المواد القانونية

پێنجەم

پێنجەم: ئەم بڕیارە لە ڕۆژی بڵاوبوونەوەی لە رۆژنامەی فەرمی (وەقایعی كوردستان) جێبەجێ دەكرێت.

پێنجەم

پێنجەم: ئەم بڕیارە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە (وەقایعی كوردستان) دا دەخرێتە بەركار.

سێیەم

سێیەم: پێویستە ئەنجومەنی وەزیران حوكمەكانی ئەم بڕیارە بخەنە بەركار.

چوارەم

چوارەم: هەر دەقێ‌ پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت ناخرێتە بەر كار.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌و ئه‌فسه‌رانه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ له‌ ئه‌نجامه‌كانی شۆرش لایان داوه‌ و هاریكاریان له‌گه‌ڵ دوژمنانی بزوتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستانی كردووه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا جێبه‌ جێ ده‌كرێ و ته‌نیا بۆ ماوه‌ی سێ مانگ كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

یه‌كه‌م

یه‌كه‌م: ئه‌وانه‌ی ئه‌و ترۆمبێلانه‌یان له‌ ده‌سته‌ كه‌ تابلۆی هێنانه‌ ناوه‌وه‌ی گومرگی كاتیان به‌سه‌ره‌وه‌یه‌ ده‌بێ سه‌ردانی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری و ناوخۆ بكه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و ره‌سمه‌ پێویستانه‌ بده‌ن كه‌ له‌ ماوه‌ی (90) رۆژ له‌ مێژووی به‌رقه‌راربوونی ئه‌م بریاره‌ تێنه‌په‌رێ بۆ مه‌به‌ستی ته‌واو كردنی ئیشوكاری تۆماركردن.

دووه‌م

دووه‌م: دوای به‌رقه‌راربوونی ئه‌م بڕیاره‌ تابلۆی هێنانه‌ ناوه‌وه‌ی گومرگی كاتی ته‌رخان ناكرێ بۆ ئه‌و ترۆمبێلانه‌ی ده‌هێندرێنه‌ ناو هه‌رێمه‌وه‌ كه‌ به‌ڵگه‌نامه‌ی یاسایی تۆمار كردنیان نییه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن، له‌ حه‌وت ئه‌ندامی ئه‌سڵیو دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌ك پێك دێت و، له‌ نێوانیاندا، سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی هه‌ڵده‌ بژێردرێن و، خول به‌خولیش، هه‌ر دوومانگ جارێك كۆده‌بێته‌وه‌.سه‌رۆك، بۆی هه‌یه‌، له‌كاتی پێویستدا، بانگهێشتی بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌ی نائاساییو، كۆبوونه‌وه‌كه‌ش، به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌كانی ده‌به‌سترێو، بڕیاره‌كانیشی به‌زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌ ئاماده‌بووه‌كانی وه‌رده‌گری َو، له‌كاتی یه‌كسانبوونی ده‌نگه‌كانیش، به‌ولایه‌دادێ كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی ده‌داتێ. دووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن، مافی خۆكاندیدكردنی بۆ زیاتر له‌ دوو خولی دوابه‌ دوای یه‌كدا نییه‌. سێیه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن له‌ ئاماده‌بوونی سێ كۆبوونه‌وه‌ی دوابه‌دوای یه‌ك یان پێنج كۆبوونه‌وه‌ی جیاجیادا، له‌ ماوه‌ی ساڵێكدا، به‌بێ پاساوێكی ڕه‌وا دواكه‌وت، به‌ده‌ست كێشاوه‌ له‌ ئه‌نجومه‌ن، داده‌نرێ.

مادده‌ی چل و چواره‌م

مادده‌ی چل و چواره$م: 1/دادوه‌ر تا ته‌مه$نی شه‌ست و سێ ساڵی پڕ نه‌كاته‌وه‌ خانه‌نشین ناكرێ و مووچه‌كه‌شی به‌مه$رجێ پارێزه‌ری نه‌كا گشت ئه‌و مووچه‌ و سه‌رمووچانه‌ ده‌بێ كه‌ له‌ كاتی خانه‌نشینكردنیدا وه‌ری ده‌گرتن. 2/ئه‌گه‌ر دادوه‌ر له‌ كاتی خزمه$تكردنیدا مرد مووچه‌ی خانه‌نشینه‌كه‌ی (ئه‌گه‌ره$هه‌قی هه‌بوو) گشت ئه‌و مووچه‌ و سه‌ر مووچانه‌ ده‌بێ كه‌ وه‌ری ده‌گرتن. 3/ ده‌شێ دادوه‌ر پێش ته‌واو كردنی ئه‌و ته‌مه$نه‌ی به‌ پێی بڕگه‌ (1)ی ئه‌م مادده$یه‌ دیاری كراوه‌ له‌سه‌ر خواستی خۆی به‌ پێی حوكمی یاسای خانه‌نشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی)خانه‌نشین بكرێ یا له‌به$ر هۆی ته‌ندروستی بكرێ كه‌ حوكمی بڕگه‌ (2)ی سه‌ره‌وه‌ی به‌سه‌ردا ده‌درێ. 4/ئه‌و دادوه‌ره$ی خانه‌نشین ده‌كرێ مووچه‌ی گشت مۆڵه‌ته$ ئاساییه‌كانی خۆی ده‌درێتێ له‌سه‌ر بنچینه‌ی كۆی هه‌موو ئه‌و مووچه‌ مانگانه‌یه‌ی وه‌ری ده‌گرت له‌ مه‌رجێ له‌ (180) ڕۆژ زیاتر نه‌بێ.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكه‌كانی ده‌سته‌كان به‌ بڕیاری ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی له‌ سه‌ره‌تای هه‌ر ساڵێك دا دیاری ده‌كرێن و له‌ حاله‌تی ئاماده‌ نه‌بوونی هه‌ر یه‌كێكیاندا پێشترین دادوه‌ری دادگا جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌. دووه‌م: ده‌سته‌كان و له‌گه‌لیاندا ده‌سته‌ی فراوانیش به‌ یڕیاری ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی له‌ سه‌ره‌تای هه‌ر سالێكدا پێك ده‌هێنرێت هیچ ئه‌ندامێكی ده‌سته‌ ناگۆردرێت ته‌نیا له‌ حاڵه‌تی پێویستدا نه‌بێ و ئه‌ویش به‌هه‌مان شێوه‌ ده‌كرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: چوونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێ كه‌ پێشكه‌ش به‌ نه‌قیب ده‌كرێ و به‌ڵگه‌نامه‌ پێویسته‌كانی پێوه‌ ده‌لكێنرێت. دووه‌م: داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا ده‌خرێته‌ به‌ر ده‌می ئه‌نجومه‌ن له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ مێژووی تۆماركردنه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكادا و ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌رییه‌تی له‌و ماوه‌یه‌دا بیبڕێنێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و ماوه‌یه‌ش تێپه‌ری و نه‌بڕاندرایه‌وه‌ به‌ قبوڵ كراو حسێب ده‌كرێ. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داواكاری چووونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ بڕیارێكی هۆدار ره‌فز بكات، وه‌ خاون داواكاریش بۆی هه‌یه‌ له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی ئاگاداربوونیه‌وه‌ تانه‌ی لێ بدا، بڕیاری دادگاش بنبره‌.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: كاركردن به‌ بڕگه‌كانی یه‌كه‌م ودووه‌م و سێیه‌م له‌ مادده‌ی ژماره‌ (1) له‌ یاسای داواكاری گشتی ژماره‌ (159)ی ساڵی 1979ی هه‌مواركراو له‌ هه‌رێمی كوردستان راده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:ـ یه‌كه‌م: پاراستنی سیسته‌می هه‌رێمی كوردستان وبنچینه‌كانی و مالأ وسامانی گشتی له‌ چوارچێوه‌ی چاودێری مه‌شروعییه‌ت و چه‌سپاندنی سه‌روه‌ریی یاسا وچاك پیاده‌كردنی حوكمه‌كانی. دووه‌م: به‌شداریی كردن له‌گه‌لأ دادوه‌ریی ولایه‌نه‌ پسپۆره‌كان له‌ ئاشكراكردنی خێرای كاره‌ تاوانكارییه‌كان و كاركردن بۆ زوو یه‌كلاكردنه‌وه‌ی كێشه‌كان و خۆلادان له‌ دواخستنی دادگایی كردنه‌كان به‌بێ هۆ، به‌تایبه‌تی ئه‌و تاوانانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ئاسایشی هه‌رێم و سیسته‌می دیموكراتیه‌وه‌ هه‌یه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: یاسای (وه‌زاره‌تی دادی هه‌رێمی كوردستان-عێراق)ی ژماره‌ 12ی ساڵی 1992 و هه‌مواركراوه‌كانی هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و پێڕه‌ و رێنماییه‌كانی كه‌ به‌پێی ئه‌و یاسایه‌ ده‌رچوون ده‌مێننه‌وه‌ به‌جۆرێك كه‌ له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك نه‌بن تاكو ده‌رچواندنی ئه‌وه‌ی جێیان ده‌گرێته‌وه‌ یان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌یان.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا (200) دوو سه‌د دیناره‌ و ره‌سمی به‌شداربوونی ساڵانه‌ (100) سه‌د دیناره‌. دووه‌م: ره‌سمی مۆڵه‌تدانی ده‌رمانخانه‌ (به‌رپرسیاریه‌تی + ئیمتیاز) (250) دوو سه‌د و په‌نجا دیناره‌ نیوه‌ی ده‌وام ساڵانه‌. سێیه‌م: ره‌سمی مۆڵه‌ته‌دانی كردنه‌وه‌ی ده‌رمانخانه‌ (به‌رپرسیاریه‌تی + ئیمتیاز) بۆ خانه‌نشیان (500) پێنج سه‌د دینار ده‌وامی ته‌واو ساڵانه‌. چواره‌م: ره‌سمی مۆڵه‌تدانی كۆگای ده‌رمانی ئه‌هلی (به‌رپرسیاریه‌تی + ئیمتیاز) (1000) هه‌زار دینار.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م:  مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ له‌م زاراوه‌و ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێم. سێیه‌م: وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستیی هه‌رێم. چواره‌م: وه‌زیر: وه‌زیری خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستیی هه‌رێم. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستیی هه‌رێم. شه‌شه‌م: زانكۆ: هه‌ر زانكۆییه‌كی تایبه‌ت كه‌وا به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ دامه‌زرابێت و كۆلێژو په‌یمانگه‌ی باڵاو سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ له‌خۆ ده‌گرێت. حه‌وته‌م: ده‌سته‌: ده‌سته‌ی ئه‌میندارانی زانكۆ تایبه‌ته‌كان.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م:  به‌پێی ئه‌م یاسایه‌و به‌گوێره‌ی پێویستی بازاڕی كارو به‌گونجان له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی خوێندنی باڵا له‌ هه‌رێمدا، زانكۆ له‌ هه‌رێمدا داده‌مه‌زرێت. 

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بریتین له‌: یه‌كه‌م: دابینكردنی پێداویستیه‌ په‌ره‌سه‌ندووه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌و ڕه‌خساندنی ده‌رفه‌ته‌ فێركارییه‌كان بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌یانه‌وێت ئاستی زانستیان به‌رزبكه‌نه‌وه‌. دووه‌م: به‌شداریكردن له‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی. سێیه‌م: دابینكردنی پسپۆڕیه‌ زانستیه‌ نوێیه‌كان بۆ ئاماده‌كردنی پسپۆڕو ته‌كنیككارو شاره‌زا له‌ گشت بواره‌كاندا. چواره‌م: به‌جێگه‌یاندنی خزمه‌ته‌ توێژینه‌وه‌سازییه‌كان. پێنجه‌م: خزمه‌تكردنی ئامانجه‌ نیشتیمانییه‌كانی گه‌لی كوردستان به‌پێی پرنسیپه‌كانی دیموكراسی و مافه‌كانی مرۆڤ دور له‌ ململانێیه‌ تیره‌یی و ڕه‌گه‌زی و نه‌ژادییه‌كان.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة