المواد القانونية

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌و حوكمدراوانه‌ی كه‌ حوكمی پاشمله‌یان به‌سه‌ردا دراوه‌ وخۆیان به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌ده‌ن یان له‌ماوه‌ی سیی رۆژ له‌ مێژووی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌وه‌ ده‌گیرێن سوود له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ وه‌رده‌گرن.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م:

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: مادده‌ی بیست و یه‌كه‌می یاسایه‌كه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركان به‌جێ دێنێ: 1-دانانی نه‌خشه‌ی كشته‌كڵی ئه‌وتۆ كه‌ گه‌شه‌ پێدانی به‌رهه‌می كشتوكال و له‌ بواره‌كانیرووه‌ك و ئاژه‌ڵ و پاوانه‌ سرووشتیه‌كاندا به‌دی بێنێ. 2-پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاری له‌ بواری رێ نیشاندان دا و مسۆگه‌ر كردنی پێویستییه‌كانی به‌رهه‌م هێنانی كشتوكاڵ و سازدانی لێكۆڵینه‌وه‌ی كشتوكاڵی پراكتیكی و به‌شدار بوه‌ن له‌ چه‌سپاندنی هاریكاری كشتوكڵی و سه‌رپه‌رشتیكردنی به‌جێ هێنانی یاساكانی زه‌وی سازی (الاصلاح الزراعی) و به‌داوداچوونی جێ به‌جێ كردنی ئه‌و چالاكیانه‌ی په‌یوه‌نیان به‌ خستنه‌كاری زه‌وی یه‌ كشتوكاڵیه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌ به‌ ئامانجی پێشخستنی به‌رهه‌می كشتوكاڵ له‌ هه‌رێمدا. 3-نه‌خشه‌ دانان بۆ سه‌رچاوه‌كانی ئاو له‌ هه‌رێمدا و دروست كردنی به‌ربه‌ست و پرۆژه‌ی ئاودێری و سازادانی زه‌وی و زار و پاراستنی و سوود بینین له‌ ئاوی نویك و قوڵی ژێر زه‌وی (سگحی و جوفی) و به‌گه‌ر خستن پاراستنی پرۆژه‌كانی ئاودێری و به‌رگرتن له‌ مه‌ترسی لافاو و ژێر ركێف خستنی سێلا و و حه‌وزه‌كانی رووباره‌كان. 4-ئاماده‌كردنی لێكۆلینه‌وه‌ی تایبه‌تی و سكێچ و پرۆگرام بۆ پرۆژه‌كان و كار كردن بۆ جێ به‌ جێ كردنیان و جێ به‌جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ی راسته‌وخۆ له‌لایه‌نانی تره‌وه‌ له‌ ناوه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا پێیانی ده‌سپێردرێن به‌ سیفه‌تی به‌ڵێنده‌ر یا له‌ لایه‌ن ده‌زگا جێبه‌جێ كاره‌كانیه‌وه‌ یا به‌ڵێنده‌ره‌كانی ناوخۆ یا بیانی و سه‌رپه‌رشتی كردنی جێبه‌جێ كردن و به‌داو داچوونیان. 5-ته‌قه‌لا دانی مسۆگه‌ر كردنی تۆوی پوختكراو و سه‌مادی كیمیاوی و قه‌ڵاچۆكه‌ر (مبیدات) و دابینكردنی ده‌رمان و گرتنه‌ به‌ری ئه‌و رێ و شوێنانه‌ی زیاد كردنی به‌رهه‌م و پوختكردنی مسۆگه‌ر ده‌كه‌ن.

مادده‌ی سی وحه‌وته‌م

مادده‌ی سی وحه‌وته‌م: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ خاوه‌نی بڕوانامه‌ی دكتۆرا بێت له‌ یه‌كێك له‌ بواره‌كانی زانستی، ده‌بێ به‌ پایه‌ی پرۆفیسۆر بێت و به‌ پله‌ی تایبه‌تی له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیر بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ داده‌مه‌زرێ كه‌ قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌ بۆ یه‌ك جار. دووه‌م: سه‌رۆكی ده‌سته‌ یاریده‌ده‌رێكی ده‌بێ كه‌ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دكتۆرا بێت و پایه‌ی زانستی وابێ له‌ پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ (ده‌) ساڵ كه‌متر نه‌بێ و به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێ و ئه‌ركی كارگێڕیی ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: ده‌كرێت له‌ حاڵه‌تی زه‌ڕوڕه‌تدا چاره‌سه‌ری بدرێته‌ نه‌خۆشی ده‌روونی به‌بێ وه‌رگرتنی ڕه‌زامه‌ندی ئه‌و كاته‌ی ئه‌مه‌ پێویست بێت بۆ رێگه‌گرتن له‌ ڕوودانی تێكچوونێكی نزیك بۆ باری ده‌روونی یان جه‌سته‌یی نه‌خۆش كه‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی تووشبوونی ژیانی یان ته‌ندروستی نه‌خۆش یان ژیان یان ته‌ندروستی كه‌سانی تر بۆ مه‌ترسیێكی زلی نزیك به‌مه‌رجێك ماوه‌ی چاره‌سه‌رییه‌كه‌ له‌ (72) حه‌فتاو دوو كاتژمێر تێپه‌ڕ نه‌كات.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: به‌ش و ئه‌رك و تایبه‌تمه‌ندیه‌كانی پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت به‌ پێڕه‌و ده‌ستنیشان ده‌كرێت. دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌تی یان لق یان به‌ش یان هۆبه‌ یان یه‌كه‌كان له‌ ناو پێكهاته‌ی وه‌زاره‌ت دابنێ یان لێكیان بدات یان هه‌ڵیان بوه‌شێنێته‌وه‌ به‌ پێی پێویستیه‌كانی كاره‌كانیان له‌ كاتی پێویستدا. سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ لێژنه‌ی هه‌میشه‌یی یان كاتی به‌ پێی پێویست پێكبهێنێ.

مادده‌ی سێ یه‌م:

مادده‌ی سێ یه‌م: 1-وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاری یه‌كه‌می جێ به‌جێ كردنی سیاسه‌ته‌كه‌ی و سه‌رپه‌رشتی جێبه‌جێ كردنی یاسا و په‌یره‌و و رێنماییه‌كانا تیادا و هه‌ر له‌ ویشه‌وه‌ بڕیار و فه‌رمانه‌كان ل چوارچێوه‌ی ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و دام و ده‌زگا و ده‌سه‌ڵاته‌كانی و گشت كارو باره‌ ئیداری و هونه‌ریه‌كان له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسایه‌ و یاسا ره‌چاوكراوه‌كانی تردا ده‌رده‌چن بۆیشی هه‌یه‌ به‌شێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت و به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان و سه‌رۆكه‌كانی دایه‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌كان لله‌ وه‌زاره‌ت دا بسپێرێ له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانیشد دا به‌و ئیعتیباره‌ی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شیه‌تی به‌رپرسیاره‌. 2-بریكاری وه‌زاره‌ت ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ماوه‌ی سزای حوكمدراوانی (به‌ندكراو وگیراو) له‌فه‌رمانگه‌كانی چاكسازی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌هه‌رێمی كوردستان به‌رێژه‌ی 30% ی ماوه‌ی سزا ئه‌سڵیه‌كه‌ی كه‌م ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ له‌سه‌ر ئه‌وكێشانه‌ بۆیان ده‌رچووه‌ وئاشتبوونه‌وه‌ له‌ نێوان لایه‌كانی له‌به‌رده‌م دادگا ته‌واو نه‌بووه‌، ئه‌و ماوه‌ كه‌مكراوه‌یه‌ به‌ ماوه‌یه‌ك داده‌نرێ كه‌ له‌فه‌رمانگه‌ی چاكسازی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌سه‌ربراوه‌ بۆ مه‌به‌ستی به‌ردانی به‌ مه‌رج.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: حوكمدراوان له‌سه‌ر تاوانی سه‌رپێچی كردن لێبوردنی گشتی ده‌یانگرێته‌وه‌ وهه‌موو كرده‌وه‌یه‌كی یاسایی له‌ حه‌قی تۆمه‌تباره‌كان ڕاده‌گیرێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: 1. مافی به‌كارهێنانی ده‌كوژێنرێته‌وه‌ (يطفأ) له‌ زه‌ويیه‌ كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵیه‌كانی موڵكی ده‌وڵه‌ت كه‌ ده‌كه‌ونه‌ نێوان قۆناغی جێبه‌جێ كردنه‌وه‌ (المرحله قید التنفیذ) له‌ ره‌نگرێژی بنه‌ره‌تی شاره‌وانییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان. 2. خاوه‌نی مافی به‌كارهێنان (صاحب الحقوق التصرفیه‌) له‌و زه‌ویانه‌ی به‌رێژه‌یه‌ك قه‌ره‌بوو ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ یه‌كسانه‌ به‌ (8%) له‌ كۆتا پانتایی ئه‌و زه‌ویانه‌ی كه‌ مافی به‌كارهێنانی كوژێنراوه‌ته‌وه‌ و به‌ ناوی ئه‌وه‌ وه‌ تۆمار ده‌كرێ وه‌ك موڵكێكی ته‌واو (صرف). 3. خاوه‌ن مافی به‌كار هێنان بۆی هه‌یه‌ ئه‌و پارچه‌یه‌ی كه‌ پێی دراوه‌ جیاكاری (افراز)ى بكا به‌ مه‌رجێك هاودژ نه‌بێ له‌گه‌ڵ جۆری ئه‌و به‌كار بردنه‌ی كه‌ بۆی دیاری كراوه‌ له‌ ره‌نگرێژی بنه‌ره‌تی شاره‌وانییه‌كاندا. 4. ئه‌و زه‌ویانه‌ی كه‌ مافی به‌كارهێننانیان تێدا كوژێنراوه‌ته‌وه‌ و ده‌كه‌ونه‌ نێوان ناوچه‌ نانیشته‌جێییه‌كانه‌وه‌ (مناطق غیر سكنیه) خاوه‌نه‌كانیان به‌ زه‌وی تر له‌ ناوچه‌كانی سوكنا بوون قه‌ره‌بوو ده‌كرێنه‌وه‌ له‌ ناو سنووری شاره‌وانییه‌كاندا كه‌ نرخه‌كه‌ی هاوسه‌نگ بێ له‌گه‌ڵ ئه‌و رێژه‌یه‌دا.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: نابێ ئه‌ندام پایه‌ی نه‌قیبی وئه‌م پایانه‌ی خواره‌وه‌ پێكه‌وه‌ كۆبكاته‌وه‌: 1. سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مان. 2. وه‌زیر یان بریكاری وه‌زیر له‌ وه‌زاره‌ته‌كانی هه‌رێمدا. 3. به‌ڕێوبه‌ری گشتی له‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تیدا. 4. به‌ڕێوبه‌ری كۆمپانیایه‌كی بازرگانی.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی كوردستانی سه‌رۆكێكی ده‌بێ كه‌ بڕوانامه‌ی دكتورا یا هاوشێوه‌كه‌ی له‌ پزیشكی دا هه‌بێ و به‌ پایه‌ی پرۆفیسۆر بێ و به‌ پله‌ی تایبه‌تی داده‌مه‌زرێ له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیر بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ و قابیلی نوێكردنه‌وه‌یه‌ بۆ یه‌كجار. دووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی كوردستانی یاریدرده‌رێكی ده‌بێ كه‌ بڕوانامه‌ی دكتۆرا یان هاوتاكه‌ی له‌ پزیشكی هه‌بێ و به‌پله‌ی به‌لانی كه‌م پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ و به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێ له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیر و، كاروباری دارایی و كارگێڕیی ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێت.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی كوردستانی هه‌وڵی ئاماده‌كردنی پزیشكی پسپۆڕ ده‌دات به‌ هاوكاری كردنی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی له‌ لقه‌ جیاوازه‌كانی پزیشكی و فه‌راهه‌مكردنی پێداویستیه‌ پێویستیه‌كان به‌پێی نوێترین شێواز و داهێنانی زانستی.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك داده‌مه‌زرێ به‌ناوی سه‌ندیكای پزیشكانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق وخاوه‌نی كه‌سایه‌تییه‌كی مه‌عنه‌وییه‌ وباره‌گاكه‌ی له‌ هه‌ولێری پایه‌ته‌ختی هه‌رێم ده‌بێ وبۆی هه‌یه‌ لق له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم بكاته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڕیار له‌سه‌ردانییه‌وه‌ ده‌خرێته‌ كارو له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌ندامی لیژنه‌ی ئه‌نجومه‌ن یان لیژنه‌ی لق ئه‌گه‌ر به‌بێ عوزری ره‌وا له‌ سێ دانیشتنی یه‌ك له‌ دوای یه‌ك یان پێنج دانیشتنی په‌رت و بڵاودا غائب بوو ئه‌و كاته‌ به‌ ده‌ست له‌ كاركێشراوه‌ داده‌نرێت.

مادده‌ی پازده‌یه‌م:

مادده‌ی پازده‌یه‌م: له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ولایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌نداره‌كان پێویسته‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌گەڕ.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی خۆیدا به‌ هه‌ڵبژاردنی نهێنی سكرتێرێك هه‌ڵده‌بژێرێ له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا كه‌ له‌ دوای هه‌ڵبژاردن ده‌كرێ و ده‌سه‌ڵاته‌كانی له‌ په‌یره‌وی ناوخۆ دا دیاری ده‌كرێت. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ لانی كه‌مه‌وه‌ هه‌ر مانگێ جارێك دانیشتنه‌ ئاساییه‌كانی خۆی ئه‌نجام ده‌دا، هه‌ر وه‌ك ده‌توانێ دانیشتنه‌ نائاساییه‌كان به‌ بانگهێشتی نه‌قیب یان به‌ داواكاری سێیه‌كی ئه‌ندامان ببه‌ستێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة