المواد القانونية

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: سه‌رۆكی هه‌یئه‌ بۆی هه‌یه‌، له‌ هه‌ر یه‌كه‌یه‌كی ئیداری یان له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی ناو هه‌رێمدا، زه‌رووره‌تی كارو ئاسایشی هه‌رێم پێداویستی پێی هه‌بێ، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و نووسینگه‌ی تێدا بكاته‌وه‌، و هیچیش له‌و ئه‌ركو فرمان و سه‌ڵاحیه‌تانه‌ش كه‌م نه‌كاته‌وه‌ كه‌ به‌پێی یاسا به‌ركاره‌كان به‌ سه‌رۆكانی یه‌كه‌ ئیدارییه‌كان دراون.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشه‌و رستانه‌ی خواره‌وه‌ ، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1- هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی – عێراق. 2- سه‌رۆك: سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 3- هه‌یئه‌: هه‌یئه‌ی گشتیی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 4- سه‌رۆكی هه‌یئه‌: سه‌رۆكی هه‌یئه‌ی گشتیی هه‌رێمی كوردستانی عێراق.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌، بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان- عێراق . دووه‌م:وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. سێیه‌م: وه‌زیر : وه‌زیری كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت : بریكاری وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌تی كار وكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م كارو ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: به‌رجه‌سته‌كردنی به‌ها مرۆڤایه‌تی یه‌كانی كار وپشتگیریی وچاودێری كردنی به‌و ناوه‌ی كه‌ كۆڵه‌كه‌یه‌كی بنه‌ره‌تییه‌ له‌ هێنانه‌دی ئه‌و راپه‌ڕینه‌ی كه‌ هه‌رێم له‌ هه‌موو مه‌یدانه‌كاندا به‌ خۆیه‌وه‌ ده‌بینێ. دووه‌م: كاركردن له‌ پێناوی ئه‌وه‌ی هه‌موو كرێكاره‌كان بیمی كۆمه‌ڵایه‌تی بیانگرێته‌وه‌ و چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی پێویست بۆ خۆیان وخێزانه‌كانیان دابین بكرێ. سێیه‌م: فه‌راهه‌م كردنی ده‌رفه‌تی كاری هاوشان له‌ به‌رده‌م هه‌ر كه‌سێكی توانای هه‌بێ، به‌و ناوه‌ی كه‌ كار ماف وئه‌ركێكه‌ پێویست ده‌كات به‌شداریی له‌ بنیاتنانی كۆمه‌ڵگاو په‌ره‌پێدانی بكات وكار له‌ پێناوی چاره‌سه‌ر كردنی دیارده‌ی بێ كاری بكات. چواره‌م: بڵاوكردنه‌وه‌ی هوشیاریی پیشه‌یی به‌ جۆرێكی وا پاراستنی مرۆڤ وشوێنی كار وپاراستنی ئامێر ده‌سته‌ به‌ربكات و سنوورێك بۆ ڕووداو پێكاوه‌كانی كاركردن و نه‌خۆشییه‌كانی پیشه‌ دابنێ و به‌شداریی له‌ ئاماده‌كردنی كادیری پیشه‌یی به‌ هاوئاهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا بكات. پێنجه‌م: ئه‌و په‌ڕی بایه‌خ بدرێت به‌ پرۆسه‌ی خۆپاراستن له‌ كه‌تنكردن وچاودێری ئه‌و خێزانانه‌ش بكرێ كه‌ كێشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیان هه‌یه‌ و ده‌ستیان بگیرێ به‌ جۆرێك كه‌ بكه‌ونه‌ بارێكی گونجاوی وا كه‌ بتوانن به‌هۆشیاری ودڵسۆزی به‌شداریی له‌ بنیاتنانی كۆمه‌ڵگا بكه‌ن وكار له‌ پێناوی نه‌هێشتن وچاره‌سه‌ركردنی دیارده‌ی ده‌رۆزه‌كردن بكات. شه‌شه‌م: گه‌شه‌ پێدانی كۆمه‌ڵگا به‌جۆرێكی وا كه‌ به‌شدارییه‌كی كاریگه‌ر له‌ پرۆسه‌ی گۆڕانكاری یه‌ دیموكراتی یه‌كان دا بكه‌ن وڕێز له‌ مافه‌كانی مرۆڤ بگرن له‌ رێگه‌ی گۆڕینی ئه‌و دیارده‌ كۆمه‌ڵایه‌تییانه‌ی كه‌ رێگه‌ له‌ په‌ره‌سه‌ندنی كۆمه‌ڵگا ده‌گرن. حه‌وته‌م: شیاندنی مندالأ وخاوه‌ن پێویستیه‌ تایبه‌تیه‌كان له‌ رووی په‌روه‌رده‌یی وپیشه‌یی وكۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌، به‌ جۆرێكی واكه‌ به‌شداریی كردنیان له‌ پرۆسه‌ی گه‌شه‌سه‌ندن وئاوه‌دان كردنه‌وه‌ و نه‌هێشتنی كاریگه‌ریی سایكۆلۆجی وكۆمه‌ڵایه‌تی دابین بكات،كه‌ڕێ له‌و به‌شداربوونه‌یان ده‌گرن. هه‌شته‌م: گرنگیدان به‌ خێزانی قوربانییانی پرۆسه‌كانی ئه‌نفال وكیمیاباران ودابین كردنی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی وسایكۆلۆجی پێویست بۆیان، به‌ جۆرێكی وا كه‌ گونجاو بێت له‌گه‌لأ ئه‌و كاره‌ساتانه‌ی له‌سه‌ریان هاتووه‌ وئه‌مه‌ش به‌ هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا ده‌بێ. نۆیه‌م: شیاندنی هاووڵاتییان له‌ ڕووی پیشه‌یی وكۆمه‌ڵایه‌تی له‌ رێگه‌ی یارمه‌تیدانیان بۆ به‌رپاكردنی پرۆژه‌ی به‌رهه‌مهێنی خێزانییه‌وه‌. ده‌یه‌م: كاركردن بۆ هوشیار كردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا وبڵاوكردنه‌وه‌ی پره‌نسیپ و به‌های باش له‌ رێگه‌ی كردنه‌وه‌ی خول وسه‌ردانی مه‌یدانی بۆ خێزان به‌ به‌شداریی كردنی هۆیه‌ هه‌مه‌ جۆره‌كانی راگه‌یاندن. یازده‌م: پێشكه‌ش كردنی یارمه‌تی دارایی پێویست بۆ ئه‌و ده‌ستكورت و هه‌ژارانه‌ی كه‌ ناتوانن كاربكه‌ن وسه‌رچاوه‌ی دیكه‌ی ژیانیشیان له‌ به‌رده‌مدانییه‌. دوازده‌م:به‌شداریی كردن له‌سه‌ر ئاستی عیراق وده‌وڵه‌تان له‌و چالاكییانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ تایبه‌تمه‌ندیی یه‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ هه‌یه‌. سێزده‌م:مۆڵه‌ت پێدانی تایبه‌تی به‌كردنه‌وه‌ی دایه‌نگه‌ وده‌زگای خێرخوازیی به‌ كه‌رته‌ جیاوازه‌كانیه‌وه‌ وسه‌ر په‌رشتی كردنیان به‌ پێی هه‌لومه‌رجی تایبه‌ت به‌وانه‌وه‌. چوارده‌م:گرنگی دانی پێویست به‌ نه‌وه‌ی نوێ ووه‌گه‌ڕ خستنی هه‌موو تواناكانیان بۆ خزمه‌ت وگه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵگا، ئه‌مه‌ش به‌ هه‌ماهه‌نگی ده‌بێ له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. پازده‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای شارستانی كه‌ كارده‌كه‌ن بۆ به‌دیهێنانی هه‌مان ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت له‌گه‌لأ به‌دوادا چوونی چالاكییه‌كانی . شازده‌م: گرنگی دان به‌ گیراوه‌كانی ناو ده‌زگاكانی چاكسازیی كۆمه‌ڵایه‌تی ودابین كردنی پێویستیه‌كانیان بۆیان به‌ جۆرێكی وا كه‌ له‌گه‌لأ پێوه‌ره‌ ده‌وڵه‌تیه‌كان ومافی مرۆڤدا بگونجێ وكاریش بۆ شیاندنی بكرێ بۆ تێكه‌ڵاوكردنه‌وه‌یان له‌گه‌لأ كۆمه‌ڵگا به‌ هاریكاری كردن له‌گه‌لأ مه‌ڵبه‌نده‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. حه‌ڤده‌م: هاندانی باس ولێكۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌ت له‌ باره‌ی دیاده‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ جیاجیاكان له‌گه‌لأ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار بدرێت. هه‌ژده‌م: دابین كردنی ماڵی حه‌وانه‌ بۆ ئه‌و ئافره‌تانه‌ی كه‌ ئه‌مانی كۆمه‌ڵایه‌تی وخێزانییان له‌ده‌ست داوه‌. نۆزده‌م: رێكخستنی په‌یوه‌ندیی له‌ نێوان كریكار وخاوه‌ن كارو كاركردن له‌ پێناوی پێشنیازكردنی یاساكاریی پێویست به‌وانه‌وه‌. بیسته‌م: كاركردن له‌ پێناوی بنیاتنانی پرۆژه‌ی وه‌به‌رهێنان بۆ گه‌شه‌پێدانی داهاته‌كانی وه‌زاره‌ت و بۆ دۆزینه‌وه‌ی سه‌رچاوه‌ی خودی بۆ دابین كردنی پاره‌ی پرۆژه‌كان. بیست ویه‌كه‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ زانكۆكان ومه‌ڵبه‌نده‌كانی تۆژینه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌ جۆرێكی وا كه‌ ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت بێنێته‌ دی. بیست ودووه‌م: رێكخستنی بازاڕی كار به‌جۆرێكی وا مافی كریكاره‌ خۆجێیه‌كان دابین بكات وپێشنیازی یاساكاری پێویست بكات بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌.

مادده‌ی بیست هه‌شت

مادده‌ی بیست هه‌شت: كه‌سێ به‌ مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر دابمه‌زرێ یان ئه‌و مه‌رته‌به‌یه‌ی پێ بدرێ، مه‌رجه‌ مه‌رته‌به‌ی موده‌ڕیسی له‌ زانكۆیه‌كدا یان له‌ هه‌یئه‌ی په‌یمانگه‌ ته‌قه‌نیه‌كاندا یان له‌ هه‌یئه‌ی باڵای پسپۆره‌ پزیشكییه‌كاندا بووبێ له‌وانه‌ گوتنه‌وه‌دا بۆ ماوه‌یه‌ك له‌چوار سالَ كه‌متر نه‌بی و، چه‌ند لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی زانستی به‌ نرخیشی بڵاو كردبێته‌وه‌، له‌ سێ لێكۆڵینه‌وه‌ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: هه‌یئه‌تێ بۆ ئاسایشی هه‌رێم به‌ناوی (هه‌یئه‌ی گشتیی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستانی – عێراق)ە‌وه‌ داده‌مه‌زرێ، شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و ئیداریی خۆی ده‌بێ.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م هه‌یئه‌ته‌ بوجه‌ی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: مادده‌ی (24) له‌ یاساكه‌ پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: ده‌سته‌یه‌ك له‌ وه‌زاره‌ت داده‌مه‌زرێت پێی ده‌گوترێ (( ده‌سته‌ی باڵای عیاده‌ پزیشكیه‌كانی میللی و راوێژكاری)) و له‌ مانه‌ پێكدێ:- یه‌كه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت / سه‌رۆك دووه‌م: به‌رێوه‌به‌ری گشتی كار و باری پزیشكی / جێگری سه‌رۆك. سێیه‌م: به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت / ئه‌ندامن. چواره‌م: فه‌رمانبه‌ری ژمێریاری / ئه‌ندام . پێنجه‌م: فه‌رمانبه‌ری یاسایی / ئه‌ندام . شه‌شه‌م: فه‌رمانبه‌ری كارگێری / ئه‌ندام .

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م: به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا، ئه‌نجومه‌نێك ده‌یگرێته‌ ئه‌ستۆ كه‌ پێك دێ له‌: یه‌كه‌م: نه‌قیب ومه‌رجه‌ ماوه‌یه‌ك ده‌ستی دابێته‌ كاره‌كه‌ی كه‌ له‌ (12) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. دووه‌م: هه‌شت ئه‌ندام ودوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ له‌وانه‌ی ماوه‌ی ده‌ستدانه‌ پیشه‌كه‌یان له‌ (8) ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ كاری پێده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكات.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م : ئامانجی ئه‌نجومه‌ن به‌ دێهێنانی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌یه‌: یه‌كه‌م : سه‌یركردنی كێشه‌ كارگێڕییه‌كان. دووه‌م: زامنكردنی یه‌كێتی یاسادانان. سێیه‌م: یه‌كگرتنه‌وه‌ی بنچینه‌ی داڕشتنی یاسادانان و زاراوه‌ وده‌سته‌واژه‌ی یاسایی له‌ هه‌رێمدا.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌وه‌ی رووی لێنراوه‌ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سه‌رپه‌رشتی ده‌زگاكه‌ بكات، سه‌رۆكایه‌تی دانیشتنه‌كانی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات له‌ كاتی ئاماده‌ بوونی له‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌دا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌زگایه‌كی گشتی داده‌مه‌زرێ كه‌ تایبه‌ت بێ به‌ كاروباری شه‌هیده‌كانی بزوتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق و به‌و كه‌سانه‌ی كه‌ له‌ ئه‌نجامی تێدا به‌شدار بونیان تووشی كه‌م ئه‌ندامی بوون پێی ده‌گوترێ ده‌زگای گشتی شه‌هید.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌نجوومه‌ن تایبه‌ته‌ به‌و كار و ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌: 1. پیاده‌ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و یاسا و بڕیارو پێره‌وه‌ تایبه‌تی یه‌كانی به‌ خانه‌نشینی شه‌هیدانی بزوتنه‌وه‌و‌، ئه‌وانه‌ی له‌ ئه‌نجامی به‌شداری كردن تێی دا توشی كه‌م ئه‌ندام بوون، هه‌روه‌ها ئه‌و یاسا و بڕیارانه‌ش كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ كاروباریانه‌وه‌ هه‌یه‌. 2. پێشنیاز كردنی هه‌موار كردنی یاساكان بۆ په‌ره‌پێدانی یاسای ده‌زگا، یاساو بڕیاره‌كانی كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ كارو باره‌كانی و به‌رز كردنه‌وه‌یان بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 3. دانانی سیاسه‌تی گشتی بۆ گه‌شه‌ پێدانی ده‌ستكه‌وته‌كانی ده‌زگا و وه‌به‌رهێنانی له‌ ناو چوارچێوه‌ی ئامانجه‌ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووریه‌كان و سه‌رپه‌رشتی كردنی جێبه‌جێ كردنیان له‌ لایه‌ن فه‌رمانگه‌كانی ده‌زگاكه‌وه‌. 4. سه‌لماندنی بوودجه‌ی گشتی ده‌زگا و ژمێركاری كۆتایی و ئه‌نجامدانی گوێزانه‌وه‌ و هه‌موار كردنی به‌ پێی یاسا كار پێكراوه‌كان. 5. دانانی میلاكی ده‌زگاو هه‌موار كردنه‌كانی. 6. ئه‌نجام دانی كه‌م كردنه‌وه‌ و مه‌زات كردنه‌كان و بڕیاردان له‌سه‌ر به‌ڵێننامه‌ وقۆنته‌رات و خۆ به‌ستنه‌وه‌ی دارایی له‌ نێو بازنه‌ی بودجه‌ی سه‌لمێندراویدا. 7. دانانی به‌خشینی ده‌رماڵه‌ به‌ فه‌رمانبه‌ره‌ كارامه‌كان له‌ فه‌رمانگه‌كاندا یا ئه‌وانه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی پێی سپێردراون، له‌گه‌ڵ شاره‌زا نێردراوه‌كان دا به‌ مه‌رجێك له رێژه‌ی‌ 201% مووچه‌كانیان پتر نه‌بێ، به‌خشینی ده‌رماڵه‌ كه‌ له‌ رێژه‌ی 70% ی مووچه‌كانیان پتر نه‌بێ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ بۆ ئه‌نجامدانی كاری زێده‌ له‌ دوای ده‌وامی ره‌سمی روویان لێ ده‌نرێ. 8. پێكه‌وه‌نانی چه‌ند لیژنه‌یه‌ك بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ كاروباری هه‌مه‌جۆری ده‌زگاكه‌و بۆیشی هه‌یه‌ پشت به‌ شاره‌زایان له‌ ده‌ره‌وه‌ی ده‌زگا ببه‌ستێ به‌رامبه‌ر به‌ كرێ یه‌كی وا كه‌ ئه‌نجومه‌ن بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دات. 9. چاودێری كردنی شیاندنی منداڵانی شه‌هیدان، له‌ وانه‌ی كه‌ مه‌ترسی له‌سه‌ر موعاناتیان هه‌یه‌، كه‌ له‌ ئه‌نجامی باری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خێزانی و له‌ ئاكامی نه‌مانی دایك و باوك یاخود یه‌كێكیان له‌لایان خولقاوه‌. 10. چاودێری كردن و شیاندنی كه‌م ئه‌ندامانی بزووتنه‌وه ‌له‌ ناو پێشمه‌رگه‌دا و، لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ باره‌ی ژیانیان و ئاماده‌كردنی ئاماركردنێكی تایبه‌ت پێیان و دانانی نه‌خشه‌ بۆ راهێنان و چاودێری كردن و شیاندنیان و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی ته‌ندروستی و كۆمه‌ڵایه‌تی و رۆشنبیری یان به‌ دروستكردنی مه‌ڵبه‌ندی تایبه‌تی یان سوود وه‌رگرتن له‌ مه‌ڵبه‌ند و په‌یمانگای تایبه‌ت به‌ فه‌رمانگه‌كانی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی و رێكخراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تی یه‌كان كه‌ هه‌مان ئامانجیان هه‌یه‌ و مافی پیشه‌یی یان له‌ وه‌رگرتن به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ تایبه‌ته‌كان دا پێ بدرێ. 11. پێشنیاز كردنی دامه‌زراندنی فه‌رمانبه‌ر بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و ئه‌نجومه‌نیش بۆی هه‌یه‌ به‌رزیان بكاته‌وه‌ و بیان گوازێته‌وه‌ و واز هێنانیان لێ قبوول بكات و خانه‌نشینیان بكات و به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی بیان سپێرێ و سزایان بدات و له‌ كاریان لابدات و به‌لێنكاری له‌گه‌ڵ پسپۆر و شاره‌زایان و ته‌كنیكاران ببه‌ستێ بۆ كاركردن له‌ ده‌زگاكه‌دا. 12. دانانی راپۆرتێكی ساڵانه‌ له‌ باره‌ی كار و ئه‌ركه‌كانی ده‌زگا و به‌رز كردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌ باره‌ی پوخته‌ی چالاكییه‌كانی ده‌زگا و راپه‌راندنی كاره‌كانی و كێشه‌ و راو پێشنیازه‌كانی. 13. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ لقه‌ فرمانگه‌ بۆ ده‌زگاكه‌ له‌ یه‌كه‌كانی به‌رێوه‌بردن دا بكاته‌وه‌ و به‌ش و هۆبه‌ له‌ نوێ دابنێ و لێكیان بدات و هه‌ڵیان وه‌شێنێته‌وه‌ به‌ پێی پێویست له‌گه‌ڵ دانانی سنوورێك بۆ كار و ئه‌ركه‌كانی و پسپۆرییه‌كانی به‌ پێی رێنماییه‌كانی خۆی. 14. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی بدا به‌ سه‌رۆكی ده‌زگا و به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتی یه‌كانی.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌سه‌ڵاتی باڵا له‌ ده‌زگادا له‌ مانه‌ پێك دێ. 1. سه‌رۆكی ده‌زگا- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2. به‌رێوه‌به‌ری گشتی ده‌زگا- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3. سه‌رۆكی ئه‌ركان له‌ وه‌زاره‌تی كاروباری (پێشمه‌رگه‌) – نوێنه‌ری وه‌زاره‌ت. 4. به‌رێوه‌به‌ری گشتی دارایی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی دارایی. 5. به‌رێوه‌به‌ری گشتی گه‌شه‌ پێدان و ئاوه‌دانكاری- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی گه‌شه‌ پێدان و ئاوه‌دانكاری. 6. به‌رێوه‌به‌ری گشتی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. 7. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سێ پسپۆر بۆ ماوه‌ی سێ ساڵ داده‌مه‌زرێنێ و بۆی هه‌یه‌ تازه‌ش بكرێته‌وه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی كه‌ خاوه‌نی رابردوێكی شه‌ره‌ف مه‌ندانه‌ی تێكۆشانن و به‌ به‌شداری به‌رچاویان له‌ جوڵانه‌وه‌كه‌دا هه‌یه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی مادده‌ی چل و هه‌شتی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی هه‌ر سێ ساڵ جارێك ( كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا) كۆده‌بێته‌وه‌.

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: أ ـ ئه‌نجوومه‌نی دادوه‌ری به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستانی عێراق و ئه‌ندامێتی پێشینترین دوو جێگر له‌ جێگرانی سه‌رۆك و ئه‌گه‌ر له‌ كایه‌دا نه‌بوون پێشینترین دوو داوه‌ری دادگای پێداچوونه‌وه‌ و سه‌رۆكی دیوانی تۆماری یاسایی (دیوان التدوین القانونی)و سه‌رۆكی داوای گشتی (الادعاء العام) و به‌ڕێوبه‌ری گشتی تۆماری موڵكایه‌تی (التسجیل العقاری). "5" ب ـ ئه‌گه‌ر سه‌رۆك ئاماده$نه‌بوو پێشینرین دوو جێگره‌كه‌ی جێگه‌ی ده‌گرنه‌وه‌و ئه‌گه‌ر ئه‌وانیش ئاماده$ نه‌بوون پێشینترین ئه‌ندامانی دادگای تێ هه‌ڵچوونه‌وه‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجوومه‌ن ده‌كا. دووه‌م: ئه‌نجوومه‌ن به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ له‌ مانگێك دا جارێك كۆده$بێته‌وه‌ وسه‌رۆكیش بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستیدا داوای كۆبوونه‌وه‌ی بكا وكۆبوونه‌وه‌ی به‌ بێ ئاماده$بوونی سه‌رۆك یا ئه‌وه‌ی له‌ كاتی ئاماده$ نه‌بوونیدا جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌و به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ سێ له‌ چوار به‌شی ئه‌ندامانی پێك نایه‌ت و بڕیاره‌كانیش به‌ زۆربه‌ی ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن ده‌درێن. سێ یه‌م: ئه‌نجوومه‌ن سكرتێرێكی له‌ وه‌رگرانی باوه‌ڕنامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ یاسادا ده‌بێ كه‌ رێكخستنی كاروباری ئه‌نجوومه‌ن و ئاماده$كردنی به‌رنامه‌ی كاری و پوخته$ كردنی ئه‌و كێشانه‌ی ده‌خرێته‌ به‌رده$می و راگه‌یاندنی بڕیاره‌كانی له‌ ئه‌ستۆ ده‌بێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: مادده‌ی سی و پێنج له‌ یاساكه‌ پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی له‌ جێ داده‌نرێت: یه‌كه‌م: دادگا، به‌بێ ئه‌وه‌ی داواشی لێ بكرێ، حوكم ده‌دات به‌سه‌ر ئه‌و كه‌سه‌دا كه‌ هه‌موو ده‌عواكه‌ یان به‌شێكی دۆڕاندووه‌ مزوكرێی پارێزه‌رایه‌تی ئه‌و هه‌نده‌ی كه‌ دۆڕاوه‌ بدات به‌ دژه‌كه‌ی، كه‌ ئه‌ویش پارێزه‌ری هه‌بووه‌، كه‌سێكیش كه‌ له‌سه‌ر داواكاریی خۆی ده‌عواكه‌ی پووچه‌ڵ كرابێته‌وه‌، ئه‌ویش (ته‌نها له‌ رووی مزوكرێی پارێزه‌رایه‌تیه‌وه‌) حوكمی دۆڕاو ده‌یگرێته‌وه‌. دووه‌م: دادگا حوكمی مزوكرێی پارێزه‌رایه‌تی به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دیار ده‌كات: 1.رێژه‌ی (10%)ی به‌های حوكم پێ ده‌رچووه‌كه‌ (المحكوم به) به‌ مه‌رجێ له‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار نه‌ترازێ. 2. رێژه‌ی (5%)ی به‌های به‌ده‌لی به‌ موڵك كردن به‌ مه‌رجێ له‌ (3000) سێ هه‌زار دینار نه‌ترازێ. 3. له‌ ده‌عواگه‌لی ئه‌حوالی شه‌خصی و ئه‌و ده‌عوایانه‌ش كه‌ به‌هایان دیار نه‌كراوه‌و له‌م ده‌عوا سزاییانه‌شدا كه‌ به‌ مافی مه‌ده‌نی بنبڕ ده‌كرێن، له‌ (100) سه‌د دینار كه‌متر نابێ و له‌ (500) پێنج سه‌د دیناریش ناترازێ. سێیه‌م: دادگا بۆ وه‌كیله‌كانی دایه‌ره‌كانی هه‌رێم له‌و فرمانبه‌رانه‌ی كه‌ به‌پێی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م – 2)ی مادده‌ی نۆزده‌ی یاساكه‌ بۆ مورافه‌عه‌ ده‌نێردرێن حوكمی مزوكرێیه‌كیان بۆ ئه‌دا كه‌ هاوتا بێ له‌گه‌ڵ مزوكرێی ئه‌و پارێزه‌رایه‌تیه‌دا كه‌ حوكمی بردنه‌وه‌ی (كسب) ده‌عوای بۆ ده‌درێ كه‌ ده‌قه‌كه‌ی له‌ بڕگه‌ (دووه‌م)ی سه‌ره‌وه‌دا هاتووه‌، ته‌واوی مزوكرێیه‌كه‌ش (كامل الاتعاب) كه‌ حوكمه‌كه‌ی پێ ده‌رچووه‌ به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دابه‌ش ده‌كرێت: 1.(30%)ی بۆ ئه‌و فه‌رمانبه‌ره‌یه‌ كه‌ له‌ ده‌عواكه‌دا مورافه‌عه‌ی كردووه‌. 2. (20%)ی بۆ كارمه‌ندانی دایه‌ره‌ یاساییه‌كان یان به‌شی یاسایی له‌وانه‌ی كه‌ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسا یان هاوته‌كه‌یان هه‌یه‌. 3. باقیمه‌نی مزوكرێیه‌كه‌ به‌ داهاتی گه‌نجینه‌ (خزینه‌)ی هه‌رێم تۆمار ده‌كرێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة