المواد القانونية

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م:دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ و ده‌سته‌كانی به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك یان یه‌كێك له‌ جێگره‌كانی و به‌ ئه‌ندامیه‌تی دوو له‌ جێگره‌كانی یان یه‌كێكیان و دادوه‌رێكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ یاخود به‌ ئه‌ندامیه‌تی دوو دادوه‌ر له‌ دادوه‌رانی ده‌به‌سترێ. دووه‌م: ناو نانی سه‌رۆك و ئه‌ندامانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌بێ.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی(ئه‌نجومه‌نی ناوچه‌ی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌) له‌ سه‌رۆكی دادگا و ئه‌ندامیه‌تی جێگره‌كانی و دادوه‌ره‌كانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێكدێ. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ كۆبوونه‌وه‌ی ده‌وری ئه‌نجام ده‌دات و سه‌رۆكه‌كه‌ی بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا بۆ كۆبوونه‌وه‌ بانگهێشتی بكات و به‌بێ ئاماده‌ بوونی به‌لانی كه‌م سێ له‌سـه‌ر چواری ئه‌ندامانی گرێ نادرێت. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات: 1 ـ له‌ پێداویستی دادگاكان و میلاكیان له‌به‌ر رۆشنایی پێویستی ساڵانه‌ ده‌دوێ و راپۆرتی ساڵانه‌ له‌باره‌یانه‌وه‌ بۆ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری به‌رزده‌كاته‌وه‌. 2 ـ له‌و گرفت و كێشـــانه‌ ده‌كۆڵێته‌وه‌ كه‌ رووبه‌ڕووی دادگاكان ده‌بنه‌وه‌و چاره‌ســـــه‌ری گونجاویان بۆ ده‌دۆزێته‌وه‌. 3-پێشكه‌ش كردنی پێشنیاز سه‌باره‌ت به‌ دانانی دادگا جۆربه‌جۆره‌كان. 4-چاكردنی شێوازه‌كانی كاركردن و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی كاركردن له‌ دادگاكاندا.

مادده‌ی بیست و یه‌ك

مادده‌ی بیست و یه‌ك: 1. به‌ ده‌نگدانی نهێنی لیژنه‌ی لق له‌ لایه‌ن ئه‌ندامانه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێ. 2. لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆك و دوو ئه‌ندامی ئه‌سڵی و ئه‌ندامێكی یه‌ده‌گ پێك دێ.

ماددەی هەشتەم

ماددەی هەشتەم: یەكەم: یاسای وەزارەتی شارەوانی ژمارە(2)ی ساڵی2007 و، یاسای وەزارەتی گەشت وگوزار ژمارە(20)ی ساڵی 2006 كە لە پەرلەمانی هەرێمی كوردستان ـ عیراقەوە دەرچوون، ئیلغا دەبن. دووەم: هەموو ماف و پەیوەستی و هەبوو و میلاكی وەزارەتی گەشت وگوزار دێتە ئەستۆی وەزارەتەوە.

مادده‌ی چل ودووه‌م

مادده‌ی چل ودووه‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ له‌ دادوه‌ره‌كانی پۆلی یه‌كه‌م له‌ نێوان جێگره‌كانی سه‌رۆكی دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی داده‌مه‌زرێت. دووه‌م: جێگری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و دادوه‌رانی له‌نێو دادوه‌رانی پۆلی یه‌كه‌م یا دووه‌م به‌پێی پاڵاوتنیان له‌لایه‌ن سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌ بڕیارێك له‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری هه‌ڵده‌بژێردرێن.

مادده‌ی سی و چواره‌م

مادده‌ی سی و چواره‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ. یه‌كه‌م: ئاماده‌ كردنی پلان و نه‌خشه‌ بۆ ده‌زگای دادوه‌ری و تووێژ له‌ سه‌ركردنی و ده‌ربڕینی تێبینیه‌كانی له‌ باره‌یه‌وه‌. دووه‌م: سه‌یر كردنی كاروباری دامه‌زراندن و به‌رزكردنه‌وه‌ و پایه‌ پێدان و گواستنه‌وه‌و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی دادوه‌ره‌كان و لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ ره‌وشت و توانایان و سه‌رپه‌رشتی كردنی سه‌ربه‌خۆیی دادوه‌ری. سێیه‌م: ئاماده‌ كردنی بودجه‌ی ئه‌نجومه‌ن و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق بۆ په‌سند كردنی. چواره‌م: لایه‌نی رێكخستنی كارگێڕیی و رێكخستنه‌كانی دادگاكان به‌ كاروباری خزمه‌تی كارمه‌ندانی و به‌رزه‌فتكردنیانه‌وه‌ ته‌نیا له‌ تایبه‌تمه‌ندیی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌بێ. پێنجه‌م: دیاریكردنی میلاكاتی دادگاكان و دامه‌زراندنی فه‌رمانبه‌رانی كه‌ ئه‌و میلاكانه‌ پڕ ده‌كه‌نه‌وه‌و ئه‌وانی دیكه‌ له‌ چوارچێوه‌ی ته‌رخانكراوه‌كانی بودجه‌ی ئه‌نجومه‌ن ده‌بن. شه‌شه‌م: دانانی پێڕه‌وی ناوخۆ بۆ ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: شیركه‌تی بیری ئیرتیوازی لێ دان ومه‌ركه‌زه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌ی كشتوكاڵی و ته‌تبیقی یه‌كان، كه‌ له‌ بڕگه‌ی نۆی مادده‌ی چواره‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (1992)دا هاتووه‌ ئیلغا ده‌كرێ و هه‌ر موڵك و ماڵێكیشی بووبێ، موڵك و ماڵی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری هه‌رێمن.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. وه‌زیر، بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌رك و فرمانی دیاركراو، بۆی هه‌یه‌ ده‌سته‌ و لیژنه‌ی دایمی و كاته‌كی (ره‌فته‌نی) پێك بهێنێ. 2. وه‌زیر، به‌ پێی پێویست، بۆی هه‌یه‌ كردنه‌وه‌ و تێكه‌ڵكردنی به‌ڕێوه‌به‌ری وبه‌ش وهۆبه‌كان، ئه‌نجام بدات. 3. ئه‌رك وفرمان وده‌سه‌ڵاتی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت وبه‌ڕێوبه‌رییه‌ گشتییه‌كان وبه‌ڕێوبه‌رییه‌كانی ناویان و ده‌سته‌كانیش (الهیئات) به‌ پێی پێرۆ دیاری ده‌كرێن.

ماددەی دووەم

ماددەی دووەم : ماددەی شەشەم هەمواردەكرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دەخوێندرێته‌وه‌

مادده‌ی سی و پێنجه‌م

مادده‌ی سی و پێنجه‌م: یه‌كه‌م: دادوه‌ر به‌پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌ داده‌مه‌زرێ: ـ 1ـ ده‌بێ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ یاسا یاخود هاوتاكه‌ی هه‌بێ. 2ـ ده‌بێ له‌ دوای ده‌رچوونی له‌ كۆلێجی یاسا به‌لانی كه‌م بۆ ماوه‌ی 10 ساڵ له‌ فرمانی لێكۆڵه‌ره‌وه‌ی دادی یان یاریده‌ری دادوه‌ری یاخود دادنووس یان جێبه‌جێ كاری داد یان به‌ڕێوه‌به‌ری چاودێری ناكامان یاخود له‌ فه‌رمانگه‌ی تۆماركردنی خانووبه‌ره‌ یاخود هه‌مان ماوه‌ی ناوبراو ده‌ستی دابێته‌ پیشه‌ی پارێزه‌ری یان فه‌رمانبه‌ری دادی كاركرده‌ له‌ به‌شی یاسادا له‌ فه‌رمانگه‌و ده‌زگا فه‌رمیه‌كان كه‌ به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ ساڵانه‌ پێنج داوای دادگاكاندا ده‌یبێت له‌ ماوه‌ی ده‌سته‌ دانه‌كاریش له‌و فه‌رمانه‌ ناوبراوانه‌ پێنج ساڵه‌ ئه‌گه‌ر بڕوانامه‌ی ماجستێری له‌ یاسا به‌ده‌ست هێنابێ و سێ ساڵه‌ ئه‌گه‌ر بڕوانامه‌ی دكتۆرای له‌ یاسا به‌ ده‌ست هێنابێ چ جا ئه‌وه‌ی ده‌سته‌دانه‌ كاره‌كه‌ی پێش وه‌ده‌ست هێنانی ئه‌و دوو بڕوانامه‌یه‌بێ یاخود له‌ دوایاندا بێت. 3ـ ته‌مه‌نی له‌ 30 ساڵ كه‌متر نه‌بێ. 4ـ ده‌بێ عیراقی بێت. 5ـ زمانی كوردی و عه‌ره‌بی به‌خوێندنه‌وه‌و نووسینه‌وه‌ به‌باشی بزانێ. 6ـ له‌ تاقیكردنه‌وه‌ی به‌ زاره‌كی و به‌نووسین له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی ده‌ربچێت. 7ـ پێویسته‌ هیچ ناته‌واوییه‌كی جه‌سته‌یی نه‌بێت، كه‌ رێگه‌ له‌ جێبه‌جێ كردنی ئه‌ركه‌كانی بگرێ. 8ـ ده‌بێ ناوبانگ و ره‌وشتی باش بێت. 9ـ ده‌بێ به‌ڵێن بدات دوای دامه‌زراندنی كاری حزبی نه‌كات. 10-نابێ به‌ تاوانێكی ده‌سته‌ ئه‌نقه‌ستی نا سیاسی یا كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر حوكمدرابێ. دووه‌م: ماوه‌ی كاركردن له‌ پارێزه‌ری و ئه‌و فرمانانه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌(یه‌كه‌م/2)دا ناویان هاتووه‌ بۆ مه‌به‌ستی به‌رز كردنه‌وه‌و سه‌رموچه‌و پایه‌پێدان حیسێب ده‌كرێ.

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ له‌نێوان جێگرانی سه‌رۆك یاخود كۆنترین دادوه‌رانی داده‌مه‌زرێ ئه‌گه‌ر ماوه‌ی خزمه‌تی دادوه‌ری له‌ بیست وپێنج سالأ كه‌متر نه‌بێ. دووه‌م: جێگری سه‌رۆك له‌نێو دادوه‌رانی دادگای پێداچوونه‌وه‌و له‌ نێوان دادوه‌ره‌كانی پۆلی یه‌كه‌م دا داده‌مه‌زرێ ئه‌گه‌ر ماوه‌ی كاركردنی له‌ خزمه‌تگوزاری دادوه‌ری له‌ بیســـت ودوو ســالأ كه‌متر نه‌بێ. سێیه‌م: دادوه‌ر له‌ دادگای پێداچوونه‌وه‌ له‌ نێوان دادوه‌رانی پۆلی یه‌كه‌م داده‌مه‌زرێ ئه‌گه‌ر ماوه‌ی كاركردنی له‌ خزمه‌تی دادوه‌ری له‌ بیست سالأ كه‌متر نه‌بێ و ماوه‌یه‌ك له‌ دوو سالأ كه‌متر نه‌بێ له‌ یه‌كێك له‌م پایه‌ دادوه‌ریانه‌ی خواره‌وه‌ كاری كردبێ: 1-سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌. 2-جێگری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌. 3-دادوه‌ری دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌. 4-سه‌رۆكی ده‌سته‌ی سه‌رپه‌رشتی دادوه‌ری. 5-ئه‌و پارێزه‌ره‌ی ماوه‌یه‌ك كاری له‌ پارێزه‌ری كردبێ كه‌ له‌ 25 سالأ كه‌متر نه‌بێ. چواره‌م: سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌و جێگره‌كانی و دادوه‌ری دادگای پێداچوونه‌وه‌ به‌ مه‌رسوومێكی هه‌رێمی وله‌سه‌ر پاڵاوتنی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی دادوه‌رییه‌وه‌ داده‌مه‌زرێن.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: پێكهێنه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌ ئه‌مانه‌ن: 1/نووسینگه‌ی وه‌زیر. 2/نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زارەت. 3/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی دیوان. 4/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی زه‌وی و زاری كشتوكاڵ. 5/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی هێلكاری و به‌دواداچوون. 6/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی باخ و جه‌نگه‌ڵ و له‌وه‌ڕگاكان. 7/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئه‌بحاس و رێنمایی كشتوكاڵ كردن وتوتن. 8/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئاودێری و سه‌رچاوه‌كانی ئاو. 9/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی سامانی ئاژه‌ڵ و به‌یته‌ری. 10/ به‌ڕێوه‌به‌رییه‌ گشتیه‌كانی كشتوكاڵ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی چواره‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (1992)ی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری هه‌موار بكرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ بخوێندرێته‌وه‌.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی خۆیدا به‌ هه‌ڵبژاردنی نهێنی سكرتێرێك هه‌ڵده‌بژێرێ له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا كه‌ له‌ دوای هه‌ڵبژاردن ده‌كرێ و ده‌سه‌ڵاته‌كانی له‌ په‌یره‌وی ناوخۆ دا دیاری ده‌كرێت. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ لانی كه‌مه‌وه‌ هه‌ر مانگێ جارێك دانیشتنه‌ ئاساییه‌كانی خۆی ئه‌نجام ده‌دا، هه‌ر وه‌ك ده‌توانێ دانیشتنه‌ نائاساییه‌كان به‌ بانگهێشتی نه‌قیب یان به‌ داواكاری سێیه‌كی ئه‌ندامان ببه‌ستێت.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: گشت مافه‌كانی ئه‌و دام و ده‌زگایانه‌ی له‌مه‌و به‌ر به‌ زه‌زاره‌تی كشته‌كاڵ و ئاودێری ناوه‌ندییه‌وه‌ به‌سترابوونه‌وه‌، ده‌بنه‌ مافی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری هه‌رێم.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: جگه‌ره‌ كێشان به‌ نیرگله‌شه‌وه‌ له‌م شوێنه‌ گشتیه‌ داخراوانه‌ی خواره‌وه‌ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ: 1ـ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق. 2ـ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق. 3ـ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق. 4ـ هۆیه‌كانی هاتوچۆی گشتی و تایبه‌ت. 5ـ قوتابخانه‌كان و بنكه‌كانی فێركردن و مه‌شق و زانكۆكان و نه‌خۆشخانه‌كان و بنكه‌ی ته‌ندروستیه‌كان و نورینگه‌ی پزیشكی ومزگه‌وت و شوێنه‌كانی خواپه‌رستی. 6ـ وه‌زاره‌ته‌كان وفه‌رمانگه‌كانی حكومه‌ت و ده‌زگا دادوه‌رییه‌كان و ده‌سته‌و دامه‌زراوه‌ گشتییه‌كان ویانه‌ وه‌رزشیه‌كان و باره‌گای كۆمه‌ڵه‌كان و شوێنه‌ گشتییه‌كان و له‌ناو ئه‌سانسێر و هۆڵه‌كانی سینه‌ما وشانۆ. 7ـ ده‌زگا پیشه‌سازییه‌كان و فروكه‌خانه‌كان و مه‌ڵبه‌نده‌كانی به‌ بازار كردنی بازرگانی. 8ـ چێشتخانه‌و نانه‌واخانه‌و چایخانه‌ و ئه‌و شوێنانه‌ی كه‌ چێشت یاخود خواردنه‌وه‌ به‌ خه‌ڵك ده‌ده‌ن. 9ـ وێستگه‌كانی به‌نزین و پێدانی سووته‌مه‌نی. دووه‌م: سه‌رپێچیكه‌ری حوكمی بڕگه‌(یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ به‌ غه‌رامه‌یه‌ك سزاده‌درێ كه‌ (ده‌ هه‌زار)دیناره‌. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ شوێنی دیكه‌ بۆ سه‌ر ئه‌و شوێنانه‌ زیاد بكات كه‌ جگه‌ره‌ كێشانیان تێدا قه‌ده‌غه‌ كراوه‌. چواره‌م: ده‌شێ شوێنی تایبه‌تی بۆ جگه‌ره‌ كێشان له‌و شوێنانه‌ ته‌رخان بكرێ كه‌ له‌ بڕگه‌(یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتوون.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا دخرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: به‌ده‌ر له‌ حوكمی مادده‌ی بیسته‌م له‌م یاسایه‌، دامه‌زراندنی قازییه‌كان و ئه‌ندامانی داواكاری گشتی، به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی به‌ركار له‌هه‌رێمی كوردستان ـ عێراقدا ده‌بێت، تا ته‌واوكردنی ده‌وره‌ی یه‌كه‌می په‌یمانگه‌ دادوه‌ری، كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ دامه‌زراوه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: گه‌ڕاندنه‌وه‌ی به‌كارهێنانی ناوه‌ ئه‌سلییه‌كانی ئه‌و جێگاو ناوچه‌ وگوندو شارۆچكه‌ و شار وناحیه‌ وقه‌زایانه‌ی كه‌ پێش به‌ عه‌ره‌ب كردنه‌كه‌ به‌ كار ده‌هێنران.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة