المواد القانونية
ماددهی چوارهم: سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردســـــتان – عیراق بۆی ههیه گوێزانهوه لهناو بودجهی تایبهت به ئهنجومهنی نیشتمانی بكات.
ماددەی هەشتەم:پێویستە ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستانی عێراق ئەم بڕیارە بخەنە بەركار.
ماددەی حەوتەم:هەر دەقێ پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت، ناخرێتە بەركار.
ماددهی سی و دووهم: أ-ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه پله زانستییهكانیان و ههموو ئهو مافه نهیان دهمینێ كه لهم یاسایهدا یاساكانی ترو پهیرهوه و رێنماییهكانی ههن جگه لهسهر مووچه (مخصصات)ی خۆ تهرخان كردن له حاڵهتی (تهنسیب) یا تهرخانكردنیاندا بۆ فهرمانێك له ئهنجومهنی خوێندنی باڵا و لێكۆلینهوهی زانستی یا مهڵبهندهكانی زانكۆكان و دهزگای پهیمانگا هونهرییهكان و وهزارهتی پهروهرده ئهو ماوهیهشیان به خزمهتی زانكۆیی بۆ مهبهستی زیادهی ساڵانه و پله بهرزی و خانهنشینی حساب دهكرێ. ب-ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه له حاڵهتی دامهزراندنیان یا گواستنهوهیان بۆ فهرمانێك له دهرهوهی دهزگاكانی خوێندنی باڵا دا مافی پایه بهرزی زانستی (الترقیه العلمیه) یان دهمێنێ ئهگهر مهرجه پێویستهكانیان تێدا بێ جگه له مهرجی وانه وتنهوه.
ماددهی بیست و نۆیهم: 1-ئهوهی به سهرۆكی دهزگا دادهمهزرێ دهبێ باوهرنامهی دكتۆرای ههبێ پلهی زانستی له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و له كارمهندان و پسپۆران بێ و له لایهن ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه له وانه له پلهی مامۆستای یاریدهدهر و بهرهوژوورن ههڵبژێردرا بێ. 2-سهرۆكی دهزگا هێندهی ئیش پهیوهندی به كاروباری دهزگاو بێ دهسهڵاتهكانی سهرۆكی زانكۆ بهجێ دێنێ بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به عهمیدهكانی پهیمانگاكان یا ههر سێ بهپهسندی بزانێ بسپێرێ.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان) دادهخرێته بهركار.
ماددەی چوارەم:ناولێنان لە عیقارەی كە لە (مەتنی ماددەی/43 موكەرەر، ق 3/51 موكرەرو ماددەی (56)ی یاسای ژمارە (43)ی هەمواركراوی ساڵی (1971)ی تۆماری عیقاریدا هاتووە، تەنها ئەو موڵكە صرفانەی دەگرێتەوە كە كەوتوونەتە ناو سنووری شارەوانییەكانەوە.
ماددهی سێیهم: سهندیكا بۆ ئهنجام دانی ئهو ئامانجانهی خوارهوه ههوڵ دهدات: 1. كاركردن له پێناو بهرز كردنهوهی ئاستی ئهندامان له رووی هونهری و پیشهیی و كۆمهڵایهتی و ئابووری و رۆشنبیرییهوه. 2. بهشداری كردن له بوژاندنهوهی هونهری و رۆشنبیری له ههرێم دا به هاوكاری كردن لهگهڵ لایهنه تایبهتمهندهكان بۆ بهرز كردنهوهی ئاستی گشتی هونهر به ههموو هۆیهكی بڵاو كردنهوهی وهك رۆژنامه و گۆڤار و چاپهمهنی و هۆیهكانی تری بهردهست لهگهڵ بهشداری كردن له كۆنگره هونهرییه ناوخۆیی و عهرهبی و جیهانییهكاندا. 3. رێك خستنی بنهمای كاركردن له پیشه هونهریهكاندا. 4. ههوڵدان بۆ زامن كردنی ئهندامان له كاتی نهخۆشی و پیری و بێ كاریدا. 5. چاودێری كردن و ناساندن و پهره پێدانی بهرههمی هونهرمهندانی كوردستان له ههر كوێیهك بن بهو مهبهستهی ئهو ئامانجانه بێنێته دی كه سیستهمی فیدرالیزم له كوردستانی عێراقدا بۆی ههوڵ دهدات.
ماددهی دووهم: داهاتهكانی بودجهی ساڵی دارایی 2008 له سهرجهم خهرجییهكانی بودجهی فیدراڵی به (6580784)تهنیا شهش ترلیۆن و پێنج سهدو ههشتا ملیار وحهوت سهدو ههشتاو چوار ملیۆن دینار دهخهمڵێندرێ.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم :ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم :ئهنجومهن: ئهنجومهنی دادوهریی ههرێم. سێیهم: سهرۆكی ئهنجومهن – سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی ههرێمی كوردستان.
ماددهی دووهم: دادوهریی سهربهخۆیه و له یاسا بهولاوه هیچ دهستهڵاتێكی بهسهردا نییه
ماددهی سێیهم: بهناوی گهلهوه حوكمهكان دهردهچن و جێبهجێ دهكرێن .
ماددهی چوارهم: دهستهڵاتی دادوهری بودجهیهكی تایبهتی ههیه و لهلایهن ئهنجومهنی دادوهرییهوه ئاماده دهكرێ و دهخرێـته بهردهم ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق بۆ پهسهند كردنی و دهبێـته پاشكۆی بودجهی گشتی ههرێم.
ماددهی سێیهم: وهزارهتی دارایی ههرێمی كوردستان – عیراق پارهی حساباتی وهزارهتهكان و فهرمانگهكان بهپێی ئهو داهاته داراییهی بهردهست دابین دهكات.
ماددهی یازدهم: یهكهم: دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه بهم جۆره دهبن: 1- دهستهی گشتی: به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه یان یهكێك له جێگرهكانی یا خود كۆنترین دادوهر ئهگهر ئهوانه ئاماده نهبوون یاخود. بهربهستێكی یاساییان هاته پێش بۆبهشدار بوونیان دهبهسترێ به ئهندامیهتی جێگرهكانی و ههموو دادوهره كاراكان تێیدا و تایبهتمهند دهبێ بهبینینی ئهمانهی خوارهوه: أ ـ ئهو داوایانهی حوكمی له سێدارهدانیان پێدهرچووه. ب ـ یهكلاكردنهوهی ئهو كێشهیهی له ئهنجامی ناكۆكی نێوان حوكمهكان و بڕیارهكانی دادگای پێداچوونهوه روودهدهن. ج ـ ئهوهی له یهكێك له دهستهكانی دیكهوه بۆی دهنێردریت، ئهگهر پاشگهزبوونهوهی له پڕهنسیپێك دا بینی كه له حوكمهكانی پێشوو بڕیاری لهسهر درابوو. د ـ ئهوانهی یاساكانی تر دهیان گرێتهوه. 2 ـ دهستهی فراوان: به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه یاخود كۆنترین جێگری یاخود كۆنترین دادوهر تێیدا له كاتی ئاماده نهبوونیان یان بوونی بهربهستێكی یاسایی لهو بهشدارنهبوونیهی تێیداو، به ئهندامیهتی بهلانی كهم شهش له دادوهرانی دهبهسترێ و تایبهتمهند دهبێ به بینینی ئهمانهی خوارهوه: أ ـ بوونی ناكۆكی لهسهر جێبهجێ كردنی دوو حوكم كه پلهی بنبڕیان وهرگرتبێ و دژ بهیهك بن و سهبارهت یهك بابهت دهركرابن ئهگهر له نێوان ناكۆكهكان خۆیاندا بێت یان یهكێكیان لایهن بێت له دوو حوكمهكهدا و پهسهند كردنی یهك له و حوكمانه و بڕیاردان لهسهر جێبهجێ كردنی بێ له حوكمهكهی تر، لهو بارهدا سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه بۆی ههیه جێبهجێ كردنی ئهو دوو حوكمه دژ بهیهكه رابگرێ، تاكو بڕیاری پێداچوونهوه دهردهچێ. ب ـ ئهو ناكۆكیهی دهكهوێته نێوان دوو دادگا لهبارهی دهسنیشان كردنی تایبهتمهندی لهسهیر كردنی داواكه. ج ـ ئهو حوكم و بڕیارانهی سهرۆك بۆی دهنێرێ تاكو له چوارچێوهی تایبهتمهندی دادگا بڕیاری یهكلاكهرهوهیان له بارهیهوه بدات به پێی ئهو یاسایهی كه ئهو حوكم و بڕیارانهی پێ دهرچووه. 3ـ دهستهی مهدهنی: تایبهتمهنده به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی كه له داوا مهدهنییهكان و داوا جۆراوجۆرهكانی تر كه له دادگاكان و لیژنهكانهوه به پێی یاسا دهرچوون. 4 ـ دهستهی باری كهسایهتی: تایبهتمهنده به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی كه له دادگاكانی باری كهسایهتی و ماددهكانی كهسایهتییهوه به پێی یاسا دهرچوون. 5 ـ دهستهی سزایی: تایبهتمهنده به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی كه له داوا سزاییهكانهوه به پێی حوكمهكانی یاسا دهرچوون. 6 ـ دهستهی كشتوكاڵی: تایبهتمهنده به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی كه له لیژنهكانی زهوی و زارو دهست بهسهرداگرتن دا دهرچوون. دووهم: دهستهی مهدهنی و دهستهی باری كهسایهتی و دهستهی سزایی و دهستهی كشتوكاڵ به سهرۆكایهتی یهكێك له جێگرهكانی سهرۆك یا ئهو كهسهی كه دهستهی سهرۆكایهتی ههڵیدهبژیرێ و به ئهندامیهتی بهلانی كهم دوو له دادوهرهكانی دادگا دهبهسترێ. سێیهم: دهستهی مهدهنی به سهرۆكایهتی یهكێك له جێگرهكانی سهرۆك و ئهندامێتی بهلانی كهم چوار له دادوهرانی دادگا دهبهسترێ له و كاتهی كه سهیری ئهو حوكمانه كه له دادگاكانی تێههڵچوونهوه به سیفهتی بنهڕهتی دهرچوون، ههروهها سهبارهت به دهستهی سزاییش كاتێك كه سهیری حوكم و بڕیارهكانی دادگاكانی تاوان دهكات. چوارهم: 1ـ دهشێ دهستهی دیكه به بڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی پێك بهێنرێت. 2ـ دهستهی سهرۆكایهتی له سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و ههردوو جێگرهكهی پێكدێ و له كاتی ئاماده نهبوونی یهك لهوانه، كۆنترین دادوهر له دادگادا جێی دهگرێتهوه.
ماددهی پێنجهم: دادگاكان دهستهڵاتیان بهسهر ههموو كهسێكی سروشتی و مهعنهویدا ههیه، تا دهگاته حكومهتیش و تایبهتمهنده به یهكلاكردنهوهی ههموو كێشه و تاوانهكان.
ماددهی یهكهم: یهكهم: بڕگهی (سێیهم)ی ماددهی یهكهمی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (سێیهم: لێژنه: لێژنهی تایبهتمهند به تێڕوانینی داواكارییهكانی ئهوانهی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه). دووهم: بڕگهیهك به ڕیزبهندی (شهشهم) بۆ ماددهی یهكهم زێده دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (شهشهم: وهزارهت: وهزارهتی شههیدان و ئهنفالكراوانی ههرێمی كوردستان).
ماددهی پازدهیهم: وهزیر یا ئهو كهسهی له لایهنیهوه راسپێردراوه بۆیان ههیه ههر فهرمانگهیهكی میری یا دهزگایهكی كهرتی تایبهتی یا تێكهڵاو بپشكنن بۆ دلنیابوون له رهسدان بهپێی ئهم یاسایه.
ماددهی شهشهم: زمانی كوردی زمانی دادگاكانه و دهشێ له كاتی پێویستدا زمانی عهرهبی بهكاربێ.
ماددهی بیست و یهكهم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوه ئهنجام دهدا: یهكهم: سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی ئهنجومهن. دووهم: نوێنهرایهتی كردنی سهندیكا له لای دهزگاكانی دادوهری و كارگێری و دهسته رهسمی و نیمچه رهسمی و ئههلیهكان و كۆنگرهكان، وه راستاندنی معامهلهو ئهو بهڵگهنامانهی كه تایبهتن به سهندیكاوه، بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی بدا به ههر یهكێ له ئهندامانی ئهنجومهن كه بیهوێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة