المواد القانونية

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ له‌ كۆتایی مادده‌ی شازده‌مدا داده‌نرێ و ده‌بێته‌ بڕگه‌ی سێیه‌می مادده‌كه‌ وبه‌م شێوه‌یه‌ی ده‌خوێندرێته‌وه‌: 3/وه‌زاره‌ت به‌ پێی رێنمایی تایبه‌ت هه‌موو پێداویستیه‌كی په‌روه‌رده‌یی وه‌ك كه‌لوپه‌ل (اثاث) و كتێب وله‌وازمی قوتابخانه‌یی و شتی دیكه‌ی له‌و جۆره‌ بابه‌تانه‌ ڕه‌نێودێنێ و فه‌راهه‌میان ده‌كا.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: هه‌ر ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێك كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت كاری پێ ناكرێـت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان بۆی هه‌یه‌ كه‌ موناقه‌له‌ له‌ناو متمانه‌كانی تایبه‌ت به‌ په‌رله‌ماندا بكات. دووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی دادوه‌ریی له‌ هه‌رێمدا بۆی هه‌یه‌ كه‌ موناقه‌له‌ له‌ناو متمانه‌كانی تایبه‌ت به‌ ئه‌نجوومه‌نی دادوه‌ریدا بكات. سێیه‌م: وه‌زیری پلاندانان بۆی هه‌یه‌ به‌ پشت به‌ستن به‌ داوای وه‌زاره‌تێكی دیاریكراو كه‌ موناقه‌له‌ی پێویست له‌ پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێناندا بكات له‌ناو بودجه‌ی وه‌به‌رهێنانی هه‌مان وه‌زاره‌تدا و، له‌ سنووری یه‌ك پارێزگا یان قه‌زادا و له‌ناو بودجه‌ی په‌سه‌ندكراو دا. چواره‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری بۆی هه‌یه‌ و به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی پلاندانان و وه‌زاره‌تی مه‌عنی، موناقه‌له‌ی پێویست بۆ پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنان بكات له‌نێوان وه‌زاره‌ته‌كاندا و له‌ چوارچێوه‌ی یه‌ك پارێزگا یان قه‌زادا و له‌ناو بودجه‌ی په‌سه‌ندكراودا.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ له‌ كۆتایی مادده‌ی پێنجه‌مدا داده‌نرێ و ده‌بێته‌ بڕگه‌ی (15) پازدەهەمی مادده‌كه‌: 15/ بزاڤ پێدانی تێكه‌ڵاوی و سه‌رخستنی نێوان قوتابخانه‌ و بیئه‌ی ناوچه‌كه‌ی و پته‌وكردنی رۆڵی ئه‌نجومه‌نه‌كانی باوكان ومامۆستایان.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی یازده‌م هه‌موار ده‌كرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 1/وه‌زاره‌ت به‌خچه‌ێ ساوایان بۆ منداڵانی ته‌مه‌ن له‌ شه‌ش ساڵ خوارتر دادەمه‌زرێنێ. 2/شه‌رت و شروتی وه‌رگرتن و خوێندن بۆ باخچه‌كانی ساوایان رێك ده‌خا. 3/به‌ پێی پێڕۆیه‌كی تایبه‌ت سه‌رپه‌رشتیی باخچه‌ی ساوایانی ئه‌هلیيش ده‌كا.

مادده‌ی شه‌ست و سێیه‌م:

مادده‌ی شه‌ست و سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر سه‌رۆكی دادگا یان سه‌رۆكی ده‌سته‌ ئاماده‌ نه‌بوو یاخود پایه‌كه‌ی چۆل بوو یاخود ته‌گه‌ره‌یه‌ هاته‌پێش و رێی له‌ ده‌ست به‌كاربوونی گرت، ئه‌وا كۆنترین له‌ جێگرانی یان ئه‌ندامان كاره‌كه‌ی ئه‌و ده‌كه‌ن. دووه‌م: ئه‌گه‌ر پتر له‌ دادوه‌رێك له‌ دادگایه‌كدا هه‌بوون، كۆنترینیان ده‌بێته‌ به‌رپرسی كارگێڕیی و كاره‌كان له‌ نێوانیاندا دابه‌ش ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: داهاته‌كانی بودجه‌ی ساڵی دارایی 2012ی هه‌رێمی كوردستان-عێراق به‌ بڕی (13.200.950) سێزده‌ تریلیۆن و دووسه‌د ملیار و نۆسه‌دو په‌نجا ملیۆن دینار ده‌خه‌مڵێنرێت و به‌ گوێره‌ی ئه‌مه‌ی له‌ خواره‌وه‌دا روون كراوه‌ته‌وه‌: یه‌كه‌م: به‌شی هه‌رێم به‌گوێره‌ی یاسای بودجه‌ی گشتی ئیتیحادی كۆماری عێراق بۆ ساڵی دارایی 2012 كه‌ پترۆ دۆلاریشی له‌گه‌ڵدایه‌ (12.604.950) دوانزه‌ تریلیۆن و شه‌شسه‌د و چوار ملیار و نۆسه‌د و په‌نجا ملیۆن دینار. دووه‌م: داهاتی گشتی خه‌مڵێنراو كه‌ به‌شه‌كه‌ له‌ داهاتی ساڵی 2012ی ده‌روازه‌ سنووریه‌كانیشی له‌گه‌ڵدایه‌ (476) چوارسه‌د و حه‌فتا و شه‌ش ملیار دیناره‌. سێیه‌م: ئه‌وه‌ی له‌ ده‌رهێنان و به‌كارهێنانی ناوخۆ (نه‌وت و گاز) و (پترۆدۆلار)ه‌وه‌ دێ (120) سه‌د و بیست ملیار دیناره‌.

مادده‌ی شازده‌م:

مادده‌ی شازده‌م: یه‌كه‌م: سه‌رفكردن له‌ متمانه‌كانی (اعتمادات) حساباتی سه‌ره‌كی (به‌خشینه‌كان، كۆمه‌كه‌كان، خه‌رجییه‌كانی سه‌رمایه‌داری) له‌ناو بودجه‌ی هه‌رێمی كوردستان-عێراق له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووریه‌وه‌ ده‌بێت. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌توانێ ده‌سه‌ڵاتی سه‌رفكردنی راسته‌وخۆ بدات به‌ وه‌زیره‌كان و سه‌رۆكی لایه‌نه‌كانی گرێنه‌دراو به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ و، وه‌كیلی وه‌زاره‌ته‌كان و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان و سه‌رۆكی یه‌كه‌ ئیدارییه‌كان له‌به‌ر رۆشنایی ته‌رخانه‌ متمانه‌ پێكراوه‌كان (التخصیصات المعتمده‌) له‌ناو بودجه‌ی ساڵانه‌یاندا، و ئه‌مه‌ش به‌ بڕیارێكی ئه‌نجوومه‌ن ده‌بێ كه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ده‌رچووبێ و ئه‌نجوومه‌نیش ده‌توانێ چاو به‌و ده‌سه‌ڵات به‌خشینه‌دا بخشێنێته‌وه‌ به‌پێی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی و پره‌نسیپی لامه‌ركه‌زی پیاده‌ بكا.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ له‌ كۆتایی مادده‌ی پازده‌مدا داده‌نرێ وده‌بێته‌ بڕگه‌ی سێیه‌می مادده‌كه‌ و به‌م شێوه‌یه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 3/هه‌ڵگرانی بڕوانامه‌ی ماجستێر و دكتۆرا ئه‌وانه‌ی له‌ مه‌سله‌كی ته‌دریس له‌سه‌ر میلاكی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ كارده‌كه‌ن، هه‌موو ماف و ئیمتیازاتێكی هاوشانه‌كانی خۆیان كه‌ له‌ زانكۆكان كارده‌كه‌ن، هه‌یه‌.

مادده‌ی چوارده‌:

مادده‌ی چوارده‌: بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی شازده‌ هه‌موار ده‌كرێ و، به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 1. سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ له‌ پارێزگاكاندا لق بكاته‌وه‌، لیژنه‌ی لق له‌ بێنچ ئه‌ندام پێك دێت ئه‌ندامانی لق له‌و رۆژنامه‌وانه‌ كارایانه‌ی له‌ پارێزگاكه‌دا به‌ پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌رییه‌وه‌ خه‌ریكن هه‌ڵیانده‌بژێرن.

مادده‌ی نۆزده‌:

مادده‌ی نۆزده‌: مادده‌ی بیست و سێ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: رۆژنامه‌وان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ یه‌كێ له‌م عینوانانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: 1. خاوه‌ن ئیمتیاز 2. سه‌رنووسه‌ر 3. جێگری سه‌رنووسه‌ر 4. به‌ڕێوه‌به‌ری نووسین 5. سكرتێری نووسین 6. نووسه‌ر 7. وه‌رگێڕی رۆژنامه‌وانی 8. په‌یامنێری رۆژنامه‌گه‌ری 9. وێنه‌گری رۆژنامه‌گه‌ری 10. شێوه‌كارو(كاریكاتێر كار)ی رۆژنامه‌گه‌ری 11. ته‌صمیمكاری رۆژنامه‌ 12. هه‌ڵه‌چنی رۆژنامه‌ 13. رێكخه‌ری ئه‌رشیفی رۆژنامه‌گه‌ری 14. ژنه‌فتكاری رۆژنامه‌وانی

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: مادده‌ی (شه‌شه‌م) هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (رۆژنامه‌وانان له‌ سجلی گشتی سه‌ندیكادا ده‌كرێن به‌ سێ پۆل: یه‌كه‌م: رۆژنامه‌وانی به‌رمه‌شق: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ هه‌ر سێ كه‌ناڵه‌كه‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی كردووه‌ به‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كیی خۆی، تا دوو ساڵی له‌سه‌ریه‌كیش به‌سه‌ر پیاده‌كردنی ئه‌م پیشه‌یه‌یدا تێنه‌په‌ڕێ و ناویشی له‌ سجلی گشتیدا تۆمارنه‌كرێ و له‌و لایه‌نه‌وه‌ش كه‌ ئیشی تێدا ده‌كا ته‌ئیید نه‌كرێ، نازناوی (رۆژنامه‌وانی كارا)ی پێ نابه‌خشرێ و هیچ ئیمتیازێكی وه‌ك ئیمتیازه‌كانی رۆژنامه‌وانی كارای پێ نادرێ تا ئه‌و كاته‌ی كه‌ ناوی خۆی ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ ناو لیستی ئه‌و پۆله‌، جا، ئه‌وجا ماوه‌ی مه‌شقه‌كه‌ی ده‌خرێته‌ سه‌ر ماوه‌ی خزمه‌ته‌كه‌ی. ماوه‌ی پله‌كاریش بۆ كه‌سێ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ رۆژنامه‌گه‌ری و راگه‌یاندن یان له‌ هاوتاكانی ئه‌و بڕوانامه‌یه‌دا هه‌بێ، یه‌ك ساڵه‌. دووه‌م : رۆژنامه‌وانی كارا: ئه‌و كه‌سه‌یه‌، كه‌ به‌ره‌فتار له‌هه‌ر سێ كه‌ناڵه‌كانی رۆژنامه‌گه‌ریدا، دوو سال كاری كردووه‌، یان دوو ساڵه‌ كاری تێدا ده‌كات و كردوونی به‌ پیشه‌ی سه‌ركیی خۆی و، ئه‌و ماوه‌یه‌ش كه‌ له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌مدا دیاركراوه‌ به‌سه‌ر ئیشه‌كه‌یدا تێپه‌ڕبووه‌. سێیه‌م : رۆژنامه‌وانی هاوپشك: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ ئیش و كاری رۆژنامه‌وانی ده‌كا، به‌ڵام نه‌یكردووه‌ به‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كی خۆی و، به‌ڵگه‌ی ئه‌وشی گرێبه‌ستیگه‌لێكه‌ كه‌ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كان بۆی ده‌سه‌لمێنن. مافی ئه‌وه‌شی هه‌یه‌ پاش تێپه‌ربوونی ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ پێنج ساڵی له‌سه‌ریه‌ك كه‌متر نه‌بێ ناوی خۆی بگوازێته‌وه‌ بۆ سجلی گشتیی رۆژنامه‌وانان و، پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌رییه‌كه‌شی بكات به‌ پیشه‌ی هه‌میشه‌یی خۆی.

مادده‌ی دوازده‌

مادده‌ی دوازده‌: (مادده‌ی چوارده‌) له‌ یاساكه‌ له‌غو ده‌كرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌: 1. نه‌قیب راسته‌وخۆ له‌لایه‌ن هه‌یئه‌ی گشتییه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێت و، ناشێ بۆ زیاتر له‌ دوو خولی دوا به‌دوای یه‌ك خۆی بۆ پله‌ی نه‌قیب بپاڵێوێ. 2. نه‌قیب ناشێ سه‌رۆكایه‌تی دوو كۆمه‌ڵه‌ی هاوشێوه‌ له‌ ئامانج و مه‌به‌ستدا وه‌ربگرێ.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جی بكات.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: 1. هه‌موو مانگێك به‌شی خانه‌نشینی به‌ رێژه‌ی (10%) له‌ مووچه‌ی ئه‌سڵی ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌ن ده‌بڕدرێ، به‌ڵام ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ی كه‌ له‌سه‌ری كه‌ڵه‌كه‌ بووه‌ به‌ یه‌ك گوژمه‌، یان به‌ قیستی مانگانه‌ لێی ده‌بڕدرێ به‌ گوێره‌ی ئاره‌زووی ئه‌ندامه‌كه‌. 2. میراتگرانی ئه‌ندامی كۆچ كردوو له‌ پاشماوه‌ی ئه‌و قیستانه‌ ده‌به‌خشرێن (عفو) ده‌كرێن كه‌ له‌ سه‌ری ماوه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی ئاسایش به‌ هه‌موو پێكهاته‌كانییه‌وه‌، له‌ وه‌زاره‌تی ناوخۆ داده‌بڕدرێت و به‌م هه‌یئه‌یه‌وه‌ ده‌به‌سترێ و به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ دووباره‌ ڕێكده‌خرێته‌وه‌. دووه‌م: هه‌موو موڵك و ماڵێكی گواسته‌نی و ناگواسته‌نی و تۆمارو فایل و ده‌عواگه‌لێكی ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتییه‌ ده‌گوازرێنه‌وه‌ بۆ ئه‌م هه‌یئه‌ته‌.

مادده‌ی یازده‌

مادده‌ی یازده‌: سه‌رۆكی هه‌یئه‌ بۆی هه‌یه‌ ڕێنمایی پێویست بۆ به‌ركارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌و وه‌دیهانینی ئامانجه‌كانی ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی دوازده‌

مادده‌ی دوازده‌: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی نۆزده‌

مادده‌ی نۆزده‌: مادده‌ی بیست و سێ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: رۆژنامه‌وان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ یه‌كێ له‌م عینوانانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: 1. خاوه‌ن ئیمتیاز 2. سه‌رنووسه‌ر 3. جێگری سه‌رنووسه‌ر 4. به‌ڕێوه‌به‌ری نووسین 5. سكرتێری نووسین 6. نووسه‌ر 7. وه‌رگێڕی رۆژنامه‌وانی 8. په‌یامنێری رۆژنامه‌گه‌ری 9. وێنه‌گری رۆژنامه‌گه‌ری 10. شێوه‌كارو(كاریكاتێر كار)ی رۆژنامه‌گه‌ری 11. ته‌صمیمكاری رۆژنامه‌ 12. هه‌ڵه‌چنی رۆژنامه‌ 13. رێكخه‌ری ئه‌رشیفی رۆژنامه‌گه‌ری 14. ژنه‌فتكاری رۆژنامه‌وانی

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: مادده‌ی (چواره‌م) هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: سه‌ندیكا: بۆ وه‌دیهانینی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ تێده‌كۆشێ: 1. رێزگرتن و داكۆكی له‌ ئازادیی رۆژنامه‌وانی و ئازادیی راده‌ربڕین، هه‌روه‌ها داكۆكی له‌ مافی رۆژنامه‌وانان و زامنكردنی پاراستنیان به‌ جێ هێنانی ئه‌رك و فرمانیاندا. 2. ئه‌ركی ده‌ستكه‌وتنی ده‌نگوباسی و زانیاریه‌كانیان بۆ ئاسان بكا. 3. وه‌رگرتنی سه‌ندیكا له‌ یه‌كێتیگه‌لی رۆژنامه‌گه‌ریی جیهانی و ئیقلیمیدا، هه‌روه‌ها هه‌ڵبه‌ستنی پێل و پێوه‌ندی له‌گه‌ڵیاندا. 4. قاڵكردنی رۆژنامه‌وانان به‌هه‌موو شێوازێ بلوێ وبكرێ. 5. پشتیوانی و لایه‌نگرتن له‌ رۆژنامه‌وانان له‌ حاڵه‌تی زه‌رووردا. 6. به‌رجسته‌ كردنی رژێمی فیدراڵی، یان هه‌ر شتێكی دی كه‌ گه‌لی كوردستان خۆی به‌ دڵی بێ. 7. داكۆكی كردن له‌ بنه‌ماكانی دیموكراسی و، ئازادییه‌ بنه‌ڕه‌ته‌كان و، ئاشتی و بنه‌ماكانی مافی مرۆڤ. 8. پشتیوانی له‌ خه‌باتی گه‌لی كوردستان له‌ پێناوی وه‌دیهانینی مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی خۆی و، ره‌واج پێدانی بنه‌ماي لێبورده‌یی و بێ زه‌بروزه‌نگی له‌ كۆمه‌ڵگه‌داو، داكوتانی ره‌گی برابوونی نه‌ته‌ویی و ئایینی و یه‌كسانی له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا. 9. به‌شداری كردن له‌ بنیادنانی ده‌وڵه‌تی ده‌زگاكاری و، به‌هێزكردنی بنه‌مای جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كان. 10. پاراستنی سه‌روه‌رێتیی یاساو سه‌ربه‌خۆیی دادوه‌ری. 11. پاراستن و به‌ره‌وچاكتر گۆڕینی رۆشنبیریی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة