المواد القانونية

مادده‌ی په‌نجایه‌م

مادده‌ی په‌نجایه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ پێره‌و و رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی چل و هه‌شته‌م

مادده‌ی چل و هه‌شته‌م: زانكۆ و ده‌سته‌كان لێ بوردراون له‌ ره‌سمی گومرگ به‌پێی یاسا كارپێكراوه‌كان له‌ هه‌موو مادده‌ و كه‌ل و په‌ل و ئامێر و به‌شه‌كانی و مادده‌ یه‌ده‌گه‌كان و مادده‌ی تاقیگه‌كان و هۆیه‌كانی روون كردنه‌وه‌و فلیم و په‌خشنامه‌ و كتێب و چاپكراوه‌ هاورده‌كان له‌ چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ پسپۆرییه‌ زانستیه‌كانی كه‌ خزمه‌تی مه‌به‌سته‌كه‌ی ده‌كه‌ن.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: مه‌رجه‌كانی ئه‌ندامیه‌تی: 1. خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستانی عێراق بێت و ئاكنجی بێت. 2. به‌ تاوانێكی ناسیاسی یان به‌ كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ر حوكم نه‌درا بێ. 3. له‌ شه‌هاده‌ی به‌كالۆریۆس یان هاوتای ئه‌وه‌ی له‌ زانسته‌كانی جیۆلۆجیدا كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: 1. هاتنه‌ ریزی نه‌قابه‌ به‌ داواكارییه‌كی نوسراو ده‌بێت و پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌كرێت و هاوپێچ ده‌بێت له‌گه‌ڵ به‌ڵگه‌نامه‌ی پشتگیری كردن به‌ داخوازییه‌كه‌ و ده‌بێت ئه‌نجومه‌ن بریارێك له‌ باره‌یه‌وه‌ بدات له‌ ماوه‌ی یه‌ك مانگ له‌ مێژووی تۆمار كردنی و ئه‌گه‌ر ئه‌و ماوه‌یه‌ تێپه‌ری به‌بێ ئه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌ن له‌و باره‌یه‌وه‌ بڕیارێك بدات ئه‌وا ئه‌مه‌ به‌ دانپێدانانی ره‌زامه‌ندی داده‌نرێت. 2. ئه‌گه‌ر ئه‌نجومه‌ن داواكاری به‌ ئه‌ندامیه‌تی ره‌تكرده‌وه‌ ئه‌وا ده‌بێت هۆیه‌كانی ره‌ت كردنه‌وه‌كه‌ ئاشكرا بكات. 3. خاون داوا ره‌ت كراوه‌كه‌ بۆی هه‌یه‌ له‌ دادگای ته‌مییز تانه‌ له‌ بڕیاره‌كه‌ی ئه‌نجومه‌ن بدات، ئه‌مه‌ش له‌ ماوه‌ی (15) پانزده‌ رۆژ له‌ مێژووی ئاگادار بوونه‌وه‌ی له‌ بڕیاری ره‌فز كردنه‌وه‌كه‌ و بڕیاری دادگای ته‌مییز به‌ یه‌ك لاكه‌ره‌وه‌ داده‌نرێت.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: چۆنيەتی و ڕه‌وشی خوێندن له‌ دامه‌زراندنی په‌یمانگه‌كه‌دا به‌ پێڕۆ دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ وه‌قائیعی كوردستاندا ده‌خرێته‌ كار و، حوكمه‌كانی ئه‌و په‌یمانگه‌یانه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ ئێستا له‌ هه‌رێمدا هه‌ن.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ئه‌م یاسایه‌ بخاته ‌كار.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م : وه‌زاره‌ت هه‌وڵ ده‌دات ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ به‌دی هه‌یبێنێت: یه‌كه‌م : جێبه‌جێ كردنی سیاسه‌تی گشتی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی ئاماده‌كراوه‌ و له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌ په‌سندكراوه‌. دووه‌م : هێنانه‌دی كۆڕانگارییه‌كی چۆنایه‌تی و سازان له‌گه‌لأ په‌ره‌سه‌ندنه‌كانی جیهانی له‌ مه‌یدانی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی و به‌رزكردنه‌وه‌یان بۆ ئاستی پێویست له‌ بواره‌كانی زانستی و هونه‌ری و ته‌كنۆلۆجی دا. سێیه‌م : هینانه‌دی گونجان و پێگه‌یشتن له‌ نێوان خوێندنی باڵا و پێداویستیه‌كانی هه‌رێم له‌ كادیری زانستی وهونه‌ریی شیاوه‌وه‌. چواره‌م : كاركردن له‌ پێناوی هێنانه‌دی هاوسه‌نگی له‌ نێوان پێشكه‌وتنی زانسته‌ نه‌زه‌رییه‌كان و ئه‌وه‌ی پێویسته‌ له‌ ڕووی فراوان كردن و په‌ره‌پێدان له‌ تاقیكردنه‌وه‌ و كاركردنی پراكتیكی وتاقیگه‌ییه‌وه‌. پێنجه‌م : دابین كردنی پاراستنی (حصانه‌) زانستی بۆ بیرمه‌ندان و تۆیژه‌ران وداهێنه‌ران و نرخاندنی ئه‌ركه‌ زانستیه‌كه‌یان و هاندانی ده‌ست پڕژانی زانستی (التفرغ العلمی) به‌مه‌به‌ستی دروستكردنی كه‌سایه‌تی مرۆڤ به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ پشت به‌ بیركردنه‌وه‌ی ئازاد و كاركردنی به‌رده‌وام بۆ به‌دیهێنانی كومه‌ڵگایه‌كی ئازاد و گه‌شه‌دار ببه‌ستێ. شه‌شه‌م: هاندانی خوێندن و لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی و پشتگیریی كردنیان و به‌رزكردنه‌وه‌یان و فراوانكردنی پسپۆڕایه‌تی هونه‌ریی و ته‌كنۆلۆژی به‌ جۆرێك كه‌ له‌گه‌لأ پێداویستیه‌كانی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی و ماددی له‌سه‌ر ئاستی كۆمه‌ڵایه‌تی وئابووری ورۆشنبیریی وفیكری له‌ هه‌رێمدا بگونجێ. حه‌وته‌م: وه‌به‌رهێنانی توانا و به‌هه‌ره‌ زانستیه‌كان وسوود وه‌رگرتن له‌ رێگاو شێواز و هۆیه‌ زانستیه‌كانی هاوچه‌رخ بۆ رۆیشتن له‌گه‌لأ پێشكه‌وتنی زانستی و ته‌كنۆلۆجی له‌ جیهاندا. هه‌شته‌م: هاندانی ده‌زگاكانی خوێندنی باڵای ئه‌هلی له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: پاراستنی كه‌ له‌ پووری گه‌لی كوردستان و گه‌شه‌پێدانی و گرنگی دان به‌ مێژوو و به‌هاكانی و ده‌رخستنی شوێنه‌واره‌ شارستانیه‌كانی و گرنگی دان به‌ رۆشنبیریی گشتی و به‌هێزكردنی ئینتیمای نیشتمانی. ده‌یه‌م: گه‌شه‌پێدانی شاره‌زایی ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌لانی كه‌م زمانێكی بیانی ده‌خوێنن له‌ مه‌یدانی پسپۆڕییه‌كه‌یان و كارایی شیاویان پێ بدرێ بۆ به‌كارهێنانی ته‌كنۆلۆجیا. یازده‌م: بنیاتنانی تیشكۆیه‌كی زانستی (نواه‌ علمیه‌)ی ته‌كنیكی نیشتمانی. دوازده‌م: كاركردن له‌ پێناوی كردنی زمانی كوردی به‌ زمانی فێركردن و خوێندن له‌ قۆناعه‌كانی خوێندنی باڵا له‌ زانسته‌ مرۆییه‌كاندا وهاندانی وه‌رگێڕان و دانان و چاپه‌مه‌نییه‌ زانستی ورۆشنبیریی و ئه‌كادیمییه‌كان بۆ زمانی كوردی.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌نديداره‌كان پێویسته‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌كار.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ ڕۆژی بڕیار له‌سه‌ردانییه‌وە ده‌خرێته‌ كار وله‌ رۆژنامه‌ی ڕه‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ر كار.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: له‌ هه‌رێمدا سه‌ندیكایه‌ك بۆ جیۆلۆجییه‌كان داده‌مه‌زرێ كه‌ ناوه‌نده‌كه‌ی هه‌ولێر ده‌بێ، خاوه‌نی كه‌سایه‌تی تایبه‌تی خۆی ده‌بێت و مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ كه‌ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا لق بكاته‌وه‌.

ماده‌ی پێنجه‌م

ماده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: پرۆژه‌ له‌ هه‌موو وباج ره‌سمه‌ ناگومرگیه‌كان ده‌بوردرێت بۆ ماوه‌ی (10) سالأ له‌ رۆژی ده‌ست پێكردنی به‌ پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزارییه‌كانی، یان له‌ رۆژی به‌رهه‌مهێنان به‌ كرده‌نی. دووه‌م: ئامێرو ده‌زگا و كه‌ره‌سته‌ومه‌كینه‌ هاورده‌كانی پرۆژه‌ له‌ ره‌سم و باجه‌كان ومه‌رجی مۆڵه‌ت به‌ده‌ست هێنانی هاوردن ده‌بوردرێن، به‌مه‌رجێ له‌ خاڵه‌كانی ده‌ربازبوونی سنووره‌كانی هه‌رێمه‌وه‌ بێنه‌ ژووره‌وه‌ وده‌بێ له‌ ماوه‌ی (2) دووسالأ له‌ رۆژی ره‌زامه‌ندی سه‌رۆكی ده‌سته‌ له‌سه‌ر لیسته‌كان، بهێندرێنه‌ ناو هه‌رێم، وه‌ته‌نها بۆ مه‌به‌سته‌كانی پرۆژه‌كه‌ به‌كاربێن. به‌ پێچه‌وانه‌، ئه‌و لێخۆشبوونانه‌ ناگرنه‌وه‌و وه‌به‌رهێن ناچارده‌كرێت باجه‌كه‌ بدات و دووهێنده‌ی باجه‌كه‌ش غه‌رامه‌ی لێوه‌رده‌گیرێت. سێیه‌م: له‌ ره‌سم و باجی ئه‌و پارچه‌ یه‌ده‌گه‌ هاوردانه‌ی پرۆژه‌كه‌ ده‌بووردرێت به‌ مه‌رجێك به‌هاكه‌یان له‌ (15%)ی به‌های ئامێرو مه‌كینه‌كان پتر نه‌بێت، ئه‌ویش به‌ بڕیارێكی پێشینه‌ی سه‌رۆكی ده‌سته‌ وره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر لیسته‌كانی وچه‌ندایه‌تیان ده‌بێت. چواره‌م: له‌ ئامێرو ده‌زگا ومه‌كینه‌ وكه‌ره‌سته‌ پێویسته‌كان بۆ فراوانكردن یان په‌ره‌پێدان یان نوێ كردنه‌وه‌ی پرۆژه‌ ده‌بووردرێن. پێنجه‌م: ره‌سمی گومرگ بۆ ماوه‌ی (5) ساڵ له‌ سه‌ر ئه‌و كه‌ره‌ستانه‌ی بۆ به‌رهه‌مهێنان هاوردراوون ده‌بووردرێن، به‌ مه‌رجێك جۆر وبره‌كانیان له‌لایه‌ن ده‌سته‌وه‌ دیار بكرێن، به‌ڵام ده‌بێ به‌ پله‌ی یه‌كه‌م ئه‌و كه‌ره‌سته‌ خاوه‌ خۆماڵیانه‌ی له‌ هه‌رێمدا چنگ ده‌كه‌ون وبۆ پرۆژه‌كه‌ به‌كه‌لك دێن له‌لایه‌نی چه‌ندی چۆنیه‌وه‌ به‌كاربێن . شه‌شه‌م: وه‌به‌رهێن، بۆی هه‌یه‌، به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، هه‌موو پێداویستیه‌كانی پرۆژه‌كه‌ هاورده$ بكات، وه‌ك ئامێر ومه‌كینه‌ وده‌زگا وكه‌ره‌ست، ئه‌و هاوردانه‌ش له‌ هه‌موو باجی خاڵه‌كانی گومرگی سنووری هه‌رێم ده‌به‌خشرێن، به‌ مه‌رجێك ته‌نیا بۆ مه‌به‌سته‌كانی پرۆژه‌كه‌ به‌كاربێن.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

ماده‌ی سێیه‌م

ماده‌ی سێیه‌م: ره‌فتار له‌گه‌لأ وه‌به‌رهێن وسه‌رمایه‌ی بیانی وه‌ك وه‌به‌رهێن وسه‌رمایه‌ی نیشتمانی ده‌كرێت ووه‌به‌رهێنی بیانی بۆی هه‌یه‌ هه‌موو سه‌رمایه‌ی ئه‌و پرۆژه‌ی به‌ناو بێت كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌، له‌ هه‌رێمدا دایده‌مه‌زرێنێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌ هێچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: یاسای ژماره‌ (9)ی ساڵی 2004 كه‌ تایبه‌ت به‌ دابرَینی به‌رێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی به‌رگریی شارستانی له‌ وه‌زاره‌تی ناوخۆو لكاندنیان به‌ وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شت و گوزاره‌وه‌ – ئیلغا ده‌كرێت .

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة