مادده‌ی چواره‌م: مادده‌ی (چواره‌م) هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: سه‌ندیكا: بۆ وه‌دیهانینی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ تێده‌كۆشێ: 1. رێزگرتن و داكۆكی له‌ ئازادیی رۆژنامه‌وانی و ئازادیی راده‌ربڕین، هه‌روه‌ها داكۆكی له‌ مافی رۆژنامه‌وانان و زامنكردنی پاراستنیان به‌ جێ هێنانی ئه‌رك و فرمانیاندا. 2. ئه‌ركی ده‌ستكه‌وتنی ده‌نگوباسی و زانیاریه‌كانیان بۆ ئاسان بكا. 3. وه‌رگرتنی سه‌ندیكا له‌ یه‌كێتیگه‌لی رۆژنامه‌گه‌ریی جیهانی و ئیقلیمیدا، هه‌روه‌ها هه‌ڵبه‌ستنی پێل و پێوه‌ندی له‌گه‌ڵیاندا. 4. قاڵكردنی رۆژنامه‌وانان به‌هه‌موو شێوازێ بلوێ وبكرێ. 5. پشتیوانی و لایه‌نگرتن له‌ رۆژنامه‌وانان له‌ حاڵه‌تی زه‌رووردا. 6. به‌رجسته‌ كردنی رژێمی فیدراڵی، یان هه‌ر شتێكی دی كه‌ گه‌لی كوردستان خۆی به‌ دڵی بێ. 7. داكۆكی كردن له‌ بنه‌ماكانی دیموكراسی و، ئازادییه‌ بنه‌ڕه‌ته‌كان و، ئاشتی و بنه‌ماكانی مافی مرۆڤ. 8. پشتیوانی له‌ خه‌باتی گه‌لی كوردستان له‌ پێناوی وه‌دیهانینی مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی خۆی و، ره‌واج پێدانی بنه‌ماي لێبورده‌یی و بێ زه‌بروزه‌نگی له‌ كۆمه‌ڵگه‌داو، داكوتانی ره‌گی برابوونی نه‌ته‌ویی و ئایینی و یه‌كسانی له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا. 9. به‌شداری كردن له‌ بنیادنانی ده‌وڵه‌تی ده‌زگاكاری و، به‌هێزكردنی بنه‌مای جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كان. 10. پاراستنی سه‌روه‌رێتیی یاساو سه‌ربه‌خۆیی دادوه‌ری. 11. پاراستن و به‌ره‌وچاكتر گۆڕینی رۆشنبیریی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی.

مادده‌ی سێیه‌م: بڕگه‌ی (هه‌شته‌م) له‌ مادده‌ی (دووه‌م)ی یاسای ژماره‌ (26)ی ساڵی 2007 هه‌موار ده‌كرێت و به‌م جۆره‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (باجێكی بڕاوه‌ ده‌سه‌پێندرێت به‌ رێژه‌یه‌كی روو له‌ زیاده‌ له‌ به‌های خانووبه‌ره‌ یان مافی هه‌ڵسوكه‌وت كردن پێی كه‌ به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی یاسای خه‌مڵاندنی به‌های خانووبه‌ره‌ و سووده‌كانی ژماره‌ (85)ی ساڵی 1978 دیاری كراوه‌ یان هه‌قه‌كه‌ی كه‌ كامیان پتره‌ به‌سه‌ر خاوه‌نی خانووبه‌ره‌ یان مافی هه‌ڵسوكه‌وت كردن پێی له‌ كاتی گواستنه‌وه‌ی موڵكایه‌تی یان مافی هه‌ڵسوكه‌وت كردن به‌ هه‌ر شێوازێك له‌ شێوازه‌كانی گواستنه‌وه‌ی موڵكایه‌تی یان به‌ده‌ست هێنانی مافی هه‌ڵسوكه‌وت یان گواستنه‌وه‌ی وه‌ك فرۆشتن و گۆڕێنه‌وه‌ و پێكهاتن و وازهێنان و لابردنی كۆبه‌شی (ازاله‌ الشیوع) و پاكتاو كردنی وه‌قف یان بانه‌وانی (مساطحه‌) و، كرێچی هه‌مان مامه‌ڵه‌ی خاوه‌ن موڵكی له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت له‌ كاتی به‌كرێ دانی ئه‌و خانووبه‌ره‌یه‌ی به‌ گرێبه‌ستی بانه‌وانی (مساطحه‌) كه‌وتووه‌ته‌ به‌ر هه‌ڵسوكه‌وتی ئه‌وه‌وه‌ و، به‌ گوێره‌ی ئه‌مه‌ی دادێ هه‌ژمار ده‌كرێت: 1. رێژه‌ی 50% له‌ به‌های خه‌مڵێندراوی خانووبه‌ره‌ یان هه‌قه‌كه‌ی كامیان زیاتره‌ داده‌گیرێت به‌ر له‌ هه‌ژمار كردنی باج. 2. ئه‌و بڕه‌ی ده‌مێنێته‌وه‌ باجی دێته‌ سه‌ر و به‌م جۆره‌ی دادێ هه‌ژمار ده‌كرێت: 1% تا (100،000،000) سه‌د ملیۆن دیناری عێراقی. 2% بۆ ئه‌وه‌ی له‌ (100،000،000) سه‌د ملیۆن دیناری عێراقی زیاتر بوو تا (200،000،000) دوو سه‌د ملیۆن دیناری عێراقی. ج- 3% بۆ ئه‌وه‌ی له‌ (200،000،000) دوو سه‌د ملیۆن دیناری عێراقی زیاتر بوو تا (300،000،000) سێ سه‌د ملیۆن دینار عێراقی. د- 5% بۆ ئه‌وه‌ی له‌ (300،000،000) سێ سه‌د ملیۆن دینار عێراقی زیاتر بوو. 3- بڕگه‌ی (1)ی سه‌ره‌وه‌ به‌سه‌ر ئه‌و پشك و به‌شه‌ی فرۆشراوانه‌ی خانووبه‌ره‌ی جیاكراوه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی نافه‌رمیشدا پیاده‌ ده‌كرێت به‌ رێژه‌ی به‌ش یان پشك. 1. حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (1)ی سه‌ره‌وه‌ پیاده‌ ناكرێت ئه‌گه‌ر فرۆشیار موڵكایه‌تیی پشك یان به‌شی ئه‌و خانووبه‌ره‌یه‌ی هه‌یه‌تی گواست بێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر پتر له‌ ساڵێك به‌سه‌ر به‌رواری گواستنه‌وه‌ی پشك یان به‌شه‌كه‌دا تێپه‌ڕ نه‌بوو بێت.

مادده‌ی سیازده‌: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ ده‌خرێته‌ به‌ركار، و له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی نۆ له‌م یاسایه‌ هه‌موارده‌كرێ، بڕگه‌(ج)ی له‌ كۆتاییدا ده‌خرێته‌سه‌رو وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی لێ دێت: ج- ده‌شێ له‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا، وه‌زیرێ یان له‌ وه‌زیرێك پتر، له‌ نووسینگه‌ی سه‌ره‌ك وه‌زیراندا هه‌بن.

مادده‌ی سی ونۆ: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ ڕۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ ده‌خرێته‌ به‌ركار و له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م: 1. ئه‌وه‌ی به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ خانه‌نشین بكرێ، مووچه‌یه‌كی خانه‌نشینیی پێ ده‌بڕێ به‌رێژه‌ی (50%)ی دوایین مووچه‌و ده‌رماڵه‌كه‌ی و، بۆ هه‌ر ساڵێ له‌ ساڵه‌كانی خزمه‌تیشی له‌ وه‌زیفه‌ ناوبراوه‌كانی سه‌ره‌وه‌دا رێژه‌ی (5%) بۆ مووچه‌ خانه‌نشینییه‌كه‌ی زیاد ده‌كرێ، به‌مه‌رجێ مووچه‌ی خانه‌نشینییه‌كه‌ی له‌ رێژه‌ی (75%)ی دوایین مووچه‌و ده‌رماڵه‌كه‌ی تێنه‌په‌ڕێ. 2. ئه‌وانه‌ی كه‌ ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ به‌هۆكاری ته‌ندروستی خانه‌نشین ده‌كرێن، یان ده‌مرن، رێژه‌ی (75%)ی دوایین مووچه‌و ده‌رماڵه‌كه‌ی تێنه‌په‌ڕێ، به‌بێ ئه‌وه‌ی گوێ بدرێته‌ ماوه‌ی خزمه‌ته‌ فیعلییه‌كه‌ی له‌و وه‌زیفانه‌دا كه‌ ناوبراون.

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌م یاسایه‌، ئه‌م عینوانه‌ وه‌زیفییانه‌نه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌وه‌: 1-بریكاری وه‌زاره‌ت 2- پارێزگار 3- راوێژكار 4- به‌رێوه‌به‌ری گشتی 5- شاره‌زا 6- سه‌رۆكانی زانكۆكان و سه‌رۆكانی هه‌یئه‌ته‌كانی په‌یمانگه‌ هونه‌ریه‌كان و ئه‌ندامانی هه‌یئه‌تی ته‌دریسی زانكۆو په‌یمانگه‌كان، ئه‌وانه‌یان كه‌ پله‌ی ئوستادیان هه‌یه‌ 7- خاوه‌ن پله‌ تایبه‌ته‌كان 8- سه‌رۆك و ئه‌ندامانی كۆڕی زانیاریی كوردستان.

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌گه‌ر كه‌سێ له‌وانه‌ی له‌ مادده‌ی یه‌كه‌می سه‌ره‌وه‌دا ناوبراون، خانه‌نشین بكرێ، ئه‌وه‌، سه‌رپشك ده‌كرێ كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ مووچه‌ی خانه‌نشینییه‌كه‌ی وه‌ربگرێ، یان به‌پێی یاسایه‌كی خانه‌نشینیی دیكه‌ كه‌ گرتبێتییه‌وه‌.

مادده‌ی بیست و دووه‌م: یه‌كه‌م: پێكهاته‌و فه‌رمانگه‌كانی دیوان و ئه‌ركه‌كانیان و تایبه‌تمه‌ندییه‌كانیان به‌ پێڕه‌وێكی ناوخۆ دیار ده‌كرێ كه‌ له‌ دیوانه‌وه‌ ده‌رده‌چێت. دووه‌م: سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ به‌ ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌ن رێنمایی بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ. سێیه‌م: یاسای دیوانی چاودێری دارایی ژماره‌(14)ی ساڵی 2000و پێڕه‌وی دیوانی چاودێری دارایی   ژماره‌(212)ی ساڵی 1999 هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه‌.

مادده‌ی بیست وحه‌وت: لیژنه‌ی زه‌پتی له‌ مه‌ركه‌زی سه‌ندیكادا له‌ سێ ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك ده‌هێنرێ و ئه‌ندامێ له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكایش، به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا.

مادده‌ی پێنجه‌م: مادده‌ی (21)ی یاساكه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: به‌ده‌ر له‌ حوكمه‌كانی مادده‌كانی پێشوو ده‌سته‌ ئه‌مانه‌ ده‌به‌خشێ: 1. خێزانی ئه‌و پارێزه‌رانه‌ی كه‌ له‌ ئه‌نجامی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان ـ عیراق شه‌هید بوون مووچه‌یه‌كی خانه‌نشینیان پێ ده‌درێ كه‌ مانگانه‌ (400000)چوارسه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ. 2. خێزانه‌كانی ئه‌و پارێزه‌رانه‌ی كۆچی دواییان كردووه‌ له‌ دوای كشانه‌وه‌ی ده‌سته‌ڵاتی مه‌ركه‌زی له‌ كارگێڕیی كوردستان له‌ 23/10/1991وه‌ تاكو ده‌رچوونی یاسای سندووقی خانه‌نشینی پارێزه‌رایه‌تی ژماره‌ (18)ی ساڵی 1999 مووچه‌یه‌كی خانه‌نشینیان پێده‌درێ مانگانه‌ له‌ (300000) سێ سه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: 1. كاركردن به‌ بڕگه‌ی (1ـ أ) له‌ مادده‌ی (4)له‌ یاسای زه‌وی عه‌ره‌سه‌ی ژماره‌ (26)ی ساڵی 1962 ده‌وه‌ستێنرێ. 2. كاركردن به‌ بِڕیاری ژماره‌ (99) ی ساڵی 1974 ده‌وه‌ستێنرێ. 3. كاركردن به‌ بڕیاری ژماره‌ (483)ی ساڵی 1981 ده‌وه‌ستێنرێ. 4. كاركردن به‌ بڕگه‌كانی بڕیاری (222) ی ساڵی 1977، سه‌باره‌ت به‌ باجی زێده‌ ده‌وه‌ستێنرێ وئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: ( لێ بوردنی عه‌ره‌سه‌یه‌ك یا زیاتر له‌ باجی بنه‌ڕه‌تی بۆ هه‌ركه‌سێكی له‌سه‌ریه‌تی بیدات كه‌ رووبه‌ره‌كه‌ی یان به‌شی شایعی (الحصه‌ الشائعه‌) له‌ (600م2) زیاتر نه‌بێ و باجه‌كه‌ی له‌ زیاده‌كه‌ وه‌رده‌گیرێ و خاوه‌ن زه‌وی عه‌ره‌سه‌كه‌ بۆی هه‌یه‌ ئه‌و زه‌وییه‌ یان ئه‌و به‌شه‌ی كه‌ ده‌یه‌وێ لێ بوردنه‌كه‌ بیگرێته‌وه‌ ده‌ستنیشان بكات).

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی 1/1/2008 دا جێبه‌جێ ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌ژده‌م: یه‌كه‌م: به‌ر له‌وه‌ی سه‌رۆكی دیوان كارو ده‌سه‌ڵاته‌ بڕیار لێدراوه‌كانی به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ وه‌رگرێ، له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان – عیراق ئه‌م سوێنده‌ ده‌ستووریه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوات (سوێند به‌خوای مه‌زن ده‌خۆم كارو فرمانه‌كه‌م به‌ راستی و به‌ ئه‌مانه‌ت و دڵسۆزییه‌وه‌ ئه‌نجام بده‌م و یاساو پێڕه‌وو رینماییه‌كان به‌ ئه‌مانه‌ت و به‌ ده‌ست پاكی و بێ لایه‌نی پیاده‌ بكه‌م و سه‌ربه‌خۆیی دیوان و بێ لایه‌نی و شكۆمه‌ندییه‌كه‌ی بپارێزم و نهێنیه‌كانی كار بپارێزم و رێز له‌ بنچینه‌ ره‌وشتیه‌كان و پیشه‌ییه‌كان بگرم كه‌ كاروباری فرمان و پیشه‌كه‌ رێك ده‌خه‌ن و پێیانه‌وه‌ به‌ندیم و خوا له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ده‌یڵێم شاهیده‌). دووه‌م: جێگری سه‌رۆكی دیوان و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان و یاریده‌ده‌ره‌كانیان و ئه‌وانه‌ی به‌ پله‌ی ئه‌وانن و سه‌رۆكه‌كانی ده‌سته‌ چاودێرییه‌كان ئه‌و سوێنده‌ یاساییه‌ له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی چاودێری ده‌خۆن كه‌ له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌دا هاتووه‌ به‌ر له‌ ده‌ست دانه‌كاره‌كانیان. كه‌ خۆ به‌ستنه‌وه‌ به‌ پرنسیپه‌كانی پیشه‌ی چاودێری و جێبه‌جێ كردنی به‌ جۆرێكی بێ لایه‌نی و ئاشكرا كردنی هه‌رچی پێویســته‌ بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی و پایه‌ی چاودێری له‌ هه‌رێمدا ده‌گرێته‌خۆ.

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ یازده‌ هه‌موار بكرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ بخوێنرێته‌وه‌: شه‌رتووشروت + دانانی ده‌رمانسازییه‌كه‌. مۆڵه‌تی دانانی ده‌رمانسازی به‌وكه‌سه‌ ده‌درێ كه‌ ئه‌م شه‌رتوشروته‌ی هه‌بێ: 1/ناوی ده‌رمانسازییه‌كه‌. 2/ كرێبه‌ندی (عقد ایجار) كه‌ دایه‌ره‌ی باجی موڵك وماڵ ته‌سدیقی كردبێ. 3/ناوه‌ بازرگانییه‌كه‌ی كه‌ ژووری بازرگانی بۆی مۆر كردبێ. 4/رووبه‌ره‌كه‌ی له‌ (20م2) كه‌متر نه‌بێ. 5/پانایی ده‌ره‌وه‌ی له‌ دوو مه‌تر ونیو كه‌متر نه‌بێ. 6/كاتی رووخان وسووتان ده‌شێ ده‌رمانسازییه‌كه‌ی به‌ گواستنه‌وه‌ی مۆڵه‌ته‌كه‌یه‌وه‌ به‌ پێی شه‌رتوشروت (ته‌نیا شه‌رتی رووبه‌ر نه‌بێ) بگوازرێته‌وه‌ بۆ جێگایه‌كی دیكه‌ له‌ هه‌مان ناوچه‌دا تا كاتی گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ جێگا كۆنه‌كه‌ی خۆی یا كردنه‌وه‌ی ده‌رمانسازییه‌كی دیكه‌ به‌ پێی شه‌رتوشروتی خۆی.

مادده‌ی پازده‌یه‌م: سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ سه‌رپه‌رشتی دادگاكان و كاره‌كانیان و به‌رێوه‌به‌رێتی یه‌كان جێ به‌ جێ كاری (تنفیژ) و فه‌رمانگه‌كانی دادنووس (الكاتب العدل) و به‌رێوبه‌رێتی یه‌كانی ناكامڵان (قاصرین) له‌ ناوچه‌كه‌دا و دابه‌شكردنی كار له‌ نێوان دادوه‌ره‌كانیدا ده‌كا و بۆیشی هه‌یه‌ هێنده‌ی به‌ باش ده‌زانێ له‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی بدا به‌ یه‌كێ له‌ جێگره‌كانی.

مادده‌ی شازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی تێهه‌ڵچوونه‌ه‌دا ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی ناچه‌ی تێهه‌لچوونه‌وه‌) له‌ سه‌رۆكی دداگا و ئه‌ندامیه‌تی جێگره‌كانی دادوه‌رانی دادگای تیهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێك دێ. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ مانگی جارێك كۆده‌بێته‌وه‌ و سه‌رۆكیش بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستیدا داوای كۆبونه‌وه‌ بكا و به‌ بێ ئاماده‌ بوونی به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ سێ له‌ چوار به‌شی ژماره‌ی ئه‌ندامانیشی كۆبوونه‌وه‌ی ساز نابێ. سێ یه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م تایبه‌تكاریانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و كۆسپ و گیر و گرفتانه‌ی دادگاكان توشیان ده‌بن. 2-باسكردنی پێویستییه‌كانی دادگاكان و خشته‌ی كارگه‌رانیان (الملاك) له‌به‌ر رۆشنایی پێویستی ساڵانه‌یان. 3-پێشكه‌شكردنی پێشنیاز له‌ باره‌ی دامه‌زراندنی دادگای نوێ وه‌. 4-چاككردنی شێوازی كاركردن و به‌رز كردنوه‌ی راده‌ی به‌جێ هێنانی له‌ دادگاكاندا.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: له‌ مه‌ڵبه‌ندی هه‌ر پارێزگا و قه‌زایه‌كدا دادگایه‌كی سه‌ره‌تایی یا زیاتر پێك ده‌هێنرێ و ده‌شگونجێ له‌ ناحیه‌كاندا به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك كه‌ وه‌زیری داد ده‌ری ده‌كا پێك بهێنرێ و بۆشی هه‌یه‌ تایبه‌تداری شوێنه‌كی (الاختصاص المكانی) بۆ دادگاكه‌ بۆ زیاتر له‌ قه‌زا و ناحیه‌یه‌ك فراوان بكا.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ ڕۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ڕۆژنامه‌ی فه‌ڕمی (وه‌قائعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێ.