أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهست و چوارهم:
ماددهی شهست و چوارهم: وهزیری داد بۆی ههیه رێنمای بۆ ئاسانكردنی جێ بهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: 1/ دهستهی گشتی بهپێی ئهم یاسایه له ههموو ئهو ئهندامانه یا ههموو ئهو نوێنهرانه(المندوبین)ی كه ئیلتيزاماتی خۆیان بهجێهێناوه پێكدێت. دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكا له قهڵهم دهدرێ و، له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه ههر سێ ساڵ جارێ لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداواكاریی نهقیب كۆبوونهوهی گشتی و ئاسایی خۆی، له بارهگای سهندیكادا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن ساز دهدا. (نیصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی ناونووسراو، یان زۆرینهی نوێنهران دێتهجێ. ئهگهر نیصابیش نههاتهجێ، ئهوا دوای بهسهرچوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له كات و جێگهی دیا.كراودا دهست پێ دهكا، لهم بارهدا نیصاب، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر نههاته جێ، ئهوه لهم بارهدا ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی تریش بهردهوام دهبێ. 2/ئهگهر ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بن، ئهوه ههڵبژاردن لهم بارهدا، له رێگهی نوێنهران (المندوبین) وه دهكرێ، رێژهی نوێنهرایهتیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یا لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه.
ماددهی چواردهم
ماددهی چواردهم: 1/ ئهگهر سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی، وای بهباش بزانن كه دهستهی گشتی بانگهێشت بكرێ كۆبوونهوهیهكی نا ئاسایی ساز بدا، یان ئهنجومهن به بڕیارێكی هۆدار داوای كۆبوونهوهیه بكات، ئهوه لهم بارهدا دهشێ ئهنجومهن به پێی ئوسوڵ بانگهێشتهكه دهربكا و له ماوهی مانگێكدا كه له رۆژی تۆماركردنی داواكارییهكهوه دهست پێ دهكا رۆژی كۆبوونهوهكه دیاری بكات. 2/ دهستهی گشتی ناشێ گفتوگۆ لهسهر غهیری ئهو مهسهلانه بكا كه كۆبوونهوهكهی بۆ سازدراوه، تهنها ئهوانه نهبێ كه پێوهندییان بهو مهسهلانهوه ههیه، یان لق و باڵی ئهو مهسهلانه بن.
ماددهی بیست و شهش
ماددهی بیست و شهش: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1/بڕیارهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا دهخاته كار. 2/خزمهتگوزارانی لق دادهمهزرێنێ و كرێیان دیاری دهكا. 3/نوێنهرێ دادهنێ كه له لیژنه رهسمیهكاندا لق بنوێنێ. 4/پێشنیار و ئامۆژگاری له بارهی كاروباری لقهوه، پێشكهش به ئهنجومهن دهكا بۆ ئهوهی بڕیاری لهسهر بدا. 5/له چوارچێوهی بوجهی لقدا سهرف و خهرجی پێویست بۆ كاروباری لق ئهنجام دهدا و راپۆرتی دارایی و حسابی كۆتاش پێشكهش به ئهنجومهن دهكا. 6/لێژنهگهلی لق بۆ وهدیهانینی ئامانج و مهبهستی سهندیكا پێك دههێنێ. 7/ئهو دهسهڵاتانهش كهبه پێی ئهم یاسایه ئهنجومهنی سهندیكا پێی دهدا، ههڵیان دهسوڕێنێ.
ماددهی شهست و پێنجهم:
ماددهی شهست و پێنجهم: كار بههیچ دهقێكی تر ناكرێ كه لهگهڵ ئهم یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی شهست وشهشهم:
ماددهی شهست وشهشهم: دهبێ وهزیره پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی شهست وحهوتهم:
ماددهی شهست وحهوتهم: ئهم یاسایه لهڕۆژی بڵاوكردنهوهی له ڕۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهنجومهنێك پێك دێت به ناوی (ئهنجومهنی بهڕێوهبردنی سندووق) به سهرۆكایهتی وهزیری كاروكاروباری كۆمهڵایهتی و نوێنهرایهتی ههریهك لهم وهزارهتانهی خوارهوه كه پلهكهیان له بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێت: 1- وهزیری كاروكاروباری كۆمهڵایهتی سهرۆك. 2- نوێنهری وهزارهتی رۆشنبیری و لاوان ئهندام. 3- نوێنهری وهزارهتی كشتوكاڵ ئهندام. 4- نوێنهری وهزارهتی بازرگانی و پیشهسازی ئهندام. دووهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ڕاوێژ بكات به شارهزاو ڕاوێژكاران له ناو وهزارهت یان له دهرهوه لهكاتی پێویست.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: 1-تهنیا یهك دانهی ئهو وهرهقه به بازرگانییهكی بهچهند وێنهیهك رێك دهخرێ رهسمی لێوهردهگیرێ. 2-ئهگهر لهو وهرهقانهی به پشتئمیزا (التڤهیر)بۆ دهستاو دوست كردن دهشێن و له كاتی ئیمزا كردنیاندا به هۆی بهخشینی رهسمدهره وه له رهسمدان رهسمیان لهسهر نهدرابوو بهڵام دوای پشتئمیزاكردنیدا دهبێ رهسمی تهواوی لهسهر بدا با ئهوكهسهش كه بۆ پشتئمیزا دهكا له رهسمدا بهخشراو بێ. بهشی سێیهم رهسمدهر
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-وهزارهت: وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزیر: وهزیری دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستانی عێراق. 3-حكومهت: حكومهتی عهرێمی كوردستان. 4-سهرۆكی فهرمانگه: سهرۆكۆكهكانی فهرمانگه حكومهتی یهكان له ههرێمدا و بهرێوهبهری كۆمپانیاكان سهرۆكهكانی ئهنجومهنه تایبهتهكان و ئهنجومهنی تایفهكان و سهرۆكهكانی ئهو دهستانهی كهسایهتێكی مهعنهوییان ههیه بۆ مهبهستهكانی ئهو یاسایه به سهرۆكی فهرمانگه دانرێن. 5-فهرمانبهر: ههر كهسێك له كارگهرانی میری كه خزمهتگزارییهكی گشتی پێ سپێردرا بێ و كاگهرانی كۆمپانیاكان و ئهنجومهنه تایبهتهكان و ئهنجومهنی تایفه گهری و ئهو دهستانهی كهسایهتی مهعنهویان ههیه بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه له حوكمی فهرمانبهر دا دادهنرێن. 6-رهسم: ئهم رهسمی پوولهی به پێی ئهو یاسایه فهرز دهكرێ.گ 7-پوول: ئهو پوولی داراییهی وهزارهت به پێی ئهو یاسایه دهری دهكا. 8-وهرهقه: ههر وهرهقهیهك كه دهبی به پێی ئهم یاسایه روسمی لێ بدرێ ئیتر سا بهدهستخهت بێ یا كرابێته وێنه یا چاپ كرابێ یا لهبهر گیرابێتهوه. 9-ئیمزا: نیشان دان لهسهر وهرهقهكه به ئیمزا یا به مۆر یا به پهنجه مۆر یا به ههر نیشانهیهك كه ئیمزا بگهێنێ. 10-كهس: كهسی سروشتی یا مهعنهوی. 11-رهسمدهر: ئهو كهسه كه دهبێ به پێی ئهم یاسایه رهسم بدا.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: یهكهم: نابێ ئهندامان و كارمهندان بهشداری بكهن له دهركردن و دروست كردنی ئهو بڕیارانهی دهبنه مایهی ناكۆكی لهنێوان بهرژهوهندیی كهسی یان وهزیفیی ئهوان یان بهرژهوهندیی رێكخراوهكه. دووهم: لهكاتی سهرپێچی كردنی ئهندام و كارمهندان له رێكخراوهكه لهسهر ئهوهی له بڕگهی یهكهمی سهرهوه هاتووه بهپێی یاسا كارپێكراوهكان و پهیڕهوی ناوخۆ سزا دهدرێت.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: یهكهم: ماوهی كاركردنی رۆژنامهوان له دژی بزوتنهوهی رزگاریخوازی كوردستاندا بۆ مهبهستهكانی خانهنشینی ناژمێردرێ. دووهم: خزمهتی ئهندامی سهندیكا له كهناڵه راگهیاندنهكانی بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستانی و، بهبێ پچراندنی پێش راپەڕینه پیرۆزهكهی (5/3/1991) بۆ مهبهستهكانی خانهنشینی به خزمهتی فیعلی دادهنرێت. سێیهم: 1. لیژنهیهكی تایبهت بۆ ئهم مهبهسته له سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستان پێك دههێنرێ. 2. ئهو لیژنهیه سهیری ئهو داوایانه دهكات كه ئاراستهی كراون و لهگهڵ تهوسیاتهكانی خۆی پێشكهشی ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهوانانی دهكات بۆ بنبڕكردن (للبت). بڕیارهكانی لیژنهكهش بواری ئهوهی تێدا له ماوهی (30) رۆژدا - كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا - تانهی لێ بدرێ لهبهردهم دادگای تهمییزی ههرێمدا و بڕیاری ئهم دادگایهش بنبڕه. 3. بڕیاری حساب كردنی خزمهتی ئهو رۆژنامهوانهی كه دهیگرێتهوه دهدرێ به دهستهی سندوق.
ماددهی نۆزده:
ماددهی نۆزده: ئهگهر رۆژنامهوانهكه خۆی، یا یهكێ له خاووخێزانهكهی دوای مردنی خۆی له وهرگرتنی مووچهكه دابڕا یان نههات و داوای مووچه بۆ بڕینهوهی نهكرد و دوو ساڵیشی زیاتر بهسهر داچوو، ئهوه، لهو بارهدا مافی ئهوهی نی یه داوای مووچهی ئهو ماوهیه بكات كه دواكهوتووه مهگهر بیانووی بهجێی ههبێ بۆ ئهو دواكهوتنهی، دواكهوتن له پێشكهشكردنی بهڵگهنامه و مهعلومات به دهستهی سندوق به پێ ی ئهم ماددهیه بهدابڕان له داواكردن له قهڵهم دهدرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: بڕگه (3) له ماددهی (5)ی یاساكه ههموار دهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 3- (15%)ی ئهو مزوكرێیهی به پارێزهر دهدرێ لهو دهعوایانهدا كه لیژنهی بهشكردنی دهعواكان بهپێی یاسای پارێزهرایهتی پێی دهسپێرێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ماددهی (21) له یاساكه ههموار دهكرێ و ئهمهی خوارهوه لهجێگای دادهنرێ: بهدهر له حوكمهكانی ماددهگهلی رابردوو، دهسته ئهمانهی خوارهوهش دهدات: 1-مووچهی مانگانه كه له (500) پێنج سهد دینار كهمتر نهبێ بۆ خاوخێزانی ئهو پارێزهرانهی كه بههۆی بزاڤی رزگاریخوازی كوردهوه شههید بوون. 2- مووچهی مانگانه كه له (250) دوو سهدو پهنجا دینار كهمتر نهبێ بۆ خاوخێزانی ئهو پارێزهرانهی كه دوای دهست بهرداربوونی دهسهڵاتی مهركهزی له بهڕێوهبردنی كوردستان واتا دوای 23/10/1991 مردوون تا دهرچوونی یاسای ژماره (18)ی ساڵی (1999)ی سندوقی خانهنشینی پارێزهران.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: كارو پسپۆڕییهكانی پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕۆیهك دیار دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه لهكاتی پێویستدا بهڕێوهبهرایهتی و بهش و هۆبه بكاتهوه یان ههڵیان بوهشێنێتهوه یان یهكیان بخات.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دهبێ وهزیره پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
دووەم
دووەم: پڕۆژەى دەستوور بەرچاوگەلى هەرێمى کوردستان ـ عێراق لەراپرسیەکى گشتیدا دەخرێ کە رۆژى شەممەى رێکەوتى 25/7/2009، ئەنجام دەدرێ.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: پێویسته بهرێوهبهری قوتابخانه یان پهیمانگهی ناحكومی ئهم مهرجانهی خوارهوهی تێدابێت: یهكهم: بهلای كهم ههڵگری بڕوانامهی زانكۆیی بهرایی بێت، و سهلامهتی تهندروستی شیاو بێت بۆ كاركردن لهم پیشهیهدا. دووهم: بهبهڵگهنامهیهكی پزیشكی پهسهندكراو له لایهن لێژنهیهكی پزیشكی پسپۆڕهوه بسهلمێنێت كهوا له ڕووی تهندروستیهوه گونجاوه لهم پیشهیهدا كاربكات. سێیهم: پێویسته له ڕووی پهروهردهییهوه لێهاتوو بێت و ماوهی خزمهتكردنی له بواری پهروهردهییدا له پێنج ساڵ كهمتر نهبێت. چوارهم: پێویسته به تاوانێكی ئابرووبڕ حوكم نهدرابێت و به سزایێكی پهروهردهیی بهرچاو سزانهدرابێت.
ماددهی بیست و دووهم (دووباره)
ماددهی بیست و دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێ بهجێ دهكرێ.