المواد القانونية
مادهی پانزدهیهم: یهكهم: دهكرێ دهستهی گشتی بانگ بكرێ بۆ كۆبوونهوه نائاساییهكان لهم بوارانهی خوارهوهدا: 1. به بڕیارێكی هۆدار له زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهنهوه. 2. به داواكاریهكی نووسراوی هۆدار سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی پێشكهش به ئهنجومهنی دهكهن، دهبێ ئهویش بانگێشت دهربهێنێ و كاتی كۆبوونهوه له ماوهی (15) رۆژ له مێژووی گهیشتنی داواكاریهكهوه دیاری بكا. دووهم: نابێ له كۆبونهوه نائاساییهكاندا باسی هیچ شتێك بكرێ تهنیا ئهو كارانه نهبن كه له بهرنامهی كاردا دانراون.
ماددهی سی و دووهم: یهكهم: ئهگهر گومان كرا له تووشبوونی نیشتهجێكراوێك یان سپێردراوێك له كاتی بهسهربردنی ماوهی سزای ئازادیستێن به شلهژانێكی دهروونی ئهوا بۆ نزیكترین یهكهی چارهسهریی داخراو ڕهوانه دهكرێت بۆ ئهوهی بخرێته بهردهم لێژنهی پزیشكی دهروونی و ئهوهی دهیبینێت بڕیاری لهسهر بدات. دووهم: ئهگهر لێژنه بینی كهوا باری نهخۆشی نیشتهجێكراو یان سپێردراو پێویستی به چارهسهریی ههیه ئهوا پێویسته لهسهری ماوهكهی له راپۆڕتهكهدا دیاری بكات و ئاگاداری فهرمانگهی چاكسازیی له ههرێمی كوردستان بكرێت. سێیهم: نیشتهجێكراو یان سپێردراو ڕاستهوخۆ له دوای چاكبوونهوهی دهگهڕێندرێتهوه فهرمانگهی چاكسازیی.
ماددهی یهكهم: ماددهی (5)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: داهاتهكانی سندوق لهم سهرچاوانهی خوارهوه پێكدێن: 1ـ ئابونهی بهشداربوونی پارێزهران له سندوقدا. 2ـ ئهو پوولانهی تایبهتن به سندوقهكه. 3ـ (15%)ی ئهو مزوكرێیهی بهپارێزهر دهدرێ لهو دهعوایانهدا كه لیژنهی بهشكردنی دهعواكان بهپێی یاسای پارێزهرایهتی پێی دهسپێرێ. 4ـ بهخششه جۆراوجۆرهكانی به رهزامهندی دهسهڵاته پهیوهندیدارهكان. 5ـ دهستگیرۆیی و یارمهتییهكانی حكومهتی ههرێم. دووهم: له حاڵهتی ڕوودانی كورتهێنان له سندوقدا ئهوا وهزارهتی دارایی و ئابوری ههرێم پڕكردنهوهی كورتهێنانی سندوقهكه له ئهستۆ دهگرێت.
ماددهی حهڤده: یهكهم: (نصاب) له ئهنجومهندا، به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامهكانی dێتهجێ. بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچن و، ئهگهر دهنگهكانیش یهكسان بوون، ئهوه، لهو بارهدا، دهنگی نهقیب بۆكام لایان بێ، بۆ ئهوه. دووهم: بهههر هۆیهك دهبێ، ببێ، جێگای نهقیب چۆل بوو، نوێنهركهی جێگای دهگرێتهوه. سیێهم: به ههر هۆیهك دهبێ، ببێ، مهركهزێ له ئهنجومهندا چۆل بوو، ئهوه لهو بارهدا كام ئهندامی یهدهگ، دهنگی له دهنگی یهدهگهكانی تر زۆرتر بوو، ئهوهیان جێگای دهگرێتهوه. چوارهم: ئهگهر زۆرینهی مهركهزهكانی ئهندامانی ئهنجومهن چۆل بوو، ئهوه، لهو بارهدا، پێویسته لهسهر ئهنجومهن له ماوهی دوو مانگدا بانگهێشتی ههیئهی گشتی بكات بۆ كۆبوونهوه تا بهههمان شێوازی كه لهم یاسایهدا نیشان دراوه به ههڵبژاردنی كهسانی، بۆ باقیمهنی ماوهكهی، جێگایان پڕبكاتهوه.
ماددهی شازده: یهكهم: ئهنجومهن بهدهنگدانی نهێنی نوێنهرێ (جێگرێ) بۆ نهقیب لهناو ئهندامهكانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ. دووهم: ئهنجومهن ههر هیچ نهبێ مانگی جارێك كۆبوونهوهیهكی ئاسایی سازدهدات و، دهشێتیش لهسهر داوای نهقیب یان داوای سێیهكی ئهندامهكانی، كۆبوونهوهگهلی ناوهخت (أستثنائي) ساز بدات.
ماددهی سی و ههشته$م: یهكهم: دادوهر له پله$یهكهوه بۆ پله$یهكی بهرزتر به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری دوای بهسهربردنی ئهو ماوهیهی له بڕگهی (یهكهم)ی مادده$ی (37)ی ئهم یاسایهدا دیاری كراوه بهرزده$كرێتهوه. دووهم: ئهنجومهنی دادوهری له بهرزكردنهوهی پله$ی ههر دادوهرێكدا راپۆرتی سهرۆكی تێههڵچوونهوه و سهرپهرشتكاری داد لهباره$ی لێهاتوویی و ههڵسوراندنی كاره$كهیهوه به باشی و رای وهزاره$تی داد لهباره$ی رهوشت و رهفتاری یهوه رهچاو دهكا. سێ یهم: ئهنجومهنی دادوهری ئهگهر بۆی سهلماند ئهو دادوهره$ بۆ بهرزكردنهوهی پله$كهی لێهاتووه بڕیاری بۆ دهدا و وهزاره$تی داد فهرمانی بۆ دهرده$كا. چواره$م: ئهنجومهنی دادوهری ماوهیهك كهله$ سێ مانگ كهمتر و ساڵێك زیاتر نهبێ بۆ زیاتر لهیهك جاریش دوابخا ئهگهر وای بۆچوو كه شیاوی نییه. پێنجه$م: ئهگهر دادوهرێك زیاتر له دووجاری یهك له دوای یهك له ههمان پله$دا بهرزكردنهوهی دواخرا دهشێ لهسهر پێشنیازی وهزیری داد و بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری و بهفهرمانێكی ههرێمی كۆتایی به خزمه$تی بهێنرێ یا بگوێزرێتهوه بۆ كارێكی شارستانی (مه$ده$نی).
ماددهی سی و شهشهم: 1 ـ سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه له نێوان جێگرانی سهرۆك یا پێشینترین دادوهرانیدا داده$مه$زرێنرێ ئهگهر ماوهی خزمه$ته$ دادوهریهكهی له بیست و پێنج ساڵ كهمتر نهبوو. 2 ـ جێگری سهرۆك له نێوان دادوهرانی پێداچوونهوه دا داده$مه$زرێنرێ ئهگهر خزمه$تی دادوهری یهكهی له بیست و دوو ساڵ كهمتر نهبوو. 3 ـ دادوهر له دادگای پێداچوونهوهدا لهوانهی پۆلی یهكهم یا لهوانه داده$مه$زرێنرێ كه ماوهی خزمه$تی دادوهری یهكهیان له بیست ساڵ كهمتر نییه. 4ـ سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و جێگرهكهی و دادوهرانی دادگای پێداچوونهوه به فهرمانێكی ههرێمی لهسهر بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران داده$مه$زرێنرێت.
ماددهی حهڤده: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان) دا دهخرێته بهركار.
ماددهی شهست و دووهم: 1-لهسهر پاڵاوتن لهلایهن وهزیری دادهوه به پێشنیاری ئهنجومهنی دادوهری فهرمانێكی ههرێمی دهردهكرێ بۆ گهراندنهوهی ئهو دادوهرانهی پێش دهرچوونی ئهم یاسایه خانهنشین كراون و مهرجهكانی بڕگهی (3)ی ماددهی (36)ی ئهم یاسایهیان تێدایه تا به پێی بهڵێننامه (عقد) له نێواندا ببنه ئهندامی دادگای پێداچوونهوه دوای وهرگرتنی رهزامهندی خۆیان بهنووسین. 2-ماوهی خزمهتكردنی ئهوانهی به پێی بڕگهی (1)ی ئهم ماددهیه دهگهرێنرێنهوه بۆ دادوهری سێ ساڵ دهبێ و وهزیری داد بۆی ههیه پێشنیاز بكا كه پێشتر كۆتایی به خزمهتهكهیان بهێنرێ. 3-ههریهكێ لهوانهی به پێی بڕگهی (1)ی ئهم ماددهیه دهگهرێنرێتهوه مانگانه (1500) ههزار وپێنج سهد دیناریان وهك سهرمووچهیهكی دابڕ (مخصصات مقگوعه) دهدرێتێ.
ماددهی پازده: ئیدارهی كاروباری سهندیكا ئهنجومهنێ دهیگرێته ئهستۆ، له مانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: نهقیب كه مهرجه بۆ ماوهیهك پیشهكهی بهسهر بردبێ له (10) ده ساڵ كهمتر نهبێ. دووهم: (6)شهش ئهندامی ئهسڵی و دوانی یهدهگ، به مهرجێ (7) لهوانه ماوهیهك پیشهكهیان بهسهر بردبێ له (5) پێنج ساڵ كهمتر نهبێ ، هةرضى هةشتةميانة، دةشىَ خزمةنةكةى لة _5) ساڵ كەمتر نةبێت.
ماددهی چوارهم: بهرێوهبهراێتی دیوانی وهزارهت و ئهم دام و دهزگایانهی پێ یانهوه بهندن: 1-بهرێوبهرێتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا و بهرێوهی دهبا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه: ا-بهشی بهرێوهبردن و كارو باری كهسان. ب-بهشی كاروباری دارایی. ج-بهشی چاودێری پێداچوونهوه. 2-بهرێوبهرێتی گشتی كاروباری تهندروستی: بزیشكێك به پلهی بهرێوهبهرێتی گشتی سهرۆكایهتی دهكا و ئهم بهرێوهبهرێتتیهو بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ-بهرێوهبهرێتی خزمهتگوزاری پارێز (الوقاية) و پارێزگاری كردن له ژینگه كه لهم بهشانه پێكدێ: 1-بهشی پهتاكان (الاوبئة). 2-بهشی پارێزگاری كردن له ژینگه. 3-بهشی تهندروستی سهلامهتی پیشهیی. 4-بهشی دایكایهتی و منداڵی. 5-بهشی تهندروستی قوتابخانهو چاو. 6-بهشی پارێزی تهندروستی. 7-بهشی پشكنینی تهندروستی. ب-بهرێوهبهرێتی خزمهتگوزاری چارهسهركردن، لهك بهشانه پێك دێ: 1-خهستهخانه و مهڵبهندهكانی تهندروستی و عیاده رهسمی و ئههلییهكان. 2-بهشی عیدهكانی پزیشكی. 3-بهشی تهندروستی ددان. 4-بهشی لیژنه پزیشكییهكان. 5-بهشی دهرمان سازی (الصيدلية)و تاقیگهكان (المختبرات). 6-بهشی تهجهیز و شمهكی پزیشكی. 7-بهشی دابین (التأمين)ی تهندروستی. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشه كێشان و فێركردنی تهندروستی: پزیشكێك سهرۆكایهتی دهكا و لهم بهشانه پێك دێ. أ-بهشی نهخشه كێشانی تهندروستی. ب-بهشی نهخشه كێشانی كۆمهڵایهتی. ج-بهشی بهدواداچوون. د-بهشی سهرژمێری. ه-بهشی ئهندازیاری و چاككردنهوه (الصيانة). و-بهشی هێزی كارگهر. ز-بهشی فێركردن و راهێنان. ح-بهشی شمهك هێنان له دهرهوه (استيراد). 4-بهرێوهبهرێتی گشتی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهر نامهی سهرهتای زانكۆی له دهروونناسی (علم النفس) یا كۆمهڵناسی (علم الاجتماع) دا ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ-بهشی خزمهتگوزاری كۆمهڵایهتی و بهتهمهن داچووان (المسنين). ب-بهشی كهم ئهندامان (المعوقين). ج-سنوقی بهتهنگهوه هاتی خێزان. د-بهشی كارو باری كۆمهڵه ههرهوهزییهكان. ه-بهشی راهێنانی پیشهیی ئافرهتان. 5-بهرێوهبهرێتی گشتی (چمان)ی كۆمهڵایهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا و كه بروانامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهشی پشكنین و پێداچوونهوهی ئابوونه. ب-بهشی خزمهتگوزاری دوای فرۆشتن. ج-بهشی بهكار خستن (التشغيل). د-بهشی خانهنشینی و بریددان (التعويض). ه-بهشی جێبهجێ كردن. و-سنوقی (چمان) ی كۆمهڵایهتی.
چوارەم:ئەم بریارە لە رۆژی دەرچونییەوە جێبەجێ دەکرێ و لە رۆژنامەی فەرمی (وەقایعی کوردستان)دا بڵاو دەکرێتەوە.
ماددهی شازده: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی دووهم: ئهم یاسایه پیاده دهكرێت بهسهر: یهكهم: نهخۆشی دهروونی پێناسهكراو بهپێی ئهم یاسایه. دووهم: نهخۆشخانهو دامهزراوی پسپۆڕ له پزیشكی دهروونی چ گشتی بێت یان تایبهت. سێیهم: بهشهكانی پزیشكی دهروونی له دامهزراوه گشتی و تایبهتیهكاندا. چوارهم: ئهو بنكه تهندروستیه خۆماڵی و بیانیانهی كهوا مۆڵهتیان پێدراوه له بواری تهندروستیی دهروونی كاربكهن. پێنجهم: نورینگهی تایبهت یان دهرهكی نهلكاو بهو دامهزراوه تهندروستیانهی ئاماژهیان بۆكراوه، وه تهرخان نهكراوه بۆ دهسبهسهركردنی نهخۆشی دهروونی.
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهنجومهنێك بهناوی (ئهنجومهنی تهندروستیی دهروونی) به سهرۆكایهتی وهزیرو ئهندامێتی ئهوانهی له خوارهوه باسكراون پێكدههێنرێت، به مهرجێك پلهی نوێنهرانی وهزارهتهكان له پلهی بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێت: 1- وهزارهتی ناوهخۆ. 2- وهزارهتی داد. 3- وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی. 4- وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی. 5- وهزارهتی پهروهرده. 6- وهزارهتی كاروباری شههیدان و ئهنفالكراوان. 7- نوێنهری ئهنجومهنی باڵای كاروباری خانمان. 8- سهرۆكی لێژنهكانی تهندروستیی دهروونی له پارێزگاكاندا. دووهم: كاری ئهنجومهن و كۆبوونهوهكان و چۆنیهتی وهرگرتنی بڕیارهكان به پێڕهوێك رێكدهخرێت كه ئهنجومهنی وهزیران دهری دهكات.
ماددهی ههشتهم: 1. نابێ دهرمانساز له ههرێمدا له یهك مۆڵهتی دهرمانخانهی زیاتر ههبێت. 2. پێویسته ههر دهرمانخانهیهك بهرێوهبهرێكی ههبیت. 3. خاوهن مۆڵهت بهرێوهبهری دهرمانخانهكهی دهبێ و نابێ دهرمانخانهیهكی تر بهرێوه ببات. 4. نابێ دهرمانسازی مۆڵهت پێدراو مۆڵهتی دهرمانخانهیهكی تری ههبێت. 5. دهرمانسازی دامهزراو لهسهر میلاكی زانكۆ دوای تێپهر بوونی سێ ساڵ بهسهرخزمهتكردنی له زانكۆدا دهكرێ دهرمانخانه بكاتهوه، وه مافی ههیه لهو ماوهیهدا كار له عیاده میللیهكان یان له قهزاو ناحییهكان بكا.
ماددهی چوارده: وهزیر بۆی ههیه، رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی وهبهركارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
سێیەم:دەبێ ئەنجومەنی وەزیران و لایەنانی پەیوەندیدار ئەم بریارە جێبەجێ بکەن .
دووەم: لە ماوەی تانە ڵێدان كە دەقەكەی لە بڕگە (1)ی ماددەی پێنجەمی بڕیاری ژمارە (7)ی ساڵی (2001)دا هاتووە، لە رۆژی تەبلیغ كردنی پێوەندیدارەكانەوە دەست پێ دەكات.
ماددهی حهوتهم: 1. ئهنجومهن، بهسهرۆكایهتی سهرۆك، یان ئهگهر دیار نهبوو، بهسهرۆكایهتی جێگرهكهی و ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی كۆدهبێتهوهو، بڕیارهكانیشی بهزۆرینهی دهنگی ئهندامه ئامادهبووهكانی دهردههێنێ. ئهگهر دهنگهكانیش یهكسان بن، لهو بارهدا دهنگی وهزیر بۆ كام لایان بێت، هی ئهوه. 2. ئهنجومهن ههر (3) سێ مانگ جارێك كۆبوونهوهیهكی ئاسایی سازدهدات، وةزيريش بۆی ههیه، لهكاتی پێویستدا، بانگهێشتی بكا بۆ كۆبوونهوهی نائاسایی.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة