المواد القانونية

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كێتی رێكخراوێكی پیشه‌یی سه‌ربه‌خۆیه‌و، شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌ویی خۆی هه‌یه‌و، مافی موڵكداربوونی موڵك و ماڵی گواسته‌نی و ناگواسته‌نیشی هه‌یه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: كه‌سێ بۆ سه‌رۆكایه‌تیی یه‌كێتی هه‌ڵببژێردرێ مه‌رجه‌ له‌ هاووڵاتیانی هه‌رێم بێت و خزمه‌تیشی له‌ (15) پازده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: یه‌كێتی بۆ وه‌دی هێنانی ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ تێده‌كۆشێ: 1-چه‌سپاندنی پێڕۆی فیدرالیزم بۆ كوردستانی – عێراق. 2- داكۆكی كردن له‌ ئازادییه‌ دیموكراتییه‌كان و ئاشتی و بنه‌ماكانی مافی مرۆڤ. 3- له‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی سه‌ویه‌ی په‌روه‌رده‌یی و فێركاری و توانستی زانستی و رۆشنبیری و هزریی مامۆستایاندا هاوبه‌شی ده‌كاو، به‌جۆرێكی ئه‌وتۆش ئاماده‌یان ده‌كات كه‌ بڕوای ته‌واو به‌ مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وایه‌تی و نیشتمانپه‌روه‌ری و ئامانج و ئاواته‌كانی بزاڤی رزگاریخوازی كورد (كوردایه‌تی) بێنێته‌دی. 4- له‌ دانانی ستراتیجییه‌تی پێڕۆی په‌روه‌رده‌و فێركاری هه‌رێمدا به‌شدار ده‌بێ بۆ ته‌یارو ئاماده‌كردنی مینهاج و به‌رنامه‌گه‌لێ كه‌ له‌گه‌ڵ ئامانج و ئاواته‌ ره‌واكانی گه‌لی كوردستانی عێراقدا بلوێ و بگونجێ. 5- رێز له‌ پیشه‌ی فێركاری ده‌گرێ و پیرۆزیی قوتابخانه‌و په‌یمانگاو زانكۆكان ده‌پارێزێ و داكۆكی له‌ مافه‌كانی مامۆستایانی كوردستان ده‌كاو، ئامانج و ئاواتیان دێنێته‌دێ، زه‌مانه‌تی ئه‌وه‌یان ده‌كا كه‌ به‌ ئازادیه‌كی ته‌واوه‌وه‌ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆیان ئه‌دا بكه‌ن. 6- بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی سه‌ویه‌ی ژین و ژیاری مامۆستایان تێده‌كۆشێ و، راژه‌و خزمه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی و ته‌ندروستییان له‌و بوارانه‌دا پێشكه‌ش ده‌كات كه‌ ژیانێكی به‌ حورمه‌تیان بۆ بێنێته‌دی. 7- كه‌له‌پووری نه‌ته‌وایه‌تی له‌ كوردستاندا ده‌پارێزێ و، دۆخی رۆشنبیری به‌ره‌و چاكتر ده‌باو، رۆڵی مامۆستایش له‌ بنیادنان و به‌ره‌و چاكتر بردنی شارستانی و، له‌ به‌ مه‌ده‌نی كردنی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانیدا زه‌ق و زۆپ ده‌خاته‌ڕوو. 8- له‌ فێركردنی ئیلزامی و فێركردنی گه‌وره‌كان و نه‌هێشتنی بێ سه‌وادی له‌ هه‌رێمدا به‌شدار ده‌بێ. 9- له‌گه‌ڵ سه‌ندیكاو رێكخراوو یه‌كێتی و كۆمه‌ڵه‌ پیشه‌یی و جه‌ماوه‌ریه‌كانی ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا هاوكۆمه‌ك ده‌بێ و پێوه‌ندییان له‌گه‌ڵدا به‌ره‌و چاكتر ده‌بات. 10- پێوه‌ندیی خۆی له‌گه‌ڵ مامۆستایانی باقیمه‌نی ناوچه‌كانی عێراقدا توندوتۆڵتر ده‌كات. 11- مامۆستایانی كوردستان له‌ نه‌دوه‌و كۆنگره‌ په‌روه‌رده‌یی و زانستییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا به‌شدار ده‌كات. 12- بۆ زامنكردن و پاراستنی مافه‌ په‌روه‌رده‌یی و رۆشنبیرییه‌كانی نه‌ته‌وه‌ به‌ برایه‌تی ژیاوه‌كانی ناو هه‌رێمدا تێده‌كۆشێ. دووه‌م: یه‌كێتی له‌ پێناوی وه‌دیهانینی ئامانجه‌كانیدا بۆی هه‌یه‌: 1-كۆمه‌ڵه‌و یانه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و رۆشنبیریی تایبه‌ت به‌ مامۆستایان له‌ هه‌رێمدا دابمه‌زرێنێ. 2- سه‌رپه‌رشتیی راسته‌وخۆی ئه‌و كۆمه‌ڵه‌و دام و ده‌زگایانه‌ بكات كه‌ خۆی دایانده‌مه‌زرێنێ و بۆیشی هه‌یه‌ ئه‌ندامێك وه‌ك نوێنه‌ری خۆی له‌ ده‌سته‌ی ئیداره‌ی ئه‌و كۆمه‌ڵانه‌دا دابنێ.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: سه‌رۆكی یه‌كێتی ئه‌م ئه‌رك و فرمانانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گێڕێ: أ-له‌لایه‌نه‌ دادگایی و ئیداری و كۆنگره‌كاندا ده‌بێته‌ نوێنه‌ری یه‌كێتی و، موعامه‌له‌و به‌ڵگه‌نامه‌كانی سه‌ر به‌ یه‌كێتی ته‌سدیق ده‌كاو، بۆیشی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌م ئه‌رك و فرمانانه‌ی بسپێرێ به‌ یه‌كێ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن كه‌ خۆی به‌گه‌نی بكات. ب- سه‌رۆكایه‌تی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گستی و ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی ده‌كات.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: به‌پێی ئه‌م یاسایه‌، یه‌كێتییه‌كه به‌ناوی یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستانی – عێراق داده‌مه‌زرێ و باره‌گا سه‌ره‌كییه‌كه‌ی له‌ هه‌ولێری پایته‌خت ده‌بێ و بۆیشی هه‌یه‌ لق له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا بكاته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م:

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قیك ناكرێت كه‌ هاودژ بێت له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م:فرمان وئه‌ركه‌كان وپێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌پێڕۆیه‌ك دیاری ده‌كرێت. دووه‌م:وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وبه‌ش وهۆبه‌ی نوێ بكاته‌وه‌، یان تێكه‌ڵاویان كات، یان پووچه‌ڵیان بكاته‌وه‌، له‌ چوارچێوه‌ی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت وبه‌پێی پێداویستی كاره‌كانی. سێیه‌م:وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست ده‌ربكات بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: حوكمه‌كانی یاسای به‌رزه‌فتی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت له‌ لایه‌ن لیژنه‌ی به‌رزه‌فتییه‌وه‌ ده‌سه‌پێنرێت.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی ده‌رهێنانیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: كاربه‌ هیچ ده‌قێك ناكرێت پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م:

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: نه‌قیب ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: 1. سه‌رۆكایه‌تی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌كات. 2. نوێنه‌رایه‌تی كردنی نه‌قابه‌ له‌ هه‌موو مامه‌ڵه‌كان له‌ بواره‌كانی قه‌زایی (المراجع القضائية)و ده‌سته‌ ره‌سمییه‌كان و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان و ئه‌هلییه‌كان و راستاندنی مامه‌ڵه‌و به‌ڵگه‌نامه‌ تایبه‌تییه‌كانی سه‌ندیكا و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی ببه‌خشێت به‌ یه‌كێك له‌ ئه‌ندامه‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. پشتگیری كردنی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا بۆ مه‌به‌سته‌كانی كه‌فاله‌ت.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی بۆی هه‌یه‌ هه‌ر كام له‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌ربكات: 1. سه‌رنج راكێشان. 2. ئینزار. 3. قه‌ده‌غه ‌كردنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌ی شه‌شه‌ مانگ.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی شیاوی تانه‌ لێدانن له‌ لایه‌ن دادگای پێداچوونه‌وه‌ (تمییز)ی هه‌رێمه‌وه‌ له‌ ماوه‌ی پانزه‌ رۆژ له‌ مێژووی ئاگادار كردنه‌وه‌ ب بڕیاره‌كه‌ و بڕیاری دادگاش بنبڕ ده‌بێت.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌نداره‌كان پێویسته‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌گەڕ.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڕیار له‌سه‌ردانییه‌وه‌ ده‌خرێته‌ كارو له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڕیار له‌سه‌ردانییه‌وه‌ ده‌خرێته‌ كارو له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ماده‌ی چوارده‌یه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: یه‌كه‌م: ده‌سته‌كانی لق: 1- نوێنه‌ری لقه‌كان ئه‌وانه‌ی كه‌ بۆ ئه‌ندامیه‌تی كۆنگره‌ی گشتی هه‌ڵبژێردراون پاش ته‌واوبوونی كاره‌كانی كۆنگره‌ بۆ هه‌ڵبژاردنی ده‌سته‌ی لق له‌ نێوان خۆیاندا بۆ یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كان كۆده‌بنه‌وه‌ كه‌ ژماره‌ی ئه‌ندامانی له‌وه‌ كه‌متر نابێت كه‌ له‌ مادده‌ی دووه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ و له‌ (9) ئه‌ندامی ره‌سه‌ن و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ له‌ پارێزگاكان و (7) ئه‌ندامی ره‌سه‌ن و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ له‌ یه‌كه‌ كارگێڕیه‌كانی دیكه‌ پێك دێت. 2- ده‌سته‌ی لق له‌ یه‌كه‌مین كۆبوونه‌وه‌ی خۆیدا سه‌رۆكێك بۆ خۆی و به‌رپرسی لیژنه‌كانی هه‌ڵده‌بژێرێت. دووه‌م: خاڵێك به‌ زنجیره‌ (3) بۆ بڕگه‌ی یه‌كه‌می مادده‌كه‌ زیاد ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: 3- له‌و لقانه‌دا كه‌ نه‌ته‌وه‌كانی توركمان وكلدان سریان ئاشوور بوونیان هه‌یه‌ ره‌چاوی ئه‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ نوێنه‌ریان هه‌بێت. سێیه‌م: خاڵێك بۆ بڕگه‌ی دووه‌م زیاد ده‌كرێت وده‌بێته‌ خاڵی (3) وبه‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: 3. ده‌سته‌ی لق مانگانه‌ جارێك كۆده‌بێته‌وه‌ و بۆی هه‌یه‌ هه‌ركات پێویست بوو كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی ببه‌ستێت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌:

مادده‌ی حه‌ڤده‌: یه‌كه‌م: رۆژنامه‌وان و ئه‌وانه‌ش كه‌ مافی خانه‌نشینی یه‌كه‌یان بۆ ده‌مێنێته‌وه‌ بۆیان هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی ئاگاداركردنه‌وه‌كەوە‌ ده‌ست پێ ده‌كا ناره‌زایی خۆیان له‌ بڕیاره‌كانی سندوقه‌كه‌ ده‌رباره‌ی مافی خانه‌نشینی یان (ضم)ی مودده‌ یا رەتكردنه‌وه‌ی بخه‌نه‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی ته‌دقیقی مه‌سه‌له‌كانی خانه‌نشینیه‌وه و‌، بڕیاره‌كانی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه‌ش بواری ئه‌وه‌یان تێدایه‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا- كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات- له‌به‌رده‌م دادگای ته‌مییزی هه‌رێمدا تانه‌یان لێ بدرێ و بڕیاره‌كانی ئه‌م دادگایه‌ش بنبڕه‌. دووه‌م: حوكمه‌كانی بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌، ئه‌و حاڵه‌تانه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ له‌ مادده‌ (14) ی ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌. سێیه‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی ناره‌زایی بخاته‌ به‌رده‌می ئه‌نجومه‌نی ته‌دقیق كردن (50) پەنجا دینار ته‌ئمیناتی لێ وه‌رده‌گیرێ، پاشان ئه‌گه‌ر ناره‌زاییه‌كه‌ی له‌ جێی خۆی بوو، ئه‌وه ‌(50) په‌نجا دیناره‌كه‌ی پێ ده‌ده‌نه‌وه‌.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: مادده‌ی بیست و یه‌كه‌می یاسایه‌كه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ هاودژ بێ له‌گه‌ڵ ئه‌م یاسایه‌دا.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة