المواد القانونية

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م: كاركردن به‌ حوكمی بڕگه‌ی (2) له‌ مادده‌ی سی و حه‌وته‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیریی و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- ئه‌و ته‌ڵاقه‌ ناكه‌وێ كه‌ به‌ ژماره‌ گوتراوه‌ یا، به‌ هێما، مه‌گه‌ر یه‌كێك نه‌بێ و ته‌لاقی (موعته‌دده‌)ش ناكه‌وێ.

مادده‌ی بیست سێ:

مادده‌ی بیست سێ: دارایی سه‌ندیكا پێك دێ له‌: 1. ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و به‌شداری ساڵانه‌. 2. ئه‌و پێ به‌خشیینانه‌ی كه‌ له‌ لایه‌نه‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان پێشكه‌ش ده‌كرێ. 3. پێدان و له‌قه‌به‌ر كردنانه‌ی له‌ لایه‌ن ئه‌ندامان و غه‌یری ئه‌وان پێشكه‌ش ده‌كرێن دوای ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان. 4. قازانجی ئاهه‌نگه‌كان كه‌ بۆ سوودی سه‌ندیكا كراون. 5. قازانجی چاپه‌مه‌نیه‌كانی سه‌ندیكا. 6. قازانجی ئه‌و پرۆژانه‌ی په‌یوه‌ندیان به‌و مه‌سحانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا پێی هه‌ڵده‌ستێ. 7. ئه‌و كرێیانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دا له‌ كاتێكدا كه‌ به‌ كاری ناوبژی هه‌ڵده‌ستێ. 8. ره‌سمه‌كانی پشتگیری توانای دارایی ئه‌ندام له‌كه‌فاله‌و گرێبه‌ند له‌ نێوان ئه‌ندامان و كه‌سی په‌یوه‌ندیدار به‌ رێژه‌ی (1%) له‌ بڕه‌ پاره‌ی كه‌فاله‌و گرێبه‌ند.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: له‌سه‌ر وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: خاوه‌نی قوتابخانه‌ یان په‌یمانگه‌ ناحكومیه‌كه‌ مافی هه‌یه‌ تانه‌ له‌ بڕیاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی مۆڵه‌ت یان داخستنی قوتابخانه‌ یان په‌یمانگه‌ ناحكومیه‌كه‌ بدات له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ حه‌وت رۆژ له‌ رێكه‌وتی پێ ڕاگه‌یاندنی تێپه‌ڕ نه‌كات و ئه‌نجومه‌نیش له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ رێكه‌وتی پێشكه‌شكردنی داواكارییه‌كه‌، بڕیاری كۆتایی خۆی ده‌رده‌كات، و بڕیاره‌كه‌ش شیاوی تانه‌ لێدان ده‌بێت له‌ به‌رده‌م دادگای كارگێریدا.

مادده‌ی نۆزده‌م

مادده‌ی نۆزده‌م: ئه‌نجوومنی سه‌ندیكا ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێتەوە‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م/ 1/ كاركردن له‌ پێناوی هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 2/چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و قه‌ده‌غه‌كردنیان له‌ ده‌ستدانه‌ پیشه‌. 3/به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا و جێ به‌جێ كردنی نه‌خشه‌ وبه‌رنامه‌كانی. 4/بانگهێشت كردنی ده‌سته‌ی گشتی بۆ كۆبوونه‌وه‌ و جێ به‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی 5/سه‌رپه‌رشتی كردنی لقەكان ودابينكردنی ڕێكوپێكی چالاكييەكانی. 6/ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ وبه‌ڕێوه‌بردنی دارایی سه‌ندیكا. 7/كردنه‌وه‌ی لقی نوێی سه‌ندیكا. 8/سه‌رپه‌رشتی رێكخستنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ی پزیشكی له‌ عیاده‌ تایبه‌تییه‌كاندا. 9/پێشكه‌ش كردنی پێشنیار له‌ باره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا. 10/ده‌ستنیشان كردنی ئەو كەسەی نوێنەرايەتی سەنديكا دەكات لە ليژنە ڕەسمی وناڕەسمييەكاندا، ئەگەر هاتوو نەقيب نوێنەرايەتی نەكرد. 11/ناردنی ئه‌و كێشه‌ وشكایه‌تانه‌ی كه‌ دێن، بۆ به‌رده‌م لیژنه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان. 12/به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌ش كردنی پێشنیار له‌باره‌ی یاساكاری وپلان وبه‌رنامه‌ی ته‌ندروستی له‌ هه‌رێمدا. 13/پێكه‌وه‌نانی لیژنه‌ی لاوه‌كی بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 14/بڕیاردان له‌سه‌ر به‌ موڵك كردنی ماڵ و خانووبه‌ره‌ و وه‌رگرتنی به‌خشش و مینحه‌ و هه‌ل و مه‌رجی قه‌رز پێدان و قه‌بووڵ كردنی یارمه‌تی دارایی له‌ چوارچێوه‌ی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكادا. 15/خۆ ئاماده‌كردن بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان. 16/پێدانی مۆڵه‌تی ده‌ستدانه‌ پیشه‌. 17/بڕیاردانێكی بنبڕ له‌ باره‌ی وازهێنانی نه‌قیب یان هه‌ر یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن یان لیژنه‌كانی سه‌ندیكا یان هاوشێوه‌كانیان به‌مه‌رجێك له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌دا بخرێنه‌ به‌رده‌م ده‌سته‌ی گشتی. 18/دامه‌زراندن و به‌ڕێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان. 19/قبوڵ كردنی به‌خشش به‌ ره‌زامه‌ندیی لایه‌نه‌ ره‌سمیه‌كان. دووه‌م: پێدانی هه‌ندێك له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی به‌ نه‌قیب یان سه‌رۆكه‌كانی لقه‌كانی سه‌ندیكا.

مادده‌ی سیازده‌:

مادده‌ی سیازده‌: 1. ئه‌گه‌ر شه‌رتوشرووتی ته‌واوی هه‌بێ، ئه‌وا سندوق (720) دینار مووچه‌ی خانه‌نشینی، مانگانه‌، به‌ رۆژنامه‌وان ده‌دا. 2. ئه‌و مافه‌ خانه‌نشینی یه‌ی به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ دراوه‌، له‌گه‌ڵ هیچ مافێكی خانه‌نشینی دیكه‌دا کە یاسایه‌كی خانه‌نشینی دیكه‌ یان سندوقێكی خانه‌نشینی دیكه‌ پێی دانێ ناشێ كۆبكرێته‌وه‌ و له‌ دوو لایه‌نه‌وه‌ مافی خانه‌نشینی وه‌ربگرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر داواكاری به‌خاوه‌نكردنه‌كه‌ به‌هۆی نه‌گونجانی جێگای زه‌وی وزاره‌كه‌ له‌گه‌ڵ دیزاینه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانی شاره‌كان، ره‌تكرایه‌وه‌، ئه‌وا شاره‌وانی په‌یوه‌ندار پارچه‌ زه‌ویێكی نیشته‌جێبوونی گونجاو به‌ ڕووبه‌رێك كه‌ له‌ (400م2) زیاتر نه‌بێت، له‌ ناو حه‌ره‌می گوند ئه‌گه‌ر هه‌بێت، ته‌رخان ده‌كات، و به‌خاوه‌ن ده‌كرێت به‌وه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی نه‌بوونی پارچه‌ی نیشته‌جێبوون بۆ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ به‌گوێره‌ی بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌، ئه‌وا ئه‌وانه‌ی ده‌یانگرێته‌وه‌ به‌ پارچه‌ی نیشته‌جێبوونی هاوشێوه‌ له‌ نێو سنووری نزیكترین شاره‌وانی، قه‌ره‌بوو ده‌كرێنه‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ داواكاری به‌خاوه‌نكردن له‌ ماوه‌ی دیاری كراو، له‌ مادده‌ سێی ئه‌م یاسایه‌دا، پێشكه‌ش نه‌كات، یان به‌رامبه‌ری به‌خاوه‌نكردنی خه‌ملێنراو له‌ لایه‌ن لێژنه‌وه‌، نه‌دات، ئه‌وا مافی به‌خاوه‌نبوون له‌ده‌ست ده‌دات.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: له‌ یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كاندا، لێژنه‌یه‌ك به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی یه‌كه‌ی كارگێڕی و ئه‌ندامێتی نوێنه‌ری فه‌رمانگه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كانی دارایی و ئابوری، و شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار، و كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان، و داد، پێك ده‌هێنرێت، بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر داواكارییه‌ پێشكه‌شكراوه‌كانی به‌خاوه‌نكردن به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، و بڕیاره‌كانی شیاوی تانه‌لێدان ده‌بن له‌لای لێژنه‌ی باڵای پێكهاتوو له‌ بڕگه‌ (دووه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا، له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژ له‌ رێكه‌وتی پێ ڕاگه‌یاندنی كه‌سی داواكاری به‌خاوه‌نكردن. دووه‌م: له‌ ناوه‌ندیی پارێزگاكاندا لێژنه‌یه‌كی باڵا به‌ سه‌رۆكایه‌تی دادوه‌رێك و ئه‌ندامێتی نوێنه‌رانی وه‌زاره‌ته‌كانی شاره‌وانی و گه‌شت وگوزار، و كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان، و دارایی و ئابوری، و داد، پێك ده‌هێنرێت، بۆ سه‌یركردنی بڕیاره‌ ده‌رچووێندراوه‌كانی لێژنه‌ لاوه‌كیه‌كانی پێكهاتوو به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، ده‌رباره‌ی بڕیاردان له‌سه‌ر داواكارییه‌ پێشكه‌شكراوه‌كانی به‌خاوه‌نكردن و خه‌مڵاندن، و بڕیاره‌كانی بنبڕ ده‌بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك به‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكرێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ سه‌ر ئه‌و گوندانه‌ی كه‌ له‌ داهاتوودا ده‌خرێنه‌ سنووری شاره‌وانیه‌كان، پیاده‌ ده‌كرێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێویسته‌ وه‌زاره‌تی شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار دیزاین و پێداویستی هونه‌ری پێویست بۆ ئه‌و ناوچانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ ئاماده‌ بكات.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ بۆ سه‌ر یاساكه‌ زیاد ده‌كرێ و ده‌بێته‌ مادده‌ی سی و سێیه‌می (دووباره‌): مافی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (3) له‌مادده‌ی یه‌كه‌می ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی خانه‌نیشنی و بیمه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی سه‌ر به‌وه‌زاره‌تی كاروكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی بۆ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی خانه‌نشینی گشتی سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی دارایی هه‌رێم ده‌گوازرێته‌وه‌.

مادده‌ی چل و شه‌شه‌م

مادده‌ی چل و شه‌شه‌م: ته‌نیا زانكۆ و ده‌سته‌ تایبه‌تمه‌ندن به‌ یه‌كلا كردنه‌وه‌ی سكالاكانی كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ قه‌بوڵ و گواستنه‌وه‌ و ئه‌زموونه‌كان و سزا به‌رزه‌فتیه‌كان كه‌ به‌سه‌ر قوتابی داده‌سه‌پێ و فه‌سڵ كردنیان به‌ هۆی ده‌رنه‌چوونیان له‌گه‌ڵ هه‌ڵسه‌نگاندنی بڕوانامه‌كان و پله‌ زانستیه‌ عیراقی و بیانیه‌كان كه‌ له‌ دوای قۆناغی خوێندنی دواناوه‌ندیی دێن له‌گه‌ڵ داواكاریی به‌خشینی نازناو و بڕوانامه‌ی زانستی و فه‌خریی.

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م:

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م: حوكمه‌ تایبه‌ته‌كانی ده‌ستلێهه‌ڵگرتنی دانه‌ر له‌ مافه‌ داراییه‌كانی به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ به‌سه‌ر خاوه‌نی مافه‌ هاوسێكان پیاده‌ ده‌كرێت. وه‌ له‌گه‌ڵ پێشێلنه‌كردنی ئه‌و مافه‌ پاوانكارییانه‌ی كه‌وا ئه‌م یاسایه‌ بۆ هونه‌رمه‌ندی به‌جێگه‌ینه‌رو ئێزگه‌كان ده‌قی له‌ سه‌ر كردووه‌، ئه‌وان بۆیان هه‌یه‌ ته‌نها یه‌كجار، له‌بڕی به‌كارهێنانی ڕاسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆی به‌رنامه‌ بڵاوكراوه‌كانی ئامانجه‌ بازرگانیه‌كانی په‌خشكردن یان گه‌یاندن بۆ جه‌ماوه‌ر، به‌رامبه‌رێكی دارایی دادپه‌روه‌رانه‌ وه‌ربگرن، ئه‌گه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ رێكنه‌كه‌وتبن.

مادده‌ی سی و دووه‌م:

مادده‌ی سی و دووه‌م: یه‌كه‌م: ماوه‌ی پاراستنی مافه‌كانی هونه‌رمه‌ندی به‌جێگه‌ینه‌ر په‌نجا ساڵه‌ له‌ رۆژی به‌جێگه‌یاندنه‌كه‌ پاش رێكه‌وتی یه‌كه‌م چه‌سپاندنی ده‌نگیی پرۆژه‌ی به‌جێگه‌یاندنه‌كه‌ یان بڵاوكردنه‌وه‌ی یان خسته‌به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ كامیان نزیكتر بێت. دووه‌م: ماوه‌ی پاراستنی مافه‌كانی به‌رهه‌مهێنه‌ری تۆماره‌ ده‌نگیه‌كان په‌نجا ساڵه‌ له‌ رۆژی چه‌سپاندنی پاش رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی تۆماركردنه‌كه‌و له‌ حاڵه‌تی بڵاونه‌كردنه‌وه‌ی ئه‌وا ماوه‌كه‌ له‌ رێكه‌وتی یه‌كه‌م چه‌سپاندنی تۆماركردنه‌كه‌، هه‌ژمار ده‌كرێت. سێیه‌م: ماوه‌ی پاراستنی مافه‌كانی ئێزگه‌و ته‌له‌فزیۆن بیست ساڵه‌ له‌ دوای رێكه‌وتی په‌خشكردن. چواره‌م: ئه‌و ماوانه‌ی كه‌وا له‌م بڕگه‌یه‌دا ئاماژه‌یان بۆ كراوه‌، له‌ یه‌كه‌م رۆژی ئه‌و ساڵه‌ زایینیه‌ی كه‌وا له‌ دوای ڕوودانی ئه‌و وه‌قایعانه‌ی له‌م بڕگه‌یه‌دا ئاماژه‌ی بۆ كراوه‌، ده‌ست پێده‌كه‌ن.

مادده‌ی دوازده‌م

مادده‌ی دوازده‌م: 1/ ده‌سته‌ی گشتی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ ساز ده‌كات: أ/هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب وئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا له‌ژێر چاودێری دادگادا. ب/پەسەندكردنی بودجه‌ی سه‌ندیكا. ج/ئیقراركردن وهه‌مواركردنی پێڕۆی ناوخۆ وسه‌یركردنی ئه‌و پێشنیازانه‌ی كه‌ بۆ هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا پێشكه‌ش كراوه‌. 2/ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، ساڵانه‌، به‌هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ ئه‌نجوومه‌نه‌كانی لقه‌كاندا كۆبوونه‌وه‌یه‌ك بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ سازده‌دا: أ/ ئیقراركردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ وحسابكاریی كۆتایی. ب/ وتووێژكردن و ئیقراركردنی راپۆرتی ساڵانه‌ و كاروباری سه‌ندیكا. ج/سه‌یركردنی ئه‌و پێشنیازانه‌ی كه‌ بۆ هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا و پێرۆی ناوخۆ پێشكه‌ش كراون.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكات.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة