المواد القانونية
ماددهی بیست و دووهم: 1-دهبێ پاڵێوراو بۆ سهرۆكایهتی شارهوانی(30) سی ساڵی تهمهنی تهواو كردبێ و باوهرنامهی دواناوهندی یا هاوسهنگهكهی (مایعادلها) ههبێ. 2-دهبێ ئهندامه ههڵبژێردراوهكان (30) سی ساڵی تهمهنیان تهواو كردبێ و ئههلیهتی یاسای تهواویان ههبێ. 3-نابێ لهسهرتاوانێكی لهكهداركهری شهرهف یا بهند كردن به هۆی تاونی كوشتنی ئهنقهست یا دزی كردن حوكم درا بێ یا بهشداری یهكێ لهو تاوانانهی كردبێ كه دهسهڵاتی دكتاتۆری له كوردستاندا نهخشهی بۆ كێشاوه.
ماددهی بیست و سێیهم: نابێ ئهندامیهتی ئهنجومهنی شارهوانی و ههر كام لهو ئهنجومهنانهی به پێی یاسا ههڵدهبژێردرێن پێكهوه بكرێن.
ماددهی بیست و چوارهم: 1-ئهگهر ئیحتیاتهكان بهشی پركردنهوهی كورسییه چۆڵ بووهكانی ئهنجومهنیان نهكرد، ههڵبژاردنی تهواو كهر بۆ پركردنهوهیان دهكرێ. 2-ماوهی ئهندامیهتی ئهندامه نوێیهكان تهواوكهری ماوهی ئهندامهكانی پێشوو دهبێ.
ماددهی بیست و یهكهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كردستانی عێراق حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبه جێ بكهن.
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: رێگا به هیچ كهسێك نادرێت لهناو فرۆكهدا بهبێ رێگه پێدان چهك یان مادهكانی توانای سوتانیان ههیه یان ههرمادهیهكی دیكه كه دهتواندرێ بۆ ههركارێكی تێكدهرانه یان توندو تیژی یان ههرهشهكردن به كاربهێندرێت له كاتی گهشتهكهدا ههڵگرێت. دووهم: ئهگهر كاروبارهكه ئهوه بخوازێ كه چهك یان ههرمادهیهك دهتوانرێ بۆ كارێك لهكارهكانی تێكدهرانه یان توندو تیژی یان ههرهشهكردن بهكاربێت بگوازرێتهوه،پێویسته خاوهنهكهی رادهستی نوێنهری كارپێكهری ئاسمانی ( وهبهرهێنهر) بكات بهر لهچوونی بۆ ناو فرۆكهكه، و ئهو كهسهی ئهركیهتی له شوێنێكی فرۆكهكه دایبنێ كه كهس له نهفهرهكان نهتوانێ بیگاتێ، ههروهها پێویسته بیداتهوه به خاوهنهكهی دوای بهكۆتاهاتنی گهشتهكه.
مادهی پێنجهم: یهكهم: دهزگا لهم دامهزراوانهی خوارهوه پێك دێت: 1- سهرۆكی دهزگا. 2- یارمهتیدهری سهرۆكی دهزگا بهپلهی تایبهت دادهمهزرێت. 3- بهرێوهبهرایهتی گشتیی فرۆكهخانهی ههولێری نێودهوڵهتی فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات. 4-بهرێوهبهرایهتی گشتیی فرۆكهخانهی سلێمانی نێودهوڵهتی فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات. 5- شارهزایان و راوێژكاران. دووهم: ئهرك و دهسهڵاتهكانی ئهو دامهزراوه ئاماژه بۆ كراوانهی له بڕگه ( یهكهم)ی سهرهوهدا بهپێڕهوی ناوخۆیی تایبهت دیاریدهكرێت، كهئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا دهریدهكات و ئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی و بهش و هۆبهو یهكهكانی نوێ دابهێنێ یان ههڵیانوهشێنێتهوه و یهكیان بخات بهپێی پێداویستی كارو بهڕهزامهندی وهزیر. لهگهڵ لهبهرچاوگرتنی بهرژهوهندی گشتی وبهرژهوهندی دهزگاكه.
ماددهی شهشهم: دهزگا ئامانجی گرتنه ئهستۆی بهرپرسیاریهتی ههمووكاروباری فرۆكاخانه شارستانیهكان لهههرێمی كوردستان_عێراقی ههیه، ههروهها بهرێوهبردن و بهگهڕخستن و گهشهپێدان و بهرزكردنهوهی ئاستی گواستنهوهی ئاسمانی لهلایهنهكانی هۆنهری و بهگهرخستن و ئابووری و رێكخستنی كارگێڕی جولانهوهی ئاسمانی كارا له سهرزهوی و له ئاسمانی فرۆكهخانهكانی ههرێم، بهجۆرێك ئاستهكانی ئاسایش و سهلامهتی به پێی پێوانهكانی نێودهولهتی و ناوخۆیی بهێنێتهدی.
ماددهی شازده: سهرۆكی زانكۆ ئهم سهڵاحییاتانهی خوارهوهی ههیه: 1- سهرۆكایهتی ئهنجومهنی زانكۆ دهكات و بانگهێشتی ئهنجومهن دهكات بۆ كۆبوونهوهی ئاسایی و نائاساییش، بڕیارهكانیشی دهخاته بهركارو لهبهرامبهر ههموو لایهنێكیشدا نوێنهرایهتی زانكۆ دهكات. 2- بهپێی حكومهكانی یاساو پێرۆ پهیوهندیدارهكان و ئهو فهرمان و رێنمایيانهش كه له وهزارهتهكهوه دهردهچن ئیداری كاروباری زانستی و ئیداری و دارایی زانكۆ بهڕێوه دهبات. 3- بهپێی یاساگهل و پێرۆ و رێنماییه بهركارهكانیش ئیدارهی ئهموالی گواستهنی و ناگواستهنیش بهڕێوهدهبات. 4- قازانجهكانی نووسینگهو عیادهی راوێژكارهكان دابهش دهكا، (40%)ی بۆ زانكۆ تهرخان دهكاو دهخرێته سندوقێكی تایبهتهوه بۆ بهرهوباشتربردنی بزاڤی زانستی و خزمهتی زانكۆ خهرج دهكرێ و، (60%)یشی بهسهر كارمهندهكانیدا دابهش دهكرێ. 5- دامهزراندنی سهرۆكانی بهش و لق و یاریدهدهرانی عهمیدهكان له كۆلێژهكاندا. 6- سهرۆكی زانكۆ بۆی ههیه ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی بدات به عهمیدهكان و یاریدهدهرهكانی، یان به ههر كهسێ كه خۆی پێی باش بێت.
ماددهی حهڤده: سهرۆكی زنكۆ سێ یاریدهدهری دهبن، یهكهمیان بۆ كاروباری ئیداری و دارایی، دووهمیان بۆ كاروباری زانستی و، سێیهمیان بۆ پهیوهندیگهلی رۆشنبیری و ئهكادیمی. ئهمانه، به پلهی بهڕێوبهری گشتی، به بڕیاری سهرهك وهزیران و لهسه ر پێشنیازی وهزیر دادهمهزرێن، دهبێ بڕوانامهی دكتۆرایان ههبێ و ههر له كهمیی به مهرتهبهی ئوستادی یاریدهدهر، به مهرجێكیش خزمهتی زانكۆییان ههبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی ههژده: زانكۆ ئهنجومهنێكی دهبێت. ئهم ئهنجومهنه ههیئهتی باڵای زانستی و ئیداری زانكۆ كهیهو پێكدێت له: 1- سهرۆكی زانكۆ سهرۆك 2- یاریدهدهرانی سهرۆكی زانكۆ ئهندامن 3- عهمیدهكان ئهندامن 4- دوو ئهندامیش له ههیئهی تهدریسی زانكۆ كه ههیئهكه خۆی ههڵیاندهبژێرێ بۆ ماوهی دوو ساڵ و، یارای تازهكردنهوهشه بۆ تهنیا یهك جار.
ماددهی بیست و پێنجهم: 1- أ- ئهنجومهن دهبێ بهو رێ و شوێنانهی لهبهر دهستی دان ئهو سكێچه بنچینهییانهی (التصامیم الاساسیه) كه له لایهن نهخسه كێشانی ئاوهدانییهوه (التخگیگ العمرانی) ئاماده كراون بۆ هاوڵاتیان و پهیوهندی داران و فهرمانگهكان و لایهنهكانی تر بڵاو بكاتهوه تا بۆ ماوهی شهست رۆژ له رۆژی بڵاوكردنهوهكهوه لێ ی ئاگادار بن و ئهو نارهزایی و پێشنیازانهش وهردهگیرێن كه لهو ماوهیهدا له بارهیانهوه دهدرێن به ئهنجومهن. ب-بهڵام سهبارهت به سكێسه فراوانهكان و گۆردراوهكان و ئیفرازهكان بۆ ماوهی (30 )سی رۆژ رادهگهێنریچن لهگهڵ رهچاو كردنی ههمان رێ و شوێنی بڕگهی (أ)ی سهررهوهدا. 2-ئهنجومهن دهبێ لهو نارهزایی و پێشنیازانه ئهگهر ههبوون بكۆلێتهوه و له حاڵهتی رهت كردنهوه یا قبوڵ كردنیاندا، دهبێ بڕیارهكه هۆی شیاوی له پاڵدا بێ و له ههموو حاڵهتێكیشدا ئهنجومهن دهبێ سكێچهكان لهگهلچ نارهزایی و پێشنیازه قبوول كراو و رهت كراوهكاندا له ماوهی ههفتهیهكدا له كۆتایی هاتنی راگهیاندنهكهوه بنێرێ بۆ بهرێوهبهریهتی نهخشه كێشانی ئاوهدانی بۆ گۆرینی سكێچهكه لهبهر رۆشنایی یان بڕیار لهسهر دانی. 3-سكێچهكان له رۆژی سهلماندنیان له لایهن وهزیره وه به كار پێكراو دادهنرێن.
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهنی كاڕگێڕی دهزگا لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: سهرۆكی دهزگا. سهرۆك دووهم: یارمهتیدهری سهرۆكی دهزگا. جێگری سهرۆك سێیهم: بهڕێوهبهری گشتی فڕۆكهخانهی ههولێری نێودهوڵهتی ئهندام چوارهم: بهڕێوهبهری گشتی فڕۆكهخانهی سلێمانی نێودهوڵهتی ئهندام پێنجهم: شارهزاو راوێژكاران لهمهیدانی فڕۆكهوانی شارستانی ئهوانهی بهفهرمی و بهشێوهیهكی بهردهوام دادهمهزرێن یان له ڕێگهی گرێبهست لهسهر پێشنیاری سهرۆكی دهزگا و بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێت. ئهندامن شهشهم: بهڕێوهبهری كاروباری یاسایی ئهندام حهوتهم: ئهندامێك یان زیاتر لهناوهوه یان دهرهوهی دهزگا، سهرۆكی دهزگا به پێویستی دهزانێ ئاماده بێت لهدانیشتنهكانی ئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا و بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێت.
ماددهی دهیهم: سهرۆكی دهزگا ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوه ئهنجامدهدا: یهكهم: بهڕێوهبردنی كاروباری دهزگاو سهرۆكایهتی دانیشتنهكانی ئهنجومهن سهرپهرشتی فهرمانگهكانی سهر بهدهزگا دهكات. دووهم: نوێنهرایهتیكردنی دهزگا له كۆبوونهوهو كۆنگرهو سیمینارو ئهڵقهكانی خوێندنی تایبهتمهند لهناوهوه و دهرهوهی عێراق دوای وهرگرتنی رهزامهندی وهزیر. سێیهم: نوێنهرایهتی كردنی دهزگا لهبهردهم دادگاو فهرمانگهكانی پهیوهندیدار. چوارهم: ئیمزاكردنی ئهو نووسراوانهی له دهزگاوه دهردهچێ. پێنجهم: رهزامهندی نواندن لهسهر سهرفكردنی بڕه پارهكان بهپێی ڕێنمایی و یاساكانی بهركار. شهشهم: ئیمزاكردنی ههموو گرێبهستهكانیپهیوهندیدار به دهزگا دوای به دهستهێنانی رهزامهندیهكانی ئوسولی. حهوتهم: دامهزراندنی لیژنهكانی هونهری و به كارخستن و كارگێڕی و دارایی و یاسایی و ئاسایشی و ههرلێژنهیهكی دیكه كه بهپێی پێداویستیهكانی كار به پێویستی بزانێ. ههشتهم: ئیفاد كردنی فهرمانبهران دوای به دهستهێنانی رهزامهندی لایهنهكانی تایبهتمهند. نۆیهم: سهرۆكی دهزگا بۆی ههیه بهشێك له دهسهڵاتهكانی به یارمهتیدهری سهرۆكی دهزگاوبهرێوهبهره گشتیهكان بسپێرێ بۆ ئهوهی بتوانن ئهركهكانیان وهكو پێویست به جێبهَنن.
ماددهی پێنجهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه گوێزانهوه لهناو بودجهی تایبهت به ئهنجومهنی دادوهریی بكات.
ماددهی سی و دووهم: وهزارهته پهیوهندیدارهكان بۆیان ههیه داوی كردنهوهی ههر كارێك به شێوهیهكی كاتی بێ یا ههمیشهیی له شارهوانی بكهن كه دهشێ كردن له لایهن شارهوانییهوه باشتر و سوود بهخشتر بێ، به مهرجێ شارهوانی هیچ مهسرهفێكی نهكهوێته سهر.
ماددهی سی و سێیهم: دهبێ ئهنجومهن له كاتی بریاردانیدا لهسهر ههر پرۆژهیهك به پێی كهشف و سیفهتهكان و دوای لێكۆلینهوه و گفتوگۆ لهسهركردنی و دڵنیا بون له بوونی (اعتماد) له بووجه سهلمێنراوهكهیدا، كولفهكهی دیاری بكا.
ماددهی سی و پێنجهم: 1-بڕیارهكانی ئهنجومهن له باره به بهش بهشكردنی (تقسیم) خانووبهره، سهلملندنی وهزیر یا ئهو كهسهی كه پێی دهولێ كه وهزیر كارهكهی پێ دهسپێرێ و بۆشی ههیه ههندێ لهو مامهڵانه له سنوورێكدا كه خۆی دیاری دهكا خۆی لهم سهلملندنه بهدهر بكا. 2-بریارهكانی ئهنجومهن لهسهر فكردنی ئهو پارهیهی بۆ بووجهی سهلمێنراوی شارهوانی تهرخان كراوه و لهگهڵ له گهلیدا بهشدار بوونی بهلێنكار (التعهد) و بهلێنامه (عقد) و كرین دهبێ بهم شێوهیهی لای خوارهوه بسهلمێنرێ: أ-وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێم بۆ زیاتر له (1) ملیۆن دینار سهبارهت به پارهی تهرخانكراو له چوارچێوهی بودجهی ئاساییدا (المیزانیه الاعتیادیه). ب-ئهنجومهنی وهزیران بۆ زیاتر له (1) ملیۆن دینار سهبارهت به پارهی تهرخانكراو له چوارچێوهی نهخشهی گهشه پێدان. ج-وهزیر بۆی ههیه ئهو پارهیهی له (1)ملیۆن دینار زیاتر نهبێ چ لهسهر حیسابی بودجهی ئاسایی بێ یا ئهوهی له چوارچێوهی نهجشهی گهشه پێداندا تهرخان كراوه. د-ئهنجومهنی شارهوانی بۆ ئهو پارهیهی زیاتر نهبێ لهوهی له تهنیشت ههر یهكێ له پۆله كاندا دیاری كراوه. 1-پۆلی تایبهتی (000/150) سهدو پهنجا ههزار دینار بۆ ههر حالهتێك. 2- پۆلی تایبهتی (000/120) سهدو بیست ههزار دینار بۆ ههر حالهتێك. 3- پۆلی تایبهتی (000/10) ده ههزار دینار بۆ ههر حالهتێك. 4- پۆلی تایبهتی (000/5) پێنج ههزار دینار بۆ ههر حالهتێك. 5- پۆلی تایبهتی (000/3) سێ ههزار دینار بۆ ههر حالهتێك. 6- پۆلی تایبهتی (500/1) ههزارو پێنج سهد دینار بۆ ههر حالهتێك.
ماددهی سی و شهشهم: نابێ بریاری جیا جیا بۆ پارهی جیا جیا له یهك پرۆژهدا بدرێ به بیانووی لادان له دهسهڵاتی سهلماندنی (مصادقه) بڕیارهكانی سهرف كردنهوه.
ماددهی سی و حهوتهم: ئهنجومهن بۆی ههیه بنچینهی لهبار بۆ ئاسانی ی جێ بهجێ كردنی ئهو فهرمانانهی دابنێ كه لهم یاسایه و پهیرهو و رێنمایی یهكانیدا ههن.
ماددهی سی و ههشتهم: یاسای فرۆشتن و بهكرێدانی ماڵ موڵكی دهوڵهتی كارپێكراو (قانون بیع و ایجار اموال الدولیه النافژ) به سهر ماڵ و موڵكی شارهوانیدا جێ بهجێ بكرێ لهگهڵ رهچاو كردنی ئهمانهدا: 1-وهزیرجێگهی وهزیری دارایی دهگرێتهوه. 2-ئهنجومهن سهبارهت به ماڵی گوازراوه جێگهی ئهنجومهنی بهرێوه بردن (مجلس الاداره) دهگرێتهوه. 3-شارهوانی بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی ئهنجومهنی شارهوانی و پهسهند كردن له لایهن وهزیرهوه، ئهو خانوو بهرانهی سوودیان لێ نابینرێ به هاو نرخ (بدل المثل) به موڵكداری دراوسێ یا بفرۆشێ. 4-شارهوانی بۆی ههیه لهسهر پهسهند كردنی له لایهن وهزیرهوه خانووبهرهی خۆی به هاونرخ به لایهنه خێرخواز و ئاینیهكان بفرۆشێ. 5-خانوو بهرهی شارهوانی جگه له وانهی كه بۆ نیشته جێكربوون تهرخان دهكرێن له یاسای فرۆشتن و بهكرێدانی مال و مهڵكی دهوڵهت به دهردهكرێن. 6-شارهوانی بۆی ههیه لسهر پهسهند كردنی وهزیر ئهو خانوو بهرانهی له رێگهی كرین و موڵكسهندییهوه (استملاك) بوونهته موڵكی، ههر به نرخهكهی خۆیان بیان فرۆشی َ به فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمی یهكان (شبه رسمیه).
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة