المواد القانونية

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م : ئه‌وانه‌ی خواره‌وه‌ قه‌ده‌غه‌ن: یه‌كه‌م : هه‌رچالاكیه‌كی به‌ ڕێگه‌یه‌كی ڕاسته‌وخۆ یان ناراسته‌وخۆ ببێته‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌ خاكی زه‌وی كشتوكاڵی پله‌ (أ) یان خراپكردنی یان پیسكردنی به‌ جۆرێك كار له‌ توانای به‌رهه‌مهێنانی بكات. دووه‌م : هه‌ر چالاكیه‌ك زیان به‌ رووبه‌ری زه‌وی ته‌رخانكراو بۆ له‌وه‌رگا بگه‌یه‌نێ ته‌نها مه‌گه‌ربه‌پێی ئه‌و پێڕه‌و و ڕێنماییانه‌ بێ كه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ركراون. سێیه‌م : دامه‌زراندن و بنیادنانی هه‌ر چالاكیه‌كی پیشه‌سازی یان بازرگانی یان خزمه‌تگوزاری له‌سه‌ر زه‌وی كشتوكاڵی به‌ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. چواره‌م : گۆڕینی ڕه‌گه‌زی زه‌وی و زار له‌ كشتوكاڵیه‌وه‌ بۆ نیشته‌جێ بوون یان پیشه‌سازی یان بازرگانی یان خزمه‌تگوزاری، به‌ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. پێنجه‌م : راماڵینی زه‌وی كشتوكاڵی یان گواستنه‌وه‌ی خۆڵه‌كه‌ی به‌ مه‌به‌ستی به‌كارهێنانی له‌ غه‌یری زه‌وی كشتوكاڵی و، ته‌خت كردنه‌وه‌ی زه‌وی یان گواستنه‌وه‌ی خۆڵه‌كه‌ی به‌ مه‌به‌ستی چاككردنی یان پاراستنی پیتدارییه‌كه‌ی به‌ راماڵین نا ژمێردرێت.

ماددەی یەكەم

ماددەی یەكەم: بریاری ژمارە (211)ی ساڵی (1984)ی ئەنجومەنی سەركردایەتی شۆرش لە كار دەخرێ‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگا له‌ مانه‌ پێك ده‌هێنرێ: 1-به‌ڕێوه‌به‌ری په‌یمانگا- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یه‌. 2-نوێنه‌رێكی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌، وه‌زیری پێشمه‌رگه‌، له‌ ناو پزیشكه‌ سه‌ربازیه‌كاندا هه‌ڵی ده‌بژێرێ- بە ئه‌ندام. 3-نوێنه‌رێكی وه‌زاره‌تی ناوخۆ، وه‌زیری ناوخۆ له‌ ناو ئه‌فسه‌ره‌كانی پۆلیسدا هه‌ڵی ده‌بژێرێ و روتبه‌كه‌ی له‌ (مقدم) كه‌متر نه‌بێ و بڕوانامه‌ی به‌كاۆریۆسی له‌ یاسادا هه‌بێ ، یان فرمانبه‌رێكی حقوقی خاوه‌ن شاره‌زایی و ئه‌زموون بێت له‌ وه‌زاره‌تی ناوخۆ- به‌ ئه‌ندام. 4-نوێنه‌رێكی ئه‌نجومه‌نی فێركردنی باڵا و لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی لەهه‌رێم، ئه‌نجومه‌ن له‌ ناو مامۆستایانی مادده‌ی پزیشكی دادگوزاریی زانكۆكانی هه‌رێمدا دایده‌نێ- به‌ ئه‌ندام 5-دادوه‌رێك كه‌ له‌ پله‌ی دووه‌م كه‌متر نه‌بێ، وه‌زیری داد دایده‌نێ- به‌ ئه‌ندام. 6-مودده‌عییه‌كی گشتی كه‌ له‌ پله‌ی دووه‌م كه‌متر نه‌بێ، وه‌زاره‌تی داد دیده‌نێ- به‌ ئه‌ندام. 7-سه‌رۆكانی به‌شه‌كانی په‌یمانگای پزیشكی دادگوزاری- ده‌بنه‌ ئه‌ندام. 8-سێ پزیشكی دادگوزاری، وه‌زیر دایاننده‌نێ- ئه‌ ئه‌ندام. 9-پزیشكێكی پسپۆر، بۆ ماوه‌ی دوو ساڵ- کە یارای تازه‌كردنه‌وه‌شە- وه‌زیر دایده‌نێ- به‌ ئه‌ندام. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگاكه‌، هه‌ر سێ مانگ جارێك كۆده‌بێته‌وه‌.سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نیش بۆی هه‌یه‌، كه‌ی پێویست بێت بانگێشتی بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌، نیصابیش به‌ ئاماده‌بوونی دوو له‌ سێی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن دێته‌ جێ و بڕیاره‌كانیش به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بووان ده‌رده‌چێ وئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كانیش هاوتابوون ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا ده‌نگی سه‌رۆك بۆ كام تایان بووبێ، هی ئه‌وه‌. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ر كه‌سێكی شاره‌زا و پسپۆر، به‌ باشی بزانێ، بانگی بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌كه‌، به‌ڵام مافی ده‌نگدانیان نابێت.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: به‌رێوه‌به‌ری په‌یمانگا به‌ فه‌رمانی وه‌زیر داده‌مه‌زرێت، كه‌ یه‌كێك بێت له‌ وانه‌ی بڕوانامه‌ی پسپۆریان له‌ پزیشكی دادگوزاریدا هه‌بێ و بۆ ماوەیەکیش لە حەوت ساڵ کەمترنەبێ پیشەکەی بە سەربردبێ یان یەکێک بێت لە پزیشکە دادگوزارییەکان و ماوه‌یه‌ك ئه‌م پیشه‌یه‌ی به‌سه‌ر بردبێ له‌ دوازده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ، باشتریش ئه‌وه‌یانه‌ كه‌ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ یاساشدا هه‌بێ.

مادده‌ی بیست و نۆ:

مادده‌ی بیست و نۆ: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌، سه‌رباری ئه‌و ده‌رماڵه‌یه‌ی كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌ رێنمایی وه‌زاره‌تی دارایی ئابووریدا هاتووه‌ ده‌رماڵه‌ی دیكه‌ش بۆ كارمه‌ندانی پزیشكی دادگوزاری ببرێته‌وه‌، به‌ هه‌وده‌نگی له‌گه‌ڵ ئه‌و وه‌زاره‌ته‌دا و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: بۆ پزیشكی دادگوزاری، (4000) چوار هه‌زار دینار ده‌رماڵه‌ی مانگانه‌ ده‌بڕدرێته‌وه‌. دووه‌م: بۆ كارمه‌ندانی تیمارگه‌ی دادگوزاری ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌كالۆریۆس یان بڕوانامه‌ی گه‌وره‌تریان هه‌یه‌و، پزیشك نین (2000) دوو هه‌زار دینار ده‌رماڵه‌ی مانگانه‌یان بۆ ده‌بڕدرێته‌وه‌. سێیه‌م: بۆ كارمه‌ندانی كادیری ته‌ندروستی و هونه‌ری له‌ تیمارگه‌ دادگوزاره‌كاندا ئیش ده‌كن (1000) هه‌زار دینار ده‌رماڵه‌ی مانگانه‌یان بۆ ده‌بڕدرێته‌وه‌. چواره‌م: بۆ كادیره‌ خزمه‌تگوزاره‌كان كه‌له‌ تیمارگه‌ دادگوزاریه‌كاندا خزمه‌ت ده‌كه‌ن (500) پێنج سه‌د دینار ده‌رماڵه‌ی مانگانه‌یان بۆ ده‌بڕدرێته‌وه‌. پێنجه‌م: ئه‌و ده‌رماڵانه‌ی له‌ چوار بڕگه‌ی سه‌ره‌وه‌دا هاتووه‌ له‌ حوكمه‌كانی یاسای ژماره‌ (93)ی ساڵی (1967)ی ده‌رماڵه‌ی فرمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت هه‌ڵاوێر ده‌كرێن (تستثنی).

مادده‌ی سی و یه‌ك:

مادده‌ی سی و یه‌ك: ده‌بێ وه‌زاره‌ته‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: 1. رۆژنامه‌وان ده‌بێ ئابوونه‌ی ساڵانه‌ی خۆی، هه‌مووی به‌ جارێ، به‌ر له‌ كۆتایی دوا مانگی هه‌موو ساڵێ بدات و، ئه‌گه‌ر له‌ واده‌ی موسته‌هه‌قی خۆی ترازاو نه‌یدا، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا رێژه‌ی (50%)ی ئابوونه‌ی ساڵانه‌كه‌ی ده‌خرێته‌ سه‌ر. 2. ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ (60) شەست دیناره‌. 3. هه‌ر ده‌زگایه‌كی رۆژنامه‌وانی یان راگه‌یاندن كه‌ رۆژنامه‌وان كار تێدا ده‌كا، پێویسته‌ ساڵانه‌ دوو قاتی ئابوونه‌ی ساڵانه‌كه‌ی، بدات به‌ سندوقه‌كه‌، به‌ مه‌رجێ شه‌رت و شرووتی به‌شداربوونی بووبێ. 4. هه‌ر رۆژنامه‌وانێ به‌شداربووبێ و ئابوونه‌ی ساڵانه‌كه‌ی كه‌ كه‌وتووه‌ته‌ سه‌ری نه‌یدابێ یان ئابوونه‌ی ساڵانی پێشتری نه‌دابێ، سه‌ندیكا ناشێ ناسنامه‌كه‌ی بۆ تازه ‌بكاته‌وه‌. 5. رۆژنامه‌وانێ حوكمه‌كانی بڕگه‌ (4) بیگرێته‌وه‌، ده‌بێ ئه‌و ئابوونانه‌ی كه‌ له‌سه‌ری كه‌ڵه‌كه‌ بووه‌ و نه‌یداوه‌، له‌ ماوه‌ی یه‌ك ساڵدا هه‌مووی به‌ چه‌ند قیستێ بداته‌وه‌. 6. ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌وان مودده‌ و ماوه‌ی هه‌ڵسوڕاندنی دیكه‌ی پیشه‌كه‌ی بووبێ و، بۆ مه‌به‌ستی خانه‌نشینی بۆی حساب كرابێ، ده‌بێ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ئه‌و مودده‌ و ماوه‌یه‌ش بدات.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م : یه‌كه‌م : له‌ هه‌رێمدا سندوقێك به‌ناوی (سندوقی پاراستن و چاككردنی ژینگه‌ له‌ هه‌رێم)داده‌مه‌زرێ بۆ خه‌رجكردن لێی بۆ پاراستنی ژینگه‌ء چاككردنیء پارێزگاری كردن له‌ ڕه‌گه‌زه‌كانی له‌ چوارچێوه‌ی هێنانه‌دی ئامانج و مه‌به‌سته‌كانی كه‌ له‌ده‌قی ئه‌م یاسایه‌ء پێڕه‌وو ڕێنماییه‌كان كه‌ له‌ پێناویدا ده‌رچوون، هاتووه‌. دووه‌م : سندوقه‌كه‌، كه‌سایه‌تیه‌كی مه‌عنه‌وی سه‌ر به‌ خۆیی دارایی و كارگێڕی هه‌یه‌ء سامانه‌كانی سامانی گشتین. سێیه‌م : داهاته‌كانی سندوقه‌كه‌ له‌ مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت:- 1. ئه‌و بڕه‌ پارانه‌ی له‌ بودجه‌ی هه‌رێمه‌وه‌ بۆی ته‌رخانكراوه‌. 2. ئه‌و بڕه‌ پاره‌و یارمه‌تیء به‌خششء به‌خشینانه‌ی له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تانی به‌خشه‌رو ده‌سته‌و كۆمه‌ڵه‌و ڕێكخراوه‌كانی ناوخۆیی و هه‌رێمء نێوده‌وڵه‌تیء ده‌سته‌ء كۆمه‌ڵه‌كانی ئه‌هلیء تایبه‌تیء تاكه‌كانه‌وه‌ پێشكه‌ش كراون. 3. كرێ و ڕه‌سم و غه‌ڕامه‌كانی ژینگه‌یی كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ وه‌رگیراون. چواره‌م : دیاریكردنی ڕێكاره‌كانی تایبه‌تیء په‌یوه‌ست به‌ پێكهێنانی سندوقء سپاردن و عه‌مباركردن و سه‌رفكردن و لایه‌نه‌كانی خه‌رج كردنی داراییه‌كانی به‌پێی ئه‌و رێنماییانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ده‌ری ده‌كات.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌، بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان- عێراق . دووه‌م:وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. سێیه‌م: وه‌زیر : وه‌زیری كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت : بریكاری وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م كارو ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: به‌رجه‌سته‌كردنی به‌ها مرۆڤایه‌تی یه‌كانی كار وپشتگیریی وچاودێری كردنی به‌و ناوه‌ی كه‌ كۆڵه‌كه‌یه‌كی بنه‌ره‌تییه‌ له‌ هێنانه‌دی ئه‌و راپه‌ڕینه‌ی كه‌ هه‌رێم له‌ هه‌موو مه‌یدانه‌كاندا به‌ خۆیه‌وه‌ ده‌بینێ. دووه‌م: كاركردن له‌ پێناوی ئه‌وه‌ی هه‌موو كرێكاره‌كان بیمی كۆمه‌ڵایه‌تی بیانگرێته‌وه‌ و چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی پێویست بۆ خۆیان وخێزانه‌كانیان دابین بكرێ. سێیه‌م: فه‌راهه‌م كردنی ده‌رفه‌تی كاری هاوشان له‌ به‌رده‌م هه‌ر كه‌سێكی توانای هه‌بێ، به‌و ناوه‌ی كه‌ كار ماف وئه‌ركێكه‌ پێویست ده‌كات به‌شداریی له‌ بنیاتنانی كۆمه‌ڵگاو په‌ره‌پێدانی بكات وكار له‌ پێناوی چاره‌سه‌ر كردنی دیارده‌ی بێ كاری بكات. چواره‌م: بڵاوكردنه‌وه‌ی هوشیاریی پیشه‌یی به‌ جۆرێكی وا پاراستنی مرۆڤ وشوێنی كار وپاراستنی ئامێر ده‌سته‌ به‌ربكات و سنوورێك بۆ ڕووداو پێكاوه‌كانی كاركردن و نه‌خۆشییه‌كانی پیشه‌ دابنێ و به‌شداریی له‌ ئاماده‌كردنی كادیری پیشه‌یی به‌ هاوئاهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا بكات. پێنجه‌م: ئه‌و په‌ڕی بایه‌خ بدرێت به‌ پرۆسه‌ی خۆپاراستن له‌ كه‌تنكردن وچاودێری ئه‌و خێزانانه‌ش بكرێ كه‌ كێشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیان هه‌یه‌ و ده‌ستیان بگیرێ به‌ جۆرێك كه‌ بكه‌ونه‌ بارێكی گونجاوی وا كه‌ بتوانن به‌هۆشیاری ودڵسۆزی به‌شداریی له‌ بنیاتنانی كۆمه‌ڵگا بكه‌ن وكار له‌ پێناوی نه‌هێشتن وچاره‌سه‌ركردنی دیارده‌ی ده‌رۆزه‌كردن بكات. شه‌شه‌م: گه‌شه‌ پێدانی كۆمه‌ڵگا به‌جۆرێكی وا كه‌ به‌شدارییه‌كی كاریگه‌ر له‌ پرۆسه‌ی گۆڕانكاری یه‌ دیموكراتی یه‌كان دا بكه‌ن وڕێز له‌ مافه‌كانی مرۆڤ بگرن له‌ رێگه‌ی گۆڕینی ئه‌و دیارده‌ كۆمه‌ڵایه‌تییانه‌ی كه‌ رێگه‌ له‌ په‌ره‌سه‌ندنی كۆمه‌ڵگا ده‌گرن. حه‌وته‌م: شیاندنی مندالأ وخاوه‌ن پێویستیه‌ تایبه‌تیه‌كان له‌ رووی په‌روه‌رده‌یی وپیشه‌یی وكۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌، به‌ جۆرێكی واكه‌ به‌شداریی كردنیان له‌ پرۆسه‌ی گه‌شه‌سه‌ندن وئاوه‌دان كردنه‌وه‌ و نه‌هێشتنی كاریگه‌ریی سایكۆلۆجی وكۆمه‌ڵایه‌تی دابین بكات،كه‌ڕێ له‌و به‌شداربوونه‌یان ده‌گرن. هه‌شته‌م: گرنگیدان به‌ خێزانی قوربانییانی پرۆسه‌كانی ئه‌نفال وكیمیاباران ودابین كردنی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی وسایكۆلۆجی پێویست بۆیان، به‌ جۆرێكی وا كه‌ گونجاو بێت له‌گه‌لأ ئه‌و كاره‌ساتانه‌ی له‌سه‌ریان هاتووه‌ وئه‌مه‌ش به‌ هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا ده‌بێ. نۆیه‌م: شیاندنی هاووڵاتییان له‌ ڕووی پیشه‌یی وكۆمه‌ڵایه‌تی له‌ رێگه‌ی یارمه‌تیدانیان بۆ به‌رپاكردنی پرۆژه‌ی به‌رهه‌مهێنی خێزانییه‌وه‌. ده‌یه‌م: كاركردن بۆ هوشیار كردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا وبڵاوكردنه‌وه‌ی پره‌نسیپ و به‌های باش له‌ رێگه‌ی كردنه‌وه‌ی خول وسه‌ردانی مه‌یدانی بۆ خێزان به‌ به‌شداریی كردنی هۆیه‌ هه‌مه‌ جۆره‌كانی راگه‌یاندن. یازده‌م: پێشكه‌ش كردنی یارمه‌تی دارایی پێویست بۆ ئه‌و ده‌ستكورت و هه‌ژارانه‌ی كه‌ ناتوانن كاربكه‌ن وسه‌رچاوه‌ی دیكه‌ی ژیانیشیان له‌ به‌رده‌مدانییه‌. دوازده‌م:به‌شداریی كردن له‌سه‌ر ئاستی عیراق وده‌وڵه‌تان له‌و چالاكییانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ تایبه‌تمه‌ندیی یه‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ هه‌یه‌. سێزده‌م:مۆڵه‌ت پێدانی تایبه‌تی به‌كردنه‌وه‌ی دایه‌نگه‌ وده‌زگای خێرخوازیی به‌ كه‌رته‌ جیاوازه‌كانیه‌وه‌ وسه‌ر په‌رشتی كردنیان به‌ پێی هه‌لومه‌رجی تایبه‌ت به‌وانه‌وه‌. چوارده‌م:گرنگی دانی پێویست به‌ نه‌وه‌ی نوێ ووه‌گه‌ڕ خستنی هه‌موو تواناكانیان بۆ خزمه‌ت وگه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵگا، ئه‌مه‌ش به‌ هه‌ماهه‌نگی ده‌بێ له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. پازده‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای شارستانی كه‌ كارده‌كه‌ن بۆ به‌دیهێنانی هه‌مان ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت له‌گه‌لأ به‌دوادا چوونی چالاكییه‌كانی . شازده‌م: گرنگی دان به‌ گیراوه‌كانی ناو ده‌زگاكانی چاكسازیی كۆمه‌ڵایه‌تی ودابین كردنی پێویستیه‌كانیان بۆیان به‌ جۆرێكی وا كه‌ له‌گه‌لأ پێوه‌ره‌ ده‌وڵه‌تیه‌كان ومافی مرۆڤدا بگونجێ وكاریش بۆ شیاندنی بكرێ بۆ تێكه‌ڵاوكردنه‌وه‌یان له‌گه‌لأ كۆمه‌ڵگا به‌ هاریكاری كردن له‌گه‌لأ مه‌ڵبه‌نده‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. حه‌ڤده‌م: هاندانی باس ولێكۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌ت له‌ باره‌ی دیاده‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ جیاجیاكان له‌گه‌لأ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار بدرێت. هه‌ژده‌م: دابین كردنی ماڵی حه‌وانه‌ بۆ ئه‌و ئافره‌تانه‌ی كه‌ ئه‌مانی كۆمه‌ڵایه‌تی وخێزانییان له‌ده‌ست داوه‌. نۆزده‌م: رێكخستنی په‌یوه‌ندیی له‌ نێوان كریكار وخاوه‌ن كارو كاركردن له‌ پێناوی پێشنیازكردنی یاساكاریی پێویست به‌وانه‌وه‌. بیسته‌م: كاركردن له‌ پێناوی بنیاتنانی پرۆژه‌ی وه‌به‌رهێنان بۆ گه‌شه‌پێدانی داهاته‌كانی وه‌زاره‌ت و بۆ دۆزینه‌وه‌ی سه‌رچاوه‌ی خودی بۆ دابین كردنی پاره‌ی پرۆژه‌كان. بیست ویه‌كه‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ زانكۆكان ومه‌ڵبه‌نده‌كانی تۆژینه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌ جۆرێكی وا كه‌ ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت بێنێته‌ دی. بیست ودووه‌م: رێكخستنی بازاڕی كار به‌جۆرێكی وا مافی كریكاره‌ خۆجێیه‌كان دابین بكات وپێشنیازی یاساكاری پێویست بكات بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌.

مادده‌ی بیست هه‌شت

مادده‌ی بیست هه‌شت: كه‌سێ به‌ مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر دابمه‌زرێ یان ئه‌و مه‌رته‌به‌یه‌ی پێ بدرێ، مه‌رجه‌ مه‌رته‌به‌ی موده‌ڕیسی له‌ زانكۆیه‌كدا یان له‌ هه‌یئه‌ی په‌یمانگه‌ ته‌قه‌نیه‌كاندا یان له‌ هه‌یئه‌ی باڵای پسپۆره‌ پزیشكییه‌كاندا بووبێ له‌وانه‌ گوتنه‌وه‌دا بۆ ماوه‌یه‌ك له‌چوار سالَ كه‌متر نه‌بی و، چه‌ند لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی زانستی به‌ نرخیشی بڵاو كردبێته‌وه‌، له‌ سێ لێكۆڵینه‌وه‌ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م بڕگه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خرێته‌ سه‌ر مادده‌ی بیست و پێنجه‌م و زنجیره‌كه‌ی ده‌بێته‌ (3)، به‌ڵام بڕگه‌ی (3) زنجیره‌كه‌ی ده‌بێته‌ (4) به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌: 3. ئه‌و بڕیارانه‌ی ئه‌نجومه‌ن كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ ئاماده‌كاری نه‌خشه‌دانانی بنه‌ره‌تی و به‌ درێژی و، هه‌مواركردنی و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی و دابه‌ش كردنی شار بۆ چه‌ند ناوچه‌یه‌كی ئاوه‌دانی (سوكنا و بازرگانی و پیشه‌سازی) له‌ لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی به‌رێوه‌بردنه‌وه‌ ده‌كرێ لاری بوون (اعتراض)ی لێ بگیرێ له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی گه‌یشتنی لاری بوونه‌كه‌وه‌ بۆی، لاری بوونه‌كانیش بۆ وه‌زاره‌ت به‌رز ده‌كرێنه‌وه‌ بۆ یه‌ك لاكردنه‌وه‌یان‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: سه‌رۆكه‌كان و داده‌وره‌كانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ (استئناف) له‌ هه‌رێمدا له‌ رووی كارگێریی و رێكخستنه‌وه‌ به‌ وه‌زاره‌ت ده‌به‌سترێنه‌وه‌ به‌ مه‌به‌ستی هه‌ماهه‌نگی و رێكخستی كاروباری كارگێریی و دادگاكان و ده‌زگا دادییه‌كان ئه‌مه‌ش به‌رێكه‌وتن له‌گه‌لأ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌كرێت.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: به‌پێی ئه‌و یاسایه‌، سندوقێ به‌ ناوی (سندوقی خانه‌نشینی رۆژنامه‌وانانی كوردستان) داده‌مه‌زرێ و، ده‌سته‌یه‌ك به‌ ناوی (ده‌سته‌ی سندوقی خانه‌نشینی رۆژنامه‌وانان)ـه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ی ده‌بات. دووه‌م: ئه‌م سندوقه‌ شه‌خسیه‌تی مه‌عنه‌ویی خۆی هه‌یه‌ و مافی مه‌ڵكداربوونی دارایی ده‌ست هه‌ڵگرو ده‌ست هه‌ڵنه‌گر (المنقولة وغير المنقولة)ی هه‌یه‌و، سه‌رۆكی ده‌سته‌كه‌ یان هه‌ر كه‌سێ كه‌ ئه‌و ده‌سه‌ڵاتی بداتێ، ده‌بێته‌ نوێنه‌ری سندوقه‌كه‌ له‌به‌رده‌م دادگا و ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمی و لایه‌نه‌كانی تردا.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: له‌م یاسایه‌دا، مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. رۆژنامه‌وان: هه‌ر ئه‌ندامێ ئینتیمای له‌ سه‌ندیكای رۆژنامه‌وانانی كوردستاندا كردبێ و ئیلتیزامی خۆی بۆ به‌جێ هێنابێ، ئه‌وه‌ ده‌گرێته‌وه‌. سندوق: سندوقی خانه‌نشینی رۆژنامه‌وانانی كوردستان. ده‌سته‌: ده‌سته‌ی سندوقی خانه‌نشینی رۆژنامه‌وانان. مافی خانه‌نشینی: مووچه‌ی خانه‌نشینی. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای رۆژنامه‌وانانی كوردستانی- عێراق.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌و وشانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێم. وه‌زیر: وه‌زیری دارایی و ئابووری هه‌رێم. بریكاری وه‌زاره‌ت: بریكاری دارایی و ئابووری هه‌رێم. ئه‌نجوومه‌ن: ئه‌نجوومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێم.

مادده‌ی سێ یه‌م:

مادده‌ی سێ یه‌م: مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پێك دێ: یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنوێنی كردندا له‌ كاره‌كانیداو سه‌ربه‌ستی و چاودێری كردنی چالاكی یه‌كانی و له‌وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فه‌رمان و رێنمایی یانه‌ی هه‌ر شتێك په‌یوه‌ندی به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و دام وده‌زگاكانی و گشت كارو باره‌ ئیداریی و دارایی و رێك و پێكی یه‌وه‌ هه‌یه‌ ده‌رده‌چن له‌ چوارچێوه‌ی یاسا و په‌یره‌وه‌ و رێنمایییه‌كارپێكراوه‌كاناد و له‌به‌رامبه‌ر ئه‌نجوومه‌نی و ه‌زیراندا به‌و سیفه‌ته‌ی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌ و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ بریكار یا به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتی یه‌كانی یا هه‌ر یه‌كێ كه‌ په‌سه‌ندی بكا بسپێرێ. دووه‌م: نوسینگه‌ی وه‌زیر: مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر له‌ كارمه‌ندان و لێهاتووان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێ یانی ده‌سپیرێ به‌رپرسیار ده‌بێت له‌ رێكخستن و پاراستنی ده‌فته‌ر و ئه‌وراقه‌ تایبه‌تی یه‌كانی وه‌زیر و چه‌ند مووچه‌ خۆرێكیش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. سێ یه‌م: لقی بانقی ناوه‌ندی له‌ هه‌رێمدا: راسته‌وخۆ به‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌ و سیاسه‌تی دراو و (صیرفه‌) داده‌نێ و سه‌رپه‌رشتی و چاودێریی بانقه‌كانی ناو هه‌رێم و نووسینگه‌ی كۆمپانیاكانی دابینكردن (تأمین) له‌ رووی هونه‌ری و ئیدارییه‌وه‌ ده‌كا و مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێ یانی ده‌سپێرێ. پێنجه‌م: نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر له‌ كارمه‌ندان و لێهاتووان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ بریكرا پێیانی ده‌سپێرێ. شه‌شه‌م: كۆمپیوته‌ر: مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر له‌ لێهاتووان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و راسته‌وخۆ به‌ بریكاری وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. حه‌وته‌م: به‌رێوه‌به‌رایه‌تی چاودێری بازاره‌كان: فه‌رمانبه‌رێكی به‌ توانا و لێهاتوو به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و راسته‌وخۆ به‌ بریكاری وه‌زراه‌ت ده‌به‌سترێته‌وه‌. هه‌شته‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نێكی راوێژكاری له‌ وه‌زاره‌تدا به‌ سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیر پێكدێ و ئه‌مانه‌ش ئه‌ندامی ده‌بن. 1-بریكاری وه‌زاره‌ت. ئه‌ندام 2-به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت ئه‌ندام 3-به‌ڕێوه‌به‌ری لقی ناوه‌ندی بانقی هه‌رێم ئه‌ندام 4-هه‌ر كارمه‌ند و پسپۆرێك له‌ ناو وه‌زاره‌ت و ده‌ره‌وه‌ی دا كه‌ وه‌زیر ده‌یه‌وێ به‌ شێوه‌یه‌كی هه‌میشه‌یی یا كاتی سوودیان لێ ببینرێ. ئه‌ندام ب-ئه‌نجوومه‌ن له‌ نه‌خشه‌ی گشتی وه‌زاره‌تدا ده‌كۆلێته‌وه‌ و بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دا و به‌دوای جێبه‌جێ كردنیدا ده‌چێ و پێشنیازی سیاسه‌تی دارایی وه‌زاره‌ت ده‌كا و له‌و راپۆرته‌ ده‌وریانه‌ ده‌كۆلێته‌وه‌ كه‌ به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی نه‌خشه‌ دانان و به‌دواداچوون سه‌باره‌ت به‌ وه‌زاره‌ت ئاماده‌ی ده‌كا و له‌ كۆسپه‌كان ده‌كۆلێته‌وه‌ كه‌ رێگه‌ به‌ كاره‌كانی وه‌زاره‌ت ده‌گرن و چاره‌سه‌ری عه‌مه‌لی یان بۆ داده‌نێ و له‌و پرۆژه‌ی یاسا و په‌یره‌ و رێنمایی یانه‌ش ده‌كۆلێته‌وه‌ كه‌ په‌یوه‌ندی یان به‌ كاره‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ هه‌یه‌ و هه‌روه‌ها بیرو رای سه‌باره‌ت به‌هه‌ر كێشه‌یه‌ك ده‌ربرێ كه‌ وه‌زیر ده‌یخاته‌ به‌رده‌می. نۆیه‌م: به‌رێوه‌به‌رێتی یه‌ گشتیه‌كان: به‌رێوه‌به‌رێتی گشتییه‌كان ئه‌مانه‌ن: أ- به‌رێوه‌به‌رێتی ژمێریاری. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی مووچه‌. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی میلاك و خزمه‌ت. د- به‌رێوه‌به‌رێتی مه‌سره‌ف و كاروباری دارایی. ه- به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری پشكنینی دارایی. 2-گشتیی ده‌سكه‌وت كه‌ ئه‌مانه‌ پێوه‌ی ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ- به‌رێوه‌به‌رێتی باج. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی گومرگ. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی موڵك. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتیی بازرگانی كه‌ ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ- به‌رێوه‌به‌رێتی بازرگانی ناوخۆ. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی بازرگانی ده‌ره‌وه‌. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی تۆماركردنی كۆمپانیاكان. د- به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری كردنی بازار. 4-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی دیوان ئه‌مانه‌نه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ- به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری یاسایی. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ئیداره‌ و كاروباری كه‌سان. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی ژمێریاری و پێداچوونه‌وه‌. 5- به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی خانه‌نشینی هه‌رێم كه‌ به‌رێوه‌رێتی یه‌كانی خانه‌نشینی پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: 6- به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانان به‌ دواداچوون.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ :- یه‌كه‌م : دانانی سیاسه‌تی گشتی وه‌زاره‌ت و ده‌رخستنی ئامانجه‌كان و پلانی ساڵانه‌ی له‌به‌ر رۆشنایی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و ده‌ستنیشانكردنی بنه‌ما یاسایی و كارگێریی و دارایی و ئابووری و هونه‌ری كه‌ ده‌یه‌وێ له‌ وه‌زاره‌تدا په‌یڕه‌و بكرێت به‌ جۆرێكی وا سیاسه‌تی حكومه‌تی هه‌رێم ده‌رببڕێ و ئه‌وه‌ی به‌ باشی ده‌زانێ له‌ راسپارده‌كان له‌ باره‌یه‌وه‌ پێشكه‌ش بكات. دووه‌م : ئاماده‌كردنی بودجه‌ی وه‌زاره‌ت و میلاكه‌كانی و پێشكه‌ش كردنی ئه‌و راسپاردانه‌ی به‌ باشی ده‌زانێ له‌ باره‌یانه‌وه‌. سێیه‌م : پێكهێنانی لێژنه‌ی هه‌میشه‌یی یان كاتی له‌ ناو ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ پێشنیازه‌كان و ئه‌و كێشانه‌ی كه‌ رێگه‌ له‌به‌ر ده‌م كاری ده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت و فه‌رمانگه‌كانی ده‌گرن یاخود بۆ ئه‌نجامدانی هه‌ندێ له‌و كارانه‌ی كه‌ پێی سپێردراوه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و كێشانه‌ی كه‌ وه‌زیر ده‌یان نێرێ. چواره‌م : لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و پرۆژه‌ یاسایانه‌ی كه‌ وه‌زاره‌ت به‌نیازه‌ پێشنیازیان بكات.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌ندامی‌ خانه‌نشینی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی یاسای خانه‌نشینی شارستانی ژماره‌ (33)ی ساڵی 1966ی هه‌مواركراو ده‌یگرێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ده‌قێك له‌م یاسایهدا‌ نه‌هاتبێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة