المواد القانونية
ماددهی حهوتهم: وهزیری تهندروستی بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ پێك هێنانی دهستهیهكی ئامادهكردن تاكاتی ههڵبژاردن دهستهی بهرێوهبهر پێك بێنێ.
ماددهی پێنجهم: ئهنجومهن ئهو ئهرك و تایبهتكاریانه بهجێ دێنێ: 1-بڕیار لهسهر دانی نهخشهو پێویستییهكانی پهرهپێدانی بهرنامهكان و هاندانی بزوتنهوهی دانان و لێكۆلینهوهی زانستی و وهرگێران له زانكۆ و پهیمانگا هونهرییهكان. 2-دانانی نهخشهی پێویست بۆ هاندانی زانستی و ئاكادیمی زمان و رۆشنبیری ئاشووری و توركمانی له كوردستاندا. 3-پێشكهش كردنی پرۆژهی بووجهی گشتی زانكۆكان و پهیمانگا هونهرییهكان. 4-داننان به دهزگا و زانكۆی و زانستییه بیانیهكاندا و بڕیار لهسهر دانی بنچینهكانی هاوتایی و (العدل) پله و باوهر نامه زانستییهكان. 5-دیاریكردنی بنچینه گشتیكهكانی وهرگرتن له زانكۆ و پهیمانگاكاندا. 6-پێشنیاز كردنی دامهزراندنی زانكۆی تر یا ههڵوهشاندنهوه یا لهیهكدان یا گواستنهوهی ههندێكیان له ههرێمدا. 7-بڕیار لهسهر دانی كردنهوهی كۆلێج و پهیمانگا ی نوێ له ههرێمدا. 8-پێشنیاز كردنی دامهزراندنی سهرۆكهكانی زانكۆكان و سهرۆكی دهزگا و عهمیدهكانی كۆلێج و پهیمانگا هونهرییهكان له ههرێمدا. 9-بڕیار لهسهر دانی رێككهوتنامهی هاوكاری رۆشنبیری و زانستی لهگهل لایهنهكان و زانكۆكان و دهزگاكانی تر له دهرهوهی ههرێمدا. 10-ئهماده كردنی راپۆرتی ساڵانهی سهبارهت به باری خوێندنی باڵا له ههرێمدا و پێشكهشكردنی به ئهنجومهنی وهزیران. 11-سهلماندنی رێكهوتنامه سێ قۆلیهكانی نێوان زانكۆ و دهزگا و دهزگا زانستی و رۆشنبیری له دهرهوهی ههرێمدا. 12-پێشنیازكردنی دامهزراندنی كارگهرانی پهیوهندیی رۆشنبیری له دهرهوهی ههرێمدا له كاتی پێویستی دا. 13-دهركردنی رێنمایی بۆ بهدیهێنانی ئهو ئامانجانهی سهرهوه.
ماددهی یازدهم : وهزیری داد بۆی ههیه ئهو دۆزانهی پێی باشه بۆ ئهنجومهنی رهوانه بكات بۆ لێكۆڵینهوه و ڕا دهربڕین له سهریان یان و ئامادهكردنی پڕۆژهی یاساكانی كه پێی باشه دهربكرێت.
ماددهی حهوتهم: لهم حاڵهتانهی خوارهوهدا، دادوهر ئهندامێتیی لهدهست دهدات: یهكهم: ئهگهر مهرجێ، لهمهرجهكانی ئهندامێتیی لهدهست بدات. دووهم: كاتێ پابهندنهبێ به ئهركهكانی ئهندمێتییهكهی. سێیهم: كاتێ دهست دهكێشێتهوه.
ماددهی دوازدهم: سهرۆكی ئهنجومهن ئهمانهی خوارهوه دهگرێته دهست: یهكهم: نۆینه رایهتی كردنی یهكێتی لهبهردهم دادگاكان و دایهره فهرمییهكان و لایهنهكانی دیكهدا. دووهم: خهرجكردنی پارهی پێویست بۆ كاروباری یهكێتی، دوای رهزامهندیی ئهنجومهن. سێیهم: سپاردنی ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی بهجێگرهكهی.
ماددهی ههشتهم : ئهنجومهن راوێژی یاسایی پێشكهش دهكات لهو پرسانهی كه لهلایهنی باڵاوه بۆ پرس پێ كردنی دهخرێته بهردهمی.
ماددهی شهشهم: ئهندام، بهمانهی خوارهوه پابهنددهیێ: یهكهم: ئابوونهی هاتنهڕیزو هاوبهشی بدات. دووهم: پاراستنی ههیبهت و پێگهوجێگهی دادوهریو، خۆبهدوورگرتن له ههر رهفتارێ گومان له سهر ڕاستییهكهی بورووژێنێ. سێیهم: له چالاكییهكانی یهكێتییهكهدا بهشداربێ و له كۆبوونهوهكانیدا ئامادهبێو، پابهندی بڕیارهكانی بێت و، بۆ وهدیهێنانی ئامانجهكانی كۆشش بكات.
ماددهی دهیهم : یهكهم : نابێ جگه له وهزیری تایبهتمهند یان سهرۆكی لایهنی پهیوهست نهبوو به وهزارهتهوه كێشهكان بخرێنه بهردهمی ئهنجومهنهوه. دووهم : نابێ ئهنجومهن بیروڕاو راوێژكاریی یاسایی سهبارهت بهو كێشانه دهربڕێت كه لهبهردهمی دادگاكاندان یان سهرچاوهیهكی یاساییان ههیه بۆ تانووت لێدان.
ماددهی شهشهم : ئهنجومهن تایبهتمهند دهبێ به یاسادانان و ڕا دهربڕین و راوێژپیكردن له كاروباره یاسایی و دادوهریهكان له ههرێمدا.
ماددهی پێنجهم : ئهنجومهن سكرتێریكی دهبێ كه خاوهن بروانامهی بهكالۆریۆس له یاسا یان هاوتاكهی بێ و بهلانی كهم (10) ده ساڵ خزمهتی له كاروباری یاسایی و كارگێڕیی دا ههبێ و به سهرۆكهوه دهبهستریتهوهو ئهم كارانه دهكات:ـ یهكهم: رێكخستنی گۆڕینهوهی نووسراوهكان. دووهم: سهرپهرشتی كردنی كاروباری كارگێڕی و دارایی. سێیهم: ئامادهكردنی بهرایی ئهو پرسانهی كه دهخرێنه بهردهم ئهنجومهن.
ماددهی دووهم: ئهم وهزارهته وهدیهێنانی ئهم ئامانج و ئهرك و فرمانانه دهگرێته ئهستۆ. 1- راوێژ و رای خۆی دهربارهی مافی مرۆڤ و دهخاته بهردهم ئهنجومهنی وهزیران و ههموو لایهنه رهسمی و غهیره رهسمییهكانی ههرێم. 2- بڵاوكردنهوهی رۆشنبیری تایبهت به مافی مرۆڤ و وهئاگاهێنان و چاوكردنهوهی ههموو چین و توێژهكانی كۆمهڵگهی كوردستان لهم رووهوه، ههروهها، كۆشش كردن له پێناو چهسپاندن و ریشاژۆكردنی ماناكانی لێبووردهیی و هاوكاری كۆمهڵایهتی و دابودهستوور و دروشمی كۆمهڵگهی مهدهنیدا. 3- لهبهر رۆشنایی بهڵگهنامهكانی مافی مهدهنی سیاسی و ئابووری و كهمهڵایهتی و رۆشنبیری مرۆڤ وبەلگەنامەو رێكهوتننامهی دیكهش كه پێوهندیان به مافی مرۆژهوه ههیه و لهگهڵ دروشم و دابودهستووری كۆمهڵگهی كوردستاندا له بارهوه دهگونجێ، دراسهتنامه و لێكۆڵینهوهی دهوری له مهر چۆنێتی چاكتر كردنی ههڵومهرجی مافی مرۆڤ و چۆنێتی بههێز كردن و رێزدار كردنی یهوه ئاماده دهكات. 4- مراوقهبهی ههموو یاسكارییهكی نیشتمانی دهكا تا دڵنیا بێ لهوهی كه لهگهڵ سهرهتاكانی مافی مرۆڤ و ئازادییه بنیچهكانیدا له باربن. 5- ههڵسهنگاندنی رهفتاری دام و دهزگا رهسمی و غهیره رهسمییهكانی بۆ ئهوهی بزانێ تا چهند ئیلتیزامیان به حوكمهكانی بهڵگهنامهگهلی تایبهت به مافی مرۆڤهوه کردووه، لهو رووهوه راپۆرت بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران پێشكهش دهكات. 6- سهردان و پشكنینی بهنزینخانه و جیگاكانی دهستبهسهر و گیراوهكان به شێوهیهكی دهوری و ئاماده كردنی راپۆرت له بارهی بارودۆخی بهندی و گیرا وو دهستبهسهرهكانهوه. 7- هاوكۆمهكی لهگهڵ رێكخراوهكانی خهمخۆرری مافی مرۆڤ و حزبگهلی سیاسی و كۆمهڵهی ئابووری و كۆمهڵایهتی و هزری و ههموو هاوڵاتیانیش له ههرێمدا، به جۆرێكی ئهوتۆ كه به سهلامهتی رێكهوتننامه نێودهوڵهتییهكان و، یاساكارییهكانی تایبهت به مافی مرۆڤ له ههرێمدا مسۆگهر بكرێ. 8- به هاوكۆمهكی و به تەگبیر لهگهڵ رێكخراوه نێو دهوڵهتیه پهیوهندیدارهكان و لایهنه پهیوهندی دارهكاندا و له بواری مافی مرۆڤدا دهكهوێته چالاكی و ئهو پێشێلكاری و رهفتاره نامرۆڤاییانهش دهخاته روو كه دهرههق به گهلی كوردستان بهرپا دهكرێ. 9- لهمهر حهقیقهتی بارودۆخی مافی مرۆڤ و بزاڤی وهزارهتهكهش، لهم رووهوه، ساڵانه راپۆرت ئاماده دهكا و پێشكهش به سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران و ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی- عێراقی دهكات.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه ماناكنی بەرامبەریانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی- عێراق. ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان. وهزارهت: وهزارهتی مافی مرۆڤ. بهڵگهنامهكانی مافی مرۆڤ: جارنامهی جیهانیی مافی مرۆڤ و ههردوو پهیمانه نێودهوڵهتییهكان و پرۆتۆكۆله پاشبهندهكانی و بهڵگهنامه و رێككهوتنامهكانی دیكهش كه پهیوهندییان به مافی مرۆڤهوه ههیه و لهگهڵ دابو دهستوور و مهبادیئی كۆمهڵگهی كوردستاندا دهلوێ و دهگونجێ.
ماددهی شهشهم : یهكهم: ئهرك و فرمان وئیش وتایبهتییهكان و پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕۆ دیار دهكرێت . دووهم: وهزیر بۆی ههیه، بهڕێوهبهرایهتی یان بهش یان هۆبه بهپێی پێویستی وهزارهت بكاتهوه یان یهكیان بخات یان ئیلغایان بكات.
ماددهی سی و نۆزده$یهم: یهكهم: پۆله$كانی (أصناف) دادوهران و سنووری مووچهی ههر پۆلێك بهم جۆره$ دهبێ: پۆل مووچه به دینار ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ یهكهم 520 ـ 590 دووهم 460 ـ500 سێیهم 380 ـ435 چواره$م 310 ـ370 دووهم: دادوهری له پۆلێكهوه بۆ پۆلێكی تر لهسهر خواستێك كه دهیدا به وهزیری داد و به بڕیاری ئهنجوومهنی دادوهری بهرزده$كرێتهوه بهمه$رجێك كه مووچهكهی گهیشتبێته$ ڕاده$ی ههره$نزمی ئهو پۆله$ی بۆی بهرزده$كرێتهوه. سێ یهم: دهبێ وهزاره$تی داد له كاتی پێشكهشكردنی خواستی پۆله$به$رزی یهكدا ڕای ههریهكێ له دادگای پێداچوونهوهو سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوه و سهرۆكایهتی دهستهی سهرپهرشتكارانی داد لهباره$ی لێهاتوویی دادوهره$كه و شیانی بۆ پله$به$رزی وهربگرێ. چواره$م: وهزاره$تی داد خواستهكه لهگهڵ ئهو ڕایهدا كه له بڕگهی (سێ یهم)ی ئهم مادده$یهدا باسكراوهو لهگهڵ ڕای خۆیشی دا دهدا به ئهنجومهنی دادوهری. پێنجه$م: ئهنجومهنی دادوهری له ههڵسهنگاندنی شیانی دادوهره$كه بۆ پله$به$رزیپشت دهبه$ستێ بهو رایانهی له برگهی (سێ یهم و چواره$م)ی ئهم مادده$یهدا دیاری كراوون و راپۆرته$كانی ساڵانهی سهرۆكهكانی و راپۆرته$كانی سهرپهرشتكارانی داد و ئهو حوكمانهی دادوهره$كه له دهركردنیادا كۆششێكی باشی نواندووه یا بیروڕای یاسایی ئهوتۆی تێدا دهربڕیوون و دهریده$خهن كه دهیخوێنێتهوه و ئاگاداری چالاكی یاسا زانی و دادوهری یهو ئهوسا ئهگهر پهسهندكرا بڕیاری پۆله$به$رزی بۆ دهرده$كا و به پێچهوانهشهوه پۆله$ بهرزی یهكهی بۆ ماوهیهك كه لهشهش مانگ كهمتر نهبێ به بڕیارێكی هۆداری بنبڕ (مسبب و بات) كه دهبێ پێیڕا بگهیهنرێ دوا دهخا.
ماددهی سی و پێنجه$م: یهكهم/ وهزیری داد دوای دهركردنی فهرمانی ههرێمی به دامهزراندن ئهو دادگابه دیاری دهكا كه دادوهره$كه كاری تێدا دهكا. دووهم/ دادوهر تا ئهو سوێنده لهبه$رده$م سهرۆكی ههرێمدا نهخوا كاره$كهی دهست پێ ناكا (سوێند بهخودا دهخۆم كه له نێوان خهڵكیدا دادپهروهرانه حوكم بده$م به ئهمانهت و به دهسپاكی و بێ لایهنی یهوه یاسا جێ بهجێ بكهم).
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: كۆلێژ له چهند بهشێك یان لقێكی زانستی پێكدێت و دهكرێت یهكهی توێژینهوهی زانستی و یهكهی كارگێریش لهخۆ بگرێت. دووهم: 1- بهش یان لقی زانستی بریتیه له یهكهی زانستی بنهڕهتی له خوێندنی زانكۆیی تایبهتدا كهوا ئهنجومهنی بهش یان لق و سهرۆكهكهی بهڕێوهی دهبهن و ژمارهیهك مامۆستا لهخۆ دهگرێت كه نابێت له حهوت مامۆستا كهمتربن بهمهرجێك، بهلای كهم، چواریان ههڵگری بڕوانامهی دكتۆرابن. 2- سهرۆكی بهش و سهرۆكی لق به بڕیارێك له لایهن سهرۆكی زانكۆو به كاندیدكردنی له لایهن ڕاگری كۆلێژهوه، دادهمهزرێت، به مهرجێك پلهی زانستی له (مامۆستا) كهمتر نهبێت و ئهركهكانی له پێڕهوی ناوخۆ دیاری دهكرێت. سێیهم: ئهندامی دهستهی وانهگوتنهوه له زانكۆ حكومیهكان، پاش تهواوكردنی ڕادهی یاسایی له زانكۆكهیداو به ڕهزامهندی سهرۆكایهتی بهش و ڕاگرایهتی كۆلێژ، بۆی ههیه به سیفهتی وانهبێژی دهرهكی وانهبڵێتهوه. چوارهم: دهكرێت خزمهتی ئهو مامۆستا حكومیانهی پسپۆڕیهكانیان دهگمهن نیه، پاش ڕهزامهندی زانكۆو وهزارهت بۆ ماوهیهكی دیاریكراو، وهك میلاك بۆ ئهم زانكۆیانه بخوازرێن، و زانكۆ تایبهتهكهش ئهو موچهو تهرخانكراوهكانی له یاساو پێڕهوو رێنماییهكان دهقیان لهسهر كراوه له ئهستۆ دهگرێت و ماوهی خزمهتیان لهم زانكۆیانهدا بۆ مهبهستی سهرمووچه و بهرزكردنهوهی زانستی، بۆیان ههژمار دهكرێت. پێنجهم: ئهنجومهنی بهش یان لقی زانستی ئهم ئهركانهی خوارهوه له ئهستۆ دهگرێت: 1- راسپاردنی ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوهو وانهبێژ و هونهری و داوهتكردنی پرۆفیسۆری زائر بهو ئاستهی كهوا بهش پێویستی پێیانه. 2- بڕیاردانی پرۆژهی ئهو توێژینهوه زانستیانهی كهوا له لایهن ئهندامانی بهش یان لق پێشكهشكراون. 3- راسپاردن به دهستگرتنی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوهو توێژینهوهی زانستی و گرینگیدان به توێژینهوهی قوتابیان ودابینكردنی پێداویستیهكانی جێبهجێكردنیان. 4- جێبهجێكردنی بڕیارهكانی ئهنجومهنی زانكۆ یان كۆلێژ كه له لایهن ڕاگرهوه بۆی ڕهوانهكراوه. 5- پێكهێنانی لێژنهی زانستی و پهروهردهیی بهپێی پێداویستی بهش. 6- بهدواداچوونی پێشكهوتنه زانستی و تهكنیكیهكان و ئاراستهكردنی ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوه بۆ نوێكردن و پێشخستنی پرۆگرامهكانی خوێندن. 7- ساڵانه ههڵسهنگاندنی باری زانستی بهش و كاركردن بۆ بههێزكردنی. ترصین 8- پێشنیاركردنی پلانێك بۆ لێهاتووكردن و پێشخستنی میلاكاته زانستی و كارگێریهكان. شهشهم: ئهنجومهنی بهش یان لق بۆی ههیه ههندێك دهسهڵاتهكانی خۆی به سهرۆكهكهی راسپێرێت.
ماددهی ههژدهم: یهكهم: مهرجه كهوا ڕگری كۆلێژ: 1- ههڵگری بڕوانامهی دكتۆرا بێت و بهلای كهم پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێت. 2- ناسراو بێت به مهندیی زانستی و كارامهیی كارگێڕی. 3- پسپۆڕ بێت له یهكێك له پسپۆڕیهكانی بهش یان لقه زانستیهكانی زانكۆ یان كۆلێژ. 4- پێویسته به تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕوبڕ حوكم نهدرابێت. دووهم: ڕاگری كۆلێژ ئهم ئهركانهی خوارهوه پیاده دهكات 1- كاندیدكردنی یاریدهدهركهی و سهرۆكی بهش و لقه زانستیهكانی كۆلێژ له نێوان ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوه كه لهسهر میلاكی ههمیشهیی دامهزراون. 2- بهدواداچوونی بزاڤی خوێندن له كۆلێژ بۆ دهستهبهركردنی ئامانجهكانی و كاركردن لهسهر مهندیكردنی بهردهوامی حاڵهتی زانستی و هزری و پهروهردهیی. 3- پهسهندكردنی راسپاردهكانی ئهنجومهنی بهش یان لقه زانستیهكان. 4- ڕهزامهندی دهربڕین له سهر دابهشكردنی وانهكانی خوێندن و یهكه وهرزییهكانی بهسهر ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوهو وانهبێژهكان. 5- دابینكردنی پێداویستیهكانی خوێندن وهك ئامێری تاقیهگهیی و زانستی و پهرتوكی خوێندن وهی تر. 6- پهسهندكردنی راسپاردهكانی لێژنه پێكهاتووهكانی كۆلێژ. 7- خهرجكردنی پاداشت. 8- إیفاد كردنی كارمهندانی كۆلێژ بۆ ناوهوهی ههرێم و راسپاردن به إیفاد كردنیان بۆ دهرهوهی ههرێم. سێیهم: ڕاگری كۆلێژ بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی به یاریدهدهرهكهی یان سهرۆكی بهش یان لقهكان بسپێرێت. چوارهم: سهرۆكی بهش لهو زانكۆیانهی كه تهنها له بهش پێكدێن، دهسهڵاتهكانی ڕاگر پیاده دهكات.
ماددهی بیست و حهوتهم: وهزیری داد بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی دادگای تێههڵچوونهوه دداگای كهتن بۆبینینی جۆرێك یا زیاتر له داوا پێك بهێنێ.
ماددهی بیست و نۆیهم: یهكهم: دادگای كار له مهڵبهندی ههر پارێزگایهكدا پێكده$هێنرێ. دووهم: دادگای كار به یهك دادوهر كۆ دهبێتهوه. سێ یهم: دادگای كار ئهو داوا و كارو بارانه ببینێ كه به پێی حوكمه یاسا له چوارچێوهی تایبه$تكاری ئهوان.
ماددهی شهشهم: مافی ههموو نهخۆشێكی دهروونیه كه تهمهنی ههژده ساڵی تهواوكردبێت به ویستی خۆی داوای چوونهژوورهوهی یهكێك له دامهزراوهكانی تهندروستیی دهروونی بكات، ههروهها مافی ههیه له ههر كاتێك بێت داوای لێ هاتنهدهرهوهی بكات، وه پزیشكی بهرپرس بۆی ههیه ڕهزامهندی لهسهر بدات، تهنها ئهگهر مهرجهكانی چوونهژوورهوهی زۆرهكی بهسهردا بسهپێت ئهوا ئهو رێكارانهی لهم بوارهدا بڕیاردراوه دهگرترێنهبهر، وه له ههموو حاڵهتێكیشدا كهسوكاری نهخۆش ئهگهر ڕهزامهندی لهسهردا ئاگادار دهكرێنهوه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة