أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چوارده
ماددهی چوارده: یهكهم: راددهی یاسایی (نیساب) له ئهنجومهندا به ئامادهبوونی زۆربهی ئهندامان تهواو دهبێ و بڕیارهكان به زۆرینهی دهنگی ئامادهبوان دهردهچێ، وه له كاتی یهكسان بوونی دهنگهكانیش بهو لایهنه دا دهلهنگێ كه نهقیبی لهگهڵدایه. دووهم: ئهگهر به ههر هۆیهكهوه شوێنی نهقیب چۆڵ بوو جێگرهكهی شوێنی دهگرێتهوه یان سكرتێر ئهگهر شوێنی نهقیب چۆڵ بوو ئهویش ئهوهنده ماوهیهی كه باقی ماوه. سێیهم: ئهگهر به ههر هۆیهكهوه شوێنی یهكێك له پایهكانی ئهنجومهن چۆڵ بوو، ئهندامێك له نێوان ئهندامه یهدهگهكان شوینی دهگرێتهوه. چوارهم: ئهگهر پایهی پترله ئهندامێكی ئهنجومهن چۆڵ بوو، ئهنجوومهن لهسهریهتی له ماوهی دوو مانگدا بانگهێشتی دهستهی گشتی بكا بۆ ههڵبژاردنی ئهوانهی شوێنی ئهم پایانه پردهكهنهوه بۆ ئهوهنده ماوهیهی كه باقی ماوهتهوه، ئهویش به ههمان رێگا لهم یاسایهدا دیاری كراوه.
ماددهی سێزدهیهم
ماددهی سێزدهیهم: یهكهم: ئهنجومهن له نێوان ئهندامهكانیدا به ههڵبژاردنی نهێنی بریكاری سهرۆك و سكرتێرێك ههڵدهبژێرێ دووهم: ئهنجومهن مانگی یهك جار دانیشتنه ئاساییهكانی خۆی دهكا ههروهها بۆی ههیه دانیشتنی نائاساییش لهسهر بانگهێشتی نهقیب یان به داواكاری سێیهكی ئهندامان ئهنجام بدات.
ماددهی دوانزده
ماددهی دوانزده: ئهنجومهنی سهندیكا پێك دێ له: 1. نهقیب: مهرجه ماوهی دهستدانه پیشهكهی له ده ساڵ كهمتر نهبێ. 2. ههشت ئهندام به بریكاری نهقیب و سكرتێریشهوه: له وانه بن كه ئهو ماوهیهی له دهست دانه پیشهكهیان قهتاندویانه له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی چل و دووهم
ماددهی چل و دووهم: یهكهم: نابێ هیچ لایهنێك یا كهسێك بهر لهوهرگرتنی رهزامهندیی وهزارهت دهزگای خوێندنی باڵای نا حكومی له ههرێمدا بكاتهوه یا بهرێوهی ببات. دووهم: نابێ هیچ دهزگایهكی خوێندنی باڵای دهرهوهی ههرێم لق یا نووسینگه له ههرێمدا بكاتهوه ههتا رهزامهندیی وهزارهت وهرنهگرێت. سێیهم: تهنیا وهزارهت تایبهتمهنده به پێدانی مۆڵهتی كردنهوهی ههر دهزگایهكی فێركردنی باڵای كه سهر به وهزارهت نهبێ جا حكومی بێت یان نا حكومی.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: ئهم یاسایه له یهكهم ژمارهی رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی ڕاوێژكاری بۆ وهزارهت لهمانه پێكدێ:- یهكهم: وهزیر: سهرۆكه. دووهم: بریكاری وهزارهت: ئهندامه ولهكاتی ئامادهنهبوونی وهزیر سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات. سێیهم: ڕاوێژكارهكانی وهزارهت: ئهندامن. چوارهم: بهڕێوهبهره گشتیهكانی وهزارهت: ئهندامن. پێنجهم: نوێنهرێك له ههر وهزارهتێك له وهزارهتهكانی پهیوهندیدار ودهزگا تهندروستیه زانستییهكان به مهرجێك پلهیان له بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێت ولهسهر داوای وهزیر بهشداری دهكهن. شهشهم: ههر شارهزایهكی پسپۆڕ له ناوهوه ودهرهوهی وهزارهت كه وهزیر دهستنیشانیان دهكات.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڕیاریهوه كه له رێكهوتی 9/7/1992ی كردكاری پێ دهكرێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1. به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك بۆ كیمیاگهران دادهمهزرێندرێ و كهسایهتی مهعنهوی خۆی دهبێ و بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێم دهبێ و بۆی ههیه لقهكانی له ناوهندی پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه. 2. دهستهیهكی ئامادهكار له (15) پانزده كهس پێك دێت به رهزامهندی لایهنه تایبهتمهندهكان تاكو ههڵبژاردنی گشتی دهكرێ.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: ئهندامی ئهنجومهن به دهست له كاركێشراوه دادهنرێت ئهگهر ههر سێ دانیشتنی یهك له دوای یهك یان پێنج دانیشتنی پچر پچر بهبێ عوزری رهوا ئاماده نهبوو.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: نهقیب دهبێ ماوهیهك لهم پیشهیهدا دهست بهكار بووبێ كه له (10) ساڵ كهمتر نهبێ. دووهم: بریكاری نهقیب و ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا: مهرجه ئهوانه دهست بهكار بوونیان لهم پیشهیهدا له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دهستهی گشتی ئهم دهسهڵاتانه بهرێوه دهبا: 1. راستاندنی بودجهو حسابكاری دوماهی. 2. گفتوگۆكردن و بڕیاردان لهسهر راپۆرتی ئهنجومهن. 3. چاوپێخشاندن بهو پێشنیارانهی له بارهی ههمواركردنی یاسای سهندیكاوه پێشكهش كراون. 4. بڕیاردان لهسهر پێرهوی ناوخۆ و ههمواركردنی.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانهی سهندیكا پێك دێ كه ههموو پابهندییهكانی خۆیان جێبهجێ كردووه به پێی ئهم یاسایه، وه به باڵاترین دهسهڵات دهژمێردرێ، وه به ههر سێ ساڵ جارێك له نێوان مانگی كانوونی دووهمدا به بڕیای ئهنجوومهن و بانگێشتی نهقیب كۆبوونهوهیهكی گشتی ئاسایی دهبهستێت بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ بۆ پركردنهوهی ئهندامێتی ئهنجومهن و ئهندامانی لیژنهی بهرزهفتی، وه نیسابیش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی تهواو دهبێ وه له كاتی تهواو نهبوونی نیسابیش دوای پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم، ههڵبژاردن له ههمان كات و شوێندا ئهنجام دهدرێت، ژمارهی ئامادهبوانیش ههر چهندێك بێت نیساب به تهواوی دادهنرێت.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: 1. چوونه ناو سهندیكا به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه پێشكهش به نهقیب یا سهرۆكی لقی پارێزگا دهكرێ و بهڵگهنامه پێویستییهكانیشی پێوه دهلكێنرێ. 2. داواكاری چوونه ناو سهندیكا له ماوهی (15) رۆژ له مێژووی تۆماركردنیهوه له سهندیكادا دهخرێته بهر دهمی ئهنجومهن بۆ بڕاندنهوهی لهو ماوهیهدا و ئهگهر له كاتی تهواو بوونی ئهو ماوهیهدا نهبڕاندرایهوه به قبووڵ كراو حساب دهكرێ. 3. ئهنجومهن بۆی ههیه داواكاری چوونه ناو سهندیكا به بڕیارێكی هۆدار رهفز بكا و، خاوهنی داواكاریش بۆی ههیه له لای دادگای پێداچوونهوهی ههرێم له ماوهی (30) رۆژ له مێژووی ئاگاداربوونییهوه تانهی لێ بدا، وه بڕیاری دادگاش بن بڕه. 4. رهسمی چوونه ناو سهندیكا (25) دینارهو رهسمی بشداربوونیش (20) دیناره.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ئهندام دهبێ ئهو مهرجانهی لێ بێنه دی: 1. هاوڵاتی كوردستانی عێراق بێ و تیایدا جێوار بێ. 2. بهتاوانێكی نا سیاسی یان كهتنێكی ئابرۆ بهر حوكم نهدرابێ. 3. بڕوانامهی پهیمانگای تهندروستی یان قوتابخانهی تهندروستی یان خولی تهندروستی یان دواناوهندی تهندروستی ههبێ كه له لایهن وهزارهتی تهندروستییهوه دانی پیانرابێت. 4. ئهنجومهنی سهندیكا بۆی ههیه ئهوانهی له بواری تهندروستی دا كار دهكهن بكاته ئهندام كه خاوهن پیشه تهندروستییهكانن و مۆڵهت پێ دراون.
ماددهی چل و پێجهم
ماددهی چل و پێجهم: یهكهم: ئهمانه خوارهوه بهپێڕهو دهسنیشان دهكرێن. 1ـ ئهو كاروبارانهی پهیوهندیدارن به رابهری كردنی قوتابیان و ئاراسته كردنیان له ڕووی زانستی و پهروهردهیی و كۆمهڵایهتی و هزری و چاودێری كردنیان و دهسنیشان كردنی ئهرك و بهرزهفتكردنیان و ناردنیان بۆ دهرهوه بۆ خوێندن و زهمالهكان و رێكخستنی مۆڵهتهكانی دهرس خوێندن و ههموو ئهوانهی پهیوهستن به كاروباری زانستی و پهروهردهیی دیكه . 2ـ پله پێدانی زانستی به ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه. 3ـ یارمهتیدانی توێژینهوهی زانستی و دانان و وهرگێڕان. 4ـ ههیكهلی كاری ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه. 5ـ خوێندنی باڵا. 6ـ مهرجهكانی كردنهوهی دهزگا زانستیه باڵاكانی ئههلی. 7ـ ئهرك و پێكهاتهی وهزارهت و دهرخستنی كارو فرمانهكانی.
مادهی سێیهم
مادهی سێیهم: ئهم كارانهی خوارهوه به تاوانی تۆقاندن (تیرۆر) دادهندرێن وسزاكهیان زیندانی ههتاههتاییه:1. تێكدان، رووخاندن، لهكهلكخستن، یان زیان پێگهیاندن، به تهواوی، یان به بهشێك له تهلار ودامهزراو وسامانی گشتی، یان ئهو تایبهتیانهی تهرخانكراوون بۆ فهرمانگه وبهرژهوهندیه حكوومیهكان، بۆ دهزگا گشتیهكان، بارهگای ئهو حیزب، یان ئهوكۆمهڵانهی به یاسا ناسراوون، یهكێك له دامهزراوه كانی نهوت، ههر دامهزراوێكی ههرێم، ئیستگهی وزهی كارهبایی وئاوی، پرد، بهنداو، ئاوهڕۆی گشتی، هۆیهكانی گهیاندن ودامهزراوهكانی، ئهو شوێنانهی ئامادهكراوون بۆ كۆبوونهوه گشتیهكان وشوێنهكانی خواپهرستی، شوێنهكانی ئامادهكراو بۆ هاموشۆی جهماوهر، یان ههر سامانێك كه گرنگی ههبێت له ئابووری نیشتمانی، به مهبهستی تیرۆركاری، بۆ شێواندنی ئاسایش وئارامی له ههرێمدا.2. دهستبهسهرداگرتنی فرۆكهی مهدهنی وڕفاندنی. سزاكهشی دهبێته لهناوبردن (اعدام) ئهگهر كردهوهكه مردنی كهسێك یان پتری لێكهوتهوه.3. ڕفاندن، دهستگیركردن، دهستبهسهركردن، یان بێبهشكردنی كهسێك له ئازادی، بهههرشێوازێك بێت، بۆقاچاندنهوه (ابتزاز) ی دارایی، یان به مهبهستی سیاسی، به پاڵنهرێكی تیرۆركاری.4. پهكخستنی هۆیهكانی پهیوهندی پێوهكردن وسیستهمهكانی كۆمپیوتهر، چوونهناو تۆڕهكانیانهوه، ژاوهژاو دانان لهسهریان، زانیاری وداتا خستنهناوهوهیان، بهمهبهستی ئاسانكاری بۆ ئهنجامدانی تاوانه تیرۆركاریهكان.5. پێشكهشكردن،كۆكردنهوه، گوێزانهوه، یان ناردنی كۆمهكی دارایی، راستهوخۆ، یان ناراستهوخۆ له ناوهوه، یان لهدهرهوهی ههرێم، بهمهبهستی بهكارهێنانی، یان بزانێت بهكاردێت بۆ داراكردنی ههر تاوانێكی تیرۆركاری،6. مهشق پێكردنی كهسێك، یان كهسانێك لهسهر بهكارهێنانی چهك، لهسهر هۆیهكانی پهیوهندی پێوهكردن، فێركردنی هونهره جهنگیهكان،یان شێوازهكانی شهركردن، بهمهبهستی ئامادهكردنیان بۆ ئهنجامدانی تاوانێكی تیرۆركاری.7. چوونهناو یهكێك لهو لایهنانهی لهبڕگه (1)ی مادهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتوون و به ئهندامبوون تیایدا.8. درستكردن، هاوردن، یان لهلابوونی تهقهمهنی، ئاگرهتریشقه، ئامێری دروستكراو بۆ تێكدان، رووخاندن، یان ههر مادهیهك له پێكهاتهی ئهوانهوه بێت، ههروهها ئهو دهزگا وئامیر وكهرهستانهی له دروستكردنیان یان له تهقاندنهوهیان بهكار دێن، ئهگهر بهكارهێنانهكهیان بۆ ئهنجامدانی تاوانێكی تیرۆركاری بێت،
مادهی ههشتهم
مادهی ههشتهم: أ-ئهوكهسهی، پێش روودانی تاوانی تیرۆركاری،پێش ئاشكرابوونی، یان لهكاتی پلان بۆدانانی، دهزگا تایبهتمهندهكان پێ ئاگاداربكاتهوه وههواڵ گهیاندنهكه ببێته یاریدهر بۆ دهستگیركردنی تاوانباران یان نهی هێلا كارهكه ئهنجام بدرێت، له سزادان دهبووردرێت.ب-دادگا بۆی ههیه خۆبهدهستهوهدانی تاوانبار وپێشكهشكردنی زانیاری وا، كه تاوانهكه دوای روودانی ئاشكرا بكات، به پاساوی یاسایی سزا سووككهر بژمێرێت.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: دهسته سهرۆكێكی دهبێ بهپلهی وهزیر دادهمهزرێ و، خۆی سهرۆكی باڵایهتی و بهرپرسه لهكارهكانی و ئاراستهكردنی سیاسهتهكانی و سهرپهرشتی و چاودێری دهكات و لهوهوه و بهسهرپهرشتی ئهو ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهك دهردهچێ و جێبهجێ دهكرێن، لهههموو ئهو شتانهی كه پهوهندییان به ئهركی دهسته و دهسهڵاتهكانی و ههموو كاروباره هونهری و دارایی و كارگێڕییهكانیهوه ههیه، ئهمهش بهپێی حوكمهكانی یاسا و، بهرپرسیشه لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیران.
ماددهی چل و شهشهم
ماددهی چل و شهشهم: تهنیا زانكۆ و دهسته تایبهتمهندن به یهكلا كردنهوهی سكالاكانی كه پهیوهندیدارن به قهبوڵ و گواستنهوه و ئهزموونهكان و سزا بهرزهفتیهكان كه بهسهر قوتابی دادهسهپێ و فهسڵ كردنیان به هۆی دهرنهچوونیان لهگهڵ ههڵسهنگاندنی بڕوانامهكان و پله زانستیه عیراقی و بیانیهكان كه له دوای قۆناغی خوێندنی دواناوهندیی دێن لهگهڵ داواكاریی بهخشینی نازناو و بڕوانامهی زانستی و فهخریی.
ماددهی چل و حهوتهم
ماددهی چل و حهوتهم: زانكۆكان و دهستهكان بۆیان ههیه بۆ ئهنجامدانی ئهزموونه زانستی و پیاده كردنهكانیان و مهشقی قوتابیان، پهنا ببنه بهرههموو لایهنێكی پسپۆڕ له فهرمانگهكانی فهرمی ههرێم و كهرتی تایبهت و دهبێ ئهو فهرمانگایانهش ئاسانكاری و یارمهتی پێویست بۆ بهدیهێنانی ئهم كاره پێشكهش بكهن.