أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكهم: بریكاری وهزارهت: هاوكاری وهزیر دهكات له جێبهجێكردنی سیاسهت و پلانی وهزارهتهكه و سهرپهرشتی كاروبارهكانی و ئهو دهسهڵاتانه دهكات كه وهزیر پێی دهسپێرێ. دووهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكات، به ئهزموون و لێهاتوو بێت، ئهو كارانه دهگرێته ئهستۆ كه بریكار پێی دهسپێرێ. سێیهم: بنكهی مهشق و پهرهپێدانی دارایی و كارگێری و ئابووری: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی ههبێ و شارهزاو پسپۆر بێ و ژمارهیهك فهرمانبهر یارمهتی دهدهن.
ماددهی دوازدهم
ماددهی دوازدهم: یهكهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكانی دی وردهكاریی میلاكی دامودهزگاكانی ههرێم بۆ ساڵی (2011)ی دارایی رێك دهخات و پهسندی دهكات لهبهر رۆشنایی تێچووی مووچهی پهسند كراو بۆ ههرێم كه دهكاته (25.000 بیست و پێنچ ههزار پلهی وهزیفی)ی له نوێ دانراو بۆ ساڵی 2011. دووهم: دهبێ وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهی گرێدراوی وهزارهت نین، پلهكانی نوێی وهزیفی له نێو میلاكی دامودهزگاكانی ههرێم بۆ ساڵی (2011)، دادپهروهرانه دابهشی سهر پارێزگا و یهكه كارگێڕیهكانی بكهن، به گوێرهی ژمارهی دانیشتووان و، به پێی ئهو بنهما و رێنماییانهی كه ئهنجومهنی وهزیران دهریكردووه تا ئهو كاتهی یاسای ئهنجومهنی راژهی گشتی ههرێم دهردهچێت و دهخرێته كارهوه، لهگهڵ پێدانی ئهولهوییهت به كوڕ و كچانی شههید و ئهنفالكراوان. سێیهم: وهزارهتهكان و لایهنانی نا گرێدراو به وهزارهت، پهیوهست دهبن بهوهی خشته بدهنه وهزارهتی دارایی و ئابووری كه بریتی بێت له ژمارهی فهرمانبهران و ناو و ناونیشان و پلهی وهزیفییان، هی ئهوانهی له ساڵی 2011 دا به گوێرهی ئهو رێژانهی پێشتر ئاماژهیان پێ كرا دادهمهزرێن لهگهڵ فهرمانهكانی تایبهت به دامهزراندن. چوارهم: میلاكه زیادهكانی وهزارهتی دارایی و ئابووریی كه (4000) چوار ههزار پلهی وهزیفییه دهگوازرێنهوه بۆ میلاكی وهزارهتهكانی پهروهرده و تهندروستی و ناوخۆ و ناوچه كێشه لهسهرهكان تهرهخان دهكرێت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: دهبێ وهزیره تایبهتمهندهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی بیست و چوار
ماددهی بیست و چوار: سهرۆك ئهو دهسهڵاتانهی ههیه: 1-سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی مهكتهبی تهنفیزی. 2-نوێنهرایهتی یهكێتی جوتیاران دهكا لهبهردهم دهزگای دادگایی و ئیداری و دایهرهو دهستهی رهسمی و نیمچه رهسمیهكاندا و، تهسدیقی موعامهلهو بهڵگهنامه گهلی سهر به یهكێتی دهكا و بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به ههر ئهندامێ له ئهندامانی مهكتهبی تهنفیزی بسپێرێ. 3-به هاوبهشی لهگهڵ لێپرسراوی دارایی و سهرۆكی لقهكانی پارێزگاكان بوجهو حساباتی كۆتایی ئامادهدهكات.
ماددهی بیست و یهك
ماددهی بیست و یهك: 1-كۆنگره باڵاترین دهسهڵاته له یهكێتی جوتیاراندا و له (سهرۆك و ئهندامانی ئهسڵی و یهدهگی مهكتهبی تهنفیزی و ئهندامه ههڵبژێردراوهكانی دهستهكانی لقی پارێزگاكان و لیژنهگهلی ههڵبژێردراوی قهزاو ناحیه) پێك دێت بۆ سازدانی كۆنگره.. 2-كۆنگره سێ ساڵ جارێك به بڕیاری مهكتهبی تهنفیزی و بانگهێشتێ كه سهرۆك دهری دێنێ ساز دهدرێت و (نیصاب) یش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامنی كۆنگره دێته جێ. 3-ئهگره له حاڵهتێكدا (نیصاب) نههاتهجێ، ئهوه لهو بارهدا، دوای (15) رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم ههڵبژاردن له ههمان جێگهو ههمان كاتدا ئهنجام دهدرێ و لهم بارهدا (نیصاب) به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان دێتهجێ، دهنا ئهگهر نههاتهجێ ئهوا مهكتهبی تهنفیزی بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێت.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: مهكتهبی تهنفیزی ئهم ئیش و كارانهی خوارهوه دهكات: 1-بۆ وهدیهێنانی ئامانجهكانی یهكێتی كۆشش دهكات. 2-پێشنیازی تایبهت بۆ ههمواركردنی یاسای یهكێتی پێشكهش دهكات. 3-بڕیارهكانی كۆنگره دهخاته بهركار. 4-كارمهندان بۆ كاروباری یهكێتی دادهمهزرێنێ و كرێ و شهرتو شرووتی تهرفیعیان دیار دهكات. 5-نوێنهرانی یهكێتی له لیژنه رهسمیهكاندا ناونیشان دهكات. 6-دهعوا و شكات و سكاڵا ههواڵهی لیژنه تایبهتكارهكان دهكات. 7-لیژنه گهلی لاوهكی پێك دههێنێ و ڕێنمایی بۆ وهدیهانینی ئامانجهكانی یهكێتی دهردهكات. 8-سهیری دهست لهكار ههڵگرتنی سهرۆك یان جێگرهكهی یان ههر ئهندامێكی مهكتهبی تهنفیزی یان لیژنهكان دهكات. 9-بوجهی دارایی تهسدیق دهكا و ژمێریارێكی یاسایی بۆ تهدقیقكردنی حساباتی كۆتایی دادهمهزرێنێ. 10-خولهكانی ههڵبژاردن رێك دهخا و بهپێی دهقهكانی ئهم یاسایهش سهرپهرشتی ههڵبژاردن دهكات. 11-به موڵك كردنی عیقار و دارایی وقبوڵكردنی پیتاك و بهخشش و شهرتوشرووتی قهرزكردن و به قهرزدانی دارایی ئیقرار دهكا، له چوارچێوهی بهرژهوهند و ئامانجهكانی یهكێتییهكهدا. 12-بهپێی یاسای كۆمهڵهكان یانه دادهمهزرێنێ و بهڕێوهیان دهبات. 13-سهیری داواكارییهكانی ئینتیمای یهكێتی دهكات، ئهوانهی مهركهزی قهزاكان. 14-ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به سهرۆكی یهكێتی یان به سهرۆكانی لقهكان دهدات. 15-پێرۆی ناوخۆی یهكێتییهكه و پێشنیازیش بۆ ههمواركردنی ئامادهدهكا و دهیخاته پێش چاوی كۆنگره بۆ ئیقرار كردنی.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكێتیی بۆ وهدیهێنانی ئهو ئامانجانه تێدهكۆشێ: 1-بۆ ریشاژۆكردنی فیدراڵیهت تێدهكۆشێ و پاڵپشتی له ئهزموونی دیموكراسی و دهزگاكانی دهكات له كوردستانی عێراقدا. 2-جهماوهری جوتیاران له ههرێمدا رێك دهخاو رێزهكانیان یهك دهخاو بارودۆخی ژین و ژیارییان چاكتر دهكا و سهویهی رۆشنبیری و كۆمهڵایهتی و تهندروستیان باڵاتر دهكا و له پهیوهندی كۆمهڵایهتی و پیشهی نێوانیاندا گیانی هاوكۆمهكی و برایهتی و دیموكراتی فراژوو دهكا و له چارهسهر كردنی كێشهكاندا توندرۆیی دهبیزێ و نایهێلێ. 3-دنه دهدات جوتیاره ئاواره و راگوێزراوهكان بگهرێنرێنهوه دیهات و گوندهكانی خۆیان و ئهو كێشه و پێ لێ درێژكردنانهش كه بههۆی كۆچكردنی ناوخۆ و له ئهنجامی بارودۆخی لاوهكیدا روویان داو دوچاری ههرێم بوو بوون چارهسهریان بكات. 4-رۆڵهكانی جوتیاران هان دهدرێن بچنه قوتابخانه و پهیمانگهو كۆلێجه پیشهییهكانهوه بۆ ئهوهی له ناوچهكانی خۆیاندا سوودیان لێ وهربگیردرێت. 5-جوتیاران رێنمایی دهكات كه بهشێوهیهكی رێك و پێكی ئهوتۆ سوود له سامانی ئاو وهربگرن كه لهگهڵ باری ئابووریی ههرێمدا بلوێ. 6-جوتیار به ئاوهزدێنێ (توعیه) و دنهیان دهدا جهنگهڵ و لهوهرگای خۆرسك بپارێزن و بهرهو چاكتری ببهن تا رووهكی رووپۆشی كوردستان زامن ببێ و، راوكردنیش به جۆرێك پێك بخهن كه پهلهوهر و گیانلهبهرانی دهگمهن پارێزراو بن. 7-بۆ نههێشتنی نهخوێندواری تێ دهكۆشێ و بۆ ئهو ئامانجهش لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا به شێوهیهكی كاریگهر هاوبهشی دهكات. 8-جوتیاران دنه دهدات كه كارگهی بچوك بچوك دابمهزرێنن تا ئهو بهرووبوومهی له فرۆشتن زیادهیه و ماوەتەوە سهنعهتكاریی بكهن، ههروهها دنهی دامهزراندنی پیشهسازی خۆراكیش دهدات. 9-جوتیاران دنه دهدات و حاڵیان دهكات كه زیاد كردنی راددهی رهنێوهاتی مەزراکان زەروورە و پێوستیشە راددەی رەنێوهاتی (الانتاجیه)یهكهی كشتوكاڵی زیاتر بكرێ بۆ ئهوهی بگاته پلهی مامناوهند (المعدل)ی جیهانی. 10- جوتیاران و كهرتی تایبهت (القطاع الخاص) دنهدهدات كه شیركهتی تایبهت بۆ رهنێو هانین (انتاج)و تۆوی چاككرا و مسۆگهر كردنی كۆگای ساردكارو كه بهروبوومی كشتوكاڵی تێدا بپارێزێ، دابمهزرێنن. 11- جوتیاران دنه دهدات كه كشتوكاڵی شوشه بهند رهنێوبهێنن و، له بهراوهكاندا دێبهبەرو بێستان زووتر بكهن و، له دێمهكارهكانیشدا ههر جێگایهك لهبار بێ بۆ رهزی مێو دارمێوی لێ بنێژرێ. 12- جوتیاران دنه دهدات كه مهكینه سازی نوێ له كشتوكاڵدا بهێننه مهیدانی كار و، له ههردوو بهشی رووهكی و ئاژهڵداریدا رێگا و شێوازی بههرهمهندی بهرهو چاكتر كردن بخهنه كار. 13-لهگهڵ لایهنه پێوهندیدارهكاندا به هاودهنگی كۆشش دهكات بۆ فهراههمكردنی ڕێگا و شێوازی ئهوتۆ كه به بازارگهیاندن و فرۆشتنی داهاتی جوتیاران مسۆگهر بكات. 14-شتێكی پێویستیشه كه به هاوكاری و هاودهنگی لهگهڵ لایهنه پێوهندیدارهكاندا پێكهوه كێلگهكانی كشتوكاڵ و لهوهرگا خۆرسكهكان له مین پاك بكاتهوه. 15-بۆ فهراههمكردنی شێواز و ئامرازی نوێ لهناو بردنی دهردو بهڵای كشتوكاڵی له ههردوو بواری روهكی و ئاژهڵیدا كۆشش دهكات. 16-لهگهڵ لایهنه حكومییهكاندا ههوڵ دهدات كه ئهو لێژنانهی له كاتی زهرووردا ساز دهدرێن و یهكسهر پهیوهندی به بهرژهوهندی جوتیارانهوه ههیه، نوێنهری یهكێتیی جوتیارانیشی تێدابن.
ماددهی بیست و حهوت
ماددهی بیست و حهوت: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهر كار.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانه بهجێ دێنێ. 1-جێبه جێ كردنی سیاسهتی گشتی حوكمهتی ههریچمه كوردستانی عێراق و كاركردن بۆ پاراستنی ئاسایشی ناوخۆ به دانانی نهخشهی كاری تایبهتی بۆ دام و دهزگاكانی وهزالاهت. 2-كاكردن بۆ سهروهرهی یاسا چهسپاندنی سیستهمی گشت و دابین كردنی حهوانهوه و دڵنیایی بۆ هاوڵاتیان و پارێزگاری كردن له ماڵ و موڵكیان . 3-هاریكاری و رێكخست لهگهل َ ئهو وهزارهت و فهرمانگایانهی تایبهتكارن لهو ئهركانهدا و كه پهیوهندیان به ئاسایش و پاراستی سیستهمهوه ههیه بۆ بهدیهێنانی بهرژهوهندی گشتیی. 4-كاركردن بۆ رێگه گرتن له روودانی تاوان و پێشبینی كردنی روودانی تاوان به بهدیهێنانی ئاسایشێكی بهردهوام و دڵنیایی و كاركردن بۆ چهسپاندنی ئاسایش و سهقامگیر بوونی ههمیشهیی و بایهخدان به لایهنی پارێز (وقایه) له رووی تاواندا. 5-كاركردن له پێناو پاراستنی سهربهستییه دیموكراتتییهكان و مافهكانی مرۆڤ له كوردستانی عێراقدا و به كار هێنانی شێوازی یاسایی و زانیاریانه له چارهسهركردنی دژ كاری و گیر و گرفتی گشتی و تایبهتی دا. 6-پارێزگاری كردن له ئادابی گشتی له ههرێمدا. 7-بهرههڵستی كردنی جاسوسییهت و قاچاخچیهتی و دزه كردن و پاراستنی ئابووری ههرێم و ئاسایشی ئهو ئابوورییه و رێگه گرتن له هاتنی ناشهرعی بۆ ناو ههرێم.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزارهت: وهزارهتی ناوخۆ. 3-وهزیر: وهزیری ناوخۆ. 4-بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی ناوخۆ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: شیركهتی بیری ئیرتیوازی لێ دان ومهركهزهكانی لێكۆڵینهوهی كشتوكاڵی و تهتبیقی یهكان، كه له بڕگهی نۆی ماددهی چوارهمی یاسای ژماره (10)ی ساڵی (1992)دا هاتووه ئیلغا دهكرێ و ههر موڵك و ماڵێكیشی بووبێ، موڵك و ماڵی وهزارهتی كشتوكاڵ و ئاودێری ههرێمن.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: نابێت دهستدرێژی بكرێته سهر زهوی دارستان به فڕێدانی پاشماوهو پاشهڕۆی رهق یان شل یان تیشكدار یان ههر ماددهیهكی تری پیسكار یان زیانبهخش به ژینگه.
ماددهی شازدهم
ماددهی شازدهم: یهكهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری پهیوهست دهبێت به دابین كردنی بڕی پاره بۆ بهردهوام بوون له: 1. دابین كردنی پێشینهی خانووبهره بۆ هاووڵاتیان له پارێزگاكان و قهزا و ناحیه و گوندهكاندا به پێی رێنمایی و پرهنسیپی رهچاو كراو و پتهو كردنی حیسهبهكهی له كاتی پێویستدا، لهگهڵ لێخۆشبوون له قهرز وهرگر لهمهرجی زامن كردنی ژیان. 2. پشتیوانی كردن له پرۆژهكانی كهرتی كشتوكالأ له رێی بانكی كشتوكاڵهوه. 3. پشتیوانی كردن له پرۆژهكانی بانكی پیشهسازی. 4. پشتیوانی كردن له پڕۆژه گهشتوگوزارییهكان. دووهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری پهیوهست دهبێت به پارهدان به سندووقی نیشتهجێ بوون به بڕی (100 سهد ملیار دینار) لهگهڵ ئهوهی ئهولهوییهت به پڕۆژهكانی نیشتهجێبوون بدرێت، ئهوانهی كه لهناحیه و گوندهكاندا دهیانگرێتهوه. سێیهم: تهرخانكردنی بڕی (49 چل و نۆ ملیار دینار) بۆ دابین كردنی خانوو بۆ هاوڵاتیانی كهم دهرامهت بهپێی یاسای دابین كردنی خانوو له ههرێمی كوردستان ژماره (7)ی ساڵی 2008. چوارهم: تهرخان كردنی بڕی (25 بیست پێنچ ملیار دینار) بۆ پشتیوانی كردن له سندووقی قهرزی بچووك و پرۆژهی دۆزینهوهی ههلی كار بۆ گهنجان، كه ساڵی 2010 ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان بهپێی یاسای پشتگیری پڕۆژه بچووكهكانی گهنجان له ههرێمی كوردستان ـ عێراق ژماره (2)ی ساڵی 2011 پهسندی كردووه. پێنجهم: تهرخانكردنی بڕی (10) ده ملیار دینار بۆ هاوكاری كردنی ئهوانهی كاتی خۆی پهنایان بۆ ئێران و توركیا بردووه و گهڕاونهتهوه یان نیازی ههیه بۆ ههرێمی كوردستان بگهڕێتهوه و پێشتر قهرهبوو نهكراونهتهوه و، ئهم پارهیهش له یهدهگی وهزارهتی دارایی و ئابووریی دابین دهكرێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: یهكهم: سهرۆكی پهرلهمان بۆی ههیه له نێو پشتیوانهی تایبهت به پهرلهماندا گوێزانهوه بكات. دووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه له نێو پشتیوانهی تایبهت به ئهنجومهنی دادوهریدا گوێزانهوه بكات ههروهها بۆ ههیه راستهوخۆ خهرج بكات. سێیهم: وهزیری پلان دانان به پشت بهستن به خواستی وهزارهتی پهیوهندیدار، بۆی ههیه گوێزانهوهی پێویست بكات بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنان له نێو بودجهی وهبهرهێنانی ئهرێ كراو ( راستێندراو) بۆ ههمان وهزارهت و له سنووری یهك پارێزگادا، لهم بارهیهشهوه وهزارهتی دارایی و ئابووری ئاگادار بكاتهوه. چوارهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی پلان دانان و وهزارهتهكانی پهیوهندیدار، بۆی ههیه گوێزانهوهی پێویست بكات بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنان له نێوانی وهزارهتهكاندا و له سنووری یهك پارێزگا یان قهزادا و له نێو بودجهی ئهرێ كراو (راستێندراو) ی وهبهرهێناندا.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. وهزارهت: وهزارهتی رۆشنبیری ههرێم. وهزیر: وهزیری رۆشنبیری ههرێم. بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی رۆشهمبیری ههرێم.
ماددهی بیست و حهوتهم
ماددهی بیست و حهوتهم: ئهو پارانهی كه بهپێی ماددهی بیست و شهشهم دهبڕدرێن بۆ سوودی سندووقی شههیدان تهرخان دهكرێن و بڕینهكهش له 1/7/2011ـهوه دهست پێ دهكات.
ماددهی نۆزدهیهم:
ماددهی نۆزدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی ههژدهیهم:
ماددهی ههژدهیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبه جێ بكا.
ماددهی حهڤدهیهم:
ماددهی حهڤدهیهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: نابێ وهبهرهێن بهرههمی دارستانهكانی ههرێم كه ڕێگهپێدراون، وهبهرهێنانی تیادا بكات لهشوێنی گردكردنهوهو یا له گهنجینهوه بگوازرێتهوه، تهنها به مۆڵهت نهبێ كه له بهڕێوهبهرایهتی دارستان له پارێزگا یان ناوچهكه وهردهگیرێ و بڕی بهرههمی گواستراوهو جۆر و چهشن و رێگاكانی گواستنهوه دیاری بكرێن.