المواد القانونية
ماددهی نۆیهم: ئهندامانی سهندیكا بۆیان ههیه دهرمانخانهی ئههلی یان كۆگای دهرمان دوای دهوامی رهسمی بكهنهوه ئهگهر پله به پلهی (تدرج)ی پزیشكییان تهواو كردبێت، وه پشتگیری كرابێت له لایهن وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی یان ئهو فهرمانگه تهندرستییهی كه دهرمانساز له پارێزگا و قهزا و ناحیهكاندا كاری تیادا دهكات.
ماددهی سێزدهیهم: دهستهی گشتی له تێكرای ئهندامانی سهندیكا پێك دێ، ئهوانهی ههموو پابهندییهكی خۆیان به گوێرهی ئهم یاسایه جێبهجێ كردوه به باڵا ترین دهسهڵاتی سهندیكا دهژمێردرێ، ههر به سێ ساڵ جارێك به بڕیاری ئهنجومهن و بانگهێشتی نهقیب له ناوهندی سهندیكا كۆ دبێتهوه، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و شهش ئهندام و دووو ئهندامی یهدهگ و ئهندامانی لیژنهی بهرزهفتی ئهوانهی زۆرترین دهنگیان به دهست هێناوه، وه نیساب به ئامادهبوونی دوو لهسهر سێی ئهندامانی دهستهی گشتی تهواو دهبێ وه له كاتی تهواو نهبوونی نیساب دوای پانزه رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم له ههمان كات و شوێندا ههڵبژاردن دهكرێ، وه به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان نیساب به تهواو دادهنرێ. وه به پێچهوانهوهش ئهنجومهنی پێشوو بۆ خولێكی تریش بهبهردهوام له كارهكانی خۆی دادهنرێ.
ماددهی دوانزدهم: سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: دهستهی گشتی. دووهم: ئهنجومهنی سهندیكا. سێیهم: لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط). چوارهم: لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی بیست و یهكهم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوه ئهنجام دهدا: یهكهم: سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی ئهنجومهن. دووهم: نوێنهرایهتی كردنی سهندیكا له لای دهزگاكانی دادوهری و كارگێری و دهسته رهسمی و نیمچه رهسمی و ئههلیهكان و كۆنگرهكان، وه راستاندنی معامهلهو ئهو بهڵگهنامانهی كه تایبهتن به سهندیكاوه، بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی بدا به ههر یهكێ له ئهندامانی ئهنجومهن كه بیهوێ.
ماددهی حهڤدهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: نهقیب، دهبێ مومارهسهی له پیشهكهیدا ههبێت كه له ده ساڵ كهمتر نهبێت. دووهم: شهش ئهندام به بریكاری نهقیبهوهش ئهوانهی كه له مومارهسهكردنی پیشهكهدا له حهوت ساڵ كهمتریان بهسهر نهبردووه. سێیهم: ئهنجومهن له نێوان ئهندامهكانیدا به نهێنی بریكاری نهقیب و سكرتێر و خهزنهدارێك له یهكهم كۆبونهوهیدا ههڵدهبژیرێ. چوارهم: ئهنجومهن بهلایهنی كهمهوه ههر مانگێ جارێك كۆبوونهوه ئاساییهكانی خۆی دهبهستێ، بۆیشی ههیه دانیشتنی نائاسایی به بانگهێشتی نهقیب یان به داواكاری سێیهكی ئهندامانی ببهستێت.
ماددهی بیست و پێنجهم: یهكهم: دادگای تاوانی مهڵبهندی دادگای تێههڵچوونهوه به سێ دادوهر كۆدهبێتهوه و به سهرۆكایهتی سهرۆكی دداگای تێههڵچوونهوه یا یهكیك له جێگرهكانی و ئهندامیهتی دووی تر له جێگرهكان یا یهكێكیان و دادوهرێك یا ئهندامیهتی دوو دادوهر كه دهبێ پۆلی ههر یهكهیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ. دووهم دادگای تاوان له پارێزگاكانی تردا به سهرۆكایهت جێگری سهرۆك ل مهڵبهندی پارێزگادا و دوو دادوهر له پۆلهكهیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێت كۆدهبێتهوه. سێ یهم: ناوی سهرۆك و ئهندامه ئهسڵی و ئیحتیاتهكانی دادگای تاوان به بهیاننامهیهك رادهگهێنرێت كه وهزیری داد لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهری دهكا.
ماددهی بیست ویهك: راگر (عهمید) ئهم ئیش و سهڵاحییاتانهی خوارهوه راى دهكا: 1- ئیشه تایبهته زانستیهكان: أ- بهدواداچوونی رهوش و رێكۆپێكیی خوێندنه سهرهتاییهكانی كۆلێژو خوێندنه باڵاكانی و، كۆشش بۆ پتهوكردنی بارودۆخی پهروهردهیی و زانستی. ب- تهسدیقكردنی راسپاردهگهلی ئهنجومهنهكانی بهش و لقهكان. ج- رهزامهندی لهسهر دابهشكردنی مادده دیراسیهكان و یهكه فهسڵیهكان بهسهر ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و موحازیرهكاندا، ههروههاش پێكهێنانی لێژنهگهلی گفتوگۆكردنی نامهكان (الرسائل) و دیاركردنی وادهكانیان. د- وهبهركارخستنی ههموو رێنمایی و پێرۆكان كه لهبارهی رێكخستنی كاروباری زانستی و پهروهردهییهوه دهردهچن، ههروهها بڕیارهكانی ئهنجومهنی كۆلیژیش. 2- ئیشه تایبهته ئیداری و داراییهكان: أ- وهبهركارخستنی ئهو یاساو پیڕۆو رێنماییانهی كه پهیوهندییان به كاروباری ئیداری و داراییهوه ههیه. ب- رهزامهندی لهسهر راسپاردهگهلی لیژنهكانی كۆلێژهكه. ج- رهزامهندی لهسهر تۆماركردنی قوتابیان بۆ دیراسهی سهرهتایی كۆلێژو دیراسهی باڵا. د- رهزامهندی لهسهر كڕین و هاوردنی ئامرازی تاقیگهیی (المختبریه)و پێداویستی دیكهو گۆڤارو كتێب. ه- رهزامهندی لهسهر خهڵاتكردنی كهسانی دهرهوهی زانكۆ كه له كۆلێژهكهدا مهشق دادهدهن و وانه دهڵێنهوهو سهرپهرشتی لهسهر نامهگهل (الرسائل)دهكهن وله لیژنهگهلی تاقیكردنهوهی گشتگیر (الشامل) و لیژنهكانی گفتوگۆ بهپێی یاسا بهركارهكان، بهشداری كردن. و- رهزامهندی لهسهر گۆڕینی عینوانی هونهرمهندو ئیداریهكان لهچوارچێوهی میلاكی تهسدیقكراوی كۆلێژهكهدا، بهپێی حوكمهكانی یاساو پێڕۆو رێنماییهكان. ز- رهزامهندی لهسهر گواستنهوهو تهنسیبكردنی كهسانی كارمهند له ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرمهندو ئیدارییهكان لهچوارچێوهی كۆلێژو دایهرهكانی زانكۆدا، ئهوهش دوای تهنسیقكردن لهنێوان جێ گۆڕكێكاندا، بهمهرجێ موافهقهتی سهرۆكایهتیی زانكۆی لهسهر بێ.
ماددهی شهشهم: 1. ئهنجومهنی سهندیكا كۆمهڵێك فهرمانبهر و بهردهست به پێی پێویست له بارهگای سهندیكا دادهمهزرێنێ. 2. بهرێوهبهرایهتی بارهگای گشتی سهندیكا پێك دێت له: أ- بهرێوهبهرایهتی كاروباری ئهندامان. ب- ژمێریاری و ئهمیندارێتی سندوق. ج-كارو تایبهتمهندی فهرمانبهر و بهردهستهكان و مووچه و كاروباری خزمهتگوزاری و پیشهیی و بهرزهفتی كردن و ماوهی پله بهرز كردنهوه و ئهو سهرمووچانهی كه به گوێرهی خزمهتگوزاریان دهیان كهوێت و خانهنشینكردنیان یان لێخستنیان به پێی حوكمهكانی پهیرهوی ناوخۆی سهندیكا دیاری دهكرێ.
ماددهی حهڤدهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا ههڵدهستی به سهیر كردنی ئهو كێشانهی كه دێنه بهر دهستی و یهك لهو ئیجرائاتانهی خوارهوه له ماوهی بیست رۆژ له تۆمار كردنی سكاڵاكه له تۆماری سهندیكادا وهردهگرێ: یهكهم: رهت كردنهوهی سكاڵاكه یان داخستنی تۆژینهوه، لهگهڵ دهست نیشان كردنی هۆكارهكانی. دووهم: سهپاندنی ئهو سزایانه دهرههق به ئهندامی پێشێلكار: 1. وریا كردنهوه. 2. ئینزار. 3. قهدهغه كردنی پیشهكهی كه له (30) رۆژ تێنهپهرێ. سێیهم: ناردنی كێشهكان بۆ لیژنهی بهرزهفتی كردن (انصباط) ئهگهر پێویستی به ناردن كرد.
ماددهی پێنجهم: ئهو پاراستنهی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بۆ كارهكان بڕیاردراوه، ئهمانهی خوارهوه ناگرێتهوه: یهكهم: بیرۆكهی ڕووت، رێكار، شێوازی كاركردن، رێگهی بهكارخستن، چهمك، پرنسیپ، دۆزینهوهو داتا زانستیهكان، بیردۆز، هاوكێشهی بیركاریی، نیگاری ڕوونكهرهوهی ئاماریی با له كارێكی تردا گوزارشتی لێكرابێت یان وهسف كرابێت یان ڕوونكرابێتهوه یان تیایدا هاتبێت. دووهم: دهنگوباسی رۆژانهی بڵاوكراوه یان پهخشكراو یان ڕاگهیهنراو بهشێوهیهكی ئاشكرا. سێیهم: یاسا، مهرسوم، پێڕهوو رێنمایی، حوكمی دادگهریی، حوكمی ناوبژیوانان، بڕیاری دهسته كارگێرییهكان، رێككهوتننامه نێودهوڵهتیهكان، بهڵگهنامه فهرمیهكانی ترو وهرگێڕانه فهرمیهكانی سهرتاپا یان بهشێكیان. چوارهم: نیشانهو و هێماكان وهك: ئاڵا، مهدالیای باو، جلوبهرگی فهرمی هێزه چهكدارهكان. پێنجهم: ئهو كارانهی بوونهته موڵكی گشتی، به مهرجێك وهزارهت مافهكانی دانهر بهسهر ئهم كارانه پیاده بكات له بهرامبهر شێواندن یان دهستكاریكردن یان زیانپێگهیاندنیان.
ماددهی چوارهم: ئامانجی سهرهكی دیوان بریتیه له پارێزگاری كردن له موڵك و ماڵی گشتی له رێگای پیادهكردنی چاودێری كردنێكی كاریگهرانه بهپێی ئهو پسپۆڕایهتی و دهستهڵاتانهی كه ئهم یاسایه پێی داوه.
ماددهی چواردهیهم: مهرجهكانی بۆ چوونه ناو رێزی سهندیكا: یهكهم: دهبێ دهرچووی كۆلێژی پزیشكی دروستی ئاژهڵ بێت و به لایهنی كهمهوه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی ههبێت و دانیشتووی ههرێمی كوردستان بێت. دووهم: داوایهكی نووسراو هاوپێچ لهگهڵ (بهڵگه نامهی دهرچوون له كۆلێژ یان بڕوانامهی دهرچوون و بهڵێننامهی پابهندبوون به یاسا و پێرهوی سهندیكا) پێشكهش بكات لهگهڵ دوو وێنهی نوێی شهخسی. سێیهم: به تاوانێكی ناسیاسی یان به كهتنێكی ئابرۆ بهر حوكم نهدرابێ. چوارهم: دانی ئهو رهسمانهی كه بریاریان لهسهر دراوه.
ماددهی شهشهم: 1- چوونه ناو سهندیكا به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه پێشكهش به نهقیب یا سهرۆكی لقی پارێزگا دهكرێ و بهڵگهنامه پێویستییهكانیشی پێوه دهلكێنرێ. 2- داواكاری چوونه ناو سهندیكا له ماوهی (15) رۆژ له مێژووی تۆماركردنیهوه له سهندیكادا دهخرێته بهر دهمی ئهنجومهن بۆ بڕاندنهوهی لهو ماوهیهدا و ئهگهر له كاتی تهواو بوونی ئهو ماوهیهدا نهبڕاندرایهوه به قبووڵ كراو حساب دهكرێ. 3- ئهنجومهن بۆی ههیه داواكاری چوونه ناو سهندیكا به بڕیارێكی هۆدار رهفز بكا و، خاوهنی داواكاریش بۆی ههیه له لای دادگای پێداچوونهوهی ههرێم له ماوهی (30) رۆژ له مێژووی ئاگاداربوونییهوه تانهی لێ بدا، وه بڕیاری دادگاش بن بڕه. 4- رهسمی چوونه ناو سهندیكا (25) دینارهو رهسمی بشداربوونیش (20) دیناره.
ماددهی نۆیهم: دهستهی گشتی ئهم دهسهڵاتانه بهرێوه دهبا: 1- راستاندنی بودجهو حسابكاری دوماهی. 2- گفتوگۆكردن و بڕیاردان لهسهر راپۆرتی ئهنجومهن. 3- چاوپێخشاندن بهو پێشنیارانهی له بارهی ههمواركردنی یاسای سهندیكاوه پێشكهش كراون. 4- بڕیاردان لهسهر پێرهوی ناوخۆ و ههمواركردنی.
ماددهی سێزدهم: یهكهم: نابێت مافه مهعنهویهكانی دانهر یان ههر كارێك بهر له بڵاوكردنهوهی گل بدرێتهوه. دووهم: نابێت ئهو كارهی كهوا دانهرهكهی بهر له بڵاوكردنهوهی كۆچی دوایی كردووه، گل بدرێتهوه، ئهگهر ئهم دانهره، بهر له مردنی، ڕازی نهبووبێت له سهر بڵاوكردنهوهی.
ماددهی شهشهم: دیوان لهمانه پێكدێت: یهكهم: ئهنجومهنی چاودێری دارایی: 1. ئهنجومهنی چاودێری پێكدێ له سهرۆكی دیوان وهك سهرۆك لهگهلأ جێگرهكهی و بهڕێوهبهره گشتییهكان وهك ئهندام وله كاتی ئامادهنهبوونی سهرۆكی دیوان جێگرهكهی جێگای دهگرێتهوه. 2-ئهنجومهن بهلانی كهمهوه مانگێ جارێك كۆ دهبێتهوهو ورادهی یاسایی به ئامادهبوونی 2/3 دوو لهسهر سێی ئهندامانی تهواو دهبێ. 3-ئهنجومهن بڕیارهكانی به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهكات و لهكاتی یهكسان بوونی دهنگهكان ئهو لایهنه پهسهند دهكرێ كه سهرۆك دهنگی بۆ داوه. دووهم: سهرۆكی دیوان: سهرۆكی دیوان دهبێته سهرۆكی ئهنجومهن و ئهم فهرمانگانهی خوارهوه به سهرۆكی دیوان دهبهسترێنهوه: 1-فهرمانگهی كاروباری كارگێڕی و دارایی و یاسایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات و خزمهتگوزارییهكانی كارگێڕی و دارایی ویاسایی ئامادهو پێشكهش به پێكهاتهكانی دیوان دهكات. 2-فهرمانگهی كاروباری هونهریی و توێژینهوه: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات وئهو ئهركه هونهری وپیشهییانه پێشكهش دهكات كه نهخشهسازیی و بهدواداچوون و سستمی ژمێریاریی پێویستیان پێی ههیه، لهگهلأ ههڵسهنگاندنی ئهنجامهكانی كار و شیاندن و ههروهها ئهركی توێژینهوه له هۆكارهكانی پهرهپێدانی ئهركی چاودێری وزیادكردنی كاریگهریهكهی و بهرزكردنهوهی ئاستی جێبهجێ كردنی له ئهستۆ دهگرێ و ههماههنگی لهگهلأ فهرمانگهو بهڕێوهبهرایهتیهكانی سهر بهدیوان دهكات. 3-نووسینگهی سهرۆكی دیوان: فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات. 4-بهشی راگهیاندن و پهیوهندییه گشتییهكان. 5-بهشی چاودێری ناوخۆ. سێیهم: جێگری سهرۆك: سهرۆكی دیوان جێگرێكی ههیه به پلهی بریكاری وهزارهت و ههموو ماف و ئیمتیازاتێكی تایبهت به بریكاری وهزارهتی ههیه. چوارهم: فهرمانگهكانی وردبینی: ههریهك لهوانه بهڕێوهبهرێكی گشتی یا ژمێریارێكی یاسایی سهرۆكایهتی دهكات و تایبهتمهند دهبن به ژمارهیهك چالاكی كهرتی بهو پێیهی كه ئهنجومهن بهپێی پێویستی كاری چاودێری دارایی بڕیاری لهسهر دهدات وپێكدێ له: 1-فهرمانگهكانی وردبینی مهڵبهندیی كه بریتین له: أ-فهرمانگهی چالاكی تهمویل و دابهشكردن و كۆمپانیاكان. ب- فهرمانگهی چالاكی پیشهسازیی وسهرچاوه سروشتییهكان. ج- فهرمانگهی چالاكی كشتوكاڵی و ئاوهدانكردنهوه. د- فهرمانگهی چالاكی خزمهتگوزارییهكانی گشتی. هـ- فهرمانگهی چالاكی سهندیكاو رێكخراوه جهماوهری و پیشهییهكان. و- فهرمانگهی چالاكی ئهندازهیی و هونهریی. 2-فهرمانگهكانی وردبینی پارێزگاكان.
ماددهی بیست و سێیهم: سهندیكا بۆی ههیه مهڵبهندی رۆشنبیری و كۆمهڵایهتی دابمهزرێنێ.
ماددهی چوارهم: دهستهڵاتی دادوهری بودجهیهكی تایبهتی ههیه و لهلایهن ئهنجومهنی دادوهرییهوه ئاماده دهكرێ و دهخرێـته بهردهم ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق بۆ پهسهند كردنی و دهبێـته پاشكۆی بودجهی گشتی ههرێم.
ماددهی بیست و ههشتهم: چوونه پاڵ سهندیكا به داواكارییهكی نووسراو دهبێت و پێشكهش به ئهنجومهن دهكرێت و بهڵگهنامهی پێویستی پێوه دهلكێنرێ و ئهنجومهنیش دهبێ بڕیارێكی یهكلاكهرهوه له بارهی داواكارییهكهی له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆمار كردنی ئهو داوایهی بدات و له بارهی رهفز كردنیشی پێویسته هۆیهكانی بهدیار بخات و خاوهن داواكه مافی (تهمییز) كردنی ههیه له لای دادگای پێداچوونهوه (التمییز) له ماوهی (30) سی رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردنیهوه، ئهگهر هاتوو ئهو ماوهیه كۆتایی هات و داواكارییهكه یهك لا نهكرایهوه، ئهوا ئهو كهسه به وهرگیراو دادهنرێ.
ماددهی دووهم: بهندی (1)ی بڕگهی (دووهم)ی ماددهی (6)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دووهم: 1- ئابوونهی ساڵانهی ئهندامێتی بهگوێرهی ماوهی تۆماركردن بهم شێوهیهی خوارهوه له پارێزهر وهردهگیرێت: أ- (100.000) سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێنهپهڕی بێت. ب- (250.000) دوو سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. جـ- (300.000) سێ سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی پێنج ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. د- (350.000) سێ سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی ده ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. هـ- (400.000) چوار سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی پازده ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. و- (450.000) چوار سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی بیست ساڵ بهرهو سهر بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة