المواد القانونية
ماددهی بیست و حهوت: ههر زهبرێكی پزیشكی دادگوزاری، دهشێ له كاتی زهرووردا به بڕیاری دادوهری لێ پێچانهوهی پهیوهندیدار و رهزامهندی سهرۆكی دادگای جینایات كه ئهو دادوهرهی پێوهنده، له پارێزگایهكهوه ههواڵهی پارێزگایهكی دی بكرێت.
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی ڕاوێژكاری بۆ وهزارهت لهمانه پێكدێ:- یهكهم: وهزیر: سهرۆكه. دووهم: بریكاری وهزارهت: ئهندامه ولهكاتی ئامادهنهبوونی وهزیر سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات. سێیهم: ڕاوێژكارهكانی وهزارهت: ئهندامن. چوارهم: بهڕێوهبهره گشتیهكانی وهزارهت: ئهندامن. پێنجهم: نوێنهرێك له ههر وهزارهتێك له وهزارهتهكانی پهیوهندیدار ودهزگا تهندروستیه زانستییهكان به مهرجێك پلهیان له بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێت ولهسهر داوای وهزیر بهشداری دهكهن. شهشهم: ههر شارهزایهكی پسپۆڕ له ناوهوه ودهرهوهی وهزارهت كه وهزیر دهستنیشانیان دهكات.
ماددهی سێ یهم: وهزیر سهرۆكهی باڵای وهزارهت و بهرپرسیاره له رێنوێنی كردنی كارهكانیدا و لهوهوه بڕیار و رێنمایی و فهرمانهكانی سهبارهت ئهركهكاكنی وهزارهت و دام و دهزگاكانی و گشت گكارو باره ئیداری و هونهریهكان له چوار چێوهی ئهم یاسایه و یاسا كارپێكراوهكانی تردا له بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهرپرسیاره بهو مانایانهی كه ئهندامێكی هاوبهشێتی.
ماددهی بیست و شهشهم: كار به هیچ دهقیك ناكرێت كه هاودژ بێت لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا.
ماددهی بیست و یهكهم: 1. كاروباری لقهكانی نهقابه له لایهن لقهكهوه له پارێزگاكان بهرێوه دهچێت. 2. لیژنهی لق پێك دێت له سهرۆك و چوار ئهندام كه ئهندامانی لق ههڵیان دهبژێرن و ههڵبژاردنهكه به دهنگدانی نهێنی دهبێت و ههر سێ ساڵ جاریك و لیژنهكه له نێوان ئهندامانیدا جێگرێك بۆ سهرۆك و سكرتێرێك ههڵدهبژێرێت. 3. له كۆبوونهوه گشتییهكانی ئهندامانی لقدا ههمان پرۆسهی تایبهت به دهستهی گشتی پهیرهوی دهكرێت كه له ماددهی دهیهمی ئهم یاسایهدا ئاشكرا كراوه و دهسهڵاتی ههیه ئیستیقالهی سهرۆكی لیژنهی لق و ئهندامهكانی قبوڵ بكات و ئیقالهیان بكات و جێگرهوهكهیان ههڵبژێرێت بۆ ماوهی خولهكهو ههروهها پركردنهوهی ئهو شوێنانهی كه بهتاڵ دهبن له لیژنهكه.
ماددهی دووهم: به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك به ناوی سهندیكای خاوهن پیشه تهندروستیییهكان له ههرێمی كوردستانی عێراق دا دادهمهزرێت و بارهگاكهی له شاری ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێت و، خاوهنی كهسایهتی مهعنهوی سهربهخۆی و بۆی ههیه لقهكانی له ناوهندی پارێزگاكانی ههرێم بكاتهوه.
ماددهی حهوتهم: سهندیكا پێك دێ له: 1. دهستهی گشتی. 2. ئهنجومهنی سهندیكا. 3. لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط). 4. لقهكانی سهندیكا.
ماددهی یازده: ماددهی حهفتاو نۆی یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوه ئهمهی خوارهوه لهجێ دادهنرێ: یهكهم: وهزیری دارایی و ئابووری، لهچوارچێوهی دهقهكانی ئهم یاسایهدا، رێنمایی بۆ دیار كردنی مزوكرێی پارێزهرایهتی دهردهچوێنێ بۆ ئهو دهعوایانهی كه دایهرهیهك له دایهرهكانی ههرێم دهبێته تهرهفێك تێیدا. دووهم: ئهنجومهنی سهندیكا بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ سانا كردنی بهركارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی یازدهیهم: یهكهم: سهرۆكهكانی دهستهكان به بڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی له سهرهتای ههر ساڵێك دا دیاری دهكرێن و له حالهتی ئاماده نهبوونی ههر یهكێكیاندا پێشترین دادوهری دادگا جێگهی دهگرێتهوه. دووهم: دهستهكان و لهگهلیاندا دهستهی فراوانیش به یڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی له سهرهتای ههر سالێكدا پێك دههێنرێت هیچ ئهندامێكی دهسته ناگۆردرێت تهنیا له حاڵهتی پێویستدا نهبێ و ئهویش بهههمان شێوه دهكرێ.
ماددهی سی و حهوته$م: یهكهم: پله$ (درجه) و مووچهی دادوهران و زیاده$ی ساڵانه و پله$به$رزیان (العلاوه والترفیع) بهم جۆره$ دهبێ: پله$ سنووری مووچه به دینار زیاده$ ماوهی پله$ بهرزی ـــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ أ 520 ـ 590 14 ــــــــــــــــــــــ ب 460 ـ 500 12 5 ساڵ ج 380 ـ 435 10 5 ساڵ د 310 ـ 370 8 5 ساڵ دووهم: أ ـ سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه پله$ی وهزیر دهبێ و مووچه و سهر مووچه (مخصصات)ی وهزیری دهدرێتێ. ب ـ مووچهی جێگری سهرۆك و دادوهری دادگای پێداچوونهوه (1000) دینار دهبێ. سێ یهم: دادوهر دوای ئهوهی ساڵێك خزمه$ت تهواو دهكا زیاده$یهكی ساڵانهی لهخۆوه (تلقائی)ی له راده$ی خوارهوه (الحد الادنی) بۆ ڕاده$ی سهرهوه (الحد الاقصی)ی ههر پله$یهكی بهو پێ یهی لهبڕگهی (یهكهم)ی ئهم مادده$یهدایه دهدرێتێ. چواره$م: أ ـ دادوهران و لهگهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهرانی ئهم سهرمووچه دادوهری یانه وهرده$گرن: مووچه لهقهزاوناحیهكان دا لهمه$ڵبه$ندی پارێزگاكاندا ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 520 ـ 590 80% ی مووچه 70% ی مووچه 460 ـ 500 90% ی مووچه 80% ی مووچه 310 ـ 435 100% ی مووچه 90% ی مووچه ب ـ مهرجه$ ئهوانهی سهرمووچه به پێی رێژهكانی بڕگهی (أ) وهرده$گرن له شوێنی كاره$كانیاندا نیشته$جێ بون و به پێچهوانهوه كهمترین رێژهی ئهو سهر مووچهیهی نێوان شوێنی كاره$كهیان وهرده$گرن. پێنجه$م: أ ـ دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهره$كانی و داواكاره$ گشتی یهكان (المدعون العامون) و جێگرهكانیان (300) سێ سهد دینار وهك سهر مووچهیهكی بڕاوه (مقگوع) لهبری كرێ خانوو وهرده$گرن. ب ـ ئهگهر دادوهر چووه خانوویهكی میری یهوه دهبێ فهرمانگهكهی ئهو پاره$یه بڕگهی (أ)ی سهرهوه وهك كرێ بدا بهو لایهنهی خاوهنی خانووهكهیه. ج ـ ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا خانووی خۆی ههبێ یا ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا نیشته$جێ نابێ لهسهر مووچهی كرێی خانوو بێ بهش دهكرێ. شهشهم: دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو دادوهرانی داواكارانی گشتی و جێگرهكانیان ئهم سهرمووچه بڕایهوانه وهرده$گرن: أ ـ پۆلی یهكهم 1000 ههزار دینار ب ـ پۆلی دووهم 800 ههشت سهد دینار ج ـ پۆلی سێ یهم 600 شهش سهد دینار د ـ پۆلی چواره$م 400 چوار سهد دینار حهوته$م: سهرۆكی داوای گشتی و سهرۆكی دیوانی تۆماری یاسایی تۆماركاره$ یاساییهكان و بهڕێوبهری گشتی تۆماری موڵكایهتی و سهرپهرشتكارانی داد ئهگهر دادوهر نهبوون ئهو سهر مووچه دادوهره$ی و سهر مووچه بڕاوهوهی كرێی خانویان دهدرێتێ كه لهم مادده$یهدا ههن. ههشته$م: سهر مووچهی دادوهری و سهر مووچهی كرێی خانوو یا ئهو سهر مووچهی بڕایهوانهی به پێی ئهم مادده$یه دهدرێن ناكهونه$ بهر حوكمی هیچ یاسایهك كه لهگهڵیدا ناكۆك بن.
ماددهی شازدهیهم: بودجهی دهزگا سهربهخۆیه و له چوارچێوهی سیاسهتی گشتی دارایی ههرێمی كوردستانی عێراق دادهنرێ و له لایهن سهرۆكی دهزگا و بهرێوهی گشتی یهوه ئاماده دهكرێ و دوای پهسهند كردنی له لایهن ئهنجومهنی بهرێوهبردنهوه، له رێگهی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهرز دهكرێتهوه بۆ ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق بۆ پهسهند كردنی.
ماددهی دوازدهم: 1/ دهستهی گشتی كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بۆ ئهم مهبهستانه ساز دهكات: أ/ههڵبژاردنی نهقیب وئهنجوومهنی سهندیكا لهژێر چاودێری دادگادا. ب/پەسەندكردنی بودجهی سهندیكا. ج/ئیقراركردن وههمواركردنی پێڕۆی ناوخۆ وسهیركردنی ئهو پێشنیازانهی كه بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكا پێشكهش كراوه. 2/ئهنجومهنی سهندیكا، ساڵانه، بههاوبهشی لهگهڵ ئهنجوومهنهكانی لقهكاندا كۆبوونهوهیهك بۆ ئهم مهبهستانهی خوارهوه سازدهدا: أ/ ئیقراركردنی بودجهی ساڵانه وحسابكاریی كۆتایی. ب/ وتووێژكردن و ئیقراركردنی راپۆرتی ساڵانه و كاروباری سهندیكا. ج/سهیركردنی ئهو پێشنیازانهی كه بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكا و پێرۆی ناوخۆ پێشكهش كراون.
ماددهی یهكهم: مادده (4) له یاسای ژماره (3) ی ساڵی 1992 دوای ههمواركردنی بهم شێوهیهی دهخوێنرێتهوه: پێویسته ئهوهی به سهرۆك یا جێگر یاخود وهزیر دادهمهزرێت ئهو مهرجانهی لێ بێته دی كه له مادده (21)ی یاسای ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق ژماره (1)ی ساڵی 1992 دا هاتوون جگه له مهرجی تهمهن بۆ وهزیر بهشهرتێك تهمهنی بووبێته بیست ویهك ساڵ.
ماددهی چوارهم: وهزارهت به بهجێ گهیاندنی ئهركهكانی ئهو كارانه دهكا: 1-دانانی ئهو سیاسهته پهروهردهیییانهی پهیوهندی یا له مهیدانهكانیهوه ههیه به مهرجێك له سروشتی كۆمهڵگای كوردستان له پێویستییهكانی و خواستهكانی پێشكهوتنی یهوه وهرگیرابن و دهشبێ تایبهتمهندیتی نهتهوایهتی و كهیایهتی یهكانیان تێدا لهبهر چاو بگیرێ، ههر دهبێ وههاش لهسهر بنچینه ههلی چۆن یهكی دارێژرابن كه ببنه مایهی كیفایهتی سیستهمی فیێركاری. 2-مسۆگهر كردنی توانای ئادهمیزادی و مادی خواستهكانی هونهری و رێك وپێكیی پێویست بۆ جێ بهجێ كردنی نهخشهكانی پهروهرده ههڵسهنگاندنیان. 3-كردنی زمانی كوردی به زمانی خوێندن له گشت پلهكاناد. 4-كردنی زمانی كهمایهتی یهكان به زمانی فێركردن له پلهی سهرهتاییدا بۆ كور و كاڵانیان لهو ناوچانهی كه تیاید ا نیشتهجێن، به مهرجێ فێركردنی زمانی كوردی تیایدا ئیلزامه بی.
ماددهی بیستهم : یهكهم : دهستهی بهرزهفتكردنی ههرێم سهیری ئهو داوایانه دهكات كه فهرمانبهر به پێی حوكمهكانی یاسای خزمهتی شارستانی پێشكهشی دهكات. دووهم: بڕیاری دهسته قابیلی تانووت لێدانه لهلای دهستهی گشتی ئهنجومهن له ماوهی (15) پازده رۆژ له رۆژی دوای پێرا گهیاندنی. سێیهم: بڕیاری دهستهی گشتی ئهنجومهن كه له ئهنجامی تانووت لێكدانهكه دهردهچێ بنبڕه. چوارهم: ئهو داوایانهی كه له بڕگهی (یهكهم) دا هاتوون به پێی حوكمهكانی یاسای دادبینی شارستانی سهیر دهكرێن.
ماددهی چوارهم: كۆمهڵه ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ: 1-هاوكاری كردن لهگهڵ كۆمهڵهكانی ههیڤی سوور و خاچی سوور له جیهان دا لهگهڵ رێكخراوهكانی نهتهوه یهكگرتووهكان دا له پێناو به دیهێنانی ئامانجه مرۆڤایهتییهكاندا. 2-هاوكاری كردن لهگهڵ رێكخراوه خێرخوازهكان له جیهاندا رێكخستنی كۆشش لهگهلیاندا له پێشكهشكردنی پاریده و یارمهتی مرۆڤایهتی دا به ههرێم. 3-كۆشش كردن بۆ گهیاندنی ئهو یاریدهدانانهی له رێكخراو و مۆمهڵهكانی فریا گوزاری و ههر لایهنێكی ترهوه بۆ كۆمهڵه دێن به ههچاران و داماوانی دهدهن بۆ سووك كردنی ئهشكهنجهیان. 4-كۆشش كردن بۆ یاریدهدانی خێزانهكانی شههیدانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستان و قوربانییهكانی ئهنفال و كیمیا بارانی گوند و شارهكانی كوردستان و دهربهدهرانی راگواستی زۆره ملێ 5-پهیوهندی كردن به پهنا بهرانهوه له خهڵكی كوردستانی عێراق ئهوانهی له دهوڵهته دراوسێكان و ناوچهكانی تردا ههن به هۆی خاچی سوور و ههیڤی سووری ئهو دهوڵهتانهوه بۆ چاككردنی باری ژیانیان و ئاسانكردنی گهرانهوهیان بۆ نیشتمان. 6-پهیوهندی كردن بهو دیلانهی خهڵكی ههرێمهوه كه له ههرێم دا به یاریدهی ههیڤی سوور و خاچی سووری نێودهوڵهتی و كۆشش كردن بۆ بهردان و جهنگهكان و كارهساتهكانی سروشت. 7-هاوكاری كردن لهگهڵ رێكخراوه نێودهوڵهتی دهوڵهتهكان و رێكخراوه كورددستانی یهكان و فهرمانگهكانی حكومهتی ههرێم له پێناوی ئاوهدانكردنهوهی گوند و شاره رووخێنراوهكانی كوردستان و هاندانی خهڵكان بۆ گهرانهوه بۆیان و مسۆگهر كردنی پێویستی یهكانی ژیان بۆیان. 8-پهیدا كردنی داو و دهرمان و پێویستییه پزیشكییهكانی بۆ خهستهخانهو مهڵبهندهكانی تهندروستی له ههرێمدا به هاوكاری لهگهڵ كۆمهڵهی ههیڤ و خاچی سوور و رێكخراوه خێرخوازهكانی تر. 9-بڵاوكردنهوهی هۆشیاری تهندروستی له ناو هاوڵاتیانی ههرێم دا و بایهخدان به پاراستنی ژینگه و سهلامهتی. 10-یاریدهدانی بریندارانی جهنگ به پێی رێكهوتننامهكانی جنێف و سووكردنی ئازاریان به ههموو شێوهیهك له توانا دابێ ئهویش به هاوكاری لهگهڵ لایهن و دهزگا پهیوهندارهكان دا. 11-دیدهنی كردنی بهندیخانهو گرتوو خانهكان و ههوڵ دان بۆ دابینكردنی پێویستی یهكانی دانیشتوانیان و چاككردنی باری ژیانیان. 12-یاریدهدانی كهم ئهندامان به مسۆگهر كردنی پێویستییهكانی چارهسهركردنیان و راهێنان بۆ گونجانی لهگهڵ كۆمهڵدا و كهم كردنهوهی ئهشكهنجهیان.
ماددهی ههشتهم: یاسای وهزارهتی تهندورستی و كاروباری كۆمهڵایهتی ژماره (1) ی ساڵی 1993 و ههمواركردنهكهی به یاسای ژماره (4)ی ساڵی 2001 ههڵدهوهشێتهوه.
ماددهی دووهم: كۆمهڵه نیشانه (شاره)یهكی دهبێ كه پێكدێ له ههیڤێكی سوور لهسهر تهختێكی سپی.
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكا.
ماددهی حهوتهم: وهزیری تهندروستی بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ پێك هێنانی دهستهیهكی ئامادهكردن تاكاتی ههڵبژاردن دهستهی بهرێوهبهر پێك بێنێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة