المواد القانونية
ماددهی بیست و چوارهم: كاركردن به ماددهی حهفتاو چوارهم له یاساكهدا ڕادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: 1. ئهگهر رۆڵهی رۆڵه لهگهڵ رۆڵهدا كۆبوونهوه یاخود رۆڵهی رۆڵهی رۆڵه لهگهڵ رۆڵهی رۆڵهدا كۆبوونهوه و ئهگهر هاتنه خوارهوهش جێی باوكی كۆچكردوویان یان دایكی كۆچكردوویان دهگرنهوه و ئهوهی دهیانكهوێ له میرات بۆیان دێته خوار ههرچهنده له ژیانیش دامابێ، بهمهرجێك له سێیهكی میراتهكه زیاتر نهبێ، ئهگهر میراتیان نهگرت و باپیر یان داپیر ئهوهی دهیان كهوێ پێیان نهدان و ئهگهر كهمتریان پێدان لهوهسیهتی واجیب بۆیان تهواو دهكرێ. 2. حوكمهكانی وهسیهتی واجیب رۆڵهكانی براو خوشكانیش دهگرێـتهوه جا ئهگهر نێر بن یاخود مێ و ئهگهر هاتنه خوارهوهش و بۆ ههردوو هاوسهریش دێته خوار ئهگهر ژنهكه ئههلی كیتاب بێ. 3. خاوهن میرات له سهردهمی ژیانیدا بۆی ههیه ماڵهكهی خۆی بهسهر میراتگرانی نێرو مێ بهیهكسانی دابهش بكات، یاخود ئهمه رابسپێرێ بهمهرجێك لهسێ یهكی میراتهكه زیاتر نهبێ و بهرهزامهندیی ئهوانی تربێ ئهگهر لهسێیهك پتربوو. 4. خاوهن میرات بۆی ههیه رابسپێرێ پتر نهبێ له سێیهكی میراتهكهی بدات به میراتگرێك. 5. ئهگهر وهسیهتی ئهرك (واجیب) ناكۆك بوو لهگهڵ وهسیهتی ههلبژێدراو(ئیختیاری) ئهوهی یهكهمیان پێش هی دووهمیان دهخرێ.
ماددهی دوازدهم : زانكۆ ئهنجومهنێكی دهبێ كه دهستهی زانستی و كارگێریی باڵایهتێیدا و لهمانه پێكدێ: یهكهم : سهرۆكی زانكۆ سهرۆكه. دووهم : یاریدهدهرهكانی سهرۆكی زانكۆ ئهندامن. سێیهم : ڕاگرهكان ئهندامن. چوارهم : ئهندامێك له دهستهی دهرس گوتنهوهی زانكۆ و له غهیری كارگێرییهكان و به پایهیهكی زانستی له مامۆستا كهمتر نهبێ و له لایهنیهوه بۆ ماوهیهك ههڵدهبژێردری كه له دوو سالأ كهمتر نهبێ ئهندام. پێنجهم : بهڕێوهبهری سهنتهری توێژینهوهی زانستی ئهندام. شهشهم : نوێنهرێك له ههر وهزارهتێك له وهزارهته پهیوهندیدارهكان دهخرێته سهر ئهنجومهنی خوێندنی تهكنیكی لهوانهی كه بهلانی كهم له ئاستی بهڕێوهبهری گشتی بن و له ههڵبژاردنیاندا شارهزایی وپسپۆڕیی رهچاو دهكرێ و ئهندامهتیان بۆ ماوهی دوو ساڵه و قابیلی نوێكردنهوهیه. حهوتهم: نوێنهری قوتابیان لهسهر ئهو كاروبارانهی پهیوهندی پێیانهوه ههیه، ئامادهی ئهنجومهنی زانكۆ دهبێ.
ماددهی یازدهم : سهرۆكی زانكۆ سێ یاریدهدهری دهبێ بۆ ههریهك له كاروباری كارگێریی و دارایی، كاروباری زانستی و خوێندنی باڵا و كاروباری قوتابییان و لهلایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه دوای پاڵاتنیان له لایهن سهرۆكی زانكۆوه به پلهی بهڕێوهبهری گشتی دادهمهزرێن به پێی ئهم پێوهرانهی خوارهوه: 1. بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ. 2. به پایهی بهلانی كهم پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێ. 3. ماوهی بهلانی كهم (10) ده سالأ خزمهتی زانكۆیی ههبێ.
ماددهی سی و سێیهم: 1-ئهم كارو بارانه به پهیره و دیاری دهكرێن: أ-مهڵبهندهكانی لێكۆلینهوه له زانكۆكان و كۆلێجهكان و دهزگای پهییمانگا هونهریهكان و تایبهتكاری و كاروباره زانستی و ئیدارییهكان. ب-بهشهكانی فهرمانگهكانی خوێندن باڵا و تایبهتكارییهكانیان و بهشهكانی مهڵبهندهكانی زانكۆكان و دهزگای پهیمانگا هونهرییهكان. ج-كارو باری پهیوهندیدار به وهرگرتنی قوتابیان و گواستنهوهیان. 2-به رێنماییهك كه ئهنجومهنی خوێندنی باڵا و لێكۆلینهوهی زانستی دهریدهكا ئهو كاروباران دیاری دهكرێنكه پهیوهندیان به ئامۆژگاری كردن و رێ نیشان دانهوه ههیه له رووی زانستی پهروهردهیی و كۆمهڵایهتی و فیكرییهوه و یاریدهدانیان له رووی مادی و مهعنهوییهوه رێكخستنی چالاكی نا بهرنامهیی و تاقیكردنهوهكانیان و ئهركی سهرشانیان و رێكوپێكیان و ناردنیان بۆ (بعپه و زماله) و ههر شتێك كه پهیوهندی به كاروبارهكانی تری زانستی و پهروهردهییهوه ههبێ و رێكخستنی مۆڵهتی خوێندن (الاجازه الدراسیه).
ماددهی سی و شهشهم: ههردوو یاریدهدهری سهرۆكی زانكۆ و به بریاری ئهنجومهنی وهزیران لهسهر پێشنیازی ئهنجومهنی زانكۆ دادهمهزرێن و ئهركهكانیان به پێی رێنماییهك دیاری دهكرێن و دهبێ به لایهنی كهمهوه له پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهردا بن.
ماددهی سی و حهوتهم: 1-بۆ ههركۆلۆجێك یاریدهدهرێكی عهمید به بڕیاری سهرۆكی زانكۆ لهسهر ئامۆژگاری ئهنجوومهنی كۆلێج دادهمهزرێ. 2-بۆ ههر پهیمانگایهك یاریدهدهرێك به بڕیاری سهرۆكی دهزگاو لهسهر ئامۆژگاری ئهنجومهنی پهیمانگاكه دادهمهزرێ.
ماددهی دووهم: 1. به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك بۆ ئهندازیاره كشتوكاڵییهكان دادهمهزرێ خودان كهسایهتی مهعنهوی خۆی دهبێ و سهربهخۆیی دارایی و كارگێری دهبێ، پێی دهگوترێ سهندیكای ئهندازیاره كشتوكاڵییهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق و بارهگاكهی له ههولێری پایتهختی ههرێم دهبێت و بۆی ههیه لق له مهڵبندی پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه. 2. تا ههڵبژاردنی گشتی ئهنجام دهدرێت لیژنهیهكی ئاماده كار له (15) ئهندام به رهزامهندی لایهنه تایبهتمهندهكان پێك دێت.
ماددهی یهكهم: ههر دوو بڕگهی(2) و(3)ی ماددهی یهكهمی یاساكه ههموار دهكرێ و، بةم شيَوةى خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 2- وهزارهت: وهزارهتی پیشهسازی و كارهبای ههرێم. 3- وهزیر: وهزیری پیشهسازی و كارهبای ههرێم.
ماددهی سی یهم: دارایی سهندیكا له مانه پێك دێت: یهكهم: پارهی چوونه پاڵ سهندیكا و ئابوونهی ساڵانه. دووهم: داهاتهكانی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا بنیاتیان دهنێت. سێیهم: رهسم و بهخششی مۆڵهتدانی نووسینگه كشتوكاڵییهكان. چوارهم: پیتاك و قازانجی ئهو ئاههنگانهی كه سهندیكا سازیان دهكات لهگهڵ قازانجی چاپهمهنیهكانیدا.
ماددهی سی و یهكهم: ئهنجومهنی زانستی ئهم تایبهتمهندییانهی خوارهوهی دهبێ: یهكهم: تایبهتمهندییه زانستییهكان: 1ـ بڕیاردان لهسهر كردنهوهی لقه زانستییهكان 2ـ بڕیاردان لهسهر پلانی تهواوكردنی ناتهواویهكان له میلاكی ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه 3ـ جێبهجێ كردنی پلانی وهرگرتن له ئهنجومهنی كوردستانی 4ـ بهدواداچوونی پرۆگرامهكان و ههڵسهنگاندیان بهمهبهستی نوێكردنهوهیان و رۆیشتن لهگهڵ پهرهسهندنه زانستیهكان 5ـ پێشنیاز كردنی پرۆگرامهكانی خوێندن و گۆڕینیان بۆ پتهوكردنی باری زانستی و پێشكهش كردنیان به وهزارهت بۆ بڕیاردان لهسهری 6ـ راگرتنی خوێندن بهگشتی و یان بهشێكی بۆ ماوهیهك له (6) رۆژ زیاتر نهبێ 7ـ دانانی میكانیزمێك بۆ جێبهجێ كردنی پلانی وهزارهت و ستراتیجییهتهكهی. دووهم: تایبهتمهندییه كارگێڕییهكان 1ـ بڕیاردان لهسهر پلانهكانی پهیوهندیه رۆشنبیرییه دوو قۆڵییهكان لهگهڵ دهزگا زانستیهكانی دهرهوهی ههرێم و جێبهجێ كردنیان. 2ـ گرێبهست كردن لهگهڵ ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوهو تهكنیكارانی بیانی 3ـ رهزامهندیی دهربڕین لهسهر ئیفاد و خواستن (اعاره) مۆڵهتهكانی خوێندن له ناو ههرێمدا 4ـ جێبهجێ كردنی پلانی ئاماده كردنی میلاكی زانستی و هونهریی و كارگیریی دهسته. سێیهم: تایبهتمهندییه داراییهكان 1ـ ئاماده كردنی پلانی بودجهی ساڵانهو وهبهرهێنان. 2ـ پهسند كردنی بڕیاری لیژنهكانی تایبهت به كوژاندنهوهو نرخاندن و كرێ و فرۆشتنی ماڵی گوێزراوهو نهگوێزراوهی دهسته بهپێی یاسا كارپێكراوهكان له ههرێمدا. 3ـ بریاردان لهسهر ژمێریارییه كۆتاییهكان.
ماددهی سی و دووهم: أ-ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه پله زانستییهكانیان و ههموو ئهو مافه نهیان دهمینێ كه لهم یاسایهدا یاساكانی ترو پهیرهوه و رێنماییهكانی ههن جگه لهسهر مووچه (مخصصات)ی خۆ تهرخان كردن له حاڵهتی (تهنسیب) یا تهرخانكردنیاندا بۆ فهرمانێك له ئهنجومهنی خوێندنی باڵا و لێكۆلینهوهی زانستی یا مهڵبهندهكانی زانكۆكان و دهزگای پهیمانگا هونهرییهكان و وهزارهتی پهروهرده ئهو ماوهیهشیان به خزمهتی زانكۆیی بۆ مهبهستی زیادهی ساڵانه و پله بهرزی و خانهنشینی حساب دهكرێ. ب-ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه له حاڵهتی دامهزراندنیان یا گواستنهوهیان بۆ فهرمانێك له دهرهوهی دهزگاكانی خوێندنی باڵا دا مافی پایه بهرزی زانستی (الترقیه العلمیه) یان دهمێنێ ئهگهر مهرجه پێویستهكانیان تێدا بێ جگه له مهرجی وانه وتنهوه.
ماددهی بیست و نۆیهم: 1-ئهوهی به سهرۆكی دهزگا دادهمهزرێ دهبێ باوهرنامهی دكتۆرای ههبێ پلهی زانستی له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و له كارمهندان و پسپۆران بێ و له لایهن ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه له وانه له پلهی مامۆستای یاریدهدهر و بهرهوژوورن ههڵبژێردرا بێ. 2-سهرۆكی دهزگا هێندهی ئیش پهیوهندی به كاروباری دهزگاو بێ دهسهڵاتهكانی سهرۆكی زانكۆ بهجێ دێنێ بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به عهمیدهكانی پهیمانگاكان یا ههر سێ بهپهسندی بزانێ بسپێرێ.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان) دادهخرێته بهركار.
ماددهی سێیهم: سهندیكا بۆ ئهنجام دانی ئهو ئامانجانهی خوارهوه ههوڵ دهدات: 1. كاركردن له پێناو بهرز كردنهوهی ئاستی ئهندامان له رووی هونهری و پیشهیی و كۆمهڵایهتی و ئابووری و رۆشنبیرییهوه. 2. بهشداری كردن له بوژاندنهوهی هونهری و رۆشنبیری له ههرێم دا به هاوكاری كردن لهگهڵ لایهنه تایبهتمهندهكان بۆ بهرز كردنهوهی ئاستی گشتی هونهر به ههموو هۆیهكی بڵاو كردنهوهی وهك رۆژنامه و گۆڤار و چاپهمهنی و هۆیهكانی تری بهردهست لهگهڵ بهشداری كردن له كۆنگره هونهرییه ناوخۆیی و عهرهبی و جیهانییهكاندا. 3. رێك خستنی بنهمای كاركردن له پیشه هونهریهكاندا. 4. ههوڵدان بۆ زامن كردنی ئهندامان له كاتی نهخۆشی و پیری و بێ كاریدا. 5. چاودێری كردن و ناساندن و پهره پێدانی بهرههمی هونهرمهندانی كوردستان له ههر كوێیهك بن بهو مهبهستهی ئهو ئامانجانه بێنێته دی كه سیستهمی فیدرالیزم له كوردستانی عێراقدا بۆی ههوڵ دهدات.
ماددهی سی و چوارهم: ماوهی خوێندن و پراكتیك له ئهنجومهنی كوردستانی له نێوانی 4 ساڵ تاكو 7 ساڵی ساڵنامهیی یه.
ماددهی سی و یهكهم: دارایی سهندیكا له مانهی خوارهوه پێك دێت: 1. رهسمی چوونه پاڵ سهندیكای ئهندامه كاراكان شهست دیناره، بۆ بهشدار بووانیش، بیست دیناره. 2. رهسمی بهشدار بوونی ساڵانهی ئهندامه كاراكان پهنجا دیناره بۆ بهشدار بووانیش پانزده دیناره. 3. رهسمی كردنهوهی پێشانگای ئههلی و پێشاندانی شانۆگهری و ئاههنگی هونهری و ئهمهش به رێنمایی تایبهتی رادهیهكی بۆ دادهنرێت، به مهرجێك له سهد دینار پترنهبێت. 4. ئهو یارمهتییانهی كه لایهنی رهسمی و هی دیكه بهشداریی تێدا دهكهن. 5. دهسكهوتی ئاههنگ و پیتاكی گشتی كه سهندیكا ئهنجامی دهدا. 6. قازانجی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا بونیادیان دهنێ. 7. قازانجی چاپهمهنییهكانی سهندیكا. 8. ئهو كرێیهی كه ئهنجومهنی سهندیكا بڕیاری لهسهر دهدات له كاتی ناوبژی كردن دا (التحكیم). 9. كرێی پشتگیری كردنی شیاوی كارمهندانی سهندیكا و ئهو شایهتمانیانهی كه دهری دهكات. 10. پیتاك و بهخششهكان.
ماددهی سی و نۆزدهم: یهكهم: دهسته لهمانه پێكدێت: ـ 1ـ سهنتهری خوێندنه ستراتیجیهكان 2ـ سهنتهری توێژنهوهی زانستی و تهكنۆلۆجی دووهم: ئهركی سهنتهری ئاماژه بۆ كراو له بڕگهی یهكهمی ئهم ماددهیهدا دهكهوێته ئهستۆی بهرێوهبهرێكی گشتی خاوهن بڕوانامهی دكتۆراو به پایهیهكی زانستی كه له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و خزمهتێكی زانكۆیی ههبێ كه له ده ساڵ كهمتر نهبێ. سێیهم: دهسته بودجهیهكی تایبهتی دهبێ كه لهگهڵ ئهركهكانیدا بگونجێ.
ماددهی چل و سێیهم: یهكهم: وهزارهت ههموو رێكارێكی ئوسوڵی دهگرێتهبهر بۆ داخستنی ههر دهزگا یا لق یا نووسینگهیهك كرابێتهوه یا بكرێتهوه له ههرێم بهرلهوهرگرتنی رهزامهندیی. دووهم: ههر دهزگایهك یا لقێك یا نووسینگهیهك بهبێ وهرگرتنی رهزامهندیی وهزارهت دابمهزرێ، بهسهر پێچییهكی یاسایی دادهنرێ و پێویسته وهزارهت رێكاری ئوسوڵی بۆ داخستنی بگرێته بهر. سێیهم: حوكمهكانی بڕگهی دووهم لهم ماددهیهدا ههموو لقهكان یا نووسینگه دامهزراوهكان له ههرێم بهر له دهرچوونی ئهم یاسایه دهگرێتهوه، گهر ههریهك لهمانه نههاتنه ژێرباری حوكمهكانی.
ماددهی چل و چوارهم: یهكهم: ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه پایهی خۆیان و ههموومافێكیان لهم یاسایه و یاساكانی تر و ئهو پێڕهوه وڕێنماییانه كه به هۆیهوه دهرچوون دهپارێزرێ له حاڵهتی تهنسیب كردنیان یا تهفهروغیان له فرمانی دهرهوهی زانكۆ و دهستهكان و دامهزراندنیان. یان گواستنهوهیان بۆ فهرمانێك له دهرهوهی سهنتهری وهزارهت یا سهنتهری زانكۆ و دهستهكان و، ماوهی مانهوهشیان لهو فهرمانانه به خزمهتی زانكۆیی كردهنی بۆ مهبهستهكانی پلهپێدان و سهرمووچهو بهرزكردنهوهو خانهنشینی دهژمێردرێت. دووهم: ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه مافی پلهپێدانی زانستی دوای خانهنشین كردنیان یاخود له حاڵهتی دامهزراندنیان یان گواستنهوهیان بۆ فرمانی دهرهوهی دهزگاكانی خوێندنی باڵا دهكهوێ له باری بوونی مهرجی پێویست بۆ پلهپێدانیان بهبێ مهرجی دهرس گوتنهوه.
ماددهی چل و یهكهم: دهزگا ناوبراوهكان له ماددهی چلی ئهم یاسایهدا دهكهونه بهر حوكمی ههموو یاساو پیڕهو و رێنماییه بهركارهكان.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة