المواد القانونية

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: خزمه‌تی پێشمه‌رگه‌ له‌ ریزه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازیی كوردستان یان له‌ رێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان به‌ر له‌ ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ به‌ خزمه‌ت بۆ هه‌موو مه‌به‌سته‌كانی خانه‌نشینی و سه‌رمووچه‌ی و پله‌پێدان و به‌رزكردنه‌وه‌ و مۆڵه‌ت بۆ ئه‌وانه‌ی به‌رده‌وامن له‌ خزمه‌ت داده‌نرێ به‌ مه‌رجێك خزمه‌ته‌كه‌یان له‌لایه‌ن فه‌رمانده‌ی گشتی په‌سند ده‌كرێ و له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌وه‌ حیساب ده‌كرێ. دووه‌م : ماوه‌ی ئه‌و خزمه‌ته‌ی كه‌ پێشمه‌رگه‌ پێشی 5/3/1991 یان ئه‌وه‌ی له‌ مه‌یدانی جه‌نگدا یاخود له‌ ناوچه‌ی جم وجۆلی سه‌ربازی به‌سه‌ری بردبێ كه‌ هێزه‌كان و كه‌رته‌ هاوبه‌شه‌كان به‌ فه‌رمانی وه‌زیر ده‌ست نیشان ده‌كرێن به‌ خزمه‌تێكی دوو چه‌ندانه‌ بۆ مه‌به‌ستی خانه‌نشینی بۆ حیساب ده‌كرێ.

مادده‌ی یازده‌هه‌م:

مادده‌ی یازده‌هه‌م: ئه‌گه‌ر پێشمه‌رگه‌یه‌ك دامه‌زرا یا گۆیزرایه‌وه‌ بۆ وه‌زیفه‌یه‌كی تر، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ خزمه‌ته‌كه‌ی بخاته‌ سه‌روه‌زیفه‌ نوێیه‌كه‌ی بۆ هه‌موو مه‌به‌سته‌كان و پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ش قه‌بوول ناكری ته‌نیا له‌ حاڵه‌تی خانه‌نشین كردنی نه‌بێ و ئه‌مه‌ش به‌ پێی یاسا ده‌بێت. یه‌كه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ ره‌زامه‌ندیی فه‌رمانده‌ی گشتی یا ئه‌وه‌ی ده‌سته‌ڵاتی پێ ده‌دات، گرێبه‌ست له‌گه‌لأ ئاره‌زوومه‌ندانی خۆبه‌خش كردندا بكات بۆ كاركردن وه‌ك ئه‌فسه‌ر له‌ناو هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ (زێره‌ڤانی هه‌رێم) له‌ كاتی پێویستی و به‌پێی پێویستی و پسپۆڕی. دووه‌م: له‌سه‌ر پێشِنیاری وه‌زیر وبه‌ره‌زامه‌ندی فه‌رمانده‌ی گشتی پایه‌ ده‌درێته‌ ئه‌وانه‌ی حوكمی برگه‌ی (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ ده‌یان گرێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمی هه‌رێم(وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی شازده‌م:

مادده‌ی شازده‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌ن له‌ كاتی سه‌لماندنی سه‌رپێچیكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، ئه‌م رێكارانه‌ی خواره‌وه‌ بگرێته‌به‌ر: یه‌كه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر كه‌سی سه‌رپێچیكار بارودۆخی خۆی هه‌موار بكاته‌وه‌و سه‌رپێچیه‌كه‌ له‌ ماوه‌یه‌كی دیاریكراودا لاببات ئه‌ویش به‌بێ پێشێلكردنی حوكمه‌كانی به‌رپرسێتی كه‌ له‌م سه‌رپێچیانه‌ ده‌كه‌وێته‌وه‌. دووه‌م: داخستنی كاتی بۆ دامه‌زراوی سه‌رپێچیكار بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ (15) رۆژ تێپه‌ڕ نه‌كات به‌مه‌رجێك نابێت دووباره‌ ئه‌م دامه‌زراوانه‌ بكرێنه‌وه‌ ته‌نها له‌ دوای لابردنی سه‌رپێچیه‌كه‌وه‌ نه‌بێت.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی به‌رپرسه‌ له‌ به‌رێوه‌بردنی كرداره‌كی كه‌سی مه‌عنه‌ویی سه‌رپێچیكار به‌ هه‌مان سزای بڕیاردراو بۆ كرده‌وه‌كانی سه‌رپێچیكار بۆ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، سزا ده‌درێت، ئه‌گه‌ر سه‌لمێنرا كه‌وا به‌م كارانه‌ی ده‌زانی و به‌جێنه‌گه‌یاندنی ئه‌و ئه‌ركانه‌ی كه‌ ئه‌م به‌ڕێوه‌بردنه‌ ده‌یخاته‌ ئه‌ستۆی به‌شداری كردووه‌ له‌ كه‌وتنی تاوانه‌كه‌. دووه‌م: كه‌سی مه‌عنه‌وی به‌ هاوبه‌شی به‌رپرس ده‌بێت له‌ به‌جێگه‌یاندنی هه‌ر سزایه‌كی دارایی یان قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌یه‌ك كه‌ حوكمی پێ ده‌درێت ئه‌گه‌ر سه‌رپێچیه‌كه‌ له‌ لایه‌ن یه‌كێك له‌ كارمه‌نده‌كانی یان به‌ ناوی یه‌كێكیان یان بۆ به‌رژه‌وه‌ندی یه‌كێكیان ئه‌نجامدرابێت.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: له‌ وه‌زاره‌ت ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی پاراستنی كێبركێ و قه‌ده‌غه‌كردنی قۆره‌خكاره‌یی) پێكده‌هێنرێت و بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری بازرگانی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات له‌گه‌ڵ ئه‌ندامێتی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ نوێنه‌رایه‌تی ئه‌م لایه‌نانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كه‌ن: 1- وه‌زاره‌تی ناوه‌خۆ. 2- وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه‌و گه‌یاندن. 3- وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان. 4- وه‌زاره‌تی پلاندانان/ ده‌سته‌ی پێوانه‌كردن و كۆنترۆلێ جۆریی. دووه‌م: نوێنه‌رێك له‌ ئه‌نجومه‌نی پاراستنی به‌كاربه‌ر. سێیه‌م: چه‌ند ئه‌ندامێك كه‌ نوێنه‌رایه‌تی ئه‌م لایه‌نانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كه‌ن: 1- یه‌كێتیی ژووره‌ بازرگانی و پیشه‌سازییه‌كان. 2- یه‌كێتیی جوتیاران. 3- سه‌ندیكای ژمێركارو ووردبینكاران. 4- یه‌كێتیی پیاوانی كار.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: قه‌ده‌غه‌یه‌ ده‌رباره‌ی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێكهاتن یان گرێبه‌ستكردن له‌ نێوان كه‌سانی كێبركێكار له‌ هه‌ر بازاڕێك یان له‌ لایه‌ن ئه‌وه‌ی كۆنترۆلی به‌سه‌ر بازارێكی دیاریكراودا هه‌بێت به‌ مه‌به‌ستی قۆره‌خكاریی و هێنانه‌كایه‌ی كێبركێی ناڕه‌وا، ئه‌نجام بدرێت: یه‌كه‌م: هه‌ر چوونه‌ناویه‌كێك له‌ نێوان دوو كۆمپانیا یان زیاتر یان هه‌ر كارێكی بازرگانی كۆتكار ئه‌گه‌ر كۆمپانیایێك یان كۆمه‌ڵێك كۆمپانیای لێكدراو یان پێكه‌وه‌به‌ستراو كۆنترۆلی 35%ی یان زیاتری كۆی گشتی به‌رهه‌مهێنانی كه‌لوپه‌لێك یان خزمه‌تگوزاریێكی دیاریكراو بكات یان ئه‌گه‌ر كۆنترۆلی 35%ی یان زیاتری كۆی گشتی فرۆشراوه‌كانی كه‌لوپه‌لێك یان خزمه‌تگوزاریێكی دیاریكراو بكات. دووه‌م: قه‌ده‌غه‌یه‌ له‌سه‌ر هه‌ر لایه‌نێك دووباره‌ به‌رهه‌مێك وه‌ك خۆی به‌ نرخێكی كه‌متر له‌ نرخی كڕینی ڕاسته‌قینه‌ی خۆی سه‌رباری زێده‌كردنی باج و رسوماتی سه‌ر به‌رهه‌مه‌كه‌ و تێچوونی گواستنه‌وه‌ ئه‌گه‌ر هه‌بێت، بفرۆشێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ئامانجی له‌مه‌دا بریتی بێت له‌ به‌جێنه‌هێنانی كێبركێی ڕه‌وا، وه‌ ئه‌م قه‌ده‌غه‌كردنه‌ی له‌م به‌نده‌ ده‌قی له‌سه‌ر كراوه‌ ئه‌و به‌رهه‌مانی كه‌ خێرا تێكده‌چن و ئه‌و داشكانانه‌ی مۆڵه‌تدراون بۆ هه‌ر فرۆشتنێك بۆ پاكتاوكردنی كاره‌كان یان نوێكردنه‌وه‌ی شتی عه‌مباركراو به‌ نرخی كه‌متر، له‌خۆ ناگرێت. سێیه‌م: یاریكردن به‌ نرخه‌كانی فرۆشتن وكڕین بۆ ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ی بابه‌تی مامه‌ڵه‌كردنن. چواره‌م: دابه‌شكردنی بازاڕه‌كانی به‌رهه‌مهێنان یان ته‌رخانكردنی له‌سه‌ر بنه‌مای ناوچه‌ی جوگرافی یان بنكه‌ی دابه‌شكردن یان جۆری كڕیاره‌كان یان كه‌لوپه‌ل یان وه‌رز یان ماوه‌ی دیاریكراو. پێنجه‌م: هه‌ماهه‌نگی له‌وه‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌ به‌شداری كردن یان به‌شداری نه‌كردن له‌ چوونه‌ نێو كه‌مكردن یان زێده‌گریی وكاراییه‌كان و گشت پێشكه‌شكراوه‌كانی دابینكردن. شه‌شه‌م: دانانی كۆت له‌سه‌ر به‌رهه‌مهێنان یان فرۆشتن به‌ دیاریكردنی پشكه‌كانیشه‌وه‌. حه‌وته‌م: پێكبوون له‌ ته‌نده‌ره‌كان به‌وه‌ی لایه‌نێك یان زیاتر پێكبێن له‌سه‌ر پێشكه‌ش نه‌كردنی ته‌نده‌ر یان كه‌مكردن یان پێكهاتن له‌سه‌ر دیاریكردنی نرخه‌كان یان به‌نده‌كان یان مه‌رجه‌كانی ته‌نده‌ر یان كه‌مكردن و پێكهاتن له‌ نێوانیاندا له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ببنه‌ هاوبه‌ش له‌و ته‌نده‌ره‌ی كه‌وا زیاتر سه‌رنج ڕاكێشه‌. هه‌شته‌م: كۆتكردنی پرۆسه‌كانی دروستكردن یان دابه‌شكردن یان بازاڕكردن یان سنووردانان بۆ دابه‌شكردنی خزمه‌تگوزارییه‌كان یان جۆریان یان قه‌باره‌یان یان دانانی مه‌رج یان كۆت له‌سه‌ر دابینكردنیان. نۆیه‌م: پێكهاتن له‌سه‌ر دروستكردن یان به‌رهه‌مهێنان یان دابه‌شكردنی به‌رهه‌مێك بۆ ماوه‌یه‌ك یان چه‌ند ماوه‌یه‌كی دیاریكراو. ده‌یه‌م: پێكهاتن له‌سه‌ر به‌ستنی مامه‌ڵه‌ی كڕین یان فرۆشتنی به‌رهه‌مێك له‌گه‌ڵ هه‌ر كه‌سێك یان به‌پێی مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵیدا به‌جۆرێك ببێته‌ هۆی سنووردانان بۆ ئازادی چوونه‌ نێو بازاڕ یان هاتنه‌ده‌ره‌وه‌ تیایدا له‌هه‌ر كاتێك بێت. یازده‌م: پێكهاتن له‌سه‌ر كورتبوونه‌وه‌ به‌سه‌ر دابه‌شكردنی به‌رهه‌مێك جگه‌ له‌ به‌رهه‌مه‌كانی تر له‌سه‌ر بنه‌مای ناوچه‌ی جوگرافی یان بنكه‌ی دابه‌شكردن یان كڕیار یان وه‌رز یان ماوه‌ی دیاریكراو. دوازده‌م: جیاكاری كردن له‌ نێوان فرۆشیار یان كڕیار كه‌وا پێگه‌ی بازرگانیان لێكده‌چێت له‌ چوارچێوه‌ی فرۆشتن یان كڕین یان له‌ مه‌رجی مامه‌ڵه‌كردن. سێزده‌م: خۆگرتن له‌ به‌رهه‌مهێنان یان به‌رده‌ستكردنی به‌رهه‌مێكی كه‌م كاتێك به‌رهه‌مهێنانی له‌ ڕووی ئابوریه‌وه‌ له‌ توانا دابێت. چوارده‌م: پابه‌ند كردنی دابینكارێك به‌ مامه‌ڵه‌ نه‌كردن له‌گه‌ڵ كێبركێكارێكی تر. پازده‌م: سنووردانان بۆ ئازادی گه‌یشتنی به‌رهه‌مه‌كان بۆ بازاڕه‌كان یان هاتنه‌ده‌ره‌وه‌یان تیایدا به‌ شێوه‌یه‌كی ته‌واوه‌كیی یان به‌شه‌كیی، ئه‌ویش به‌ شاردنه‌وه‌ی یان خۆگرتن له‌ مامه‌ڵه‌ پێكردنی، سه‌ره‌ڕای بوونی له‌ لای هه‌ڵگره‌كه‌ی یان به‌ عه‌مباركردنی به‌بێ بیانوو. شازده‌م: رێگه‌گرتن یان ته‌گه‌ره‌خستنه‌ به‌ر كارایی هه‌ر كه‌سێك بۆ چالاكی ئابوری یان بازرگانی له‌ بازاڕدا. حه‌ڤده‌م: شاردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌ به‌رده‌سته‌كانی بازاڕ به‌شێوه‌یه‌كی ته‌واوه‌كیی یان به‌شه‌كیی له‌ كه‌سێكی دیاریكراو به‌بێ بیانووێكی ڕه‌وا. هه‌ژده‌م: بڵاوكردنه‌وه‌ی زانیاری نادروست ده‌رباره‌ی به‌رهه‌م یان نرخ یان نرخدانه‌نان بۆیان سه‌رباری پێزانین به‌مه‌. نۆزده‌م: خۆگرتن له‌ مامه‌ڵه‌كردن به‌ به‌رهه‌مه‌كان به‌ فرۆشتن یان كڕین یان سنووردانان بۆ ئه‌م مامه‌ڵه‌كردنه‌ یان ته‌گه‌ره‌خستنه‌ به‌ری به‌جۆرێك ببێته‌ هۆی سه‌پاندنی نرخی ناڕاسته‌قینه‌ بۆی. بیسته‌م: كه‌مكردنه‌وه‌ یان زێده‌كردنی بڕی به‌رده‌ست له‌ به‌رهه‌مێك به‌جۆرێك ببێته‌ هۆی دروستكردنی كورتهێنان یان فره‌یه‌كی ناڕاسته‌قینه‌ بۆی. بیست و یه‌كه‌م: سه‌پاندنی پابه‌ندبوون به‌ دروست نه‌كردن یان به‌رهه‌م نه‌هێنان یان دابه‌ش نه‌كردنی به‌رهه‌مێك بۆ ماوه‌یه‌ك یان چه‌ند ماوه‌یه‌كی دیاریكراو. بیست و دووه‌م: هه‌ڵپه‌ساردنی به‌ستنی گرێبه‌ست یان پێكهاتنی فرۆشتن یان كڕینی به‌رهه‌مێك له‌سه‌ر مه‌رجی ڕازی بوون به‌ پابه‌ندیی یان به‌رهه‌مێك كه‌ سروشته‌كه‌ی یان به‌گوێره‌ی به‌كارهێنانی بازرگانی په‌یوه‌ست نه‌بێت به‌ بابه‌تی مامه‌ڵه‌ ڕه‌سه‌نه‌كه‌ یان پێكهاتنه‌كه‌. بیست و سێیه‌م: به‌هه‌ده‌ر دانی هاوده‌رفه‌تی له‌ نێوان كێبركێكاران به‌ جیاكاری كردنی هه‌ندێكیان له‌ هه‌ندێكی تر له‌ مه‌رجه‌كانی مامه‌ڵه‌ی فرۆشتن یان كڕین به‌بێ بیانووێكی ڕه‌وا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئامانجی ئه‌م یاسایه‌ بریتیه‌ له‌ رێكخستنی كێبركێ و قه‌ده‌غه‌كردنی كاره‌ قۆره‌خكارییه‌كان له‌ رێگه‌ی به‌ره‌نگاری بوونه‌وه‌ یان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی پێكهاتنه‌ یان ڕه‌فتاركارییه‌ كۆتكاره‌كان له‌ نێوان دامه‌زراوه‌ بازرگانیه‌كان یان چوونه‌ناویه‌كه‌كان و پرۆسه‌كانی كڕین یان به‌خراپ به‌كارهێنانی ناوه‌ندیی هێزیی بازاریی زاڵبوو، به‌جۆرێك ببێته‌ هۆی سنووردانان بۆ گه‌یشتن به‌ بازاڕ یان به‌زێده‌ڕۆیی كۆتی ده‌كات، ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری زیانبه‌خشی ده‌بێت له‌سه‌ر بازرگانی ناوه‌خۆ یان نێوده‌وڵه‌تی یان گه‌شه‌سه‌ندنی ئابوری و زیان به‌ كۆمه‌ڵگه‌ ده‌گه‌ینێت.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئامانجی وه‌زاره‌ت ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌یه‌: یه‌كه‌م: پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزاری خۆجێیه‌تی وشاره‌وانی بۆ دابین كردنی پێویستیه‌كانی دانیشتوان له‌ ئاوی پاك وئاوه‌ڕۆ وئاوی باران ودروستكردنی رێگاوپرد وتونێل له‌ناو سنووری شاره‌وانییه‌كان و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی خزمه‌تگوزاریی هه‌مه‌جۆری شاره‌وانی له‌ رووی چه‌ندیی وچۆنییه‌وه‌ تاكو شارو شارۆچكه‌ وگونده‌كان ده‌گرێته‌وه‌،له‌گه‌لأ دابین كردنی پێویستیه‌كانی هاونیشتمانیان له‌ سه‌یرانگاو یاریگاكان. دووه‌م: پلاندان وبه‌ڕێوه‌بردن وڕاپه‌ڕاندنی كارو ئه‌ركه‌كان به‌جۆرێكی وا ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ كه‌ به‌شداریی له‌ خولقاندنی گه‌شه‌ سه‌ندنی ئابووری خۆجێیه‌تی بكات، ئه‌مه‌ش له‌ رێگه‌ی گرتنه‌ به‌ری سیاسه‌تێكی كارا ده‌بێ بۆ به‌كارهێنانی زه‌وی ونه‌خشه‌كێشانی بیناسازیی وئاوه‌دانی. سێیه‌م: ئاماده‌ كردنی ئاووهه‌وای له‌بار بۆ پارێزگاریكردن له‌ ژینگه‌ی پاك ودروست وگرنگیدان به‌ ناوچه‌ سه‌وزه‌كان له‌شارو شارۆچكه‌كاندا. چواره‌م: كاركردن له‌ پێناوی هێنانی سه‌رمایه‌ وهاندنی وه‌به‌رهێنانی بیانی وخۆجێیه‌تی له‌ كه‌رته‌كانی په‌یوه‌ندیدار به‌كاره‌كانی وه‌زاره‌ت وئه‌مه‌ش به‌ هاو ئاهه‌نگی له‌گه‌لأ ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمدا ده‌بێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی (6) هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌ (بۆ وه‌زیری داد هه‌یه‌ دادوه‌رێك به‌ دادوه‌ری دادگای ته‌مییزیشه‌وه‌ به‌ ره‌زامه‌ندی ده‌ست نووسی خۆی دابێ (انتداب) بكات بۆ فه‌رمانگه‌كانی دیوانی وه‌زاره‌ت.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: مادده‌ی سێزده‌یه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: یه‌كه‌م: أ- مه‌كته‌بی سكرتاریه‌ت به‌ ده‌سته‌ی گشتی ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزیی یه‌كێتی داده‌نرێت، له‌نێو ئه‌ندامانیشدا دوو جێگر هه‌ڵده‌بژێرێت و كاره‌كان له‌ نێوان ئه‌ندامانیدا دابه‌ش ده‌كات، سه‌رۆكی یه‌كێتی ئاماده‌ی كۆبونه‌وه‌كانی مه‌كته‌بی سكرتاریه‌ت ده‌بێت و به‌ ئاماده‌بوونیشی كۆبوونه‌وه‌ كه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌و گرێده‌درێت. ب- له‌ مه‌كته‌بی سكرتاریه‌ت ڕه‌چاوی نوێنه‌رایه‌تی نه‌ته‌وه‌كانی توركمان و كلدان سریان ئاشوور ده‌كرێت. دووه‌م: بڕگه‌ی دووه‌م له‌ مادده‌ی سێزده‌یه‌م لاده‌برێت. سێیه‌م: خاڵی پێنجه‌می بڕگه‌ی سێیه‌می مادده‌كه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: 1. كاركردن بۆ به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندیی له‌گه‌لأ سه‌ندیكا و رێكخراوه‌ پیشه‌یی و جه‌ماوه‌رییه‌كانی هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌ی، به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ خزمه‌ت به‌ به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی مامۆستایان و پرۆسه‌ی په‌روه‌رده‌ له‌ كوردستان ـ عیراقدا بكات.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م:

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: خاڵی (1) له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌م له‌ مادده‌ی شازده‌یه‌م هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێـت: 1- بڕه‌ پاره‌یه‌ك كه‌ ئه‌ندامان به‌ پێی میكانیزمێكی دیاریكراو له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی ده‌یده‌ن، ئه‌م بڕه‌ پاره‌یه‌ش به‌م شێوه‌یه‌ دابه‌ش ده‌كرێت: أ- 70% حه‌فتا له‌سه‌د بۆ حسابی سندووقی بیمه‌. ب- 20% بیست له‌سه‌د بۆ حسابی لق. ج- 10% ده‌ له‌سه‌د بۆ حسابی مه‌كته‌بی سكرتاریه‌ت. دووه‌م: بڕگه‌ی دووه‌م له‌ مادده‌ی شازده‌یه‌م هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: دووه‌م: كۆنگره‌ی گشتی چۆنیه‌تی خه‌رجكردن له‌ بڕگه‌كانی (أ، ب، ج)ی یه‌كه‌م دیاری ده‌كات و پێویسته‌ ده‌سته‌ی كارگێری لقه‌كان پابه‌ند بن به‌و رێنماییانه‌ی له‌م باره‌وه‌ ده‌رده‌چن، ولیژنه‌ تایبه‌ته‌كان (لیژنه‌ی بیمه‌ و لیژنه‌ی یارمه‌تیدانی ئه‌ندامان) به‌ مه‌به‌ستی جێبه‌كردنی رێنماییانه‌ پێكده‌هێنرێن. سێیه‌م: بڕگه‌ی حه‌وته‌م هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: حه‌وته‌م: رێژه‌ی 10% ده‌ له‌سه‌دی سه‌رچاوه‌ داراییه‌كان كه‌ له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌م (ج) داهاتووه‌ له‌لایه‌ن لقه‌وه‌ بۆ سه‌ر حیسابی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت ده‌گوازریته‌وه‌.

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م : ئه‌گه‌ر ناكۆكی له‌ تایبه‌تمه‌ندیدا كه‌وته‌ نێوان دادگای دادوه‌ریی كارگێڕیی و دادگای شارستانی له‌و باره‌دا، ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ ده‌سته‌یه‌ك داده‌نێ كه‌ له‌ شه‌ش ئه‌ندام پێكهاتبـێ سێ ئه‌ندامیان له‌ دادوه‌ره‌كانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ (ته‌میز) ده‌بێ و سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌ هه‌ڵیان ده‌بژێرێ له‌گه‌لأ سێ ئه‌ندامی تر كه‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن له‌ ناو ئه‌ندامانی هه‌ڵیان ده‌بژێری و ده‌سته‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ كۆده‌بێته‌وه‌ و بڕیاره‌كه‌ش بنبڕویه‌كلاكه‌ره‌وه‌یه‌

مادده‌ی په‌نجا وهه‌شته‌م:

مادده‌ی په‌نجا وهه‌شته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌رلیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران سه‌یری كرد ئه‌و كاره‌ی دراوه‌ته‌ پاڵ دادوه‌ره‌كه‌ تاوانێك یا كه‌تنێك پێكده‌هێنێ بڕیارده‌دا بیداته‌ دادگای په‌یوه‌ندیدار و دوای ئه‌وه‌ی وه‌زیر به‌ پێی یاسای رێك وپێكی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت ده‌ستی له‌كار ده‌كێشێته‌وه‌ ئه‌وراقه‌كانی بۆ دادگا ده‌نێرێ. دووه‌م: ئه‌گه‌ر دادگای په‌یوه‌ندار بڕیاری بێگوناهی (براءه) یا مه‌ره‌خه‌سكردن (افراج)ی دادوه‌ره‌كه‌یدا یا هه‌ر بڕیارێك كه‌ داوا سزاییه‌كه‌ به‌ كۆتایی بگه‌یه‌نێ ده‌بێ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ له‌ بینینی داوا رێك پێكیه‌كه‌ (الدعوی الانضباطیه‌) به‌رده‌وام بێ. سێیه‌مك ئه‌گه‌ر دادگا بڕیاری گوناهباركردنی داوه‌ركه‌ی دا لیژنه‌ ده‌بێ به‌ پێی مادده‌ی (55)ی ئه‌م یاسایه‌ سزایه‌كی رێك وپێكی گونجا و له‌گه‌ڵ ئه‌و كاره‌دا كه‌ دراوه‌ته‌ پاڵی به‌سه‌ریدا بدا.

یه‌كه‌م

یه‌كه‌م: 50 دینار وه‌ك ره‌سمێكی بڕواوه‌، له‌ كاتی جێ به‌جێ كردنی ئه‌م داواكارییانه‌ی خواره‌وه‌ وه‌رده‌گیرێ كه‌ تایبه‌تن به‌ تۆماركردنی خانوو وبه‌ره‌. 1/نیشان كردنی وه‌سیه‌تنامه‌ له‌ تۆماری خانوو به‌ره‌دا له‌سه‌رده‌می ژیانی سه‌ر وه‌سیه‌ت دا. 2/گۆڕینی سه‌روه‌سیه‌ت یا سه‌رپه‌رشت یا چاودێر یا گۆڕینی وه‌قف له‌باره‌ی سه‌رپه‌شتی و به‌رێوه‌بردن یان ئه‌و لایه‌نه‌ی كه‌ له‌سه‌ری وه‌قف ده‌كرێ. 3/تۆماركردنی لابردنی خانووبه‌ر یا دارودره‌ختی رووێنراو له‌سه‌ر زه‌وی خانوو به‌ره‌كه‌. 4/تۆماركردنی گۆڕانكاریی رێگه‌ی به‌كارهێنانی خانووبه‌ره‌. 5/پشكنین و رووپێوكردن یا چه‌سپاندنی سنووری خانووبه‌ره‌. 6/نیشان كردنی ئه‌و مافانانه‌ی كه‌ له‌ ناشتنی تۆماركراوی داروده‌رخت وه‌ده‌ست دێن به‌ جۆرێكی بن بڕكراو یان وازلێهێنان به‌ قه‌ره‌بووكردن یان بێ قه‌ره‌بووكردن.

شەشەم

شەشەم: سیاسەتی کۆمەڵکوژی(جینۆساید) کە ناوچەیەکی فراوانی کوردستان و پێکهاتە نەتەوەیی و ئایینیە هەمە جۆرەکانی لە کوردی فەیلی و ئێزیدییەکان گرتەوە، کە (0004)چوار هەزار کەس لە ئێزیدیەکان کوژران و هەروەها لە تورکمان و کلدان و ئاشووروو ئەرمەنی، ئەوەی دوچاریان هات لە راگواستن و تواندنەوەی نەتەوەیی، لەوانەش گۆرانکاری دیموگرافی لە ناوچەکانیاندا. بۆیە ئەنجومەنی نیشتمانیی کوردستان - عێراق جارێکی دیکە داوا لە حکومەتی عێراق و لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکات شوێنەواری ئەو سیاسەتانە نەهێڵن. لەوانەش پەلەکردن لە جێبەجێکردنی ماددەی (041)لە دەستووری عێراق و گەڕاندنەوەی مافە زەوتکراوەکان لە کوردە فەیلیەکان وگەڕاندنەوەی سامانەکانیان و قەرەبۆکردنەوەی ئەو زیانانەی پێیان کەوتووە و لابردنی کۆسپەکانی بەردەم دەسپێکردنەوەی ژیانی ئاسایی جارانیان و گەراندنەوەی مافە زەوتگراوەکانیان.

یەكەم

یەكەم: هەر كەسێ، لەسەر زەوییەكی سەر بە حكومەتی هەرێم جامعێ یان مزگەوتێ یان تەكیەیەك دروست بكات بە سەرپەرشت (مشرف) دادەمەزرێ و، وەزارەتی ئەوقاف و كاروباری ئیسلامییش بەڕێوەبردنی كاروباری دارایی و ئیدارەكەشی دەگرێتە ئەستۆی خۆی و، بەپێی رێنماییگەلێكیش كە وەزیری ئەوقاف و كاروباری ئیسلامی دەری دەهێنێ ماف و ئەركی سەرشانی سەرپەرشتەكە دیار دەكات.

دووەم:

دووەم:ئەوجەژنانەی دادێن بە جەژنی فەرمی بۆ ‌ئێزدییەکان لە هەرێمدا دادەنرێن: 1.جەژنی جەمایێ لە ‌حەوتی (7)ی مانگی تشرینی یەکەمی زاینیەوە تا وەکو سێزدە (13)ی لە هەموو سالێکدا. 2.جەژنی چلەی هاوین لە سی و یەکی (31)ی مانگی تەمموزەوە تاوەکوو دوو (2)ی مانگی ئابی زایینی لە هەموو ‌‌ساڵێکدا . 3.جەژنی رۆژووی ئێزدییەکان کە رێکەوتی یەکەمین رۆژی هەینییە لە مانگی کانوونی یەکەم بە سالنامەی رۆژهەڵات .

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی (5)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: داهاته‌كانی سندوق له‌م سه‌رچاوانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێن: 1ـ ئابونه‌ی به‌شداربوونی پارێزه‌ران له‌ سندوقدا. 2ـ ئه‌و پوولانه‌ی تایبه‌تن به‌ سندوقه‌كه‌. 3ـ (15%)ی ئه‌و مزوكرێیه‌ی به‌پارێزه‌ر ده‌درێ له‌و ده‌عوایانه‌دا كه‌ لیژنه‌ی به‌شكردنی ده‌عواكان به‌پێی یاسای پارێزه‌رایه‌تی پێی ده‌سپێرێ. 4ـ به‌خششه‌ جۆراوجۆره‌كانی به‌ ره‌زامه‌ندی ده‌سه‌ڵاته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان. 5ـ ده‌ستگیرۆیی و یارمه‌تییه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی ڕوودانی كورتهێنان له‌ سندوقدا ئه‌وا وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری هه‌رێم پڕكردنه‌وه‌ی كورتهێنانی سندوقه‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة