أحكام القانون

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ ده‌خرێته‌ به‌ر كار له‌ (وه‌قایعی كوردستان) دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ (4/7/1992) وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و، له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیشدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی پازده‌: یه‌كه‌م: ماوه‌ی كاركردنی رۆژنامه‌وان له‌ دژی بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستاندا بۆ مه‌به‌سته‌كانی خانه‌نشینی ناژمێردرێ. دووه‌م: خزمه‌تی ئه‌ندامی سه‌ندیكا له‌ كه‌ناڵه‌ راگه‌یاندنه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستانی و، به‌بێ پچراندنی پێش راپەڕینه‌ پیرۆزه‌كه‌ی (5/3/1991) بۆ مه‌به‌سته‌كانی خانه‌نشینی به‌ خزمه‌تی فیعلی داده‌نرێت. سێیه‌م: 1. لیژنه‌یه‌كی تایبه‌ت بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ له‌ سه‌ندیكای رۆژنامه‌وانانی كوردستان پێك ده‌هێنرێ. 2. ئه‌و لیژنه‌یه‌ سه‌یری ئه‌و داوایانه‌ ده‌كات كه‌ ئاراسته‌ی كراون و له‌گه‌ڵ ته‌وسیاته‌كانی خۆی پێشكه‌شی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكای رۆژنامه‌وانانی ده‌كات بۆ بنبڕكردن (للبت). بڕیاره‌كانی لیژنه‌كه‌ش بواری ئه‌وه‌ی تێدا له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا - كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا - تانه‌ی لێ بدرێ له‌به‌رده‌م دادگای ته‌مییزی هه‌رێمدا و بڕیاری ئه‌م دادگایه‌ش بنبڕه‌. 3. بڕیاری حساب كردنی خزمه‌تی ئه‌و رۆژنامه‌وانه‌ی كه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ ده‌درێ به‌ ده‌سته‌ی سندوق.

مادده‌ی سی وحه‌وته‌م: له‌گه‌ڵ پێشێلنه‌كردنی هه‌ر سزایه‌كی توندتر كه‌ هه‌ر یاسایه‌كی تری به‌ركار له‌ هه‌رێمدا ده‌قی له‌ سه‌ر ده‌كات، ئه‌وا سزا ده‌درێت به‌ به‌ندكردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ سێ مانگ كه‌متر نه‌بێت و له‌ ساڵێك زیاتر نه‌بێت و به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌ سه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت و له‌ پێنج سه‌د هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت یان به‌ یه‌كێك له‌م دوو سزایه‌، هه‌ر كه‌سێك: یه‌كه‌م: هه‌ر زانیاریێكی هاتوو له‌ هه‌ر شێوه‌یه‌كی ئه‌لیكترۆنی كاره‌كه‌، به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی خاوه‌ن ماف تیایدا، بسڕێته‌وه‌ یان بگۆڕێت، بۆ مسۆگه‌ركردنی به‌ڕێوه‌بردنی مافه‌كان. وه‌ ئه‌و زانیارییانه‌ی به‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ناسراون، به‌ زانیاری تایبه‌ت به‌ مسۆگه‌ركردنی به‌ڕێوه‌بردنی مافه‌كان هه‌ژمار ده‌كرێن: 1- كار یان تۆماری ده‌نگیی به‌جێگه‌ینه‌ریی. 2- دانه‌ر یان به‌جێگه‌ینه‌ر یان به‌رهه‌مهێنه‌ری ده‌نگیی. 3- خاوه‌نی ماف له‌ كارێك یان به‌جێگه‌یاندنێك یان تۆماركردنێكی ده‌نگیی. 4- ئه‌و مه‌رجانه‌ی پێویستن بۆ سوودو كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ كارێك یان به‌جێگه‌یاندنێك یان تۆماركردنێكی ده‌نگیی، بێنه‌ئاراوه‌. 5- هه‌ر ژماره‌یه‌ك یان جفره‌یه‌ك هیما بكات بۆ ده‌رخستنی ئه‌م زانیارییانه‌. دووه‌م: به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی خاوه‌ن ماف، چه‌ند دانه‌یه‌ك له‌ كارێك یان به‌جێگه‌یاندنێكی چه‌سپاو یان تۆماركردنێكی ده‌نگیی، دابه‌شیان بكات یان هاورده‌یان بكات به‌مه‌به‌ستی دابه‌شكردنیان یان په‌خشیان بكات یان بۆ جه‌ماوه‌ر بیانگوازێته‌وه‌، چ زانیاری هه‌بێت له‌مباره‌یه‌وه‌ یان هۆی ته‌واوی هه‌بێت بۆ زانین.

مادده‌ی بیست وحه‌وته‌م: هه‌ر پزیشكێك زیان به‌ ئه‌ركی پیشه‌یی بگه‌یه‌نێ یان كارێكی قه‌ده‌غه‌ كراو بكات یاخود كارێكی وا بكات له‌ پایه‌ی پیشه‌كه‌ی كه‌م بكاته‌وه‌ یان بڕیاره‌كانی سه‌ندیكا به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ نه‌كات، خۆی تووشی ئه‌و سزایه‌ ده‌كات كه‌ له‌ یاساكه‌دا هاتووه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی ئه‌م كاره‌ په‌یوه‌ندیی هه‌بێ به‌و كارانه‌ی كه‌ به‌ پێی یاسای دیكه‌ له‌ دژی دا ده‌كرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م: سندوقێك پێك دێت به‌ناوی (سندوقی كۆمه‌ك بۆ تووشبوانی شێرپه‌نجه‌)، خاوه‌نی كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وییه‌و له‌ ڕووی دارایی وكارگێرییه‌وه‌ سه‌ربه‌خۆ ده‌بێت و به‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیه‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م: ئامانجی سندوق به‌دیهێنانی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌یه‌: سندوق به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان كار ده‌كات بۆ دابینكردنی باشترین ڕێگه‌ی چاره‌سه‌ری و ڕێكاره‌كانی خۆپاراستنی هاووڵاتیانی كوردستان ئه‌وانه‌ی تووشی نه‌خۆشیه‌كانی شێرپه‌نجه‌ هاتوون، كه‌ پێویستیان به‌ پشتگیریه‌كی چڕ هه‌یه‌ بۆ دابینكردنی پێداویستی چاره‌سه‌ری و داوده‌رمان و ئامێری پزیشكی له‌ بنكه‌ی پسپۆڕ بۆ چاره‌سه‌ركردن له‌ ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا.

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌م بڕگانه‌ی خواره‌وه‌ی مادده‌ی شه‌شه‌م به‌م شێوه‌یه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: دووه‌م: مزه‌ی مۆڵه‌ت (رسم الاجازه‌)ی دانانی ده‌رمانسازی ـ به‌ نیو ده‌وامی ـ (250) دوو سه‌د و په‌نجا دیناره‌ و، مزه‌ی نوێكردنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی ده‌رمانسازی (مه‌سئولی + ئیمتیاز) ساڵانه‌ (400) چوار سه‌د دیناره‌. سێیه‌م: مزه‌ی مۆڵه‌تی ده‌رمانسازی ـ به‌ ده‌وامی ته‌واو ـ بۆ (خانه‌نشینان) (500) پێنج سه‌د دیناره‌ و، مزه‌ی نوێكردنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی ده‌رمانسازی (مه‌سئولی + ئیمتیاز) ساڵانه‌ (400) چوار سه‌د دیناره‌. چواره‌م: مزه‌ی مۆڵه‌تی دانانی مه‌دخه‌ر (1000) هه‌زار دیناره‌ و، مزه‌ی نوێكردنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی مه‌دخه‌ر بۆ (خانه‌نشینان) (مه‌سئولی + ئیمتیاز) (750) حه‌وت سه‌د و په‌نجا دیناره‌ و، مزه‌ی نوێكردنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی مه‌دخه‌ر ـ به‌ نیوده‌وامی ـ ساڵانه‌ (500) پێنج سه‌د دیناره‌.

مادده‌ی دووه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی یه‌كه‌م: جێبه‌جێ كردنی یاسای سزایی سه‌ربازی عێراقی ژماره‌ (19) ی ساڵی 2007 له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق و كاركردن به‌ حوكمه‌كانی سه‌باره‌ت به‌ هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ (پاسه‌وانی هه‌رێم).

مادده‌ی حه‌وته‌م: كاركردن به‌ به‌كارهێنانی ئه‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ هه‌رێمدا ڕاده‌گیرێ: ( ئامانجه‌كانی شۆڕش، كه‌رتی سۆشیالیستی،ئه‌نجومه‌نی داد، ئه‌بی غرێب) و زاراوه‌ی (رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی) جێگه‌ی زاراوه‌ی (ئه‌نجومه‌نه‌ میللیه‌كان و رێكخراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان) ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ له‌ یاسای ژماره‌ (159) ی ساڵی 1979ی هه‌مواركراودا هاتووه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م: به‌شداربووه‌كان و ئه‌ندامه‌ شانازه‌كان مافی ئه‌وه‌یان نییه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتیدا ئاماده‌ببن، یان بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا خۆیان بپاڵێون.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: ئه‌و كارانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ئیشی قه‌ده‌غه‌كراو داده‌نرێن: 1/سه‌رپێچی كردنی یاسا وپه‌یڕه‌و ورێنماییه‌كان و فه‌رمان وبنچینه‌كانی ره‌وشتی پیشه‌یی به‌ تاییه‌تی راكێشانی نه‌خۆش به‌هۆی پروپاگه‌نده‌ كردن (ته‌رغیب) وبه‌كارهێنانی میانگیر. 2/زیان گه‌یاندن به‌ شۆره‌تی پیشه‌یی وئه‌وانه‌ی ئه‌و پیشه‌یه‌ ده‌كه‌ن وكه‌م كردنه‌وه‌ له‌ پایه‌ی زانستی و ئه‌ده‌بییان. 3/كارێكی وا بكرێ كه‌ پزیشكه‌كه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی راستيی خاوه‌ن پسپۆرییه‌. 4/به‌كارهێنانی خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌ مۆڵه‌تنه‌دراوه‌كان.

مادده‌ی یازده‌: ئه‌ندام له‌م بارانه‌ی خواره‌وه‌دا سیفه‌تی ئه‌ندامێتيی نامێنێ: أ/مه‌رگ ب/ ده‌ست له‌ كار هه‌ڵگرتن ج/ به‌بڕیاری ئه‌نجومه‌ن، شه‌رتێ له‌ شه‌رتوشروتی ئه‌ندامێتی له‌ ده‌ست دابێ.

مادده‌ی دوازده‌: سه‌ندیكا له‌مانه‌ پێك دێت: 1/هه‌یئه‌ (ده‌سته‌)ی گشتی. 2/ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3/لیژنه‌ی زه‌پتی (الانضباط). 4/لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی یه‌كه‌م: جێبه‌جێ كردنی یاسای بنه‌مای دادگا سزاییه‌كانی سه‌ربازیی عێراقی ژماره‌ (30) ی ساڵی 2007 له‌ هه‌رێمی كوردستان – عێراق و كاركردن به‌ حوكمه‌كانی سه‌باره‌ت به‌ هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ (پاسه‌وانی هه‌رێم).

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و ئابوونانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا وه‌ری ده‌گرێ به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ ده‌بن: 1/ (150) دینار ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پریشكانی هه‌رێم. 2/(100) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ یان نوێكردنه‌وه‌ی بۆ پزیشكانی هه‌رێم. 3/(100) دینار ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ بۆ ئه‌ندامان، ده‌بێ ساڵانه‌ له‌ كاتێكدا بدرێ كه‌ له‌ مانگی كانونی دووه‌م نه‌ترازێ، ئه‌گه‌ریش ئه‌ندامێ له‌و كاته‌ دیاركراوه‌دا نه‌یدا ودواكه‌ت، ئه‌وه‌ دووقات ده‌بێ بدات. 4/(150) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ بۆ كردنه‌وه‌ی عیاده‌ی تایبه‌ت بۆ پزیشكه‌ پسپۆره‌كان و (150) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی و(1000) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تدانی ئه‌و پزیشكانه‌ی كه‌ له‌ رێكخراوی نا كوردستانی كار ده‌كه‌ن. 5/(100) دۆلار ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پزیشكه‌ كورده‌كانی ده‌ره‌وه‌ی عێراق. 6/(50) دۆلار ره‌سمی نوێكردنەوەی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پزیشكی‌ كورد لە ده‌ره‌وه‌ی عێراق. 7/(5000) دینار ئابوونه‌ی كردنه‌وه‌ی نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌هلی و(1500) دیناریش پاره‌ی نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانه‌ی. 8/(3000) دینار ئابوونه‌ی مۆڵەتی كردنه‌وه‌ی عیاده‌ی نه‌شته‌رگه‌ری و (1000) دینار پاره‌ی نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانه‌ی. 9/(100) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ی عیاده‌ی تایبه‌تی موماریسه‌كان و (50) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانەی. 10/(300) دینار ئابوونه‌ی تۆماركردنی نازناوی پسپۆری. 11/(25) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ی عیاده‌ی میللی و (25) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی. 12/(10) دینار ئابوونه‌ی تەسدیقكردنی ئه‌و راپۆرته‌ پزیشكیانه‌ی له‌ عیاده‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چن و(10) دیناریش هی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌هلییه‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چن. دووه‌م/ پاره‌ وبه‌ڵگه‌نامه‌ی دارایی له‌ یه‌كێك له‌ بانكه‌ حکومتيه‌كان به‌ناوی سه‌ندیكا داده‌نرێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: هه‌ردوو یاسای وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ ژماره‌(1)ی ساڵی 2007 و وه‌زاره‌تی سه‌رچاوه‌كانی ئاو ژماره‌(9)ی ساڵی 2006 هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه‌. دووه‌م: هه‌موو ماف و پابه‌ندی و كه‌ل وپه‌ل (موجودات) و میلاكاتی هه‌ردوو وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌كانی ئاو بۆ وه‌زاره‌ت ده‌گه‌رێته‌وه‌.