أحكام القانون

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م پسپۆریانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات: 1. كاركردن له‌ پێناو هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 2. پێشكه‌ش كردنی پێشنیاره‌كان ده‌رباره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا. 3. جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. 4. دامه‌زراندنی كارمه‌ندان له‌ سه‌ندیكاداو دیاری كردنی كرێكانیان. 5. چاوپێخشاندن به‌ داواكارییه‌كانی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و بڕیاردانی قبووڵ كردنی ئه‌ندامان. 6. دیاری كردنی ئه‌وه‌‌ی نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كا له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كان و ئه‌وانه‌ی تر له‌ بارێك دا كه‌ نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی نه‌كا. 7. هه‌واڵه‌كردنی ئه‌و كێشه‌و شكاتانه‌ی كه‌ بۆی دێن بۆ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی. 8. به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌شكردنی پێشنیاره‌كان له‌ باره‌ی ته‌شریعه‌كان و پلانه‌كان و به‌رنامه‌ ته‌ندروستیه‌كان له‌ هه‌رێمدا. 9. ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ و دامه‌زراندنی ژمێریارێكی یاسایی بۆ ووردكاری كردنی حسابكاری دوماهی. 10. خۆئاماده‌كردن بۆ هه‌ڵبژاردن. 11. ته‌ماشاكردنی ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌ی نه‌قیب یان بریكاره‌كه‌ی یان هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن یان لیژنه‌كانی سه‌ندیكا. 12. دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا به‌ گوێره‌ی یاسای به‌رێوه‌بردنی كۆمه‌ڵه‌كان. 13. پێدانی هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌لاته‌كانی خۆی به‌ نه‌قیب یا سه‌رۆكی لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا. 14. سه‌رف كردنی خه‌رجییه‌ پێویستییه‌كان. 15. بڕیار به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بوان ده‌رده‌چێ، له‌ كاتی یه‌كسان بوونی ده‌نگه‌كانیش به‌و لایه‌نه‌ دا ده‌له‌نگێ كه‌ نه‌قیبی تێدایه‌.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: نه‌قیب ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ. یه‌كه‌م: نوێنه‌رایه‌تی كردنی سه‌ندیكا له‌ لای لایه‌نه‌ دادوه‌ری و كارگێری و سه‌ندیكاكاندا و راستاندنی مامه‌ڵه‌ و به‌ڵگه‌نامه‌كانی تایبه‌ت به‌ سه‌ندیكا، وه‌ بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی بدا به‌ هه‌ر یه‌كێ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن كه‌ خۆی ده‌ست نیشانی بكا. دووه‌م: سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجوومه‌ن.

مادده‌ی چل وپێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی چل وچواڕه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر پێشنیاری وه‌زاره‌ت پێڕه‌وی پێویست بۆ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی چل ودووه‌م : یه‌كه‌م : له‌گه‌ڵ سه‌رپێچی نه‌كردنی هیچ سزایه‌كی توند كه‌ له‌ ده‌قی یاساكانی دیكه‌دا هاتبێ، سه‌رپێچی كه‌ری حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و سیسته‌م و ڕێنماییه‌كانی كه‌ به‌ پێی ئه‌وه‌وه‌ ده‌ركراون، به‌به‌ندكردن سزا ده‌درێن بۆ ماوه‌ی له‌ مانگێك كه‌متر نه‌بێت یان به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌(150.000) سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت و له‌ (200.000.000) دووسه‌د ملیۆن دینار پتر نه‌بێت، یان به‌ هه‌ردوو سزاكان سزا ده‌درێت. دووه‌م : له‌ هه‌رجارێك سه‌رپێچیه‌كه‌ دووباره‌ بكرێته‌وه‌ سزاكه‌ دوو به‌رامبه‌ر ده‌كرێته‌وه‌. سێیه‌م : وه‌زیر یا ڕێپێدراوه‌كه‌ی له‌وانه‌ی كه‌ فه‌رمانه‌كه‌ی له‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بێت، بۆی هه‌یه‌ غه‌رامه‌ یه‌ك دابسه‌پێنێ له‌ (100.000) سه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت و له‌ (10.000.000) ده‌ ملیۆن دینار پتر نه‌بێت، بۆ هه‌ر كه‌سێك سه‌رپێچی له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و پێڕه‌و و ڕێنماییه‌كانی به‌و پێیه‌وه‌ ده‌ركراون بكات.

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌ندام ده‌بێ ئه‌و مه‌رجانه‌ی لێ بێنه‌ دی: 1. هاوڵاتی كوردستانی عێراق بێ و تیایدا جێوار بێ. 2. به‌تاوانێكی نا سیاسی یان كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ر حوكم نه‌درابێ. 3. بڕوانامه‌ی په‌یمانگای ته‌ندروستی یان قوتابخانه‌ی ته‌ندروستی یان خولی ته‌ندروستی یان دواناوه‌ندی ته‌ندروستی هه‌بێ كه‌ له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروستییه‌وه‌ دانی پیانرابێت. 4. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ ئه‌وانه‌ی له‌ بواری ته‌ندروستی دا كار ده‌كه‌ن بكاته‌ ئه‌ندام كه‌ خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كانن و مۆڵه‌ت پێ دراون.

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. چوونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێ كه‌ پێشكه‌ش به‌ نه‌قیب یا سه‌رۆكی لقی پارێزگا ده‌كرێ و به‌ڵگه‌نامه‌ پێویستییه‌كانیشی پێوه‌ ده‌لكێنرێ. 2. داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ مێژووی تۆماركردنیه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكادا ده‌خرێته‌ به‌ر ده‌می ئه‌نجومه‌ن بۆ بڕاندنه‌وه‌ی له‌و ماوه‌یه‌دا و ئه‌گه‌ر له‌ كاتی ته‌واو بوونی ئه‌و ماوه‌یه‌دا نه‌بڕاندرایه‌وه‌ به‌ قبووڵ كراو حساب ده‌كرێ. 3. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ بڕیارێكی هۆدار ره‌فز بكا و، خاوه‌نی داواكاریش بۆی هه‌یه‌ له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێم له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی ئاگاداربوونییه‌وه‌ تانه‌ی لێ بدا، وه‌ بڕیاری دادگاش بن بڕه‌. 4. ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا (25) دیناره‌و‌ ره‌سمی بشداربوونیش (20) دیناره‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی سه‌ندیكا پێك دێ كه‌ هه‌موو پابه‌ندییه‌كانی خۆیان جێبه‌جێ كردووه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌، وه‌ به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵات ده‌ژمێردرێ، وه‌ به‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێك له‌ نێوان مانگی كانوونی دووه‌مدا به‌ بڕیای ئه‌نجوومه‌ن و بانگێشتی نه‌قیب كۆبوونه‌وه‌یه‌كی گشتی ئاسایی ده‌به‌ستێت بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پركردنه‌وه‌ی ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی، وه‌ نیسابیش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی ته‌واو ده‌بێ وه‌ له‌ كاتی ته‌واو نه‌بوونی نیسابیش دوای پازده‌ رۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م، هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان كات و شوێندا ئه‌نجام ده‌درێت، ژماره‌ی ئاماده‌بوانیش هه‌ر چه‌ندێك بێت نیساب به‌ ته‌واوی داده‌نرێت.

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌سته‌ی گشتی ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ به‌رێوه‌ ده‌با: 1. راستاندنی بودجه‌و حسابكاری دوماهی. 2. گفتوگۆكردن و بڕیاردان له‌سه‌ر راپۆرتی ئه‌نجومه‌ن. 3. چاوپێخشاندن به‌و پێشنیارانه‌ی له‌ باره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكاوه‌ پێشكه‌ش كراون. 4. بڕیاردان له‌سه‌ر پێره‌وی ناوخۆ و هه‌مواركردنی.

مادده‌ی سێ یه‌م: هه‌ر یه‌كێ له‌ وه‌زاره‌ته‌كان كه‌سایه‌تنییه‌كی مه‌عنه‌ویان هه‌یه‌ خاوه‌نی گشت ئه‌و مافانه‌ن كه‌ له‌ یاسا ره‌چاوه‌كاندا هه‌ن.

مادده‌ی بیست وپێنجه‌م : هه‌ركه‌سێكی سروشتی یان مه‌عنه‌وی پابه‌نده‌ به‌وه‌ی نه‌بێته‌ هۆی به‌رپاكردن یان بڵاو كردنه‌وه‌ی پیسی له‌ هه‌وادا، له‌وانه‌ش بۆنی پیسی وه‌رسكه‌ر یان زیانبه‌خش.

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: به‌رده‌وامبوون له‌ دابینكردنی پێشینه‌ی هاوسه‌رگیریی به‌ بڕی (5.000.000) پێنج ملیۆن دینار. دووه‌م: بڕه‌ پاره‌ی سه‌رفكراو وه‌ك پێشینه‌ی هاوسه‌رگیریی بۆ منداڵانی شه‌هیدو ئه‌نفالكراوان، وه‌ك به‌خشینێك كه‌ ناگه‌ڕێته‌وه‌، هه‌ژمار ده‌كرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر فه‌رمانبه‌ر له‌ ماوه‌ی ساڵێكی ته‌قویمیدا، به‌بێ مه‌عزه‌ره‌تێكی به‌جێ بۆ ماوه‌ی (30) سی رۆژ له‌ دایه‌ره‌كه‌ی داببڕێت، سا ئه‌و دابڕانه‌ به‌شێوه‌یه‌كی سه‌رومڕ یان پچڕ پچڕ بێت، ئه‌وه‌ به‌ ده‌ستهه‌ڵگرتوو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ.

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی دووه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێ، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی یه‌كه‌م: حوكمه‌كانی یاسای ژماره‌ (3)ی ساڵی 1999 هه‌موو كاروباری خاوه‌ن شه‌هید وبزربووه‌كان وئه‌نفالكراوه‌كان له‌ هه‌ڵمه‌تی كۆكوژی( كورده‌ فه‌یلیه‌كان و بارزانیه‌كان وقوربانییانی ئه‌نفال وچه‌كی كیمیایی له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ وناوچه‌كانی تر و بزربووانی ماوه‌ی راپه‌رینه‌كه‌ی ئاداری1991 و كۆڕه‌وه‌ ملیۆنیه‌كه‌ی دوای له‌ كوردستان ـ عیراق ده‌گرێته‌وه‌، به‌جۆرێكی وا كه‌ له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ویاسای ژماره‌ (9)ی ساڵی 2007 ناكۆك نه‌بێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی دووه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێ، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر وه‌زیره‌ پێوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی یه‌كه‌م: له‌هه‌رێمی كوردستان ـ عێراقدا په‌یمانگایه‌ك به‌ناوی (په‌یمانگه‌ی دادوه‌ری له‌هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق)دا، داده‌مه‌زرێ و پاوه‌ستی وه‌زیری داد ده‌بێت.