أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئامانجی وهزارهت ئامادهكردنی پێویستییهكانی لهش ساغی تهواوه له رووی جهستهییی و ئهقلی و دهروونیهوه بۆ هاوڵاتییان و دابینكردنی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی بۆ خۆیان له ژاندا و بۆ خێزانهكانیان دوای مردنیان و بهدیهێنانی (چمان)ی كۆمهڵایهتی و ساراپایی بۆ كرێكاران، ئهمانهش بهم رێ و شوێنانهوه دهكرێت: 1-دامهزراندن و بهرێوهبردنی (وحده)ی تهندروستی پارێزهر (وقایه) و چارهسهر كردن (علاج)و پهرهپێدانی و بایهخدان به دام و دهزگاكانی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی و كار و (چمان) و پوخته كردنی كۆمهڵایهتی كه ببنه دام و دهزگایهكی پوخته كردن و راستكردنهوه و فێركاری و ههوڵدان به شێوهیهك كه ژیانێكی سهربهرزانهیان بۆ مسۆگهر بكرێ و لهسهر كێشی (جنوح) به دووربن. 2-بایهخدان به خزمهتگوزاری تهندروستی و سهرهتایی و له گهلیدا به تهنگهوه هاتنی دایكایهتی و منداڵ و تهندروستی قوتابخانهو تهندروستی خێزان و پیری. 3-نههێشتنی نهخۆشی پهتاو دهست بهسهر داگرتن له گواستنهوهی له دهرهوهی ههرێم بۆ ناوهوهی و به پێچهوانهوه یا له شوێنێكهوه بۆ شوێنێكی تر و بهر گرتن له بڵاوكردنهوهی لهسهر زهوی و ناو ئاو له كهش و ههوای ههرێمدا. 4-پاراستنی ژینگه و پوخته كردنی و پهرهپێدانی و پاراستنی شێوازهكانی بوار نهدان به پیس بوونی. 5-بایهخدان به لهش ساغی و سهلامهتی كارگهران له پرۆژهكانی كارداو بهرزكردنهوهی رادهی تهندروستیان و پاراستنیان له بهرامبهرمهترسی نهخۆشیهكانی پیشهو زامدار بوون به هۆی كاره وه دانانی پێوانه و مهرجی تایبهتی بۆیان و سهلامهتی شوێنی كار و چاودێری كردنی جێبهجێ كردنی ئهو پێوانه و مهرجانه. 6-بایهخدان به تهندروستی دهروونی و هاوڵاتی و بهشدار بوون له دابینكردنی پێویستییهكانی. 7-بڵاوكردنهوهی پهروهردهی تهندروستی و هۆشیاریی تهندروستی و ژینگهیی به شێوهیهك كه پاراستنی مرۆڤ و ئامێر مسۆگهر بكا له رێگهی بهرگرتن له روودانی كارهساتی كار و نهخۆشی پیشه. 8-مسۆگهر ركدنی دهرمان و پێویستییهكانی و كهل و پهلی پزیشكی و جۆرا و جۆری پێویست بۆ پێشكهشكردنی خزمهتگوزاری پزیشكی خۆپاراستن، چاره سهركردن و بایهخدان به (عيادة)ی مللی و سهرپهرشتیكردنی و مسۆگهر كردنی ئامێریتایبهتی كهم ئهندامان. 9-بهشدار بوون له پێگهیاندنی كادیرانی تهندروستی یاریدهدهر و بهرز كردنهوهی رادهی زانستی كارگهران له كهرتی تهندروستیدا و پهرهپێدانی لێكۆڵینهوهی پزیشكی و تهندروستی، ههروهها پێگهیاندنی كادی پیشهیی به پێی پێویستی نهخشهی گهشهپێدانی ههرێم به شێوهیهك كه توانای بهرههم هێنان بهرزبكاتهوه و جۆری كارادن چاك بكا و لێكۆلینهوهی زانستی له بوارهكانی تهندروستی كار و بهتهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی كۆمهڵایهتیدا هان بدات. 10-رێكخستن و چاودێری كردنی ئهوانهی پیشهی پزیشكی و تهندروستی و سهلامهتی پیشهیی دهكهن به هاوكاری لهگهڵ لایهنه پهیوهندارهكاندا. 11-بایهخدان به بهتهنگهوه هاتن و راهێنانی ههرزهكاران و كهم ئهندامان و دوواكهوتوان له ئهقلدا و كهروڵاڵ و كوێرهكان له رووی پهروهردهیی و پیشهیی و رهفتارهوه به شێوهیهك كه بهشدار بوونیان له كاری گهشه پێداندا مسۆگهر بكا و ئهو هۆیه دهروونی و كۆمهڵایهتیانه له كایهدا نههێڵێ كه رێگهی ئهوهیان لێ دهگرێ. 12-بایهخدان به بزووتهنهوهی ههرهوهزی له ههرێمدا له رێگهی كۆمهڵانهی ههرهوهزییهوه كه پهیدا دهبن. 13-ههوڵدان بۆ مسۆگهر كردنی دابینی تهندروستی (التأمين الصحي)ب بۆ هاوڵاتی یان.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: أ-ئهرك و تایبهتكاری دام و دهزگاكانه وهزارهت به پهیرهوێك دیار دهكرێن. ب-وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهریهتی بهش و لقی نوێ له كاتی پێویستدا پێكبێنێ. ج-وهزیر بۆه ههیه به پێی پێویست لیژنهی ههمیشهی و كاتی پێكبێنێ.
ماددهی یانزدهیهم
ماددهی یانزدهیهم: به وهفد چوو دهرماڵهی دهكهوێ ئهگهر له ماوهی به وهفدچوونیدا تووشی پێشهاتێك بوو سوچ لهو نهبوو، به مهرجێگ له لایهنێكی رهسمی تایبهتمهندهوه ئهمه بسهلمێنێ، تهواوی ئهوهی كه دهیكهوێ (الاستحقاق) سهرف دهكرێ تا ئهو كاتهی دهگهرێتهوه بارهگای وهزیفهكهی.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: دهستهواژهی (وهزارهتی تهندروستی و كارو كاروباری كۆمهڵایهتی) لهههر جێگایهكی یاسای ژماره (1)ی ساڵی (1993)و یاساگهلی دیكهدا هاتبێ، دهستهواژهی (وهزارهتی تهندروستی) جێگای دهگرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهستی ئهم یاسایه لهم دهستهواژهو زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: وهزارهت: وهزارهتی تهندروستی. دووهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی تهندروستیی دهروونی له ههرێم. سێیهم: تهندروستیی دهروونی: مهبهستی سهقامگیریی دهروونی و هاوسهنگی كۆمهڵایهتی و بیركردنهوهی دروست و توانای مامهڵهكردنی ئهرێنی لهگهڵ فشارو ڕووبهڕووبوونهوهی ئهو گۆڕانكارییانهی كهوا ژیان دهیانهێنێته كایهوهو وهبهرهێنانی توانا ژیرییهكان بهو شێوهیهی سوود به تاك كۆمهڵگه دهگهینێت. چوارهم: نهخۆشی دهروونی: ئهو نهخۆشهیه كه تووشی یهكێك یان زیاتر له شلهژانهكانی بیریی یان دهماریی یان شلهژانهكانی تر بووه كه پزیشكی پسپۆڕ دهسنیشانیان دهكات. 1- شلهژانی بیریی: شلهژانه له هێزی ژیریی بنهڕهتی كه له ئهنجامی تێكچوونێكی سهختی سهرچاوهی ئهندامیی یان ئهركییهوه دهبێت، كار له ویست و بهرچاوڕۆنی و پێزانین و بیركردنهوهو ڕهفتارو ههست و توانای نهخۆش دهكات له خۆگونجاندنی كۆمهڵایهتی بهگوێرهی سهختیی و قۆناغی شلهژانهكه. 2- شلهژانی دهماریی یان شلهژانهكانی دڵهڕاوكێ: مهبهستی حاڵهتێكه له خهمناكیی كهسێتیی و دڵهڕاوكێی دهروونی و ههڵسوكهوتێكه خۆگونجاندنی كۆمهڵایهتی و لاوازی توانا له ڕووبهڕووبوونهوهی فشارهكانی پێویسته بهبێ ئهوهی كار بكاته سهر توانا ژیرییه بنهڕهتیهكان. پێنجهم: پزیشكی دهروونی: ئهو پزیشكهیه كه پلهیهكی پسپۆڕی له پزیشكی دهروونی بهدهستهێناوهو له سهندیكای پزیشكان له خشتهی پسپۆڕ یان راوێژكار یان پزیشكی شارهزا له تهندروستیی دهروونی تۆماركراوه.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی "وهقایعی كوردستان"ـهوه كاری پێ دهكرێت.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیدارهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ئهنجوومهن له ههولێردا كۆدهبێتهوه، دهشكێ له كاتی پێویستدا و به بڕیاری ئهنجوومهن خۆی، له شوێنێكی تردا كۆببێتهوه.
مادهی یازدهم:
مادهی یازدهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ههر دوو ماددهی (یازدهم و دوازدهم) وهك بهشێكی تهواوكراو بۆ یاسای ژماره (39)ی ساڵی 1971 جێبهجێ دهكرێت و له ههرێمی كوردستان ـ عێراقدا كاری پێدهكرێت.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی - عیراق. 2. وهزارهت: وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی. 3. وهزیر: وهزیری كارو كاروباری كۆمهڵایهتی. 4. بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی. 5. ئهنجومهن: ئهنجومهنی وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: له ههرێمدا وهزارهتێك دادهمهزرێ بهناوی (وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی)، وهزیرێك بهڕێوهی دهبا و سهرپهرشتی دهكات به ناوی (وهزیری كارو كاروباری كۆمهڵایهتی).
ماددهی دوازده
ماددهی دوازده: بهشهكانی وهزارهت و ئیش و كاره تایبهتهكانی پێكهاتهكانی به پێڕۆ دیاردهكرێن.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: ئهنجومهن، بۆی ههیه، رێنمایی پێویست دهربچوێنێ بۆ بهئاسانی جێیهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: دانانی سیاسهتی گشتیی تهندروستیی دهروونی. دووهم: ئامادهكردنی پلان بۆ مسۆگهركردنی ماف و سهلامهتی نهخۆشه دهروونیهكان. سێیهم: ههماههنگیكردن لهگهڵ لایهنه پهیوهندارهكان بۆ دابینكردنی پێداویستیه مادی و مهعنهویهكانی چاودێریكردنی نهخۆش و خانهكانی حهواندنهوه. چوارهم: دهركردنی رێنمایی بۆ نهخۆشخانهو دامهزراو نۆرینگهكانی پسپۆڕ له پزیشكی دهروونی له سهرجهم ئهو شتانهی پهیوهستن به چاودێریكردنی نهخۆش. پێنجهم: ههماههنگیكردن لهگهڵ لایهنه پهیوهندارهكان بۆ دابینكردن و ئامادهكردنی بهرنامهی رۆشنبیریی و كۆمهڵایهتی و حهوانهوه. شهشهم: دانانی ستاندهر بۆ بهخشینی مۆڵهتی دهركراو له وهزارهتی تهندروستی تایبهت به بهرێوهبهبهردنی دامهزراوهكانی تهندروستیی دهروونی كه حوكمهكانی ئهم یاسایهیان بهسهردا پیاده دهكرێت. حهوتهم: هاریكاریكردن لهگهڵ لایهنه زانستیهكان بۆ ئامادهكردنی لێكۆڵینهوهو توێژینهوه له بواری تهندروستیی دهروونی.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: ههر دهقێكی یاسا، یان بڕیار، لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا نهگونجێ، كاری پێ ناكرێ.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: پێویسته له سهر وهزیره پێوهندیدارهكان، فهرمانهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم گوزارشتانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانن بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2. وهزیر: وهزیری تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی. 3. سهندیكا: سهندیكای دهرمانسازان. 4. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا. 5. نهقیب: نهقیبی دهرمانسازان. 6. دهرمانساز: ههر ئهندامێك له سهندیكادا كه بروانامهی له كۆلێژی دهرمانسازی به دهست هێنابێ و له بهكالۆیۆس كهمترنهبێ، یان له زانكۆیهك كه له لایهن ئهنجومهنی فێركردنی باڵاوه له كوردستانی عێراق دانی پیانرابێ. 7. دهست دانه پیشه: دهستدانی پیشهی دهرمانسازی به پێی حوكمهكانی یاسای دهستدانه پیشه.
مادهی شانزدهیهم:
مادهی شانزدهیهم: ههر وهزیرێك كه ئهندامی ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستانی نییه بۆی ههیه له ههر كۆبونهوهیهكدا ئامادهی ببێ، بێ ئهوهی مافی دهنگدانی ههبێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهندام دهبێ ئهم مهرجانهی لێ بێنه دی: یهكهم: هاوڵاتی ههرێم بێ و تیایدا نیشته جێ بێ. دووهم: به تاوانێكی ناسیاسی یا كهتنێكی ئابرۆبهر سزا نهدرابێت. سێیهم: بڕوانامهی له دهرمانسازی یا هاوتای دهرمانسازی به دهست هێنا بێ كه له بهكالۆریۆس كهمتر نهبێ.