أحكام القانون

ماده‌ی پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌بێ ئه‌حكامی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكات.

ماده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی( وه‌قایعی كوردستان) بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئاووبوونه‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا (30) سی دیناره‌. دووه‌م: ئابوونی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ش (20) بیست دیناره‌ و له‌ واده‌یه‌كی وا ده‌درێت له‌ مانگی شوباتی هه‌موو سالێك تێنه‌په‌رێت و، ئه‌گه‌ر ئه‌ندام بۆ ماوه‌ی دوو ساڵی له‌ دوای یه‌ك نه‌یدا به‌ بێ عوزرێكی ره‌وا، ئه‌وا ناوی له‌ تۆماری سه‌ندیكا ده‌كوژێنرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست: 1. كۆلیژ، راگرێ (عمید)ێكی ده‌بێت، بڕوانامه‌ی دكتۆرای هه‌بێ و له‌ كه‌میی مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر بێت و خزمه‌تی زانكۆیشی له‌ حه‌وت سال كه‌متر نه‌بێ به‌بڕیاری سه‌رۆك وه‌زیران و له‌سه‌ر پێشنیاری وه‌زیر به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێ. 2. عه‌مید دوو یاریده‌ده‌ری ده‌بێ، یه‌كیان بۆ كاروباری زانستی و، ئه‌وه‌ی دیكه‌یان بۆ كاروباری ئیداری و قوتابیان. له‌سه‌ر ڕاسپارده‌ی ئه‌نجومه‌نی كۆلێجه‌كه‌، به‌بڕیاری سه‌رۆكی زانكۆ داده‌مه‌زرێن.

مادده‌ی نۆزده‌: ئه‌نجومه‌نی زانكۆ ئه‌م ئیشه‌ تایبه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كات: 1- ئیشه‌تایبه‌ته‌ زانستیه‌كان: ا. ته‌سدیقكردنی پلانگه‌لی وه‌رگرتنی قوتابیان بۆ سه‌ره‌تاكانی خوێندن له‌كۆلێژه‌كانداو، ئیقراركردنی پلانگه‌لی وه‌رگرتنیش بۆ خوێندنه‌كانی باڵا. ب. ئیقرار كردنی پلانگه‌لی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی له‌ كۆلێژه‌كان و ناوه‌نده‌ زانستییه‌كانیدا ج- ئیقرار كردنی پلان بۆ فه‌راهه‌مكردنی پێداویست و ئامرازه‌كانی فێركردن. د- ئیقرار كردنی پلانی كردنه‌وه‌ی به‌ش و لق و ناوه‌ندی زانستی. ه- ئیقرار كردنی بابه‌ته‌كانی خوێندن و دابه‌شكردنیان به‌ سه‌ر ساڵه‌كانی خوێندن له‌ كۆلێژه‌كاندا. و- ئیقرار كردنی پلانێك بۆ بیمه‌كردنی (تأمین) ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ز- به‌خشینی مه‌رته‌به‌ زانستیه‌كان به‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ح- ئیقرار كردنی وه‌ به‌ركارخستنی پلانی وه‌رگرتن له‌ خوێندنه‌ باڵاكاندا. گ به‌دواداچوونی به‌رنامه‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ی- ئیقرار كردنی به‌رنامه‌گه‌لی خوێندن و به‌ره‌و چاكترگۆرینی به‌ به‌هێزكردنی بارودۆخی زانستی. ك- نیمچه‌وه‌ستاندن یان به‌ ته‌واوی وه‌ستاندنی خوێندن له‌ زانكۆدا بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (6) شه‌ش رۆژ نه‌ترازێ. 2- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ ئیداریه‌كان: أ- ئیقرار كردنی پلانگه‌لی پێوه‌ندی رۆشنبیریه دوو قۆلییه‌كان له‌گه‌ل زانكۆ و دامو ده‌زگا زانستیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمداو، به‌ركارخستنیان. ب- گرێبه‌ست له‌گه‌ل ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و هونه‌رمه‌ندانی بیانیدا. ج- دامه‌زراندنی ته‌دریسيه خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دكتۆراو ماجستێر یان بڕوانامه‌ی هاوتاكانیان. د ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ناردن و ئیعاره‌و ئیجازه‌ی دراسی له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. ه- ئیقرار كردن و وه‌به‌ركارخستنی پلانی ته‌ئیهل و مه‌شق پێ كردنی كادیره‌ زانستی و ئیداریه‌كان و- ئیقرار كردن و وه‌به‌ركارخستنی پلانی ئاماده‌كردنی میلاكی زانستی وئیداری بۆ كۆلێژه‌كان و ناوه‌نده‌ زانستیه‌كان. 3- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ داراییه‌كان: أ- ئیقرار كردنیوه‌به‌ركارخستنی پلانی بوجه‌ی ساڵانه‌و به‌رنامه‌ی هاوه‌رده‌نی (الاستیرادیه‌)و پلانی وه‌به‌رهێنانی (الأستثمار) راسته‌وخۆ به‌ ته‌نسیق له‌گه‌ل لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان له‌ هه‌رێمدا. ب- ته‌سدیقكردنی بڕیاره‌كانی لیژنه‌كان كه‌ تایبه‌تن به‌سڕینه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندن و به‌كرێدان و فرۆشتنی ئه‌موالی گواسته‌نی و ناگواسته‌نیی زانكۆ. ج- ئیقرار كردنی حساب و حسابكاریی كۆتایی . 4- ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ سه‌لاحییاتی خۆی بدات به‌سه‌رۆكی زانكۆ.

مادده‌ی سی و چواره‌م: ماوه‌ی خوێندن و پراكتیك له‌ ئه‌نجومه‌نی كوردستانی له‌ نێوانی 4 ساڵ تاكو 7 ساڵی ساڵنامه‌یی یه‌.

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی زانستی ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌بێ: یه‌كه‌م: تایبه‌تمه‌ندییه‌ زانستییه‌كان: 1ـ بڕیاردان له‌سه‌ر كردنه‌وه‌ی لقه‌ زانستییه‌كان 2ـ بڕیاردان له‌سه‌ر پلانی ته‌واوكردنی ناته‌واویه‌كان له‌ میلاكی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ 3ـ جێبه‌جێ كردنی پلانی وه‌رگرتن له‌ ئه‌نجومه‌نی كوردستانی 4ـ به‌دواداچوونی پرۆگرامه‌كان و هه‌ڵسه‌نگاندیان به‌مه‌به‌ستی نوێكردنه‌وه‌یان و رۆیشتن له‌گه‌ڵ په‌ره‌سه‌ندنه‌ زانستیه‌كان 5ـ پێشنیاز كردنی پرۆگرامه‌كانی خوێندن و گۆڕینیان بۆ پته‌وكردنی باری زانستی و پێشكه‌ش كردنیان به‌ وه‌زاره‌ت بۆ بڕیاردان له‌سه‌ری 6ـ راگرتنی خوێندن به‌گشتی و یان به‌شێكی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (6) رۆژ زیاتر نه‌بێ 7ـ دانانی میكانیزمێك بۆ جێبه‌جێ كردنی پلانی وه‌زاره‌ت و ستراتیجییه‌ته‌كه‌ی. دووه‌م: تایبه‌تمه‌ندییه‌ كارگێڕییه‌كان 1ـ بڕیاردان له‌سه‌ر پلانه‌كانی په‌یوه‌ندیه‌ رۆشنبیرییه‌ دوو قۆڵییه‌كان له‌گه‌ڵ ده‌زگا زانستیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم و جێبه‌جێ كردنیان. 2ـ گرێبه‌ست كردن له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌و ته‌كنیكارانی بیانی 3ـ ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین له‌سه‌ر ئیفاد و خواستن (اعاره‌) مۆڵه‌ته‌كانی خوێندن له‌ ناو هه‌رێمدا 4ـ جێبه‌جێ كردنی پلانی ئاماده‌ كردنی میلاكی زانستی و هونه‌ریی و كارگیریی ده‌سته‌. سێیه‌م: تایبه‌تمه‌ندییه‌ داراییه‌كان 1ـ ئاماده‌ كردنی پلانی بودجه‌ی ساڵانه‌و وه‌به‌رهێنان. 2ـ په‌سند كردنی بڕیاری لیژنه‌كانی تایبه‌ت به‌ كوژاندنه‌وه‌و نرخاندن و كرێ و فرۆشتنی ماڵی گوێزراوه‌و نه‌گوێزراوه‌ی ده‌سته‌ به‌پێی یاسا كارپێكراوه‌كان له‌ هه‌رێمدا. 3ـ بریاردان له‌سه‌ر ژمێریارییه‌ كۆتاییه‌كان.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: نه‌قیب ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ. یه‌كه‌م: نوێنه‌رایه‌تی كردنی سه‌ندیكا له‌ لای لایه‌نه‌ دادوه‌ری و كارگێری و سه‌ندیكاكاندا و راستاندنی مامه‌ڵه‌ و به‌ڵگه‌نامه‌كانی تایبه‌ت به‌ سه‌ندیكا، وه‌ بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی بدا به‌ هه‌ر یه‌كێ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن كه‌ خۆی ده‌ست نیشانی بكا. دووه‌م: سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجوومه‌ن.

مادده‌ی سی یه‌م: دارایی سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: پاره‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا و ئابوونه‌ی ساڵانه‌. دووه‌م: داهاته‌كانی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا بنیاتیان ده‌نێت. سێیه‌م: ره‌سم و به‌خششی مۆڵه‌تدانی نووسینگه‌ كشتوكاڵییه‌كان. چواره‌م: پیتاك و قازانجی ئه‌و ئاهه‌نگانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا سازیان ده‌كات له‌گه‌ڵ قازانجی چاپه‌مه‌نیه‌كانیدا.

مادده‌ی دووه‌م: 1. به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك بۆ ئه‌ندازیاره‌ كشتوكاڵییه‌كان داده‌مه‌زرێ خودان كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی خۆی ده‌بێ و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و كارگێری ده‌بێ، پێی ده‌گوترێ سه‌ندیكای ئه‌ندازیاره‌ كشتوكاڵییه‌كانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق و باره‌گاكه‌ی له‌ هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێت و بۆی هه‌یه‌ لق له‌ مه‌ڵبندی پارێزگاكانی هه‌رێمدا بكاته‌وه‌. 2. تا هه‌ڵبژاردنی گشتی ئه‌نجام ده‌درێت لیژنه‌یه‌كی ئاماده‌ كار له‌ (15) ئه‌ندام به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان پێك دێت.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌نی كوردستانی ده‌زگایه‌كی فێركردنه‌ و له‌ ئاستی زانكۆدایه‌ و حه‌رمێكی ئارام و پارێزراوه‌ و كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی خۆی هه‌یه‌ (سه‌ربه‌خۆیی كارگێڕیی ودارایی و یاسایی ) پێویستی هه‌یه‌ و بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی و كاروباره‌كه‌ی ئه‌نجومه‌نێكی زانستی به‌رێوه‌ی ده‌بات.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی كوردستانی سه‌رۆكێكی ده‌بێ كه‌ بڕوانامه‌ی دكتورا یا هاوشێوه‌كه‌ی له‌ پزیشكی دا هه‌بێ و به‌ پایه‌ی پرۆفیسۆر بێ و به‌ پله‌ی تایبه‌تی داده‌مه‌زرێ له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیر بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ و قابیلی نوێكردنه‌وه‌یه‌ بۆ یه‌كجار. دووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی كوردستانی یاریده‌رده‌رێكی ده‌بێ كه‌ بڕوانامه‌ی دكتۆرا یان هاوتاكه‌ی له‌ پزیشكی هه‌بێ و به‌پله‌ی به‌لانی كه‌م پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ و به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێ له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیر و، كاروباری دارایی و كارگێڕیی ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: زنجیره‌ (3) له‌ مادده‌ی دوازده‌هه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: 3- سه‌رۆك لقه‌كان.

مادده‌ی چواره‌م: مه‌رجه‌ ئه‌مانه‌ له‌ ئه‌ندام بێنه‌ دی: یه‌كه‌م: هاووڵاتی كوردستانی عێراق بێت و لێی نیشته‌جێ بێت. دووه‌م: به‌ تاوانێكی ناسیاسی یان كوكه‌ێكی ئابرۆبه‌ر حوكم نه‌درابێ. سێ یه‌م: بڕوانامه‌ی به‌ لا‌نی كه‌م به‌ كالۆریۆس یان هاوكێشه‌كه‌ی له‌ كشتوكاڵدا هه‌بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌ندامان تاكو مۆڵه‌ت له‌ سه‌ندیكا وه‌رنه‌گرن و ره‌سمێكی ساڵانه‌ كه‌ بڕه‌كه‌ی (100) سه‌د دیناره‌ نه‌ده‌ن، بۆیان نییه‌ نووسینگه‌ی كشتووكاڵی بكه‌نه‌وه‌.

مادده‌ی یانزده‌یه‌م: سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات). چواره‌م: هۆبه‌كانی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانی. پێنجه‌م: لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا.

مادده‌ی بیست و پێنچه‌م: موعیده‌كان: مه‌رجه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی به‌ موعید له‌ كۆلێج داده‌مه‌زرێ، بڕوانامه‌ی به‌ كالۆریۆسی به‌ ته‌قدیری باشی به‌لانی كه‌م هه‌بێ و له‌ سێ یه‌كه‌مه‌كانی به‌شه‌كه‌ی بێت و كاری به‌شداریی كردن له‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی پراكتیكی و كرده‌نی و چاودێری ئه‌زموونه‌كان وچالاكی تر له‌ به‌شه‌كه‌ بگرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان) داده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: لیژنه‌ی لق ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانی. دووه‌م: دامه‌زراندنی كارمه‌ندی لق و ده‌ست نیشان كردنی مووچه‌كه‌یان دوای ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن ره‌زامه‌ندی خۆی له‌سه‌ر ده‌رده‌بڕێت. سێیه‌م: ده‌ستنیشان كردنی ئه‌و كه‌سه‌ی ده‌بێته‌ نوێنه‌ری لق له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كان و هی تر له‌ پارێزگادا. چواره‌م: پێشكه‌ش كرنی پێشنیاز و راسپارده‌ی تایبه‌ت به‌ كار و باری لق به‌ ئه‌نجومه‌ن تاكو بڕیاری خۆی له‌ باره‌یانه‌وه‌ بدات. پێنجه‌م: ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ی مه‌زه‌نده‌ كراو بۆ لق و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌ن بۆ راستاندنی. شه‌شه‌م: سه‌رف كرنی خه‌رجی پێویست له‌ بودجه‌ بۆ به‌رێوه‌بردنی كارو باری لق. حه‌وته‌م: پیكه‌وه‌ نانی لقه‌ لیژنه‌ بۆ به‌دیهێنانی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگادا. هه‌شته‌م: به‌كار هێنانی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ پێی ده‌دات.

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.