المواد القانونية

مادده‌ی بیست و سێیه‌م:

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: ده‌بێ وه‌زاره‌تی داراییه‌ راپۆرتی خوله‌كی (دوری) هه‌ر شه‌ش مانگ جارێك له‌سه‌ر بارودۆخی دارایی هه‌رێم پێشكه‌ش به‌په‌رله‌مانی كوردستان ـ عێراق بكات.

مادده‌ی حه‌ڤده‌:

مادده‌ی حه‌ڤده‌: 1-مه‌كته‌بی ته‌نفیزی له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی خۆیدا جێگرێ و سه‌رۆك و سكرتێرێك و لێپرسراوێكی دارایی به‌ ده‌نگدانی نهێنی هه‌ڵده‌بژێرێ. 2-مه‌كته‌بی ته‌نفیزی هه‌ر مانگه‌ و جارێك كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی خۆی سازده‌دا و بۆیشی هه‌یه‌ له‌سه‌ر داوای سه‌رۆكه‌كه‌ی یان له‌سه‌ر داوای سێیه‌كی ئه‌ندامه‌كانی كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی ساز بدات.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: زیاده‌ باجێكه‌ له‌سه‌ر زیاتر له‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار له‌ كۆی داهاتی (عه‌قاره‌كان)ی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ریه‌تی (المكلف) وه‌رده‌گرێ و ده‌سه‌پێندرێ، به‌و مافه‌شه‌وه‌ كه‌ له‌ عه‌قاره‌ وه‌قف كراوه‌كانیشه‌وه‌ هه‌یه‌تی، دوای لێده‌ركردنی بڕه‌ باجی بنچینه‌یی و بێ قه‌یدی یاسایی (السماح القانونی) به‌ پێی ئه‌م رێژانه‌ی خواره‌وه‌:- (5%) تاكو ده‌گاته‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار. (8%) ئه‌وه‌ی له‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (7000)حه‌وت هه‌زار دینار. (10%) ئه‌وه‌ی له‌ (7000) حه‌وت هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (10000) ده‌ هه‌زار دینار. (15%) ئه‌وه‌ی له‌ (10000) ده‌ هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار. (17%) ئه‌وه‌ی له‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (20000) بیست هه‌زار دینار. (20%) ئه‌وه‌ی له‌ (20000) بیست هه‌زار دینار پتر بێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: جێبه‌جێ كردنی هه‌ردوو بڕگه‌ی (ب) و (ج) له‌ مادده‌ی (60)ی یاساكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان راده‌گیرێت و، ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: ب- ئه‌گه‌ر خانه‌نشینێكی توشبوو به‌ ناتواناییه‌كی یه‌كسان به‌ (75%) به‌ره‌و ژوور مرد، مووچه‌كه‌ی ده‌خرێته‌ سه‌ر میراتگری. ج- ئه‌گه‌ر خانه‌نشینی توشبوو به‌ ناتواناییه‌كی به‌شه‌كیی كه‌متر له‌ (75%) مرد، میراتگری قه‌ره‌بوویه‌كی پێ ده‌درێت یه‌كسان ده‌بێت به‌ مووچه‌ی خانه‌نشینی تووشبوونی به‌شه‌كی له‌ بڕی چوار ساڵ، له‌ حاڵه‌تی ئه‌وه‌ی نه‌وه‌كه‌ مافی مووچه‌ی مردنه‌كه‌ی نه‌بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: جێبه‌جێ كردنی مادده‌ی (69)ی یاساكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان راده‌گیرێت و، ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: أ- راده‌ی هه‌ره‌ به‌رزی مووچه‌ی خانه‌نشینی ته‌واو سه‌باره‌ت به‌ هه‌موو لقه‌كانی بیمه‌ له‌م یاسایه‌دا، له‌ هه‌موو حاڵه‌تێكدا نابێ له‌ (80%)ی مامناوه‌ندی مووچه‌ی مانگانه‌ی دوایین ساڵی بیمه‌ كراو له‌ راژه‌ی كار، تێپه‌ڕێنێت. ب- راده‌ی هه‌ره‌ كه‌می مووچه‌ی خانه‌نشینی ته‌واو سه‌باره‌ت به‌ هه‌موو لقه‌كانی بیمه‌ له‌م یاسایه‌دا، له‌ هه‌موو حاڵه‌تێكدا نابێ له‌ راده‌ی هه‌ره‌ كه‌می مووچه‌ی خانه‌نشینی فه‌رمانبه‌ر بێته‌ خوارێ. ج- مووچه‌ی خانه‌نشینی به‌شه‌كی له‌ هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا كه‌متر نابێت له‌ ئاستی كۆمه‌كی پاراستنی كۆمه‌ڵایه‌تی.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: هه‌ر دوو مادده‌ی (یازده‌م و دوازده‌م) وه‌ك به‌شێكی ته‌واوكراو بۆ یاسای ژماره‌ (39)ی ساڵی 1971 جێبه‌جێ ده‌كرێت و له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عێراقدا كاری پێده‌كرێت.

مادده‌ی په‌نجا وشه‌شه‌م

مادده‌ی په‌نجا وشه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بۆی هه‌یه‌خزمه‌تی دادوه‌ری پۆلی چواره‌م به‌ بڕیارێكی هۆدار به‌وه‌ی به‌ كه‌ڵكی دادوه‌ری نایه‌ت و به‌ فه‌رمانێكی هه‌رێمی كۆتایی پێ بێنێ یا بیگوێزێته‌وه‌ بۆ فرمانێكی شارستانی (مدنی). دووه‌م: ئه‌وه‌ی به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ كۆتایی به‌ خزمه‌تی ده‌هێنرێ ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ دادوه‌ری به‌ڵام ده‌كرێ فرمانێكی شارستانیدا دابمه‌زرێنرێ.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: 1. ده‌ستدانه‌ پیشه‌ ته‌نها بۆ ئه‌و كه‌سانه‌یه‌ كه‌ ئه‌ندامی سه‌ندیكان وهه‌موو هه‌لومه‌رجێكیان به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ لێ دێته‌ دی. 2. پێویسته‌ فه‌رمانگه‌ ره‌سمی ونیمچه‌ ره‌سمیه‌كان و دام وده‌زگاكانی دیكه‌ی هه‌رێم وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندنی ئیش پێ كردنی ئه‌و پزیشكه‌ی كه‌ ئه‌ندامه‌ بنێرێ بۆ سه‌ندیكا.

مادده‌ی په‌نجا وحه‌وته‌م

مادده‌ی په‌نجا وحه‌وته‌م: یه‌كه‌م: داوای رێك وپێكی (الدعوی الانچباگیه‌) دژ به‌ دادوه‌ر و سپاردنی به‌ لێژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران به‌ بڕیاری وه‌زیری داد ده‌كرێ و ده‌بێ ئه‌و رووداوه‌ باس بكا كه‌ دراوه‌ته‌ پاڵی و ئه‌و به‌ڵگانه‌ش پشتگیری لێ ده‌كه‌ن و ئه‌م بڕیاره‌ش ده‌درێ به‌ هه‌ردوولا دادوه‌ره‌كه‌ و داواكاری گشتی. دووه‌م: أ/ لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ان له‌ كاتی بینینی دا وا كه‌ دیاری ده‌كا و به‌وه‌زیری داد وسه‌رۆكایه‌تی داواكاری گشتی و دادوه‌ره‌كه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نێ. ب/ دادگایی كردن به‌ ئاماده‌بوونی نوێنه‌ری وه‌زیری داد و سه‌رۆكی داواكاری گشتی یا هه‌ر یه‌كێ له‌و داواكاره‌ گشتییه‌كان كه‌ له‌ بڕی خۆی ده‌ینێرێ و دادوه‌ره‌كه‌ كه‌ ده‌بێ خودی خۆی ئاماده‌ی ببێ ده‌كرێ و بۆشی هه‌یه‌ پارێزه‌ری له‌گه‌ڵدا بێ. د/لیژه‌ن بۆی هه‌یه‌ به‌خودی خۆی هه‌رچی لێكۆلینه‌وه‌یه‌ك به‌ باش ده‌زانێ بیكا. ه/ لیژنه‌ دوای ته‌واوكردنی لێكۆلینه‌وه‌ و گوێ گرتن له‌ قسه‌ی نوێنه‌ری وه‌زیری داد و داواكاری گشتی و به‌رگری دادوه‌ره‌كه‌ بیروڕای خۆی له‌سه‌ر داواكه‌ ده‌رده‌بڕێ و بڕیاره‌كه‌شی به‌ وه‌زیری داد وسه‌رۆكی داواكاری گشتی و دادوه‌ره‌كه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نێ. و/ لیژنه‌ له‌ هه‌ڵسووراندنی كاره‌كه‌یدا په‌یڕه‌وی ئه‌و بنه‌مایانه‌ ده‌كا كه‌ یاسای ئوسوڵی دادگایی كردنی سزاییدا هه‌ن.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: 1. نابێ پزیشكی مۆڵه‌تدراو پتر له‌ عیاده‌یه‌ك له‌ هه‌رێمدا بكاته‌وه‌. 2. نابێ پزیشك عینوانی پسپۆرییه‌ك له‌هه‌ر لقێك له‌ لقه‌كانی پزیشكی هه‌ڵگرێ ته‌نیا دوای وه‌رگرتنی ئه‌و له‌قه‌به‌ ده‌بێ به‌رێگایه‌كی ئوسووڵی له‌لایه‌نێكی تایبه‌تمه‌ند وتۆماركردنی له‌ سه‌ندیكادا. 3. پزیشكی سه‌ر به‌ ده‌وڵه‌ت وهه‌موو كه‌رته‌كانی دیكه‌ بۆی هه‌یه‌ ده‌ست بداته‌ پیشه‌كه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی كاتی ده‌وامی ره‌سمی دا به‌ پێی ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی كه‌ سه‌ندیكا بۆیانی دیاركردووه‌. 4. حوكمه‌كانی رێككه‌وتننامه‌ وگرێبه‌نده‌كان بۆ ئه‌ندامه‌ كورده‌كان وبیانییه‌كان وئه‌وانه‌ی له‌ پارێزگاكانی دیكه‌ی عێراق دێن پێویسته‌ ره‌چاو بكرێن، له‌ كاتێكدا گه‌ر رێيان پێ بدرێ ده‌ست بده‌نه‌ پیشه‌كه‌.

مادده‌ی چل و شه‌ش:

مادده‌ی چل و شه‌ش: ئه‌و یاساو پێڕۆو رێنماییانه‌ی كاروباری ته‌دریسی و قوتابیان وزه‌پتی له‌ زانكۆكانی هه‌رێمدا رێك ده‌خه‌ن، به‌سه‌ر هه‌یئه‌كه‌شدا ده‌سه‌پێن.

ماده‌ی پازده‌م

ماده‌ی پازده‌م: ده‌سته‌ بودجه‌یه‌كی هه‌یه‌ له‌ نێو بودجه‌ی گشتی هه‌رێمدا.

مادده‌ی چوارده‌م

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م. ئه‌نجومه‌نی باڵای وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمدا پێك دێت له‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران وه‌ك سه‌رۆك وجێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌ جێگری وله‌كاتی ئاماده‌نه‌بوونی جێی ده‌گرێته‌وه‌ وبه‌ ئه‌ندامێتی وه‌زیرانی: دارایی وئابووری وبازرگانی وشاره‌وانی وپلاندانان وكشتوكالأ وپیشه‌سازی وسه‌رۆكی ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان.  دووه‌م. 1) سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داوا له‌ وه‌زیرێكی دیكه‌ بكات كه‌ به‌شداری له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن بكات كه‌ تایبه‌ت بێت به‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌وه‌. 2) سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داوای ئاماده‌بوونی نوێنه‌ری كه‌رتی تایبه‌تی په‌یوه‌نددار به‌ پرۆژه‌كه‌ بكات 3) ئه‌نجومه‌ن پێره‌وی ناوخۆی داده‌نێت، سه‌باره‌ت به‌ كۆبونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌ن و ده‌ركردنی بڕیاره‌كان تیایدا. سێیه‌م. ئه‌نجومه‌ن ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ پیاده‌ ده‌كات: 1. دانانی ئه‌و سیاسه‌ت وستراتیژیانه‌ی په‌یوه‌نددارن به‌ وه‌به‌رهێنان وده‌سته‌ پێشنیاریان ده‌كات له‌ چوارچێوه‌ی سیاسه‌تی گشتی هه‌رێم. 2. په‌سه‌ند كردنی پلان وبه‌رنامه‌ی چالاكی ده‌سته‌ له‌ چوارچێوه‌ی پلانی گشتی هه‌رێمدا. 3) تێڕوانینی ئه‌و راپۆرته‌ خوله‌ییانه‌ی سه‌رۆكی ده‌سته‌ سه‌باره$ به‌ راپه‌ڕاندنی كار له‌ده‌سته‌دا پێشكه‌شی ده‌كات وئه‌و پرسانه‌ی په‌یوه‌ستن به‌بارو كه‌شی وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمدا وچی پێویسته‌ له‌باره‌یانه‌وه‌ بكرێت.   4) تێڕوانینی پێگه‌ی دارایی ده‌سته‌ وپه‌سه‌ندكردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی ساڵانه‌ی.  5) په‌سه‌ند كردنی گرێبه‌ستی ئه‌و قه‌رز وئاسانكاریه‌ ده‌سته‌به‌ریانه‌ی پێشكه‌ش به‌ده‌سته‌ ده‌كرێن  به‌ده‌سته‌به‌ری حكومه‌ت وبانكه‌كان وده‌زگا داراییه‌كانی تایبه‌تمه‌ند به‌ پێی ئه‌و رێكار وسیسته‌مانه‌ی داندراون. به‌مه‌رجێ مه‌به‌سته‌كانیان ته‌نها بۆ دارایی كردنی ئه‌و چالاكیانه‌ بێت كه‌ده‌سته‌ له‌ سنوری  تایبه‌تمه‌ندیه‌كانیدا ئه‌نجامیان ده‌دات.  6) دانانی سیسته‌مێك بۆ چاودێری وبه‌دواداچوون وهه‌ڵسه‌نگاندنی كاره‌كانی وه‌به‌رهێنانی بیانی بۆ ئه‌وه‌ی له‌و كۆسپ وته‌گه‌رانه‌ی دێنه‌ ڕێیان تێبگه‌ن وكاربكه‌ن بۆ زاڵبوون به‌سه‌ریاندا.   7) په‌سه‌ند كردنی پێڕه‌وی ناوخۆی ده‌سته‌.

مادده‌ی سیازده‌م

مادده‌ی سیازده‌م: سه‌رۆكی ده‌سته‌ بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست له‌گه‌لأ كه‌سانی سروشتی و یاسایی(مه‌عنه‌وی) ناوه‌وه‌ وده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم مۆربكات بۆ راپه‌ڕاندنی ئه‌و ئه‌رك وفه‌رمانانه‌ی پێیان ده‌سپێرێت بۆ هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی ده‌سته‌. ماف و ئه‌ركه‌كانیشیان له‌لایه‌ن سه‌رۆكی ده‌سته‌وه‌ ده‌ستنیشان ده‌كرێن.

مادده‌ی چل و حه‌وت:

مادده‌ی چل و حه‌وت: پێڕۆی ناوخۆی هه‌یئه‌و به‌شه‌ زانستییه‌كانی و شه‌رتوشروتی وه‌رگرتنی قوتابی و هه‌موو ئه‌و شتانه‌ش كه‌ پێوه‌ندیی به‌ كاروبارییه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌ڕه‌وشی ته‌دریسات و تاقیكردنه‌وه‌كانیشه‌وه‌ هه‌مووی به‌ رێنماییگه‌لێ دیارده‌كرێن وه‌زیری فێركردنی باڵاو لێكۆڵینه‌وه‌ ى زانستی ده‌ریانده‌هێنێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: أ-ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانی یه‌كێتی پێك دێت كه‌ ئیلتیزاماتی خۆیان به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ به‌جێ هێناوه‌. ده‌سته‌ی گشتی باڵاترین ده‌سه‌ڵاتی یه‌كێتییه‌و، هه‌ردوو ساڵ جارێك، له‌ مه‌ركه‌زی یه‌كێتی، بۆ كۆنگره‌ به‌ستنی گشتی، مه‌ندوبه‌كانیان به‌ رێژه‌یه‌ك كه‌ ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی دیاری ده‌كات كۆده‌بنه‌وه‌ بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی یه‌كێتی و ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت كه‌ ژماره‌یان (15) پازده‌ ئه‌ندامی ئه‌سڵی و (4) چوار ئه‌ندامی یه‌ده‌گه‌. (نصاب)یش به‌ ئاماده‌ بوونی دوو سێیه‌كی ژماره‌ی مه‌ندوبان دێته‌جێ، جا ئه‌گه‌ر هات و (نصاب) نه‌هاته‌جێ، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، دوای (15) پازده‌ رۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م، له‌ هه‌مان شوێن و كاتدا ژماره‌ی مه‌ندوبانی ئاماده‌ بوو، چه‌ند ده‌بن، ببن، ئه‌وا (نصاب) هاتووه‌ته‌جێ و، هه‌ڵبژاردن ده‌ست پێ ده‌كات. ب- سه‌رۆكی یه‌كێتی و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی و ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت و ئه‌ندامانی ده‌سته‌كانی لقه‌كان، هه‌موویان ئه‌ندامی كۆنگره‌ن. ج- یه‌كێتی بۆی هه‌یه‌، له‌سه‌ر داوای (2/3)ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی یان له‌سه‌ر داوای سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی كۆنگره‌یه‌كی لاوه‌كی ببه‌ستێ.

مادده‌ی شه‌ست و دووه‌م

مادده‌ی شه‌ست و دووه‌م: 1-له‌سه‌ر پاڵاوتن له‌لایه‌ن وه‌زیری داده‌وه‌ به‌ پێشنیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری فه‌رمانێكی هه‌رێمی ده‌رده‌كرێ بۆ گه‌راندنه‌وه‌ی ئه‌و دادوه‌رانه‌ی پێش ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ خانه‌نشین كراون و مه‌رجه‌كانی بڕگه‌ی (3)ی مادده‌ی (36)ی ئه‌م یاسایه‌یان تێدایه‌ تا به‌ پێی به‌ڵێننامه‌ (عقد) له‌ نێواندا ببنه‌ ئه‌ندامی دادگای پێداچوونه‌وه‌ دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی خۆیان به‌نووسین. 2-ماوه‌ی خزمه‌تكردنی ئه‌وانه‌ی به‌ پێی بڕگه‌ی (1)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌گه‌رێنرێنه‌وه‌ بۆ دادوه‌ری سێ ساڵ ده‌بێ و وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ پێشنیاز بكا كه‌ پێشتر كۆتایی به‌ خزمه‌ته‌كه‌یان بهێنرێ. 3-هه‌ریه‌كێ له‌وانه‌ی به‌ پێی بڕگه‌ی (1)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌گه‌رێنرێته‌وه‌ مانگانه‌ (1500) هه‌زار وپێنج سه‌د دیناریان وه‌ك سه‌رمووچه‌یه‌كی دابڕ (مخصصات مقگوعه‌) ده‌درێتێ.

مادده‌ی شه‌ست و سێیه‌م

مادده‌ی شه‌ست و سێیه‌م: وه‌ختێ ده‌وام كردن له‌ دادگاكاندا به‌ پێی وه‌رزه‌كان به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری دیاری ده‌كرێ به‌مه‌رجێ ماوه‌ی ده‌وام كردن ڕۆژانه‌ له‌ پێنج سه‌عات كه‌متر نه‌بێ و ده‌شكرێ وه‌ختێكی تایبه‌تی ده‌وامكردن بۆ مانگی ره‌مه‌زان دیاری بكرێ به‌ مه‌رجێ له‌ چوار سه‌عات كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی شه‌ست و چواره‌م

مادده‌ی شه‌ست و چواره‌م: وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ رێنمای بۆ ئاسانكردنی جێ به‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی شه‌ست و پێنجه‌م

مادده‌ی شه‌ست و پێنجه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی تر ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة