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان، و دارایی و ئابوری، و داد، پێك ده‌هێنرێت، بۆ سه‌یركردنی بڕیاره‌ ده‌رچووێندراوه‌كانی لێژنه‌ لاوه‌كیه‌كانی پێكهاتوو به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، ده‌رباره‌ی بڕیاردان له‌سه‌ر داواكارییه‌ پێشكه‌شكراوه‌كانی به‌خاوه‌نكردن و خه‌مڵاندن، و بڕیاره‌كانی بنبڕ ده‌بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌نجومه‌ن كۆبوونه‌وه‌ی خۆی به‌ ئاماده‌ بوونی دو سێیه‌كی ئه‌ندامه‌كانی ساز ده‌دا. به‌شێوه‌یه‌كی ئاساییش مانگی یه‌ك جار كۆ ده‌بێته‌وه‌، له‌كاتی پێویستیشدا، ده‌شێ له‌سه‌ر بانگهێشتی وه‌زیر كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی ساز بدات. بڕیارگه‌لیش به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامه‌ ئاماده‌بووه‌كان ده‌درێن. كاتێكیش ده‌نگه‌كان یه‌كسان بن، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا تای ته‌رازوو به‌لای ده‌نگی وه‌زیردا ده‌شكێته‌وه‌.

مادده‌ی دوازده‌

مادده‌ی دوازده‌: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌وه‌ی خانه‌نشین بكرێ، به‌رته‌قای كۆی مووچه‌و ده‌رماڵه‌ی شه‌ش مانگی پێ ده‌به‌خشرێ به‌ پێودانگی دوایین مووچه‌و ده‌رماڵه‌كه‌ی. ئه‌و به‌خششه‌ له‌ هه‌رێمدا ته‌نیا یه‌ك جاره‌.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌وانه‌ی به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ خانه‌نشین ده‌كرێن و ده‌رماڵه‌ی هاوسه‌رێتی و منداڵاننیان به‌رده‌كه‌وێ، ئه‌وه‌، به‌پێی ئه‌و رێژانه‌ پێیان ده‌درێ كه‌ له‌یاسا به‌ركاره‌كاندا هاتوون.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م سه‌ڵاحییاتانه‌ی خواره‌وه‌ رایی ده‌كات: 1. دیاركردنی بنه‌ما گشتیه‌كانی قبوڵكردن له‌ زانكۆ و په‌یمانگاكاندا. 2. دیاركردنی پله‌و له‌قه‌ب و بڕوانامه‌گه‌لی زانستی له‌ هه‌رێمدا، هه‌روه‌ها دیاركردنی شه‌رتوشروتی به‌ خشینیان. 3. دیاركردنی شه‌رتوشروتی ئیجازه‌پێدان بۆ دامه‌زراندنی زانكۆی ئه‌هلی. 4. ئیقراركردنی گرێدانی كۆنگره‌ی فێركردنی باڵا به‌شێوه‌یه‌كی خولاوخول بۆ پێداچوونه‌وه‌ی به‌رنامه‌و پرۆژه‌گه‌لی پێوه‌ندیدار به‌فێركردنی باڵاو پێرۆگه‌لی خوێندنه‌وه‌ له‌كاتی پێویستدا. 5. راده‌ربڕین له‌سه‌ر ئه‌و كاروبارو بابه‌تانه‌ی كه‌ وه‌زیر ده‌یخاته‌ به‌رده‌میان.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ده‌بێ ئه‌ندام ئه‌م مه‌رجانه‌ی لێ بێته‌ دی: 1. له‌ هاووڵاتییانی كوردستانی عێراق بێ یاخود لێی دابنیشێ. 2. به‌ تاوانێكی ناسیاسی یا كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر سزا نه‌درابێ. 3. بڕوانامه‌یه‌كی هه‌بێ كه‌ له‌ به‌كالۆریۆس یا هاوتای له‌ پزیشكی دا كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی شازده‌م:

مادده‌ی شازده‌م: به‌ مه‌به‌ستی جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ بۆ زامن كردنی ئه‌و رێكارانه‌ی كه‌ ئه‌نجامی كاره‌كانی چاودێری دارایی لێده‌كه‌وێته‌وه‌، سه‌رۆكی دیوان ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیی و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ سه‌رپێچییه‌ داراییه‌كان و داوای پێشكه‌شكردنی هه‌ر روون كردنه‌وه‌یه‌ك یاخود زانیارییه‌ك له‌وه‌ی كه‌ ده‌زانێ ئه‌گه‌ری ئاشكراكردنی سه‌رپێچییه‌كه‌ له‌سه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌ كردن له‌گه‌لی وه‌ستاوه‌، چ جای كارمه‌ندی فه‌رمانگه‌ یا هی دی بێت. دووه‌م: ده‌ست كێشانه‌وه‌ی فه‌رمانبه‌ر له‌ كاره‌كه‌ی هه‌ركات سه‌لامه‌تی لێكۆڵینه‌وه‌ و چاودێری پێویستی كرد یاخود له‌ كاتی ده‌ركه‌وتنی سه‌رپێچی یا تاوانێكی دارایی یان كارێكی پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ یاخود یاساو پێڕه‌و و رێنمایی دارایی په‌یڕه‌وكراو بێ. سێیه‌م: سه‌رۆك بۆی هه‌یه‌ داوا له‌ وه‌زیری تایبه‌تمه‌ند بكات سه‌رپێچیكه‌ر (سه‌رپێچیه‌كی یاسایی)بنێرێت بۆ لیژنه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ كه‌ له‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی پێكدێت یاخود سزای كارگێڕیی به‌سه‌ردا بسه‌پێنرێت. چواره‌م: سه‌رۆك بۆی هه‌یه‌ له‌و كێشانه‌ی كه‌ لێكۆڵینه‌وه‌ یان تێدا كۆتایی هاتووه‌، داوا له‌ وه‌زیری تایبه‌تمه‌ند بكا فه‌رمانبه‌ر ئه‌و زیانه‌ بژمێرێت كه‌ له‌ ئه‌نجامی كه‌مته‌رخه‌می یاخود سه‌رپێچی كردنی یاساو پێڕه‌و و رێنماییه‌ باوه‌كان به‌ فه‌رمانگه‌كه‌ی گه‌یاندووه‌. پێنجه‌م: داوا له‌ وه‌زاره‌تی تایبه‌تمه‌ند یان لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان بكرێت داوای مه‌ده‌نی به‌و سه‌رپێچیه‌ داراییانه‌و به‌دواداچوونی له‌ دادگای تایبه‌ت تۆمار بكات، به‌ مه‌رجێك دیوان زانیاری به‌ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار له‌باره‌ی ئه‌و سه‌رپێچییانه‌وه‌ بدات له‌ حاڵه‌تی جێبه‌جێ نه‌كردنی له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی تایبه‌تمه‌نده‌وه‌، ئه‌مه‌ به‌ سه‌رپێچییه‌كی دارایی له‌سه‌ر وه‌زاره‌تی په‌یوه‌ندیدار تۆمارده‌كرێ و سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ ئه‌مه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی رابگه‌یه‌نێ. شه‌شه‌م: سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ به‌هۆی داواكاری گشتییه‌وه‌ داواكاری یاسایی له‌سه‌ر ئه‌نجامده‌رانی تاوانی دارایی تۆماربكات ئه‌گه‌ر وه‌زاره‌ت ده‌ستی به‌و كاره‌ نه‌كرد. حه‌وته‌م: سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ بانگهێشت یان میوانداریی هه‌ر لایه‌نێك بكات كه‌ سه‌ر به‌ چاودێری دیوان بێت بۆ ئاماده‌بوونی كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن له‌و كاروبارانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ستن پێیانه‌وه‌. هه‌شته‌م: سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ داوای فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت یاخود شاره‌زایان له‌ كاتی پێویستدا بكات به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ به‌ په‌سه‌ندی ده‌زانێ بۆ به‌شداریی پێكردنیان له‌كاری چاودێری بۆی هه‌یه‌ پاداشت و كرێیان به‌رامبه‌ر به‌و خزمه‌تگوزارییانه‌ به‌ پێی یاساو رێنماییه‌ په‌یڕه‌و كراوه‌كان بۆ خه‌رج بكات.

مادده‌ی پازده‌م:

مادده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م:ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ ئه‌م ده‌رماڵانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ فه‌رمانبه‌رانی دیوان بدات: 1-ده‌رماڵه‌ی چاودێری، رێژه‌كه‌ی له‌ 50% ی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ر ره‌ت نه‌كات. 2-ده‌رماڵه‌ی ترسناكی و ئه‌ركی تایبه‌تی رێژه‌كه‌ی له‌ 75%ی مووچه‌ی ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ ره‌ت ناكات كه‌ كاری چاودێری و وردبینی ده‌كه‌ن وله‌ كاتی كاره‌كه‌یاندا تووشی مه‌ترسی ده‌بن. 3-ده‌رماڵه‌ی شوێنی جوگرافی، رێژه‌كه‌ی له‌ 30%ی مووچه‌ ره‌ت نه‌كات. 4-ده‌رماڵه‌ی قه‌ده‌غه‌كردنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ له‌ پاش ده‌وامی فه‌رمی به‌ مه‌رجێ رێژه‌كه‌ی له‌ 50%ی مووچه‌ ره‌ت نه‌كات. دووه‌م: ئه‌م ده‌رماڵانه‌ی سه‌ره‌وه‌ش په‌یوه‌ندیی به‌و ده‌رماڵانه‌وه‌ نییه‌ كه‌ به‌ فه‌رمانبه‌ره‌كان به‌شێوه‌ی گشتی ده‌درێن. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ پێشخستن (قدم) له‌ ساڵێك تێنه‌په‌ڕێت له‌هه‌ر پله‌یه‌ك بۆ مه‌به‌ستی سه‌رمووچه‌و به‌رزكردنه‌وه‌ی فه‌رمانبه‌رانی دیوان بدات كه‌ توانایه‌كی به‌رزیان هه‌یه‌ یاخود هه‌وڵێكی له‌ راده‌ به‌ده‌ر ده‌ده‌ن به‌پێی ئه‌و رێنماییانه‌ی كه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ده‌ری ده‌كات.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة