أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم : ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگه : یهكهم: ئهنجومهن لهمانهی خوارهوه پێك دێت: 1- وهزیر - سهرۆك . 2- بریكاری وهزارهت – جێگری سهرۆك . 3- بهڕێوهبهره گشتی یهكان –ئهندام. 4- نوێنهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی به ههریهك لهم وهزارهتانهی خوارهوه: 1- وهزارهتی شارهوانی. 2- وهزارهتی فێركردنی باڵاو توێژینهوهی زانستی 3- وهزارهتی پلاندانان . 4- وهزارهتی دهرامهتهكانی ئاو . 5- وهزارهتی ناوخۆ . 6- وهزارهتی كشتوكاڵ . 7- وهزارهتی تهندروستی . 8- وهزارهتی پیشهسازی . 9- وهزارهتی سامانی سروشتی . 10- وهزارهتی گهشتو گوزار . 11- وهزارهتی كارهبا . 12- وهزارهتی بازرگانی. 13- وهزارهتی گواستنهوه. 5- ئهندامێكیش له خاوهن ئهزموون وپسپۆران له پاراستنی ژینگه،وهزیر دایدهنێ وبۆی ههیه شارهزای تر بهشدار پێ بكات بهپێی پێویست. 6- نوێنهری وهزارهتی پهیوهندیدارهكانی تر لهكاتی پێویست دا.
ماددهینۆیهم
ماددهینۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندی داره كان، حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵاو، بهرپرسی ئیش وكارو ئاڕاستهكردنی سیاسهت وسهربهرشتیكردن و چاودێری كردنی وهزارهتهكهیهو، ههموو بڕیارو فهرمان ورێنماییگهلێكیش پێوهندییان به ئهركوفرمان و پێكهاتهو سهڵاحییات و كاروباری دیكهی هونهری ودارایی وئیداری ورێكخستنی وهزارهتهكهوه ههیه، بهپێی حوكمهكانی یاسا، لهوهزیرهوه دهردهچێ و سهرپهرشتی جێ بهجێ كردنی ئیش دهكات .وهزیر لهبهردهمی ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسه، چونكه خۆیشی ئهندامێكی هاوكاری ئهنجومهنهكهیه و بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی بسپێرێت به بریكاری وهزارهت و بهڕێوهبهره گشتی یهكان و یان ئهو كهسانهی كه شیاویان دهزانێت. . دووهم:بریكاری وهزارهت: له چوار چێوهی ئهو دهسترۆییانهی كه پێی دهسپێردرێ له لایهن وهزیرهوه مهرجه خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆ بێت یاریدهدهری وهزیر دهدات،، له ئاراستهكردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروباریدا. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات وبهڕێوهی دهبات به بهپلهی بهڕێوهبهر،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی بێ و ژمارهیهك فهرمانبهریش یاریدهی دهدهن. چوارهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات و بهڕێوهی دهبا بهپلهی بهڕێوهبهر،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی بێ و، ژمارهیهك فرمانبهریش هاوكاری دهكهن . پێنجهم: راوێژكارهكان: ژمارهیان له چوار كهس زێتر نابێ و، مهرجیشه خاوهن بڕوانامهی زانكۆیی وپسپۆر بن. شهشهم-بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری ئیداری ودارایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبا،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆییو پسپۆر بێت. حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی پاراستنی ژینگهو،ووشیاركردنهوهو ڕاگهیاندنی ژینگهیی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبا،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی بێت وله ڕاگهیاندندا شارهزابێ. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری هونهری وخۆ پاراستن له تیشكاوهری: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبا،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی بێت وپسپۆرو شاهرزاش بێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم : یهكهم: لهههر پارێزگایهك، ئهنجومهنێك دادهمهزرێ، پێی دهڵێن ( ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگهی پارێزگا) . پارێزگار یان نوێنهرهكهی سهرۆكایهتی دهكا . دووهم: ئهنجومهنی پێكهێنانی ئهنجومهنی پارێزگا، له لایهنهكانی خهمخۆری پاراستن و چاككردنی ژینگه، له پارێزگادا دهگرێته ئهستۆ، بهپێی رێنمایی كه ئهنجومهن خۆی دهری دهكا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: كاركردن به ماددهی (42)ی یاساكه رادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه:ـ یهكهم : وهزیری داد شوێنی كاركردنی ئهندامی داواكاری گشتی دهسنیشان دهكات ئهوهش دوای دهرچوونی مهرسوومیك دهبێ كه له سهرۆكایهتی ههرێم به دامهزراندنی دهردهچێ. دووهم : ئهندامی داواكاری گشتی دوای ئهم سوێند خواردنهی خوارهوه دهس بهكارهكهی دهكات: [ به خوای گهوره سوێند دهخۆم كه كارهكانم به باشترین شێوه و به ههق وراست ورهوان جێبهجێ بكهم و یاساكان به تهواوی و دهسپاكی و بێ لایهنی پیادهبكهم وخوا لهوهی دهیڵێم شاهیده]. سێیهم: سهرۆكی داواكاری گشتی له بهردهم سهرۆكی ههرێم و به ئاماده بوونی وهزیری داد سوێند دهخوات و ئهندامانی داواكاری گشتی دیكهش سوێند لهبهردهم ئهنجومهنی دادوهری ههرێم دهخۆن.
ماددهی سییهم
ماددهی سییهم : وهزارهت به ههماههنگی لهگهڵ لایهنهكانی پهیوهندیدار، مهرجهكانی ژینگهیی گونجاو بۆ چالاكیهكانی گهڕان و كانزاو كانی بهردو بهرد شكێنهرو غهسالهو مهنجهم و دهرهێنانی سامانی نهوتی، و شتی دیكهش دادهنێ، به شێوهیهك پاراستنی سهرچاوهكانی سروشتی له ههرێمدا له پیسبوون و به بێ هووده رۆیشتن مسۆگهر بكات.
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم : وهزیر بۆی ههیه بهرلهبهركاربوونی ئهم یاسایه داوا لهههركهسێكی سروشتی یان مهعنهوی یان ههر لایهنێكی كه ههبێ بكات كه چالاكیهك ئهنجام دهدات كاریگهری لهسهر ژینگه ههیه، توێژینهوهیهك بۆ ههڵسهنگاندنی كاریگهری پڕۆژهكانی لهسهر ژینگه ئامادهبكات، ئهگهر پێداویستیهكانی پاراستنی ژینگه ئهمهی ویست.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ماددهی پازدهمی یاساكه ههڵدهوهشێتهوهو ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: ماددهی پازدهم: یهكهم: رهسمی تۆماركردنی ناو لیستهكه وهك ئهمهی خوارهوه دهبێت. 1. (75000) حهفتاو پێنج ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی له (40)ساڵ تێپهڕ بێت وزیاتر له (3)ساڵ بهسهر وهرگرتنی بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكهیدا ڕابوردبێ. 2. (50000)پهنجا ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی كهپێشتر كاری دادوهری كردبێ یان بۆ ماوهیهكی بهردهوام كهله (3)ساڵ كهمتر نهبێت سهرۆكی داواكاری گشتی یان داواكاری گشتی یان ڕاوێژكاری یاسایی له فهرمانگهكانی ههرێم بووبێ یان بۆ ماوهی كهله (5)ساڵی بهردهوام كهمتر نهبێت جێگری داواكاری گشتی بووبێت. 3. (45000) چل و پێنج ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی له (40)ساڵ تێنهپهڕیبـێ و، (3) ساڵیش بهسهر وهرگرتنی بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكهیدا ڕانهبوردبێ و، ههروهها بۆ ئهو كهسهش كه ماوهیهك پارێزهرایهتی كردبێ له (3) زیاتر نهبێت. 4. (80000) ههشتا ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی كه تهمهنی له (40) ساڵ تپپهڕیبـێ و، ماوهی (3)ساڵ بهسهر وهرگرتنی بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكهیدا ڕانهبوردبێ. 5. (90000) نهوهد ههزار دینار بۆ ئهو كهسهی كه پێشتر بهحوكم، ناوی له لیستهكهدا دهركرابێ. دووهم: رهسمی فراوان كردنی دهستهڵات ( رهسمی پله بهندی) وهك ئهمهی خوارهوه دهبێت: 1. (30000) سی ههزار دینار له مهشقكارهوه بۆ موماریس. 2. (50000) پهنجا ههزار دینار له موماریسهوه بۆ ڕاوێژكار. سێیهم: ئابوونهی بهشدار بوونی ساڵانه وهك ئهمهی خوارهوه دهبێت: 1. (30000)سی ههزار دینار بۆ پارێزهری مهشقكار. 2. (40000) چل ههزار دینار بۆ پارێزهری موماریس. 3. (50000) پهنجا ههزار دینار بۆ پارێزهری ڕاوێژكار.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: فەرمانبهرانی دیوان، لە ڕووی دامهزراندن و گواستنهوه و تهفیعهوه دهكهونه ژێر حوكمی یاسای خزمهتی مهدهنی و یاسای میلاك و یاسای بهرزهپتیی فەرمانبهرانی دهوڵهت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا پێچهوانه نهبێ.
ماددهی چواردهم
ماددهی چواردهم: یهكهم: دیوان حساباتی ههموو ئهو لایهنانهی كهوتبنه ژێر ركێفی ریقابهی داراییهوه وریقابه و تهدقیقی دهكا تا دڵنیابێ لهوه كه یاسا وپێرۆ و ڕێنماییهكان به دروستی به پێی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی كارپێكراو رێگا و شێوازی باوو بهردهست خراونهته كار و، بۆیشی ههیه كه: 1/ههموو موعامهلهكانی خهرجی گشتی (الانفاق العام)، به مووچه و دهرماڵه و خهڵاتیشهوه فهحس و تهدقیق بكا تا له دروستییان دڵنیا بێ. 2/دڵنیا بێ لهوه كه له (ئیعتيمادات)ی بهشه بودجهی خۆی زیاد نهرۆیشتبێ. 3/دڵنیا بێ لهوه كه ئهو داراییه گشتییه لهو پێناوهدا خرابێته كار كه بۆی دانراوه و، بهفیرۆ نهچوه، یا دهست بڵاوی، یا خراپ رهفتاریی تێدا نهكراوه ،و داهات و سوودهكانیشی له سهنگ دهدا. دووهم: فهحس و تهدقیقكردنی معامهلهكانی خهمڵاندن و به ئهنجام گهیاندنی جیبایه و داهاتی گشتی، بۆ ئهوهی له دروستیی شێوازی ئیجرائاتی كارپێكراوو سهلامهتیی جێبهجێ كردنیان دڵنیابێ. سێیهم: پێشكهشكردنی كۆمهكی هونهری لهههموو بوارێكی حسابكاری و ریقابهكاری و ههموو كاروبارێكی ئیداری و رێكخستنیش كه پهیوهنديی پێیانهوه ههبێ، ههروهها له دانان و بهرچاوتر گۆڕینی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی حسابكاری و ریقابهكاریشدا هاوبهشی دهكا. چوارهم: خولی خوێندن و بهكارخستن، بۆ فهرمانبهران و هی دیكهش رێك دهخا و، ئهنجومهن بۆی ههیه به پێی یاسا كارپێكراوهكان دهرماڵهشیان بداتێ. پێنجهم: ههموو لایهنێ كهوتبێته ژێر ركێفی ریقابهی داراییهوه، دیوان ڕای خۆی دهربارهی خشته و بهیانات و راپۆرتهكانیان كه پهیوهندییان به ئیش و bزاڤ و بارودۆخی داراییهوه ههبێ دهردهبڕێ، وبۆیشیان روون دهكاتهوه كه تا چ رادهیێك به پێی یاسا و رێسا و ئوسوڵی كارپێكراوی حسابی رێك خراون و تا چ راددهیهكیش لهگهڵ حهقیقهتی مهركهزی دارایی و ئهنجامهكانی ئهو bزاڤانهدا یهك دهگرنهوه. شهشهم: دیوان راپۆرتێكی (نیوساڵ جارێ) پێشكهش به ڕابهری bزاڤی رزگاریخوازی گهل و سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانيی و سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران دهكات و رای خۆی تێدا دهربارهی دۆخی دارایی و ئیداری وئابووری بواری ریقابهی دارایی له ههرێم و ئهو ئهرك وفەرمانهش كه خۆی ئهنجامی داوه دهردهبڕێ. حهوتهم: دیوان مافی ئهوهی ههیه ههموو بهڵگهنامه و ئیزباره و معامهله وكاغهزێ پێوهندییان به كاروباری ریقابهی دارایی ئاشكرا و نهێنیشهوه ههبێ، ببینێ، تهنها ئهوه نهبێ كه ڕابهری bزاڤی رزگاریخوازی، لهسهر پێشنیازی سهرهك وهزیران وهلای دهخا.
ماددهی دوازده
ماددهی دوازده: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه بهڕێوبهرایهتی و بهش و هۆبهی نوێ له پێكهاتهكانی دیواندا بكاتهوه یان دابخات.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: دیوان لهمانه پێك دێ: یهكهم: 1/سهرۆكی دیوان: دهبێته سهرۆكی ئهنجومهن. 2/نوێنهر(نائب)ی سهرۆك: دهبێته نوێنهری سهرۆكی ئهنجومهن. 3/بهڕێوهبهره گشتییهكانی دیوان: دهبنه ئهندامانی ئهنجومهن. دووهم: بهڕێوهبهری گشتيی كاروباری ئیداری و دارایی و یاسایی و هونهریی دیوان، بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتیی دهكا و ئهم ئهرك و فەرمانانهی دهبێ: 1/تهیار و ئامادهكردنی خزمهتگوزاریی ئیداری و دارایی و یاسایی بۆ ههموو پێكهاتهكانی دیوان. 2/ئهرك و فەرمانی هونهری و پیشهیی كه بۆ ئیش وكاری ریقابه پێویستن، ههروهها ئهركی دۆزینهوهی شێوازی بهرهو باشتر بردنی ریقابهكاری و زیاتر چالاك كردن و بهرزكردنهوهی ئاستی كار ههڵسوڕاندن به تهگبیر و هاوكۆمهكی لهگهڵ دایهرهو بهڕێوهبهرییهكانی دیكهی دیواندا.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: نوێنهری سهرۆك و بهڕێوهبهره گشتیيهكانیش لهسهر پێشنیاری سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران، به فهرمانی ڕابهری bزاڤی رزگاریخوازانهی كورد دادهمهزرێن، بهڵام فهرمانبهرانی دیكه، ئهوه، سهرۆكی ئهنجومهن خۆی دایاندهمهزرێنێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهو رهسمهی كه له زنجیرهی (21)ی ماددهی (دووهم)دا هاتووه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی لێ دێت: (2%) به مهرجێ له (1000) ههزار دینار زیاتر نهبێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ئهندامی خانهنشین له ههموو مافێكی كه لهو یاسایهدا دهقی گرتووه بێ بهری دهكرێ له كاتی حوكم بهسهر دادانی له تاوان، یان كهتنێكی ئابرۆبهردا، یان حوكم بهسهردادانی به بهندكردنی ههتا ههتایه، یان كاتی، یان ئیعدام له یهكێك لهو تاوانانهی كه ئاسایشی ناوخۆ، یان ئاسایشی دهرهوهی حكومهتی ههرێمی كوردستان دهئهنگێوون.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهندامانی داواكاری گشتی ئهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه له كارهكانیان بهردهوام دهبن كه له دهقی یاسای داواكاری گشتی ژماره (159)ی ساڵی 1979 ی ههمواركراو دا هاتووه.
ماددهی چل و حهوتهم:
ماددهی چل و حهوتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ساڵانی خزمهتكردنی ئهندامانی داواكاری گشتی كه دهكهونه ژێر حوكمی ماددهی (1)ی ئهم یاسایه و پۆلین و پۆستهكانیان و كۆنییان، بۆ مهبهستی پیادهكردنی حوكمهكانی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی ههرێمی كوردستان ژماره (14)ی ساڵی 1992ی ههمواركراو، یا ههر یاسایهكی دیكه كه جێگای دهگرێتهوه، دهژمێردرێ.
ماددهی چل وههشتهم
ماددهی چل وههشتهم: ئهم یاسایه دوای تێپهڕبوونی 90 رۆژ له مێژووی بڵاوكردنهوهی لهڕۆژنامهی فهڕمی (وهقائعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهندامانی داواكاری گشتی ئهوانهی له خزمهتكردندا بهردهوامن به پێی پله وپۆلین وكۆنی ئهو پۆستهی تێیدان، له كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه به دادوهر دهژمێردرێن، ههمان ئهو حوكمانهی بهسهر دادوهراندا پیاده دهكرێ دهیانگرێتهوهو، ههموو ماف و تایبهتكاریهكانی دادوهرانیش دهیانگرێتهوه.