أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: مافی هاوشانی تایبهتی دادهمهزرێ بهناوی ( مافهكانی هاوشانی ئاسمانی) بۆ دابینكردنی سهلامهتی فرۆكهوانی ئاسمانی و بهباشی كاركردنی ئامێرهكانی پێیهوه بهنده و ئهمانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: یهكهم: لابردن یان قهدهغهكردنی بهرپاكردنی ههر باڵاخانهیهك یان بنیاتنان یان دارچاندن یان ههر كۆسپێك، ههرچۆنێك بێت یان دیاریكردنی بهرزیهكهی، ئهگهر له شوێنهكانی چواردهوری فرۆكهخانهكانی ههرێم و دهزگاو ئامێرهكانی فرۆكهوانی بێت. دووهم: لابردن یان قهدهغهكردنی درێژكردنهوه یان جێگیركردنی تهلهكان لهههر جۆرێك بێت. سێیهم: دانانی نیشانهكانی ئاگاداركردنهوه دهربارهی ئهو كۆسپانهی مهترسی له سهر سهلامهتی فرۆكهوانی ئاسمانی دروست دهكهن، له ئاسمان و زهوی فرۆكهخانهكانی ههرێم.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: یهكهم: دهزگا كرێ و رهسمهكان دیاریدهكات له بهرامبهر به كارهێنانی فرۆكهخانهكانی ههرێم یان بهكارهێنانی بهشێكی و ههروهها بهرامبهر ئاسانكاریهكانی فرۆكهوانی ئاسمانی و خزمهتگوزاریهكانی جولانهوهی ئاسمانی كه پێشكهشی دهكات له ئاسمان و زهوی ئهو فرۆكهخانانهو ههر خزمهتێكی دیكهی پێشكهشی دهكات، بهپێی پهیرهوێك بهپێی ئهم یاسایهوه دهردهچێت. دووهم: ئهو پهیرهوهی بهپێی بڕگه(یهكهم) ی ئهم ماددهیهدهردهچێت دهستنیشانی حالهتهكانی بهخشین و كهمكردنهوهی كرێ و رهسمی دیاریكراو دهكات.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: بهپێی رێساو یاساكانی گشتی قهربویهكی گونجاو دهدرێت بهرامبهر به داسهپاندنی مافهكانی هاوشانی ئاسمانی.
ماددهی سی:
ماددهی سی: بهدهر له حوكمگهلی ماددهكانی پێشتر، دهشێ خاوهن دكتۆرای باوهرپێكراو، یان خاوهن هاوتای زانستی دكتۆرا، بهمهرتهبهی ئوستادی یاریدهدهر له زانكۆدا دابمهزرێ لهسهر راسپاردهی ئهنجومهنی زانكۆ، بهمهرجێ له زانكۆكانی دهرهوهی ههرێمدا بهقهدهر ئهو ماوانه تهدریسی كردبی و ناوبانگی سهركهوتنی لهو تهدریسهدا دهركردبی و، لێكۆڵینهوه گهلێكی زانستی بهنرخ و موبتهكهریشی بڵاوكردبێتهوه.
ماددهی سی و یهك:
ماددهی سی و یهك: ئهم ههیئهته شهخسییهتی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و ئیداریی خۆی ههیه و به وهزارهتهوه بهستراوه، ئیشهكانیشی بوارگهلی فێركردنی تهقهنی پاش خوێندنی ئامادهیی، یان هاوتاكهی، دهگرێتهوه. بۆیشی ههیه راسپێری بهپێی پێویست پهیمانگه بكرێتهوه یا ئیلغای بكرێ یان تێكهلَ بكرێن.
ماددهی سی و دوو:
ماددهی سی و دوو: 1. ههیئهكه سهرۆكێكی دهبێت خاوهن بڕوانامهی دكتۆراو، مهرتهبه زانستییهكهشی له ئوستادی یاریدهدهر كهمتر نییهو خزمهتی زانكۆییهشی له (10) ده سالأ كهمتر نییه: لهسهر پێشنیازی وهزیر و به بڕیاری سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران به پلهی تایبهت دادهمهزرێ. 2. سهرۆكی ههیئه باربوَى بوَدةكريَت لةلايةن ههڵگرانی بڕوانامه باڵاكانةوة. 3. سهرۆكی ههیئه بۆ كاروباری ههیئهكه سهڵاحییاتی سهرۆكی زانكۆی ههیه كه دهقهكانیان له ماددهی (16)ی ئهم یاسایهدا هاتووه، بۆیشی ههیه ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی بدات به عهمیدی پهیمانگهكان یان بهههر كهسێ كه خۆی به لهباری بزانێ.
ماددهی سی و سێ:
ماددهی سی و سێ: ههیئه ئهنجومهنێكی ههیه بهرێوهی دهبا و، پێك دێت له: 1. سهرۆكی ههیئه سهرۆك 2. عهمیدهكانی پهیمانگهكان ئهندامن 3. نوێنهرێك له ههر وهزارهتێكی پهیوهندیدارهوه كه پلهی بهڕێوهبهری گشتییان ههیه یان باڵاتر، لهوانهی كه خاوهن ئهزموون و پسپۆڕن و بۆ ماوهی دوو سالَ كه یهك جار یارای نوێكردنهوهیه ناوزهد دهكرێن. ئهندامن 4. ئهندامێ له ههیئهی تهدریسی ههر پهیمانگایێ، له لایهن ئهنجومهنی پهیمانگهوه ناوزهد دهكرێ بۆ ماوهی دوو سالَ و، بۆ یهك جاريش یارای نوێكردنهوهیه.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: 1/به پێی ئهم یاسایه، ئهوهی ئهندامی ئهم سهندیكایه نهبێ و ئیلتيزاماتی خۆی بهجێ نههێنابێ نابێ پیشهكه ههڵسوڕێنێ. 2/دایهره رهسمی ونیمچه رهسمییهكان ههر ئابووریناسێ له سهر ئێش دابمهزرێنن یان ههر ئیشێكی تری پێ بكهن، دهبێ وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندنهكهی بنێرن بۆ سهندیكا.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: رێگا به هیچ كهسێك نادرێت لهناو فرۆكهدا بهبێ رێگه پێدان چهك یان مادهكانی توانای سوتانیان ههیه یان ههرمادهیهكی دیكه كه دهتواندرێ بۆ ههركارێكی تێكدهرانه یان توندو تیژی یان ههرهشهكردن به كاربهێندرێت له كاتی گهشتهكهدا ههڵگرێت. دووهم: ئهگهر كاروبارهكه ئهوه بخوازێ كه چهك یان ههرمادهیهك دهتوانرێ بۆ كارێك لهكارهكانی تێكدهرانه یان توندو تیژی یان ههرهشهكردن بهكاربێت بگوازرێتهوه،پێویسته خاوهنهكهی رادهستی نوێنهری كارپێكهری ئاسمانی ( وهبهرهێنهر) بكات بهر لهچوونی بۆ ناو فرۆكهكه، و ئهو كهسهی ئهركیهتی له شوێنێكی فرۆكهكه دایبنێ كه كهس له نهفهرهكان نهتوانێ بیگاتێ، ههروهها پێویسته بیداتهوه به خاوهنهكهی دوای بهكۆتاهاتنی گهشتهكه.
مادهی پێنجهم:
مادهی پێنجهم: یهكهم: دهزگا لهم دامهزراوانهی خوارهوه پێك دێت: 1- سهرۆكی دهزگا. 2- یارمهتیدهری سهرۆكی دهزگا بهپلهی تایبهت دادهمهزرێت. 3- بهرێوهبهرایهتی گشتیی فرۆكهخانهی ههولێری نێودهوڵهتی فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات. 4-بهرێوهبهرایهتی گشتیی فرۆكهخانهی سلێمانی نێودهوڵهتی فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات. 5- شارهزایان و راوێژكاران. دووهم: ئهرك و دهسهڵاتهكانی ئهو دامهزراوه ئاماژه بۆ كراوانهی له بڕگه ( یهكهم)ی سهرهوهدا بهپێڕهوی ناوخۆیی تایبهت دیاریدهكرێت، كهئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا دهریدهكات و ئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی و بهش و هۆبهو یهكهكانی نوێ دابهێنێ یان ههڵیانوهشێنێتهوه و یهكیان بخات بهپێی پێداویستی كارو بهڕهزامهندی وهزیر. لهگهڵ لهبهرچاوگرتنی بهرژهوهندی گشتی وبهرژهوهندی دهزگاكه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: دهزگا ئامانجی گرتنه ئهستۆی بهرپرسیاریهتی ههمووكاروباری فرۆكاخانه شارستانیهكان لهههرێمی كوردستان_عێراقی ههیه، ههروهها بهرێوهبردن و بهگهڕخستن و گهشهپێدان و بهرزكردنهوهی ئاستی گواستنهوهی ئاسمانی لهلایهنهكانی هۆنهری و بهگهرخستن و ئابووری و رێكخستنی كارگێڕی جولانهوهی ئاسمانی كارا له سهرزهوی و له ئاسمانی فرۆكهخانهكانی ههرێم، بهجۆرێك ئاستهكانی ئاسایش و سهلامهتی به پێی پێوانهكانی نێودهولهتی و ناوخۆیی بهێنێتهدی.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: سهرۆكی زانكۆ ئهم سهڵاحییاتانهی خوارهوهی ههیه: 1- سهرۆكایهتی ئهنجومهنی زانكۆ دهكات و بانگهێشتی ئهنجومهن دهكات بۆ كۆبوونهوهی ئاسایی و نائاساییش، بڕیارهكانیشی دهخاته بهركارو لهبهرامبهر ههموو لایهنێكیشدا نوێنهرایهتی زانكۆ دهكات. 2- بهپێی حكومهكانی یاساو پێرۆ پهیوهندیدارهكان و ئهو فهرمان و رێنمایيانهش كه له وهزارهتهكهوه دهردهچن ئیداری كاروباری زانستی و ئیداری و دارایی زانكۆ بهڕێوه دهبات. 3- بهپێی یاساگهل و پێرۆ و رێنماییه بهركارهكانیش ئیدارهی ئهموالی گواستهنی و ناگواستهنیش بهڕێوهدهبات. 4- قازانجهكانی نووسینگهو عیادهی راوێژكارهكان دابهش دهكا، (40%)ی بۆ زانكۆ تهرخان دهكاو دهخرێته سندوقێكی تایبهتهوه بۆ بهرهوباشتربردنی بزاڤی زانستی و خزمهتی زانكۆ خهرج دهكرێ و، (60%)یشی بهسهر كارمهندهكانیدا دابهش دهكرێ. 5- دامهزراندنی سهرۆكانی بهش و لق و یاریدهدهرانی عهمیدهكان له كۆلێژهكاندا. 6- سهرۆكی زانكۆ بۆی ههیه ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی بدات به عهمیدهكان و یاریدهدهرهكانی، یان به ههر كهسێ كه خۆی پێی باش بێت.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: سهرۆكی زنكۆ سێ یاریدهدهری دهبن، یهكهمیان بۆ كاروباری ئیداری و دارایی، دووهمیان بۆ كاروباری زانستی و، سێیهمیان بۆ پهیوهندیگهلی رۆشنبیری و ئهكادیمی. ئهمانه، به پلهی بهڕێوبهری گشتی، به بڕیاری سهرهك وهزیران و لهسه ر پێشنیازی وهزیر دادهمهزرێن، دهبێ بڕوانامهی دكتۆرایان ههبێ و ههر له كهمیی به مهرتهبهی ئوستادی یاریدهدهر، به مهرجێكیش خزمهتی زانكۆییان ههبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی ههژده
ماددهی ههژده: زانكۆ ئهنجومهنێكی دهبێت. ئهم ئهنجومهنه ههیئهتی باڵای زانستی و ئیداری زانكۆ كهیهو پێكدێت له: 1- سهرۆكی زانكۆ سهرۆك 2- یاریدهدهرانی سهرۆكی زانكۆ ئهندامن 3- عهمیدهكان ئهندامن 4- دوو ئهندامیش له ههیئهی تهدریسی زانكۆ كه ههیئهكه خۆی ههڵیاندهبژێرێ بۆ ماوهی دوو ساڵ و، یارای تازهكردنهوهشه بۆ تهنیا یهك جار.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: 1- أ- ئهنجومهن دهبێ بهو رێ و شوێنانهی لهبهر دهستی دان ئهو سكێچه بنچینهییانهی (التصامیم الاساسیه) كه له لایهن نهخسه كێشانی ئاوهدانییهوه (التخگیگ العمرانی) ئاماده كراون بۆ هاوڵاتیان و پهیوهندی داران و فهرمانگهكان و لایهنهكانی تر بڵاو بكاتهوه تا بۆ ماوهی شهست رۆژ له رۆژی بڵاوكردنهوهكهوه لێ ی ئاگادار بن و ئهو نارهزایی و پێشنیازانهش وهردهگیرێن كه لهو ماوهیهدا له بارهیانهوه دهدرێن به ئهنجومهن. ب-بهڵام سهبارهت به سكێسه فراوانهكان و گۆردراوهكان و ئیفرازهكان بۆ ماوهی (30 )سی رۆژ رادهگهێنریچن لهگهڵ رهچاو كردنی ههمان رێ و شوێنی بڕگهی (أ)ی سهررهوهدا. 2-ئهنجومهن دهبێ لهو نارهزایی و پێشنیازانه ئهگهر ههبوون بكۆلێتهوه و له حاڵهتی رهت كردنهوه یا قبوڵ كردنیاندا، دهبێ بڕیارهكه هۆی شیاوی له پاڵدا بێ و له ههموو حاڵهتێكیشدا ئهنجومهن دهبێ سكێچهكان لهگهلچ نارهزایی و پێشنیازه قبوول كراو و رهت كراوهكاندا له ماوهی ههفتهیهكدا له كۆتایی هاتنی راگهیاندنهكهوه بنێرێ بۆ بهرێوهبهریهتی نهخشه كێشانی ئاوهدانی بۆ گۆرینی سكێچهكه لهبهر رۆشنایی یان بڕیار لهسهر دانی. 3-سكێچهكان له رۆژی سهلماندنیان له لایهن وهزیره وه به كار پێكراو دادهنرێن.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم : ئامانجهكانی وهزارهت: یهكهم: دامهزراندنی تۆرهكانی هێڵی ئاسنی و، بهستنهوهیان لهگهڵ شارهكانی عێراق و دهرهوهیدا . ههروهها دابینكردنی ههموو پێداویستیهكانی لهخانوبهره . دووهم: رێكخستنی كهرتهكانی گواستنهوهی زهمینی و ئاسمانی . سێیهم: سهرپهرشتیكردنی گهراجهكانی گواستنهوهی شتومهك و گهشتیاران و بیناكردن وبهكرێدانی گهراجهكان. چوارهم: رێكخستن وكارگێریه ئاسمانیهكان و فرۆكهخانه مهدهنیهكان . پێنجهم: فهراههمكردنی پێداویستیهكانی بهڕێوهبردنی جموجۆلی ئاسمانی به جۆرێك، كه سهلامهتیو خۆشڕهوشیهكهی به شێوهیهكی خێراو رێك و پێك زامن بكات . شهشهم: دامهزراندن و سهرپهرشتیكردنی فرۆكهخانهكان به پێی ئهو ڕێوشوێنه نێودهوڵهتیانهی كه له رێكخراوی ICAO پشتی پێ بهستراوه . حهوتهم: دانانی سیاسهتی گشتی بۆ گواستنهوهو، سهرپهرشتیكردن لهسهرجێبهجێكردنی و، هاوكاری كردنیش لهگهڵ لایهنه پێوهندیدارهكاندا . ههشتهم:چاكردنی ئاستی بهجێگهیاندنی گواستنهوه و دانی مۆڵهت جگه له گواستنهوهی گهشت و گوزار، به پێی ئهوبهندو بهستانهی كه وهزارهت دهریان دهكات . نۆیهم:بهپێی ڕهوش ورهفتاری نێودهوڵهتی، دامهزراندن و فراوان كردن وسهرپهرشتی كردنی وێستگهكانی كهشناسی و چاودێری بومهلهرزه وئامرازو ئامێری پێویستی بۆ دابین دهكات. دهیهم: هاوبهشی كردنی لایهنهكانی پهیوهندیدار له پاراستنی ژینگهدا . یازدهم:هاندانی ململانێ و خهمڵاندنی توانای ململانكاریهكه له ڕێگهی كۆمپانیاكان و كهرتی تایبهتهوه به جۆرێك كه خزمهتی بهرژهوهندی گشتی بكات. دوازدهم: دانانی ههموو ڕێنماییه زهروورهكان بۆ زامنكردن و وهگهرخستنی فڕۆكهخانهكان، به پێی سیاقاتی كارپێكراوی نێودهوڵهتی . سێزدهم: چاكردنی ئاستی به جێ گهیاندنی گواستنهوهی ئاسمانی و، دۆزینهوهی چاكترین شێوازی گۆرین . چواردهم:ئیجازه به كۆمپانیاكانی ئهو هێڵه ئاسمانیه دهدات كه بۆ مهبهستی باشتر كردنی گواستنهوهی ئاسمانی له ههرێمدا بكهونهكارو، ههروهها ههموو جۆره نوسینگهكانی ووشكانی. پازدهم: رێز له به جێهێنانی گشت پێكهاته نێودهوڵهتیهكان دهگرێ كه پێوهندیان به گواستنهوهی ئاسمانیو گواستنهوهی سهرزهمینهوه ههیه . شازدهم:سهرپهرشتی نوسینگهكانی گواستنهوه له ههموو خاڵهكانی پهرینهوهی سنورهكانی ههرێمداو وهرگرتنی كرێ و مزه (الرسوم) وبهكارهێنانی مهنهفێست بهپێ ی یاساكان وبهههماههنگی لهگهلأ وهزارهته پهیوهندیدارهكان.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم : یهكهم : وهزیر : سهرۆكی باڵاو، بهرپرسی ئیش وكارو ئاراستهكردنی سیاسهت و،سهرپهرشتیكردن ورقابهكردنی وهزارتهكهیهو ههمووبریار وفرمان وڕێنماییهكانیش پیوهندیان به ئهرك و فرمان وپێكهاتهو سهلاحییات و،كاروباری دیكهی هونهری و دارایی وئیداری و رێكخستنی وهزارهتهكهوه، ههیه، بهپێی حوكمهكانی یاسا،له وهزیرهوه دهردهچێ.وهزیر بهرپرسه لهبهردهمی ئهنجومهنی وهزیراندا،چونكه خۆیشی ئهندامێكی هاوكاره لهوئهنجومهنهدا. دووهم : بریكاری وهزارهت : له چوارچێوهی سهڵاحییات،كهوهزیر پێی دهسپێرێ، یاریدهی وهزیر دهدات، له ئاراسته كردن و، سهرپهرشتی كردنی كاروباری وهزارهتهكه. سێیهم- راوێژكارهكان : له چوار كهس زێتر نابێو، مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆییان ههبێ و خاوهن ئهزموون و كهردهش بن.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: شهرتو شروتی ئهندام ئهمانهیه: 1/ هاوڵاتی ههرێم یا نیشتهجێی ههرێم بێت. 2/به جینایهتێكی غهیره سیاسی حوكم نهدرابێ، یان به جونحهیهکی شهرهفنهنگێن حوكم نهدرابێ. 3/له زانسته ئابووریهكاندا بڕوانامهیهكی ههبێ له بهكالۆریۆس كهمتر نهبێ یان هاوتای بهكالۆریۆس بێت.
ماددەی سێیهم
ماددەی سێیهم: ئامانجی سهندیكا وهدیهانينی ئهمانهیه: 1/له پشت گرتنی حكومهتی ههرێم وپێڕۆی دیموكراسیدا بهشداری دهكا و، بۆ راگرتن و پتهوكردن و بهرهوباشتربردنی فیدرالیهتیش، دهبێته پشت و پهنا 2/بهزركردنهوهی سهویهی پیشهیی و زانستی و كۆمهڵایهتی و تهندروستيی ئهندامهكانی. 3/ئاسانكردنی رێگای كاركردنی له باروگونجاو بۆ ئهندامهكانی. 4/رێكخستنی پێوهندیی نێوان ئهندامهكان و، پێوهندیشیان لهگهڵ لایهنه حكومی و ئههلییهكانی ههرێم و، داكۆكی كردنیش له مافهكانیان. 5/هاوكاری كردن لهگهڵ دهسته و دهزگا و كۆمهڵه و سهندیكاكانی دیكهی ههرێم كه ئامانجهكانیان لهگهڵ ئامانجهكانی سهندیكاكهدا یهك دهگرنهوه. 6/مسۆگهر كردنی ئاسوودهیی دوا رۆژی نهخۆشی پیری و زهبوونی بۆ ئهندامهكانی. 7/بزاڤ پێدان و نهدانی لێكۆڵینهوهی زانستی، بۆ ئهوهی له فراژوكردنی (التنمیه) ئابووری و ئاوهدانكردنهوهی كوردستاندا بهشداری بكات.
ماددهی بیست وچوارهم:
ماددهی بیست وچوارهم: یهكهم: دادگای نهوجهوانان له دهستهیهك بهسهرۆكایهتی دادوهری نهوجهوانان و ئهندامیهتی دوو له ناوبژیوانی شارهزا له كێشهی نهوجهوانان گرێ دهدرێ و سهیری تاوانهكان دهكات و حوكمهكان بهپێی یاسای چاودێری نهوجهوانان دهردهچوێنێ. دووهم: ناولێنانی سهرۆكی دهستهو ناوبژیوانه ئهسڵی و یهدهگهكان به بهیاننامهیهك دهبێ كه سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری له سهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهری دهكا. سێیهم: بهپێی حوكمهكانی یاسای چاودێری نهوجهوانان، دادوهری نهوجهوانان به تهنیا خۆی سهیری سهرپێچی و كهتنهكان دهكات و دادوهرهكانی (كهتن)یش له قهزاو ناحیهكان سهیری سهرپێچی و كهتنهكان دهكهن.