المواد القانونية

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌ندام پێویسته‌ خۆی له‌م ره‌فتارانه‌ لابدات: 1/كه‌مته‌رخه‌می یا ته‌گه‌ره‌نانه‌وه‌ له‌ رێگای جێ به‌جێ كردنی یاسا و پێڕۆكانی سه‌ندیكادا و ئه‌و رێنمایی و بڕیارانه‌ش كه‌ سه‌ندیكا ده‌ریان ده‌هێنێ. 2/هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌ به‌بێ تازه‌كردنه‌وه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌. 3/ره‌چاونه‌گرتنی ره‌وشی پیشه‌گه‌ری و ناوزڕاندن و له‌كه‌داركردنی حورمه‌تی پیشه‌، واتا پێویسته‌ ره‌فتار به‌ پێی ده‌قی رێساكانی پێڕۆی ناوخۆ بكرێ. 4/ ناوونیشانێكی پیشه‌یی له‌ خۆی بنێ، یا سیفه‌تێكی درۆی پیشه‌یی به‌خۆی بدا كه‌ به‌ پێی یاسا و پێڕۆی كارپێكراو ته‌سدیق نه‌كرابێ، و به‌هه‌ر رێگایه‌كیش بۆی بكرێ راگه‌یاندنی بۆ بكات. 5/به‌هۆی كه‌مته‌رخه‌مییه‌وه،‌ له‌ هه‌ڵه‌یه‌كی هۆنه‌ركاریی گه‌وره‌ تێوه‌گلێ، زه‌ره‌رو زیانێكی گه‌وره‌ به‌ په‌یوه‌ندداران بگه‌یه‌نێ. 6/به‌ پێچه‌وانه‌ی ده‌قی پێڕۆی ناوخۆ، یا به‌و رێنماییانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا ده‌ریان دێنێ، له‌ هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌كه‌دا زیاتر پێ درێژ بكا.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: دارایی سه‌ندیكا له‌مانه‌ پێك دێ: 1/ئابوونه‌ی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونه‌ی ساڵانه‌ی به‌شداربوون. 2/ده‌رامه‌ت (ایرادات)ی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا سازیان ده‌دا. 3/ره‌سمی نووسینگه‌ (اختصاصیه‌)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپه‌مه‌نی و ده‌سكه‌وتی ئاهه‌نگێڕانی سه‌ندیكا. 5/ده‌سنگه‌(منح) كانی لایه‌نه‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان و، ئه‌و پێشكه‌ش و به‌خششه‌ش كه‌ (دوای ره‌زامه‌ندیی لایه‌نه‌ پێوه‌ندداره‌كان) لایه‌نه‌كانی دیكه‌ ده‌یده‌نێ.

مادده‌ی پازده‌هه‌م

مادده‌ی پازده‌هه‌م: نه‌قیب ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ ده‌گێڕێ: 1/سه‌رۆكایه‌تیی كۆبوونه‌وه‌كانی هه‌یئه‌ی گشتی وئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌كا. 2/نوێنه‌رایه‌یی سه‌ندیكا له‌ هه‌ر موعامه‌له‌یه‌كدا كه‌وتبێته‌ لای مه‌رجه‌عه‌كانی دادگایی و ئیداری و هه‌یئه‌تە ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمیيه‌كان و ئه‌هلییه‌كان، هه‌روه‌ها نوێنه‌ری سه‌ندیكا بۆ كۆنگره‌كان و ته‌سدیقكردنی موعامه‌له‌ و به‌ڵگه‌نامه‌گه‌لی سه‌ر به‌ سه‌ندیكایش ده‌شتوانێ هه‌ندێ له‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خۆی بدات به‌هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن كه‌ خۆی بیه‌وێ.

مادده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م: 1/ئه‌نجومه‌ن، به‌ ده‌نگدانی نهێنی، له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی دوای هه‌ڵبژاردندا نوێنه‌رێ بۆ نه‌قیب و،سكرتێرێك وئەميندارێكی سنوق (خەزنەدار) لە ناو ئەندامانی خۆيدا هەڵدەبژێرێ و، دەسەڵاتی هەر يەكەشيان پێڕۆی ناوخۆ دياری دەكا. 2/ ئەنجومەن كۆبوونەوە ئاساييەكانی خۆی، لە كەمی، مانگی جارێ سازدەدا، هەروەها دەشێ، لەسەر داواكردنی نەقيب، یا داواكاریی سێیه‌كی ئه‌ندامان، دانیشتنی ناوه‌خت (استثنائی)یش ساز بدا.

مادده‌ی نۆزده‌هه‌م

مادده‌ی نۆزده‌هه‌م: هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن ئه‌گه‌ر هات و له‌ ساڵێكدا به‌ پێ مه‌عزه‌ره‌تی ماقوڵ، له‌ سێ دانیشتنی بانه‌وبان یه‌كدا ئاماده‌نه‌بێ، یان له‌ پێنج دانیشتنی جیا به‌جیادا ئاماده‌ نه‌بێ، ئه‌وه,‌ وه‌ها له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ كه‌ ده‌ستی له‌كاركێشاوه‌ته‌وه‌.

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م: ئه‌نجومەن، ئه‌م كاره‌ تایبه‌ت بە‌ خۆیانه‌ی خۆی هه‌ڵده‌سووڕێنێ: 1/بۆ هێنانه‌ دیی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا هه‌وڵ ده‌دا. 2/پێشنیار بۆ هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكاكه‌ پێشكه‌ش ده‌كا. 3/بڕیاره‌كانی هه‌یئه‌ی گشتی ده‌خاته‌كار. 4/خزمه‌تگوزاره‌كانی سه‌ندیكا داده‌مه‌زرێنێ و مووچه‌ و ته‌رقیه‌یان دیار ده‌كا. 5/سه‌یری داواكارییه‌كانی له‌ سه‌ندیكادا خۆنوسین (الانتماء الی النقابه‌) ده‌كا و، وه‌رگرتنی ئه‌ندامانیش ئیقرار ده‌كا. 6/له‌ حاڵه‌تێكدا، نه‌قیب، نوێنه‌رایه‌تیی سه‌ندیكا، له‌ لیژنه‌ ره‌سمیيه‌كان و هی دی دا نه‌كا، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، ئه‌نجومه‌ن كه‌سێكی دیكەی‌ بۆ داده‌نێ. 7/هه‌ر مه‌سه‌له‌ و شكاتێكی له‌ لیژنه‌ تایبه‌تكاره‌كانه‌وه‌ بۆ بێت هه‌واڵه‌یان ده‌كا. 8/ده‌ربارەی یاساكاری و پلان دانان و به‌رنامه‌ی ئیداری له‌ هه‌رێمدا، له‌ رێگه‌ی پێشكه‌شكردنی پێشنیاره‌وه‌ به‌شداری ده‌كا. 9/بۆ وه‌دیهانينی مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه,‌ لیژنه‌گه‌لی فه‌رعی پێك ده‌هێنێ. 10/بوجه‌ ته‌یار و ئامادە ده‌كا و ژمێركارێكی یاسايیش بۆ ته‌دقیقكردنی سه‌ر حساب داده‌مه‌زرێنێ. 11/له‌ چوارچێوه‌ی نیاز و مه‌به‌ستی سه‌ندیكاكه‌دا، به‌موڵك كردنی دارایی و زه‌وی وزارو، قبوڵكردنی به‌خشش (هبات) و ده‌سنگه‌ (المنح) و شه‌رتوشرووتی قه‌رزدان و پێشكه‌ش كردنی كۆمه‌كی دارایی، هه‌مووی ئیقرار ده‌كا. 12/بۆ هه‌ڵبژاردن ئاماده‌كاريی پێویست به‌جێ دێنێ. 13/سه‌یری داواكاریی ده‌ست له‌كار هه‌ڵگرتنی نه‌قیب و، نوێنه‌ری نه‌قیب و، هه‌ر ئه‌ندامێكی دیكه‌ی ئه‌نجومه‌ن دەكا و ده‌یبڕێته‌وه‌، به‌ مه‌رجێ، له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی هه‌یئه‌ی گشتێدا بخرێته‌ به‌رده‌می. 14/به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان (الجمعیات)، یانه‌كانی سه‌ندیكا داده‌مه‌زرێنێ و به‌ڕێوه‌یان ده‌با. 15/هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به‌ نه‌قیب یا به‌ سه‌رۆكانی لقه‌كانی ده‌دات. 16/ به‌ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌خشش له‌لایه‌نه‌ بیانییه‌كان قبوڵ ده‌كا.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: 1-فێركردن له‌ پله‌كانی سه‌ره‌تایی و ئاماده‌یی به‌جۆره‌ جیاوازه‌كانیه‌وه‌ له‌ قوتابخانه‌ ره‌سمییه‌كاناد به‌ خۆرایین، هه‌ر ه‌كو په‌یمانگا و ئه‌و مه‌لبه‌نده‌ ره‌سمیانه‌ش كه‌ له‌ مادده‌ی دوازده‌ ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌. 2-فێركردن له‌ پله‌ی خوێندنی سه‌ره‌تاییدا ئیلزامییه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌و یاسا و رێنمایی و په‌یره‌وانه‌ی تایبه‌تن به‌ رۆشنبیری و هونه‌ر و وه‌رزش لاوانه‌وه‌ له‌ حكومه‌تی ناوه‌ندی یه‌وه‌ ده‌رچوون، وه‌ها داده‌نرێن كه‌ له‌ كارپێكردنی ده‌بن تا وه‌ختی ده‌ركردنی ئه‌وانه‌ی جێگه‌ی ده‌گرنه‌وه‌ یا هه‌ڵده‌وه‌شێندرێنه‌وه‌ به‌مه‌رجێ له‌گه‌ڵ ئاوانته‌كانی گه‌لی كوردستان و حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك نه‌بن.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.

ماده‌ی ده‌یه‌م

ماده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراق كۆرێك به‌ ناوی (كۆری زانیاری كوردستانی عێراق) داده‌مه‌زرێ و به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌كرێ.

مادده‌ی په‌نجاو سێ:

مادده‌ی په‌نجاو سێ: زانكۆكان وهه‌یئه‌ی په‌یمانگه‌ ته‌قه‌نیه‌كان و هه‌یئه‌ی باڵای پسپۆڕه‌ پزیشكییه‌كان بۆیان هه‌یه‌ له‌ ئه‌زموونی زانستی و له‌ ته‌تبیقی زانستی و تاقیگه‌یی مه‌شقدانی قوتابیاندا داوای كۆمه‌ك له‌ هه‌موو لایه‌نێكی پسپۆڕ له‌ دایه‌ره‌كانی هه‌رێمدا بكه‌ن و، پێویستیشه‌ له‌سه‌ر ئه‌و دایه‌ران، بۆ ئه‌نجام گه‌یاندنیان ئاسانكارییان بۆ بكه‌ن و ده‌ستی یارمه‌تیان بۆ درێژ بكه‌ن.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م:

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: ئه‌گه‌ر یه‌كێك له‌ شوێنه‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك چۆڵ بوو، ئه‌وا ئه‌ندامێك له‌ پێنج ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كان به‌ رێگه‌ی ده‌نگدانی نهێنی جێی ده‌گرێته‌وه‌، ئینجا شوێنی ئه‌وه‌ی دواییان، ئه‌ندامێك له‌ ئه‌ندامانی یه‌ده‌گ (ئیحتیات) كه‌ زۆرترین ده‌نگی وه‌رگرتبێ ده‌چێته‌ جێی.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: ده‌بێ ئه‌ندام له‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ دوور بكرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: پشت گوێ خستن و كۆسپ هێنانه‌ به‌ر پیاده‌كردنی ئه‌و یاسا و پێره‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به‌ سه‌ندیكاو، وه‌ ئه‌و رێنماییانه‌ی كه‌ ده‌ریان ده‌هێنێ. دووه‌م: ده‌ست دانه‌ پیشه‌ به‌بێ نوێ كردنه‌وه‌ی به‌شداری ساڵانه‌ و مۆڵه‌ت. سێیه‌م: چاودێری نه‌كردنی ره‌وشتی پیشه‌یی و ناوبانگ زراندنی پیشه‌كه‌و كه‌رامه‌تی ئه‌و پیشه‌یه‌ به‌ گوێره‌ی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی كه‌ له‌ پێره‌وی ناوخۆدا ده‌قیان گرتووه‌. چواره‌م: هه‌ڵگرتنی سیفه‌تی به‌درۆی له‌قه‌بی پیشه‌یی یان سیفه‌تی پیشه‌یی یان ناراست، به‌پێی یاساو پێره‌وه‌ به‌رقه‌راره‌كان. پێنجه‌م: سنووردابه‌زارندنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ به‌ گوێره‌ی ئه‌وه‌ی له‌ پێره‌وی ناوخۆ و رێنماییه‌كان ده‌قی گرتووه‌ كه‌ سه‌ندیكا ده‌ریان ده‌چوێنێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی (156)له‌ یاسای سزاكانی عیراقیی ژماره‌(111)ی ساڵی (1969)ی هه‌موار كراو له‌ كار ده‌خرێ و،ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌،له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا جێگای ده‌گرێته‌وه‌: (هه‌ركه‌سێ به‌ ده‌ستی ئه‌نقه‌ست و به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك ده‌بێ، ببێ له‌ كارێكدا تێوه‌گلێ به‌ مه‌به‌ستی زیاندان له‌ ئاسایش و سه‌قامگیری و سه‌روه‌ریی داموده‌زگاكانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق و ببێته‌ هۆی كه‌وتنه‌وه‌ی ئه‌و زیانه‌، به‌ به‌ندكردنی هه‌تا هه‌تا یان به‌ به‌ندكردنی كاتی سزا ده‌درێت.

مادده‌ی په‌نجاو نۆ:

مادده‌ی په‌نجاو نۆ: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م : مه‌به‌ست له‌و ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ : یه‌كه‌م : هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق. دووه‌م : ئه‌نجومه‌ن : ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێم. سێیه‌م : سه‌رۆك : سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: ده‌كرێ زه‌وی كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵی و باغه‌كانی كه‌ موڵكی ته‌واو (صرف)ی فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێم و كه‌رتی گشتی و دام و ده‌زگاكانی شه‌هید و رێكخراوه‌كانی جه‌ماوه‌ری و پیشه‌ی و كۆمه‌ڵه‌كانی هه‌ره‌وه‌زی بیناسازین جیاكاریان تیادا بكرێ (افراز) بكرێن. وه‌ هه‌روه‌ها ئه‌و باغ و زه‌وی یه‌ ناكشتوكاڵیانه‌ی كه‌ (وه‌قف) ێكی خه‌یری راست كراون ده‌كه‌ونه‌ نێوان سنووری قۆناغی جێبه‌جێ كردنه‌وه‌ (المرحله قید التنفيذ) له‌ ره‌نگ رێژی بنه‌ره‌تی شاره‌وانییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان به‌ جۆریك هاودژ نه‌بێ له‌گه‌ڵ ئه‌و به‌كارهێنانانه‌ی بۆیان دانراوه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م : ئه‌نجومه‌نێك له‌ هه‌رێمدا به‌ناوی (ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق) داده‌مه‌زرێ، له‌رووی كارگێڕییه‌وه‌ به‌ وه‌زیری داده‌وه‌ ده‌لكێ و پێكدێ له‌ سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و راوێژكاران، ژماره‌یان له‌ پێنج راوێژكار كه‌متر نابێ وله‌ نۆش زیاتر نابێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی هه‌ر به‌ سێ ساڵ جارێك كۆبوونه‌وه‌كانی به‌ مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردن له‌ سێ یه‌كی كۆتایی مانگی كانوونی دووه‌مدا ده‌به‌ستێت. دووه‌م: رای یاسایی (النصاب) له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی بۆ هه‌ڵبژاردن به‌ ئاماده‌بوونی زیاتر له‌ نیوه‌ی ئه‌ندامان له‌ كاتێكی دیار كراودا ده‌بێت. سێیه‌م: ئه‌گه‌ر راده‌ی یاسایی (النصاب) له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ناوبراودا ته‌واو نه‌بوو كۆبوونه‌وه‌یه‌كی تر له‌ نیوه‌ی مانگی شواباتی هه‌مان ساڵدا ده‌به‌سترێ و راده‌ی یاسایی (النصاب) به‌ بێ له‌به‌ر چاوگرتنی ژماره‌ی ئاماده‌بووان ته‌واو ده‌بێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة