المواد القانونية

مادده‌ پێنجه‌م

مادده‌ پێنجه‌م: یه‌كه‌م: هه‌موو داهاتی ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی كه‌ له‌ ناوه‌نده‌وه‌ پاره‌یان پێ ده‌درێت، به‌ داهاتی كۆتایی بۆ گه‌نجینه‌ی گشتی تۆمار ده‌كرێت. دووه‌م: به‌ده‌ر له‌ حوكمی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌، له‌سه‌ر وه‌زیری دارایی و ئابوورییه‌: 1- زیاد كردنی بڕی داهاته‌كانی مانگانه‌ كه‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی به‌ هه‌موو فه‌رمانگه‌كانییه‌وه‌ وه‌دی ده‌هێنێت، بۆ سه‌ر بودجه‌ی ئه‌و وه‌زاره‌ته‌، به‌ مه‌به‌ستی كڕینی داوده‌رمان و وه‌ هانا هاتنی خه‌رجییه‌كان به‌ هه‌موو جۆره‌كانیه‌وه‌ به‌ گوێره‌ی خواستی وه‌زاره‌ت كه‌ خشته‌ی داهاتی وه‌ده‌ست هاتووی كرده‌نی له‌گه‌ڵدا بێت. 2- زیاد كردنی بڕی داهاتی مانگانه‌ كه‌ وه‌زاره‌تی كاره‌بای به‌ هه‌موو فه‌رمانگه‌كانییه‌وه‌ وه‌دی ده‌هێنێت، بۆ سه‌ر بودجه‌ی وه‌زاره‌ت، بۆ مه‌به‌سته‌كانی په‌ره‌پێدان و باشتر كردنی تۆڕه‌كانی كاره‌با به‌ گوێڕه‌ی خواستی وه‌زاره‌ت، كه‌ خشته‌ی وه‌ده‌ست هاتووی كرده‌یی له‌گه‌ڵدا بێت.

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م: بڕی (200) دوو سه‌د ملیار دینار بۆ پشتیوانی كردنی حیزبه‌كان و پرۆژه‌ی رێكخراوه‌ ناحكومییه‌كان ته‌رخان ده‌كرێت و خه‌رج كردنی ئه‌و بڕه‌ ته‌رخان كراوه‌ش به‌ رێكاری كاتی له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوورییه‌وه‌ ده‌بێت، به‌ مه‌رجێك ئه‌و بڕه‌ پارانه‌ی له‌ لایه‌ن حیزب و رێكخراوه‌كانی ناحكومییه‌وه‌ له‌ ساڵی 2010دا وه‌رگیراون پاكتاو (تسویه‌) بكرێن، ئه‌وه‌شی له‌ ساڵی 2011دا وه‌رده‌گیرێت به‌ گوێره‌ی یاسای رێكخراوه‌ ناحكومییه‌كان ژماره‌ (1)ی ساڵی 2011 و یاسای پاڵپشتی حیزبه‌كان هه‌ر كاتێ په‌رله‌مانی هه‌رێمی كوردستان په‌سندی كرد.

مادده‌ی سی و سێ

مادده‌ی سی و سێ: له‌ حاڵه‌تی خه‌رج نه‌كردنی پشتیوانه‌ی ته‌رخانكراو بۆ پڕۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنان له‌ كۆتایی ساڵی داراییدا، ئه‌وه‌ی لێی ماوه‌ته‌وه‌ له‌ حیسابێكی تایبه‌ت به‌ ناوی (حیسابی جێبه‌جێ كردنی پڕۆژه‌ به‌رده‌وامه‌كان) داده‌نرێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: وه‌زیری ته‌ندروستی بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ پێك هێنانی ده‌سته‌یه‌كی ئاماده‌كردن تاكاتی هه‌ڵبژاردن ده‌سته‌ی به‌رێوه‌به‌ر پێك بێنێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: هه‌یئه‌تێ بۆ ئاسایشی هه‌رێم به‌ناوی (هه‌یئه‌ی گشتیی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستانی – عێراق)ە‌وه‌ داده‌مه‌زرێ، شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و ئیداریی خۆی ده‌بێ.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م هه‌یئه‌ته‌ بوجه‌ی تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ده‌كرێت ئه‌و مایانه‌ی راده‌كێشرێن و، یان ئه‌و قه‌رزه‌ گه‌ره‌نتیكراوانه‌ی ده‌رده‌كرێن: یه‌كه‌م: به‌هه‌ر دراوێكی بیانی بێت له‌ سنووری ئه‌و بڕه‌ی له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی مادده‌ی دووه‌می ئه‌م یاسایه‌دا باسكراوه‌ و، له‌سه‌ر بنه‌مای نرخه‌كانی پاره‌گۆڕینه‌وه‌ی كارپێكراو له‌ رێكه‌وتی به‌ستنی قه‌رزكردنه‌كه‌، یان گه‌ره‌نتیكردنی قه‌رزه‌كه‌ به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ته‌نها ئه‌گه‌ر به‌ نووسین له‌سه‌ر رێكه‌وتێكی تر رێككه‌وتبن. دووه‌م: له‌ شێوه‌ی قه‌رزی ده‌ره‌كی، یان ئاسانكاری دڵنیابوونی تر، یان كاغه‌ز، یان قه‌واڵه‌ی دارایی ده‌ركراو له‌ بازاڕه‌ ده‌ره‌كییه‌كانی رێكخراو، یان رێكنه‌خراو. سێیه‌م: له‌ رێگه‌ی یه‌ك پرۆسه‌، یان له‌ رێگه‌ی زنجیره‌ پرۆسه‌یه‌كی به‌یه‌ك به‌ستراو، یان نێوان نه‌به‌ستراودا و، له‌و سنووره‌ی له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی مادده‌ی دووه‌می ئه‌م یاسایه‌دا باسكراوه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: بڕی بنه‌ڕه‌ت (أصلی) و سوود و بڕه‌ شایسته‌كانی تری سه‌ر هه‌ر مایه‌یه‌ك له‌و مایانه‌ی له‌وانه‌یه‌ رابكێشرێن و سه‌رجه‌م ئه‌و بڕانه‌ی به‌پێی هه‌ر گه‌ره‌نتیكردنێكی به‌ستراو به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ شایسته‌ ده‌بن و گشت رێككه‌وتن و به‌ڵگه‌نامه‌كانی كه‌ له‌م بواره‌دا هه‌رێم گرێیان ده‌دات ملكه‌چ نابن بۆ رسوماتی پوولی دارایی، یان لێ بڕینی هه‌ر بڕێك، یان باجێكی تری هاتوو له‌ هه‌ر یاسایه‌ك، یان پێڕه‌وێك، یان رێنماییه‌كی تری به‌ركار له‌ هه‌رێمدا.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: كارنه‌كردن به‌ حوكمه‌كانی یاسای به‌كرێدانی خانووبه‌ره‌ی ژماره‌ (9)ی ساڵی 2008 درێژ ده‌كرێته‌وه‌ بۆ ماوه‌ی یه‌ك ساڵی تر له‌ رۆژی 15/7/2012ه‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی حه‌ڤده‌:

مادده‌ی حه‌ڤده‌: 1-مه‌كته‌بی ته‌نفیزی له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی خۆیدا جێگرێ و سه‌رۆك و سكرتێرێك و لێپرسراوێكی دارایی به‌ ده‌نگدانی نهێنی هه‌ڵده‌بژێرێ. 2-مه‌كته‌بی ته‌نفیزی هه‌ر مانگه‌ و جارێك كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی خۆی سازده‌دا و بۆیشی هه‌یه‌ له‌سه‌ر داوای سه‌رۆكه‌كه‌ی یان له‌سه‌ر داوای سێیه‌كی ئه‌ندامه‌كانی كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی ساز بدات.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: شه‌رت و شروتی ئه‌ندامێتی ئه‌مانه‌ن: 1-جوتیار ده‌بێ هاووڵاتی هه‌رێم بێت و له‌ هه‌رێم دانیشتبێ. 2-نابێ به‌ جینایه‌تێكی غه‌یره‌ سیاسی یان به‌ جونحه‌یه‌كی ئابڕووبه‌ر حوكم درابێ. 3-پێویست پیشه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ی كشتوكاڵ بێت به‌ هه‌ردوو كه‌رتی رووه‌كی و ئاژه‌ڵدارییه‌وه‌ كه‌ ئه‌م جوتیارانه‌ ده‌گرێته‌وه‌: أ-ئه‌وانه‌ی زه‌وی و زاری چاككردنی كشتوكاڵیان پێ دراوه‌. ب-كرێگرته‌كان (ئه‌وانه‌ن زه‌وی وزاریان به‌ كرێ پێدراوه‌) هه‌روه‌ها ئه‌و جوتیارانه‌شن كه‌ به‌پێی رێ و ره‌سمی ئیلاقاتی كشتوكاڵی كار ده‌كه‌ن. ج-جوتیار و كریكاری كشتوكاڵی له‌ چوارچیوه‌ی ئیش و كاری یه‌كێتیه‌كه‌یدا. د-ئه‌و زوراعانه‌ی كه‌ خۆیان ته‌رخان كردووه‌ و ئیلتیزامیان به‌ هیچ پیشه‌یه‌كی دیكه‌وه‌ نییه‌. ه-خاوه‌ن ئه‌و موڵكه‌ تایبه‌تانه‌ی كه‌ سنووری موڵكه‌كانیان له‌ سنووری ئه‌و دابه‌شكردنه‌ی به‌پێی یاساكانی چاككردنی كشتوكاڵ دابه‌ش كراوه‌ زیاتر نه‌بێ. 4-نابێ ته‌مه‌نی له‌ (16) ساڵ كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی چوارده‌:

مادده‌ی چوارده‌: ئه‌ركی سه‌رشانی لیژنه‌ زه‌پتییه‌ ئه‌وه‌یه‌ سه‌یری ئه‌و سكاڵا و شكاتانه‌ی بكات كه‌ له‌ مه‌كته‌بی ته‌نفیزییه‌وه‌ بۆی هه‌واڵه‌ ده‌كرێ، هه‌روه‌ها ئه‌و سه‌رپێچیانه‌ش كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌م یاسایه‌دا هاتووە، ئه‌م لیژنه‌یه‌ له‌ سێ ئه‌ندام و ئه‌ندامێكی یه‌ده‌گ پێك دێت، مه‌كته‌بی ته‌نفیزی دایانده‌مه‌زرێنێ به‌ مه‌رجێ له‌ كه‌می بڕوانامه‌ی ئاماده‌ییان هه‌بێ و پێوه‌ندیی به‌ سامانی رووه‌كی یان ئاژه‌ڵدارییه‌وه‌ هه‌بێ، ئه‌م لیژنه‌یه‌ له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانیدا سه‌رۆكێ بۆ خۆی هه‌ڵده‌بژێرێ.

مادده‌ی چوارده‌م:

مادده‌ی چوارده‌م: وه‌زیری دارایی بۆی هه‌یه‌ ته‌رخانكراوی پاره‌ی داهاتی مانگانه‌، ئه‌وه‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی بۆ هه‌موو فه‌رمانگه‌كانی وه‌ دی ده‌هێنێ بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی بۆ مه‌به‌ستی كڕینی داوده‌رمان وهه‌ڵسوڕانی خه‌رجییه‌كانی چاكردنه‌وه‌ به‌هه‌موو جۆره‌كانییه‌وه‌ و به‌گوێره‌ی داخوازی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی، خشته‌ی داهاته‌ وه‌ده‌ستهاتووه‌ فیعلییه‌كانیشی له‌گه‌ڵ بدات.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: مادده‌ی (30)ی هه‌موار ده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی لێ دێت: هه‌ر كۆلێژێكی ته‌قه‌نی یان په‌یمانگه‌یه‌كی ته‌قه‌نی ئیداره‌كه‌ى ئه‌نجومه‌نیَ ده‌یگرێته‌ ده‌ست بریتیه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌ باڵاكه‌ی و، له‌ عه‌میدی كۆلێژ، یان عه‌میدی په‌یمانگه‌و سه‌رۆكانی به‌ش یان لق و یاریده‌ده‌ری عه‌مید نوێنه‌رێكی هه‌ڵبژێردراو له‌لایه‌ن ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی هه‌ر كۆلێژێ یان هه‌ر په‌یمانگه‌یێ، پێك دێت و، هه‌ر هه‌مان ئیشی تایبه‌ت و سه‌ڵاحییاتی ئه‌نجومه‌نی كۆلیژی زانكۆكانی هه‌یه‌ به‌ جۆرێ كه‌ له‌گه‌ڵ بارودۆخی كۆلیژ یان په‌یمانگه‌كه‌دا بگونجێ، بۆیشی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ سه‌ڵاحییاتی خۆی به‌ عه‌مید بسپێرێ و، ئیشی تایبه‌ت و بڕیاره‌كانیشی هه‌ر وه‌كو ئه‌وه‌ی ده‌قی مادده‌ی(16)ی ئه‌م یاسایه‌ ده‌بێت.

مادده‌ی بیست و سێ

مادده‌ی بیست و سێ: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، كاری پێ ناكرێ.

مادده‌ شازده‌م

مادده‌ شازده‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ ئه‌م ده‌رماڵانه‌ بدات به‌ فرمانبه‌رانی دیوان: 1/ده‌رماڵه‌ی ریقابه‌ له‌ (250%) دوو سه‌د و په‌نجا له‌ سه‌ده‌ی مووچه‌ی فرمانبه‌ر نه‌ترازێ. 2/ده‌رماڵه‌ی گواستنه‌وه‌ و مه‌ترسی و كاروباری تایبه‌ت كه‌ له‌ (150%) سه‌د و په‌نجا له‌ سه‌دی مووچه‌ی فرمانبه‌ر نه‌ترازێ. 3/هه‌ر فرمانبه‌رێكی دیوان كه ‌نیشانه‌ی لێهاتوییه‌كی باڵای پێوه‌ دیاربێ، یان كۆششێكی له‌ راده‌ی خۆ به‌ده‌ری به‌خه‌رج دابێ و ئه‌نجومه‌ن بۆی ئیقرار كردبێ، ئه‌وه‌ قیده‌مێكی بۆ مه‌به‌ستی عه‌لاوه‌ و ته‌رفیع له‌ (یه‌ك ساڵ) زیاتر نه‌بێ، پێ ده‌درێ. دووه‌م: ئیقرار كردنی پلان وبنچینه‌كانی ئیش كردن له‌ ناو دیوان و ئیقرار كردنی شێوازه‌كانی جێبه‌جێ كردنیان. سێیه‌م: دیاركردنی چوارچێوه‌ی ئیش وكاری به‌ڕێوه‌به‌ری و دایه‌ره‌كانی دیوان ورێساكانی رێكخستنیان. چواره‌م: ئاماده‌كردنی پرۆژه‌ی بوجه‌ی ساڵانه‌ی دیوان و گفتوگۆ له‌سه‌ر كردنی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی دارایی وئابووریدا بۆ ئه‌وه‌ی بخرێته‌ ناو بودجه‌ی گشتیی هه‌رێمه‌وه‌. پێنجه‌م: لێكۆڵینه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و راپۆرت و بابه‌تانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن ڕابه‌ری bزاڤی رزگاریخواز و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و سه‌رۆكی دیوانه‌وه‌ ده‌خرێته‌ به‌رده‌می، هه‌روه‌ها له‌ باره‌شیانه‌وە، بڕیار و ئامۆژگاری و ئیجرائاتی زه‌روور ده‌ست ده‌داتێ.

مادده‌ی بیست و یه‌ك

مادده‌ی بیست و یه‌ك: ئه‌رك و فرمان و (ئیختیصاصی) به‌ڕێوبه‌رایه‌تییه‌كانی دیوان به‌ پێرۆ دیار ده‌كرێ.

مادده‌ی هه‌ژده‌

مادده‌ی هه‌ژده‌: ئه‌گه‌ر ناكۆكییه‌ك كه‌وته‌ نێوان دیوان و لایه‌نێ كه‌ كه‌وتبێته‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌، خۆیان یه‌كسه‌ر بۆیان یه‌كلا نه‌كرا‌وه‌، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌، ته‌واوی بابه‌ته‌كه‌ بخاته‌ به‌رده‌ست ڕابه‌ری bزاڤی رزگاریخواز و، بڕیاریش، بڕیاری ئه‌وه‌و ده‌بڕدرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و پێنج

مادده‌ی بیست و پێنج: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ وه‌قایعی كوردستاندا، ده‌خرێته‌ كار.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة