مادده‌ی سی و دووه‌م: وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان بۆیان هه‌یه‌ داوی كردنه‌وه‌ی هه‌ر كارێك به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی بێ یا هه‌میشه‌یی له‌ شاره‌وانی بكه‌ن كه‌ ده‌شێ كردن له‌ لایه‌ن شاره‌وانییه‌وه‌ باشتر و سوود به‌خشتر بێ، به‌ مه‌رجێ شاره‌وانی هیچ مه‌سره‌فێكی نه‌كه‌وێته‌ سه‌ر.

مادده‌ی سی و سێیه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌ن له‌ كاتی بریاردانیدا له‌سه‌ر هه‌ر پرۆژه‌یه‌ك به‌ پێی كه‌شف و سیفه‌ته‌كان و دوای لێكۆلینه‌وه‌ و گفتوگۆ له‌سه‌ركردنی و دڵنیا بون له‌ بوونی (اعتماد) له‌ بووجه‌ سه‌لمێنراوه‌كه‌یدا، كولفه‌كه‌ی دیاری بكا.

مادده‌ی سی و پێنجه‌م: 1-بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن له‌ باره‌ به‌ به‌ش به‌شكردنی (تقسیم) خانووبه‌ره، سه‌لملندنی وه‌زیر یا ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ پێی ده‌ولێ كه‌ وه‌زیر كاره‌كه‌ی پێ ده‌سپێرێ و بۆشی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌و مامه‌ڵانه‌ له‌ سنوورێكدا كه‌ خۆی دیاری ده‌كا خۆی له‌م سه‌لملندنه‌ به‌ده‌ر بكا. 2-بریاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ر فكردنی ئه‌و پاره‌یه‌ی بۆ بووجه‌ی سه‌لمێنراوی شاره‌وانی ته‌رخان كراوه‌ و له‌گه‌ڵ له‌ گه‌لیدا به‌شدار بوونی به‌لێنكار (التعهد) و به‌لێنامه‌ (عقد) و كرین ده‌بێ به‌م شێوه‌یه‌ی لای خواره‌وه‌ بسه‌لمێنرێ: أ-وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێم بۆ زیاتر له‌ (1) ملیۆن دینار سه‌باره‌ت به‌ پاره‌ی ته‌رخانكراو له‌ چوارچێوه‌ی بودجه‌ی ئاساییدا (المیزانیه‌ الاعتیادیه‌). ب-ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆ زیاتر له‌ (1) ملیۆن دینار سه‌باره‌ت به‌ پاره‌ی ته‌رخانكراو له‌ چوارچێوه‌ی نه‌خشه‌ی گه‌شه‌ پێدان. ج-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ ئه‌و پاره‌یه‌ی له‌ (1)ملیۆن دینار زیاتر نه‌بێ چ له‌سه‌ر حیسابی بودجه‌ی ئاسایی بێ یا ئه‌وه‌ی له‌ چوارچێوه‌ی نه‌جشه‌ی گه‌شه‌ پێداندا ته‌رخان كراوه‌. د-ئه‌نجومه‌نی شاره‌وانی بۆ ئه‌و پاره‌یه‌ی زیاتر نه‌بێ له‌وه‌ی له‌ ته‌نیشت هه‌ر یه‌كێ له‌ پۆله‌ كاندا دیاری كراوه‌. 1-پۆلی تایبه‌تی (000/150) سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 2- پۆلی تایبه‌تی (000/120) سه‌دو بیست هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 3- پۆلی تایبه‌تی (000/10) ده‌ هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 4- پۆلی تایبه‌تی (000/5) پێنج هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 5- پۆلی تایبه‌تی (000/3) سێ هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 6- پۆلی تایبه‌تی (500/1) هه‌زارو پێنج سه‌د دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: نابێ بریاری جیا جیا بۆ پاره‌ی جیا جیا له‌ یه‌ك پرۆژه‌دا بدرێ به‌ بیانووی لادان له‌ ده‌سه‌ڵاتی سه‌لماندنی (مصادقه‌) بڕیاره‌كانی سه‌رف كردنه‌وه‌.

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ بنچینه‌ی له‌بار بۆ ئاسانی ی جێ به‌جێ كردنی ئه‌و فه‌رمانانه‌ی دابنێ كه‌ له‌م یاسایه‌ و په‌یره‌و و رێنمایی یه‌كانیدا هه‌ن.

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م: یاسای فرۆشتن و به‌كرێدانی ماڵ موڵكی ده‌وڵه‌تی كارپێكراو (قانون بیع و ایجار اموال الدولیه النافژ) به‌ سه‌ر ماڵ و موڵكی شاره‌وانیدا جێ به‌جێ بكرێ له‌گه‌ڵ ره‌چاو كردنی ئه‌مانه‌دا: 1-وه‌زیرجێگه‌ی وه‌زیری دارایی ده‌گرێته‌وه‌. 2-ئه‌نجومه‌ن سه‌باره‌ت به‌ ماڵی گوازراوه‌ جێگه‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌ بردن (مجلس الاداره‌) ده‌گرێته‌وه‌. 3-شاره‌وانی بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر پێشنیازی ئه‌نجومه‌نی شاره‌وانی و په‌سه‌ند كردن له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌، ئه‌و خانوو به‌رانه‌ی سوودیان لێ نابینرێ به‌ هاو نرخ (بدل المثل) به‌ موڵكداری دراوسێ یا بفرۆشێ. 4-شاره‌وانی بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر په‌سه‌ند كردنی له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ خانووبه‌ره‌ی خۆی به‌ هاونرخ به‌ لایه‌نه‌ خێرخواز و ئاینیه‌كان بفرۆشێ. 5-خانوو به‌ره‌ی شاره‌وانی جگه‌ له‌ وانه‌ی كه‌ بۆ نیشته‌ جێكربوون ته‌رخان ده‌كرێن له‌ یاسای فرۆشتن و به‌كرێدانی مال و مه‌ڵكی ده‌وڵه‌ت به‌ ده‌رده‌كرێن. 6-شاره‌وانی بۆی هه‌یه‌ لسه‌ر په‌سه‌ند كردنی وه‌زیر ئه‌و خانوو به‌رانه‌ی له‌ رێگه‌ی كرین و موڵكسه‌ندییه‌وه‌ (استملاك) بوونه‌ته‌ موڵكی، هه‌ر به‌ نرخه‌كه‌ی خۆیان بیان فرۆشی َ به‌ فه‌رمانگه‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمی یه‌كان (شبه‌ رسمیه‌).

مادده‌ی سی نۆیه‌م: شاره‌وانی بۆی هه‌یه‌ سه‌روه‌ی شۆسته‌ی شه‌قامه‌كان بۆ مه‌به‌ستی دروستكردنی قات (طابق)ێكی تر یا زیاتر بفرۆشێ و ئه‌و مافه‌ش به‌ پێی رێنمایه‌ یه‌ك كه‌ وه‌زیر ده‌ری ده‌كا به‌ ناوی كریاره‌كه‌وه‌ له‌ فه‌رمانگه‌ی تۆماری مه‌ڵكداریدا تۆمار ده‌كرێ.

مادده‌ی چله‌م: شاره‌وانی كاتێ ده‌یه‌وێ ده‌ست له‌ هه‌ر ماڵێ یا مافێك هه‌ڵبگرێ نابێ به‌ كه‌متر له‌ نرخه‌ راستینه‌كه‌ی خۆی ده‌ستی لێ هه‌ڵبگرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م : پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پێك دێت: 1- نووسینگه‌ی وه‌زیر : فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ، ژماره‌یێ فه‌رمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. 2- نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت : فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ، ژماره‌یێ فه‌رمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. 3- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری ئیداری ودارایی:فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون وپسپۆڕیش بێت. 4-به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری گواستنه‌وه‌ی ووشكانی و هێڵه‌كانی ئاسن: فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون وپسپۆڕیش بێت. 5- به‌ڕیوه‌به‌رایه‌تی گشتی پێشبینی( الانواء) كه‌شو هه‌واو بومه‌له‌رزه‌:فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون وپسپۆڕیش بێت. 6- ده‌زگای فڕۆكه‌وانی مه‌ده‌نی له‌ هه‌رێمی كوردستان:فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی تایبه‌ت سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و به‌ڕێوه‌ی ده‌با كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێ و راسته‌خۆ به‌وه‌زیره‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌بێ و پێكهاته‌و ئه‌ركه‌كانی به‌ یاسا رێك ده‌خرێ. 7- به‌ڕیوه‌به‌رایه‌تی فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی هه‌ولێر: فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ. 8- به‌ڕیوه‌به‌رایه‌تی فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی سلێمانی: فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ

مادده‌ی هه‌شته‌م : وه‌زیر بۆی هه‌یه‌، رێكه‌وتنامه‌وه‌ گرێ به‌ست له‌گه‌ڵ كۆمپانیاو لایه‌نه‌ بیانیه‌كان له‌ بواری گواستنه‌وه‌دا مۆربكات دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندنی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران.

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زارهت ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-پێشنیاز كردنی نه‌خشه‌ی ساڵانه‌ی درێژ خایه‌ن له‌ بواری پیشه‌سازی و كاره‌با و ده‌رهێنانی نه‌وت و كانزا (معادن) و ئه‌و چالاكی یانه‌ی تر كه‌ به‌ندی وه‌زاره‌تن. 2-به‌ به‌رهه‌م هێنان (استپمار) ی كانه‌به‌رد (المقالع) و كانگا (المناجم) و بیره‌كانی نه‌وت و سه‌رچاوه‌كانی خولقاندنی وزه‌. 3-هه‌وڵدان بۆ راكێشانی سه‌رمایه‌ و هاندانی به‌به‌رهه‌م هێنانی له‌ بواری پیشه‌سازی له‌ هه‌رێمدا. 4-ئاماده‌ كردنی لێكۆلینه‌وه‌ و سه‌رنج دانی ئه‌و لێكۆلینه‌وانه‌ی سه‌باره‌ت به‌و پرۆژانه‌ی ده‌كه‌وتنه‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌تی وه‌ پێشكه‌شی ده‌كرێن و بریاردان له‌ باره‌یه‌وه‌ له‌به‌ر رۆشنایی سوودی ئابووری و هونه‌ری ئه‌و پرۆژانه‌. 5-دامه‌زراندنی پرۆژه‌ی نوێ له‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌تدا به‌ پێی پێویستی و توانای هه‌رێم له‌ رووی ئابووری و هونه‌ری یه‌وه‌ و هه‌وڵدانی په‌ره‌پێدان و پێشخستنی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ هه‌ن. 6-لێكۆلینه‌وه‌ی داخوازییه‌كانی دامه‌زراندنی پرۆژه‌ی تێكه‌ڵاو و تایبه‌تی و بڕیار له‌سه‌ ردانیان به‌ پێی سیاسه‌تی پیشه‌سازی هه‌رێم له‌گه‌ڵ دانانی پێوانه‌ و مه‌رجی تابیه‌تی بۆ دامه‌زراندنی ئه‌و پرۆژانه‌. 7-دانانی سكێج و نه‌خشه‌ و پرۆگرامی كاركردن بۆ ئه‌و پرۆژانه‌ی جێبه‌ جێ كردنیان له‌ رێگه‌ی دام و ده‌زگا راوێژكارانی وه‌زاره‌ت خۆیه‌وه‌ پێی سپێردراون. 8-جێبه‌ جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ی له‌ لایه‌ن دام و ده‌زگا جێبه‌ جێ كاره‌كانی و به‌لێنده‌رانیه‌وه‌ له‌ رێگه‌ی داكشانی گشتی (المناقصه‌ العامه‌) و بانگكردنی راسته‌وخۆ یا یا هه‌ر رێگه‌یه‌كی تر بۆ جێ به‌جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ به‌ په‌سه‌ندی ده‌زانێ پێ ی سپێردراون. 9-وه‌زاره‌ت به‌ سیفه‌تی به‌لێنده‌ر و له‌ رێگه‌یدام و ده‌زگا جێ به‌جێ كار و سكێچكێشه‌كانی خۆیه‌وه‌ (تشكیلاتها التنفیژیه والتصمیمیه) مافی جێبه‌ جێ كردنی پرۆژه‌كانی هه‌ر لایه‌كی تری ناو هه‌رێمی هه‌یه‌. 10-هاندانی كه‌رتی تایبه‌تی و تێكه‌ڵاو و پێشكه‌شكردنی گشت ئاسانكارییه‌كی(التسهیلات) هونه‌ری و دارایی و ئابووری بۆیان كه‌ له‌ توانا دابێ به‌ مه‌به‌ستی پێشخستن و فراوان كردنی ئه‌م كه‌رته‌. 11- پارێزگاری كردن و پاراستنی كارگه‌ و وه‌رشه‌كان و كه‌رتی نه‌وت و پرۆژه‌كانی وزه‌ی كاره‌با و سه‌رچاوه‌كانی كانزا و كانه‌ به‌رده‌كان و گشت ئه‌وانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ له‌ رێگه‌ی دام و ده‌زگاكانی یه‌وه‌ به‌ هاوكاری له‌گه‌ڵ ده‌زگاكانی تردا. 12-سه‌رپه‌رشتی كردنی پیشه‌سازی و بازرگانی تووتن به‌ ساكازكاری (التنسیق) له‌گه‌ڵ وه‌زارهته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. 13-سه‌رپه‌رشتی كردنی سیاسه‌تی دارایی و ئابووری و فه‌رمانگه‌ و ده‌زگا به‌نده‌كانی وه‌زاره‌ت و رێكخستنی به‌ به‌رهه‌م هێنانی ئه‌و پاره‌ و پوولانه‌ی زیاد له‌ پێویستن. 14-به‌خووه‌ گرتنی ده‌ست به‌سه‌ر داگرتنی جۆره‌كی (السیگر النوعیه‌) و به‌شدار بوون دیاریكردنی مه‌رجه‌كاندا (اعداد المواصفات) له‌ بواری پیشه‌سازی ووزه‌ و كانزادا بۆ كه‌رتی گشتی و تێكه‌ڵاو و تایبه‌تی. وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ له‌ سیسته‌می كولفه‌ی به‌رهه‌مه‌ پیشه‌سازییه‌كان بكۆلێته‌وه‌ به‌ پێی پێویست چاودێری نرخیان بكا و سنووریان بۆ دابنێ. 15-پارێزگاری كردن له‌ پیشه‌سازی و نیشتمانی به‌ پێی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی. 16-هه‌وڵدان بۆ هاندانی ناردنی به‌رهه‌می پیشه‌سازی بۆ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم له‌گه‌ڵ ره‌چاو كردنی به‌رژه‌وه‌ندی گشتیدا. 17-وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ پیشانگای پیشه‌سازی له‌ ناو هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا بكاته‌وه‌ و به‌شداری له‌ پێشانگا پیشه‌سازییه‌ نێو ده‌وڵه‌تییه‌كاناد بكا یا بوار به‌ ده‌وڵه‌تان و كۆمپانیاكاندا بدا كه‌ پێشانگای پیشه‌سازی له‌ ناو هه‌رێمدا ساز بكه‌ن. 18-به‌لێنكاری له‌گه‌ل كارمه‌نده‌ بیانییه‌كاندا یا ئه‌و كۆمپانیا و ده‌زگایانه‌ی تایبه‌تكارن بۆ ئیش كردن له‌ كارگه‌ و فه‌رمانگه‌كانی وه‌زارتدا یا بۆ ته‌واو كردنی كار و فه‌رمان كه‌ پێ یان سپێردراوه‌. 19-هاندانی پیشه‌سازییه‌ ده‌ستكرد و پیشه‌یی یه‌كان.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی دووه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و، به‌م شێوه‌یه‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌: ئه‌كادیمیای كوردی خاوه‌ن كه‌سایه‌تییه‌كی سه‌ربه‌خۆی مه‌عنه‌وییه‌ و یه‌كێكه‌ له‌ چاوگه‌ باڵاكان له‌هه‌موو شتێكی په‌یوه‌ندیی به‌ زمانی كوردی و شێوه‌زاره‌كانی و پاراستن و ده‌وڵه‌مه‌ند كردنییه‌وه‌ هه‌بێ، به‌ مه‌به‌ستی گه‌یشتن به‌ زمانێكی یه‌كگرتووی فه‌رمی.

چواره‌م: هه‌ر شارێكی كوردستانی عێراق یادی رۆژی راپه‌رینی خۆی ده‌كاته‌وه‌ به‌و بۆنه‌یه‌وه‌ به‌شێوه‌ی تایبه‌تی ئاهه‌نگ ده‌گێڕێ.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: دارایی سه‌ندیكا له‌ مانه‌ی خوره‌وه‌ پێك دێ: 1. پاره‌ی ئه‌ندامێتی و به‌شداری ساڵانه‌. 2. به‌خششی پێشكه‌شكراو له‌ لایه‌ن لایه‌نه‌ ره‌سمی و ناره‌سمییه‌كانه‌وه‌ 3. به‌خشین و پێدانی پێشكه‌شكراو له‌ لایه‌ن ئه‌ندامه‌كان و خه‌ڵكی تره‌وه‌. 4. ده‌سكه‌وتی ئه‌م ئاهه‌نگانه‌ی بۆ به‌رژه‌وه‌ندی سه‌ندیكا ساز ده‌كرێن. 5. قازانجی چاپه‌مه‌نییه‌كانی سه‌ندیكا. 6. قازانجی ئه‌و پرۆژانه‌ی سه‌ندیكا ده‌یه‌وێ دایبمه‌زرێنێ یان پێی هه‌ڵده‌ستێت. 7. كرێی پشتگیری كردنی فه‌رمانبه‌ری سه‌ندیكا و ئه‌و شه‌هادانه‌ی ئه‌نجومه‌ن ده‌ری ده‌كات.

مادده‌ی سی و نۆ: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری به‌رده‌وام ده‌بێت له‌ سه‌ره‌فكردنی سلفه‌كانی (سلفه‌ و به‌خشینی هاوسه‌رگیری، قه‌رزه‌كانی بانكی عه‌قار و كشتوكاڵ و پیشه‌سازی و پڕۆژه‌ بچووكه‌كان) تا ئه‌و كاته‌ی بودجه‌ی ساڵی دارایی داهاتوو بڕیاری لێ ده‌درێ.

مادده‌ی سێیه‌م: 1-وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌و و به‌رپرسیاری یه‌كه‌مه‌ له‌ جێبه‌ جێ كردنی سیاسه‌ته‌كه‌یدا و چاودێری كردنی جێبه‌جێ كردنی یاسا و په‌یره‌و و رێنماییه‌كانی و هه‌ر له‌ وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فرمان و رێنمایی یانه‌ سه‌باره‌ت به‌ ئه‌رك و دام و ده‌زگا و ده‌سه‌ڵاته‌كانی وه‌زاره‌ت و گشت كارو باری ئیداری و هونه‌رییه‌كانی ده‌رده‌چن له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسایه‌ و یاسا ره‌چاوكراوه‌كانی تردا بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت و به‌رێوه‌به‌ری گشتی یه‌كان یا سه‌رۆكه‌كانی فه‌رمانگه‌ سه‌ره‌كی یه‌كانی وه‌زاره‌ت بسپێرێ و له‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌و سیفه‌تی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌. 2-بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ. 3-دام و ده‌زگاكانی مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پیك دێن: أ-نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. ب-نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌ رێوه‌ی ده‌با و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن.

مادده‌ی چواره‌م: به‌رێوه‌به‌رێتی یه‌كانی دیوانی وه‌زاره‌ت و دام و ده‌زگاكانی: 1-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی دیوان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆ هه‌بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری ئیداری. ب- به‌رێوه‌به‌رێتی په‌یوه‌ندی یه‌كان. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری یاسایی. د- به‌رێوه‌به‌رێتی هێزی كاركه‌ر (القوی العامله‌). 2- به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی كاروباری هونه‌ری و به‌رهه‌مهێنان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌ر نامه‌ی سه‌ره‌تایی ی زانكوی هه‌بێ و له‌ كارمه‌ندان و تایبه‌تكارانی بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی نه‌خشه‌ كێشان و لێكۆلینه‌وه‌. ب- به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری كارگه‌كان. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی رێكخستن و یارمه‌تیدان. د- به‌رێوه‌به‌رێتی پووخته‌ كردن و پیشه‌سازی تووتن. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی نه‌خشه‌ كێشان و چاودێری دارایی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌ر نامه‌ی سه‌ره‌تایی هه‌بێ و له‌ كارمه‌ندان و تایبه‌تكاران بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری و دارایی. ب- به‌رێوه‌به‌رێتی ژمێریاری دارایی و كولفه‌ (الكلفه‌). ج- به‌رێوه‌به‌رێتی كۆمپیوته‌ر. 4-به‌رێوه‌به‌ریه‌تی گشتی نه‌وت و كانزاكان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و له‌ كارمه‌ندان و تایبه‌تكاران بێ و له‌ جیۆلۆجیادا سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌. أ-به‌رێوه‌به‌رێتی رووپێوی جیۆلۆجی و كانزا دۆزی (المسح الجیولوجی والتحریات المعدنیه‌). ب-به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری نه‌وت. 5-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی ووزه‌ی كاره‌با: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و له‌ كارمه‌ندان و تایبه‌ت كااران بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی خولقاندن و گواستنه‌وه‌ی ووزه‌ی كاره‌با. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی دابه‌ش كردنی كاره‌با.

مادده‌ی چل و دووه‌م: 1-ساڵی دارایی ی شاره‌وانی له‌ (1)ی كانوونی دووه‌مه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كا و له‌ (31) كانوونی یه‌كه‌م كۆتایی دێ و سه‌رۆكی شاره‌وانی ده‌بێ مه‌زه‌نده‌ (تخمینات)ی بوودجه‌ی ساڵانه‌ی له‌ رۆژی یه‌كه‌می تشرینی یه‌كه‌می هه‌موو سالێكدا پێشه‌كه‌ش بكا ئه‌مانه‌ی تێدا بن: أ-داهاتی مه‌زه‌نده‌ كراو (الواردات مخمنه‌). ب-مه‌سره‌فی مه‌زه‌نده‌ كراو (المصرفات مخمنه‌). ج-ژێر ده‌ست (موجودات)ی كاش و ماڵی گوازراوه‌. د-سلفه‌ و ئه‌مانه‌ت. 2-نابێ سه‌رپێچی له‌و بنه‌ما و بنچینانه‌ی رێكخستن بكرێ كه‌ وه‌زیر دایده‌نێ. 3-ئه‌نجومه‌ن اه‌ مه‌زه‌نده‌ی بودجه‌ ده‌كۆلێته‌وه‌ و دوای بڕیار له‌سه‌ر دانی ده‌درێ به‌ وه‌زاره‌ت تا به‌ پێی رێنمایی یه‌ كارپێكراوه‌كان هه‌رچی له‌ باره‌یه‌وه‌ پێویسته‌ بیكا. 4-ئه‌و بووجانه‌ی له‌ لایه‌ن به‌رێوه‌به‌ری گشتی نه‌خشه‌ كێشان و به‌ دوا داچوونه‌وه‌ بۆ شاره‌وانییه‌كان پێشنیاز كراون پێشكه‌ش به‌ وه‌زیر ده‌كرێن بۆ سه‌لماندنیان. 5-ئه‌گه‌ر شاره‌وانی قه‌رزاری خه‌زێنه‌ی ده‌وڵه‌ت بووجه‌كه‌ی له‌ لایه‌ن وه‌زیری دارایی و ئابووری هه‌رێمه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنرێ. 6-ئه‌گه‌ر له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك بووجه‌ی شاره‌وانی پێش ساڵی نوێ نه‌سه‌لمێنرا، سه‌رفكردن به‌ رێژه‌ی 1/12ی (اعتماد) ی سه‌لمێنراو ی ساڵی پشو ده‌بێ هه‌تا كاتی سه‌لملندنی كۆتایی بووجه‌ی نوێ.

مادده‌ی چل و سێ یه‌م: 1-ئه‌نجومه‌ن سه‌رپه‌رشتی جێ به‌جێ كردنی بودجه‌ی سه‌لمێنراو ده‌كا و به‌ پێی مادده‌ و به‌شه‌كانی بودجه‌كه‌ فه‌رمان به‌ سه‌رف كردن ده‌دا بۆیشی هه‌یه‌ ده‌سه‌ڵاتی سه‌رفكردن له‌ سنوورێكی دیاریكراودا به‌ سه‌رۆكی شاره‌وانی بسپێرێ. 2-ئه‌نجومه‌ن نابێ بڕیار به‌بێ وه‌زیر، گواستنه‌وه‌ له‌ نیوان به‌ش و مادده‌كانی بوودجه‌ سه‌لمێنراوه‌كه‌ بكا. 3-ئه‌نجومه‌ن نابێ به‌ پێی بڕیاری وه‌زیر، گواستنه‌وه‌ (اعتماد)ی سه‌لمێنراوه‌ وه‌ به‌ مه‌به‌ستی دانه‌وه‌ی ئه‌و قه‌رزانه‌ی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری بكا كه‌ كه‌وتونه‌ته‌ سه‌ر شاره‌وانی. 4-ئه‌و سه‌رف كردنه‌ی به‌ ئه‌نجومه‌ن سپێردراوه‌ به‌ پێی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی ده‌بێ كه‌ له‌ یاسای ئوسوولی ژمێریاری گشتیدا هه‌ن (قانون اصول المحاسبات العامه‌) به‌ مه‌رجێ وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار جێگه‌ی وه‌زیری ئابووری و دارایی بگرێته‌وه‌ و بۆی هه‌یه‌ رێنمایی بۆ ریكخستنی به‌ جێهێنانی ئه‌و كاره‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی چل و چواره‌م: دوا حیساب (الحساب ختامی)ی بودجه‌ی ساڵی دارایی به‌سه‌ر چوو له‌ ماوه‌ی مانگی شوباتدا ده‌درێ به‌ وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێم.