المواد القانونية

مادده‌ی بیست وسێیه‌م

مادده‌ی بیست وسێیه‌م : مه‌رجه‌ له‌ دامه‌زراندنی سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و راوێژكارو راوێژكاری یاریده‌ر سه‌ره‌ڕای مه‌رجه‌گشتییه‌كان بۆ دامه‌زراندن له‌ فه‌رمانبه‌ریه‌تی گشتیدا ده‌بێ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆس بێ له‌ یاسا یان هاوتاكه‌ی و بیست سالأ دوای ده‌رچوونی له‌ كۆلێج خزمه‌تی به‌كرده‌یی له‌ فرمانی دادوه‌ریی یان پارێزه‌ریی هه‌بێ، ئه‌مه‌ به‌ نیسبه‌ت سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و راوێژكار و پازده‌سالێش به‌ نیسبه‌ت راوێژكاری یاریده‌ده‌ر.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: مامۆستاو كارمه‌ندانی زانكۆ تایبه‌تیه‌كان حوكمه‌كانی یاسای خانه‌نشین و بیمه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌ركار له‌ هه‌رێمدا به‌سه‌ریان پیاده‌ ده‌كرێت.

مادده‌ی دوازده‌م

مادده‌ی دوازده‌م : یه‌كه‌م : وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ دادگای كارگێڕیی له‌ سه‌نته‌ری پاریزگاكان له‌ هه‌رێم به‌ پێی پێویستی به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی، به‌ سه‌رۆكایه‌تی دادوه‌ریك له‌ پۆلی یه‌كه‌م و ئه‌ندامێتی دوو دادوه‌ر له‌ پۆلی دووه‌م یان سێیه‌م یاخود ئه‌ندامێتی دادوه‌رێك و راوێژكارێك دابمه‌زرێنێ. دووه‌م : وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ داوای ئینتیدابی دادوه‌ران بكات بۆ دادگای كارگێڕیی له‌غه‌یری ئه‌وانه‌ی له‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌رییه‌وه‌ ئینتیداب كراون بۆ ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێم. سێیه‌م : سه‌یركردنی ئه‌و داوایانه‌ی كه‌ له‌م یاسایه‌ دا هاتوون به‌ پێی یاسای دادبینی شارستانی یه‌كلا ده‌كرێنه‌وه‌ و به‌ ئاماده‌ بوونی ئه‌ندامی داواكاریی گشتی ده‌بێ.

مادده‌ی چل

مادده‌ی چل: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م گوزارشتانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانن بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: 1- هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2- سه‌ندیكا: سه‌ندیكای خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كان. 3- ده‌سته‌ی گشتی: ده‌سته‌ی گشتی سه‌ندیكا. 4- ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 5-- نه‌قیب: نه‌قیبی پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كان.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك به‌ ناوی سه‌ندیكای خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستیییه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراق دا داده‌مه‌زرێت و باره‌گاكه‌ی له‌ شاری هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمدا ده‌بێت و، خاوه‌نی كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی سه‌ربه‌خۆی و بۆی هه‌یه‌ لقه‌كانی له‌ ناوه‌ندی پارێزگاكانی هه‌رێم بكاته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: سه‌ندیكا له‌سه‌ر داواكارییه‌ك پێك دێت به‌ لانی كه‌مه‌وه‌ پانزده‌ ئه‌ندام له‌ وانه‌ی ماوه‌ی كاركردنیان له‌ پیشه‌ ته‌ندروستیه‌كاندا له‌ پێنج ساڵ كه‌متر نییه‌ پێشكه‌شی لایه‌نی تایبه‌تمه‌ندی ده‌كه‌ن و به‌ ده‌سته‌ی ئاماده‌كار داده‌نرێ بۆ به‌رێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا تا هه‌ڵبژاردنی خۆی ئه‌نجام ده‌دا.

مادده‌ی سی ونۆ

مادده‌ی سی ونۆ: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سی وهه‌شت

مادده‌ی سی وهه‌شت: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سی وحه‌وت

مادده‌ی سی وحه‌وت: پزیشكی ددان له‌ ئیجازه‌دابێ، ده‌شێ پزیشكێكی دیكه‌ی ددان له‌ عیاده‌كه‌ی خۆیدا دابنێ، به‌مه‌رجێ ئه‌م جێگره‌ هه‌مان پله‌ی زانستی وهه‌مان پسپۆڕیی هه‌بێ و، ئیجازه‌كه‌ش له‌ سێ مانگ نه‌ترازێ.

مادده‌ی سی وشه‌ش

مادده‌ی سی وشه‌ش : هه‌ر كه‌سێ به‌پێ تۆماربوون و به‌پێی ئیجازه‌ كه‌ حوكمه‌كانیان له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ موماره‌سه‌ی ئه‌م پیشه‌یه‌ بكا، ئه‌وه‌ غه‌رامه‌یه‌ك ده‌كرێ له‌ (450000) چوارسه‌د وپه‌نجا هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ (600000) دینارریش نه‌ترازێ.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م پسپۆریانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات: 1. كاركردن له‌ پێناو هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 2. پێشكه‌ش كردنی پێشنیاره‌كان ده‌رباره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا. 3. جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. 4. دامه‌زراندنی كارمه‌ندان له‌ سه‌ندیكاداو دیاری كردنی كرێكانیان. 5. چاوپێخشاندن به‌ داواكارییه‌كانی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و بڕیاردانی قبووڵ كردنی ئه‌ندامان. 6. دیاری كردنی ئه‌وه‌‌ی نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كا له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كان و ئه‌وانه‌ی تر له‌ بارێك دا كه‌ نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی نه‌كا. 7. هه‌واڵه‌كردنی ئه‌و كێشه‌و شكاتانه‌ی كه‌ بۆی دێن بۆ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی. 8. به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌شكردنی پێشنیاره‌كان له‌ باره‌ی ته‌شریعه‌كان و پلانه‌كان و به‌رنامه‌ ته‌ندروستیه‌كان له‌ هه‌رێمدا. 9. ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ و دامه‌زراندنی ژمێریارێكی یاسایی بۆ ووردكاری كردنی حسابكاری دوماهی. 10. خۆئاماده‌كردن بۆ هه‌ڵبژاردن. 11. ته‌ماشاكردنی ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌ی نه‌قیب یان بریكاره‌كه‌ی یان هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن یان لیژنه‌كانی سه‌ندیكا. 12. دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا به‌ گوێره‌ی یاسای به‌رێوه‌بردنی كۆمه‌ڵه‌كان. 13. پێدانی هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌لاته‌كانی خۆی به‌ نه‌قیب یا سه‌رۆكی لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا. 14. سه‌رف كردنی خه‌رجییه‌ پێویستییه‌كان. 15. بڕیار به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بوان ده‌رده‌چێ، له‌ كاتی یه‌كسان بوونی ده‌نگه‌كانیش به‌و لایه‌نه‌ دا ده‌له‌نگێ كه‌ نه‌قیبی تێدایه‌.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: نه‌قیب ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ. یه‌كه‌م: نوێنه‌رایه‌تی كردنی سه‌ندیكا له‌ لای لایه‌نه‌ دادوه‌ری و كارگێری و سه‌ندیكاكاندا و راستاندنی مامه‌ڵه‌ و به‌ڵگه‌نامه‌كانی تایبه‌ت به‌ سه‌ندیكا، وه‌ بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی بدا به‌ هه‌ر یه‌كێ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن كه‌ خۆی ده‌ست نیشانی بكا. دووه‌م: سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجوومه‌ن.

مادده‌ی سی وپێنج

مادده‌ی سی وپێنج: 1. به‌ ئاماده‌بوونی نه‌قیب یان جێگری (نوێنه‌ری) نه‌قیب، یان سه‌رۆكی لق یان نوێنه‌ری سه‌رۆكی لق نه‌بێ، ناشێ باره‌گای سه‌ندیكا، یان باره‌گای لقه‌كانى بپشكنرێ. 2. هه‌ر ده‌ستدرێژییه‌ك له‌ كاتی فرماندا، یان به‌هۆی پیشه‌كه‌یه‌وه‌ بكرێته‌ سه‌ر ئه‌ندام، ئه‌وه‌، ئه‌و ده‌ستدرێژكاره‌، حوكمی ئه‌و كه‌سه‌ی به‌سه‌ردا ده‌درێ كه‌ شه‌رێ فرۆشتبی به‌ فرمانبه‌ر له‌ كاتی به‌رێ خستنی ئه‌ركی خۆیدا. 3. ده‌سه‌ڵاتی لێپێچینه‌وه‌ پێویسته‌ پێش لێپێچینه‌وه‌ له‌ جه‌ریمه‌ی به‌چاونه‌دیتراو، درابێته‌ پاڵ ئه‌ندامێ له‌ ئه‌ندامان، پێویسته‌ له‌سه‌ری سه‌ندیكا یان لقه‌كانی سه‌ندیكا ئاگاداربكاته‌وه‌، سه‌ندیكاش پێویسته‌ نوێنه‌رێكی خۆی بنێری له‌و لێپیچینه‌وه‌یه‌دا به‌شداربێ. 4. ئه‌ندامی نه‌خۆش، له‌ ژووره‌ به‌ كرێ گیراوه‌كانی پله‌ یه‌كه‌می ده‌زگای ته‌ندروستی حكومی و په‌یمانگه‌ هونه‌رییه‌كاندا چاره‌سه‌ری بۆده‌كرێ و له‌ مزوكرێ سه‌رفرازه‌. وه‌ لێ كه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ ئه‌هلییه‌كاندا بخه‌وێ یان بۆ عیاده‌ تایبه‌ته‌كان بچێ، ئه‌وه‌، له‌و بارده‌دا، ده‌ستهه‌قی پزیشك و نه‌شته‌ر گه‌ره‌كان له‌ لیستی حساباتی خۆی داده‌شكێنرێ.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: ده‌بێ ئه‌ندام له‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ دوور بكرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: پشت گوێ خستن و كۆسپ هێنانه‌ به‌ر پیاده‌كردنی ئه‌و یاسا و پێره‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به‌ سه‌ندیكاو، وه‌ ئه‌و رێنماییانه‌ی كه‌ ده‌ریان ده‌هێنێ. دووه‌م: ده‌ست دانه‌ پیشه‌ به‌بێ نوێ كردنه‌وه‌ی به‌شداری ساڵانه‌ و مۆڵه‌ت. سێیه‌م: چاودێری نه‌كردنی ره‌وشتی پیشه‌یی و ناوبانگ زراندنی پیشه‌كه‌و كه‌رامه‌تی ئه‌و پیشه‌یه‌ به‌ گوێرهه‌ی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی كه‌ له‌ پێره‌وی ناوخۆدا ده‌قیان گرتووه‌. چواره‌م: هه‌ڵگرتنی سیفه‌تی به‌درۆی له‌قه‌بی پیشه‌یی یان سیفه‌تی پیشه‌یی یان ناراست، به‌پێی یاساو پێره‌وه‌ به‌رقه‌راره‌كان. پێنجه‌م: سنووردابه‌زارندنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ به‌ گوێره‌ی ئه‌وه‌ی له‌ پێره‌وی ناوخۆ و رێنماییه‌كان ده‌قی گرتووه‌ كه‌ سه‌ندیكا ده‌ریان ده‌چوێنێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م : ئه‌نجومه‌ن له‌مانه‌ پێكدێ :ـ یه‌كه‌م : ده‌سته‌ی گشتی 1. له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و راوێژكاران و راوێژكارانی یاریده‌ده‌ر پێكدێ و دانیشتنه‌كانی به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك سازده‌دات و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی به‌ سه‌رۆكایه‌تی جێگره‌كه‌ی ده‌بێ و به‌ ئاماده‌بوونی سێ له‌ سه‌ر چواری ئه‌ندامانی راده‌ی یاسایی ته‌واو ده‌بێ. 2. راوێژكاره‌ یاریده‌ده‌ره‌كان مافی به‌شدار بوونیان له‌ ده‌نگداندا نییه‌. دووه‌م: ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی: له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و كۆنترین راوێژكار پێكدێ. سێیه‌م: ده‌سته‌ی به‌رزه‌فتكاریی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم: له‌ جێگری سه‌رۆك و ئه‌ندامیه‌تی دووان له‌ راوێژكاران پێكدێ كه‌ سه‌رۆكایه‌تی ده‌سنیشانیان ده‌كات و له‌ كاتی ئاماده‌نه‌بوونی جێگری سه‌رۆك، كۆنترین راوێژكار سه‌رۆكایه‌تی ده‌سته‌كه‌ ده‌كات.

مادده‌ی شازده‌م

مادده‌ی شازده‌م : دادگای دادوه‌ریی كارگێڕیی تایبه‌تمه‌ند نیه‌ به‌ سه‌یركردنی ئه‌و تانوتانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ مانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: كاره‌كانی سه‌روه‌ریی، ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم كه‌ له‌ مادده‌ی ده‌یه‌م له‌ یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ژماره‌ (1)ی ساڵی 2005 دا هاتووه‌ به‌ كاری سه‌روه‌ری داده‌نرێ. دووه‌م: بڕیاره‌ كارگێڕییه‌كان كه‌ یاسا رێگای بۆ زولم لێ وه‌رگرتنی یان ناره‌زایی له‌ سه‌رده‌ربڕینی یان تانووت لێدانی بۆ داناوه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا پێك دێ له‌: یه‌كه‌م: نه‌قیب ده‌بێ ماوه‌یه‌ك له‌م پیشه‌یه‌دا ده‌ست به‌كار بووبێ كه‌ له‌ (10) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. دووه‌م: بریكاری نه‌قیب و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا: مه‌رجه‌ ئه‌وانه‌ ده‌ست به‌كار بوونیان له‌م پیشه‌یه‌دا له‌ حه‌وت ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن به‌ ده‌ست له‌ كاركێشراوه‌ داده‌نرێت ئه‌گه‌ر هه‌ر سێ دانیشتنی یه‌ك له‌ دوای یه‌ك یان پێنج دانیشتنی پچر پچر به‌بێ عوزری ره‌وا ئاماده‌ نه‌بوو.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: 1. به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك بۆ كیمیاگه‌ران داده‌مه‌زرێندرێ و كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی خۆی ده‌بێ و باره‌گاكه‌شی له‌ هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێ و بۆی هه‌یه‌ لقه‌كانی له‌ ناوه‌ندی پارێزگاكانی هه‌رێمدا بكاته‌وه‌. 2. ده‌سته‌یه‌كی ئاماده‌كار له‌ (15) پانزده‌ كه‌س پێك دێت به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان تاكو هه‌ڵبژاردنی گشتی ده‌كرێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة